გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ/944 13 აპრილი 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი, მ. გოგიშვილი

სარჩელის საგანი: ვალის დაბრუნება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ო. ჯ-შვილმა სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე რ. წ-ძის მიმართ და მოითხოვა ვალის 15 000 აშშ დოლარის დაბრუნება, მოპასუხის გამოსახლება ბინიდან და მისი ბინის საკუთრებაში გადმოცემა. იგი სასარჩელო მოთხოვნას ასაბუთებდა იმით, რომ 1996 წლის 30 ნოემბერს რ. წ-ძეს ასესხა 6500 აშშ დოლარი, მაგრამ სესხის ხელშეკრულება 1998 წელს მოპასუხის თხოვნით გაფორმდა მასსა და ვ. მ-ძეს შორის. სანოტარო წესით დამოწმებული თანხმობით და მინდობილობით მოპასუხემ აიღო ვალდებულება დაებრუნებინა 15000 აშშ დოლარი 1999 წლის 29 თებერვლისათვის ვალის დაუბრუნებლობის შემთხვევაში, მოპასუხე საკუთრებაში გადასცემდა თავის ბინას ქ. თბილისში.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ მართალია მოსარჩელისაგან მიიღო 6500 აშშ დოლარი, მაგრამ ეს თანხა არ იყო სესხი. მან აღნიშნული თანხა გადასცა ვ. მ-ძეს საერთო საქმიანობის საწარმოებლად.

მესამე პირის _ ვ. მ-ძის განმარტებით მას მოსარჩელისაგან ფული არ მიუღია, მისთვის ცნობილი არ არის რ. წ-ძემ თანხა სესხად მიიღო თუ საქმეში ჩასადებად. ვ. მ-ძემ აღნიშნა, ასევე, რომ რ. წ-ძემ მას ნაწილ-ნაწილ გადასცა 10000 აშშ დოლარი საქმეში ჩასადებად იმ პირობით, რომ მოგებას გაინაწილებდნენ.

სასამართლომ ო. ჯ-შვილს შესთავაზა არასათანადო მოპასუხე _ რ. წ-ძის სათანადო მოპასუხით შეცვლა, რაზედაც მოსარჩელემ უარი განაცხადა.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით ო. ჯ-შვილს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა, რომ სესხის ხელშეკრულება გაფორმებულია ო. ჯ-შვილსა და ვ. მ-ძის შორის და ამ ხელშეკრულების თანახმად ვალის დაბრუნების ვალდებულება ნაკისრი აქვს ვ. მ-ძეს, რის გამოც სასამართლომ რ. წ-ძე ცნო არასათანადო მოპასუხედ.

სანოტარო წესით დამოწმებული თანხმობა, რომლითაც რ. წ-ძემ აიღო ვალდებულება ვალის დაუბრუნებლობის შემთხვევაში მოსარჩელეს გადასცემდა საკუთრებაში თავის ბინას, სასამართლომ მიიჩნია ბათილად. სასამართლომ მიუთითა, რომ უძრავი ნივთის მოთხოვნით დატვირთვა მოითხოვს კანონით გათვალისწინებულ ფორმას, ხოლო ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება სკ-ის 59-ე მუხლის თანახმად ბათილია.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრა ო. ჯ-შვილმა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას ო. ჯ-შვილმა შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა მოპასუხისათვის გადასახდელად 6500 აშშ დოლარის დაკისრება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გაუქმდა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ო. ჯ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა. რ. წ-ძეს ო. ჯ-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრა 6500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ ო. ჯ-შვილსა და რ. წ-ძეს შორის დაიდო უვადო სესხის ხელშეკრულება ზეპირი ფორმით. სასამართლომ არ გაიზიარა რ. წ-ძის განმარტება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელემ ფული გადასცა საერთო საქმიანობისათვის, რადგან მხარეთა შორის საერთო საქმიანობის თაობაზე ურთიერთობა საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 447-451-ე მუხლების შესაბამისად არ ყოფილა მოწესრიგებული.

სასამართლომ მიუთითა, რომ მინდობილობა, რომლის თანამხადაც რ. წ-ძემ უფლება მისცა ო. ჯ-შვილს განეგო მისი უძრავ-მოძრავი ქონება გასხვისების ჩათვლით, გაცემული იქნა ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად. აღნიშნულს კი ადგილი აქვს მხოლოდ ვალდებულების არსებობისას.

კასატორი მოითხოვს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას იმ საფუძვლით, რომ სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სსკ-ის 391-ე მუხლი.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ რ. წ-ძის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

მოცემულ შემთხვევაში საოლქო სასამართლოს პალატის მიერ დამტკიცებულად არის ცნობილი, რომ თ. ჯ-შვილსა და რ. წ-ძეს შორის დაიდო სესხის ხელშეკრულება ზეპირი ფორმით.

სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის I ნაწილის თანახმად, იმ ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის, რომლითაც აღიარებულ იქნა ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობა (ვალის არსებობის აღიარება), აუცილებელია წერილობითი აღიარება.

სანოტარო წესით დამოწმებულ “თანხმობაში” რ. წ-ძე მიუთითებს, რომ თანახმაა ვალის გადაუხდელობის შემთხვევაში ო. ჯ-შვილმა გადაიფორმოს მისი ბინა. მინდობილობით კი უფლება მისცა ო. ჯ-შვილს განეგო მისი უძრავ-მოძრავი ქონება გასხვისების ჩათვლით.

პალატას მიაჩნია, რომ “თანხმობით” და მინდობილობით რ. წ-ძემ აღიარა ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობა.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, იმის თაობაზე, რომ ო. ჯ-შვილმა მას თანხა გადასცა საერთო საქმიანობისათვის, რადგან მხარეთა შორის ურთიერთობა საერთო საქმიანობის თაობაზე არ ყოფილა მოწესრიგებული სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 447-451-ე მუხლების შესაბამისად.

აღნიშნულიდან გამომდინარე პალატა თვლის, რომ საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

რ. წ-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.