¹ბს-364-348(კ-06) 7 ნოემბერი, 2006 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლალი ლაზარაშვილი, ნუგზარ სხირტლაძე

ლ. ჭანტურიას მდივნობით

კასატორი (მოსარჩელე) – ზ. ს-ე _ არ გამოცხადდა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხეები): ქ. ქობულეთის საკრებულოს გამგეობა; შპს «ქ-ი"; ნოტარიუსი მ. კ-ე _ არ გამოცხადდნენ ვ. ს-ე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 24 მარტის განჩინება

სარჩელის საგანი - არასაცხოვრებელი ფართის ამორიცხვა კომუნალური ფონდიდან; პრივატიზების ხელშეკრულების გაუქმება

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :

2003 წლის 7 ივლისს ზ. ს-ემ სარჩელი აღძრა ქობულეთის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე ქ. ბათუმის მერიის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა სამკვიდრო სახლის 9,9 კვ.მ დამხმარე ფართის მესაკუთრედ ცნობა და აღნიშნული ფართის კომუნალური ფონდიდან ამორიცხვა /იხ.ს.ფ. 2/.

საქმის გარემოებები:

ქობულეთში, ..... ¹10-ში მდებარე კერძო სახლი წარმოადგენდა მოსარჩელის მამის _ ე. ს-ის საკუთრებას. 1974 წელს, ე. ს-ის გარდაცვალების შემდეგ, მოსარჩელემ, როგორც მემკვიდრემ, მიიღო მამის მთლიანი დანაშთი ქონება, როგორც, ფაქტობრივად, ისე სანოტარო წესით, რაც აღირიცხა ქობულეთის ტექაღრიცხვის სამსახურში. 2003 წელს მოსარჩელისთვის ცნობილი გახდა, რომ მემკვიდრეობით მიღებული საცხოვრებელი სახლის არასაცხოვრებელი ფართის (ვერანდა) 9,9 კვ.მ ირიცხებოდა ქობულეთის მერიის კომუნალურ ფონდში და წარმოადგენდა ქობულეთის მერიის საკუთრებას. მოსარჩელემ ქობულეთის მერიისგან ვერ მიიღო პასუხი, თუ რის საფუძველზე ირიცხებოდა ზემოაღნიშნული 9,9 კვ.მ კომუნალურ ფონდში.

სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

მოსარჩელის მითითებით, მამამისი _ ე. ს-ე ოჯახთან ერთად 1944 წელს გადაასახლეს ყაზახეთში, საიდანაც რეაბილიტაციის შემდეგ, 1955 წელს, დაბრუნდა ქობულეთში. აღნიშნული სახლი მთლიანად დაუბრუნდა ე. ს-ეს. ს-ების ოჯახის ყაზახეთში ყოფნის დროს, მათი სახლის 25 კვ.მ-ში შესახლებული იყვნენ სხვა პირები და ეს ფართი ირიცხებოდა კომუნალურ ფონდში. 1979 წელს აღნიშნული სახლი მთლიანად გადაიფორმა და კომუნალურ ფონდში რიცხული 25 კვ.მ-იც დაუბრუნდა, ხოლო 9 კვ.მ-ის კომუნალურ ფონდში აღრიცხვა მისთვის უცნობი იყო, შესაბამისად კანონშეუსაბამო.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლები:

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 155-ე, 157-ე, 160-ე და 164-ე მუხლების თანახმად, არამართლზომიერ მფლობელს უფლებამოსილი პირისთვის უნდა დაებრუნებინა საკუთრება. მოსარჩელემ სარჩელით მოითხოვა ქობულეთში, ..... ¹10-ში მდებარე 9,9 კვ.მ დამხმარე ფართის მის საკუთრებად ცნობა და კომუნალური ფონდიდან ამორიცხვა.

ქობულეთის საკრებულოს გამგეობამ რაიონულ სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში არ ცნო ზ. ს-ის სარჩელი და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლით:

სადავო ფართი 1944 წლიდან ირიცხება კომუნალურ ფონდში, რაც სადავო არ გამხდარა; ქობულეთის რაიონის სასამართლოს 1979 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად, სადავო სახლის ორი ოთახი წარმოადგენდა კომუნალურ საკუთრებას, ზ. ს-ეს არ გაუსაჩივრებია, რის გამოც სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის თანახმად, მისი სარჩელი ხანდაზმული იყო. ზ. ს-ის სამემკვიდრეო საქმე არქივში არ ინახებოდა, ამასთან, ვ. ს-ე 1972 წლიდან ცხოვრობდა სადავო ფართში და მამის _ ე. ს-ის სიკვდილის შემდეგ, ფაქტობრივად, ფლობდა სადავო ფართს, რაც ასევე სასამართლოში არ გასაჩივრებულა; ზ. და ვ. ს-ები წლების განმავლობაში დაობდნენ მამისეულ ქონებაზე, ამ დროის განმავლობაში კი კომუნალურ ფართზე პრეტენზია არავის გამოუთქვამს; სადავო ფართი, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, 2003 წლის 28 ოქტომბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით საკუთრებაში გადაეცა ვ. ს-ეს /იხ.ს.ფ. 17-19/.

2004 წლის 30 იანვარს ზ. ს-ემ წარდგენილი სარჩელით ქობულეთის რაიონის სასამართლოს მოპასუხეების _ ქ. ქობულეთის საკრებულოს გამგეობისა და შპს «ქ-ს" (ყოფილი კომუნალური სამსახური) მიმართ, მოითხოვა 2003 წლის 28 ოქტომბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, შემდეგი საფუძვლით:

2003 წელს მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ მის საკუთრებაში არსებული სახლის 9 კვ.მ ირიცხებოდა კომუნალურ ფონდში, რის თაობაზეც მან განცხადებით მიმართა ქობულეთის საკრებულოს და შპს «ქ-ს» აღნიშნული ფართის კომუნალური ფონდიდან ამორიცხვის შესახებ, რაზედაც უარი მიიღო. 2003 წლის 3 ივლისს სარჩელით მიმართა ქობულეთის რაიონულ სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა მისი სახლთმფლობელობიდან 9 კვ.მ-ის კომუნალურ ფონდში ჩარიცხვის ბათილად ცნობა. მოპასუხეებმა პრივატიზაციის ნება დართეს ვ. ს-ეს, რითაც ფაქტობრივად ჩაიდინეს დანაშაული, რადგანაც მათთვის ცნობილი იყო, რომ სასამართლოში იხილებოდა საქმე 9 კვ.მ-ის კომუნალური ფონდიდან ამორიცხვის შესახებ. ამდენად, მოპასუხეებს არ ჰქონდათ უფლება, ბინის პრივატიზების ხელშეკრულება გაეფორმებინათ ვ. ს-თან. ზემოაღნიშულის საფუძველზე მოსარჩელემ მოითხოვა ქობულეთში, ... ¹10-ში მდებარე სახლის 9,9 კვ. მეტრზე 2003 წლის 28 ოქტომბერს გაფორმებული პრივატიზების ხელშეკრულების გაუქმება /იხ.ს.ფ. 50-51/.

ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 31 იანვრის განჩინებით მოცემულ საქმეში მოპასუხეებად ჩაებნენ ვ. ს-ე და ნოტარიუსი მ. კ-ე /იხ.ს.ფ. 57/.

ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილებით ზ. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხანდაზმულობისა და უსაფუძვლობის გამო, რაც რაიონულმა სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

სადავო დამხმარე ფართი, საერთო ფართით 88 კვ.მ, განლაგებული იყო ბარაკული ტიპის სახლში და მდებარეობდა ქ. ქობულეთში, .... ქ. ¹10-ში. სახლის ნაწილი, 1967 წლის ტექაღრიცხვის მონაცემებით, ირიცხებოდა ე. ს-ზე. შპს «ქ-ის» ცნობის მიხედვით, 1944 წლის 11 დეკემბრის აქტებით სახლის ნაწილი ირიცხებოდა კომუნალური სამსახურის ბალანსზე. მოსარჩელის მამა ე. ს-ე გარდაიცვალა 1974 წლის 30 მაისს. 5 წლის შემდეგ შვილმა, ზ. ს-ემ, სასამართლო წესით აღიდგინა სამკვიდროს მიღების გაშვებული ვადა. აღნიშნული გადაწყვეტილების თანახმად: «ქ. ქობულეთში, ..... ქ. ¹10-ში მდებარე ოთხოთახიან ბინაში ორი ოთახი კომუნალურია». მითითებული გადაწყვეტილების საფუძველზე ქობულეთის სანოტარო კანტორაში გაიცა სამემკვიდრეო მოწმობა, რომლითაც ნოტარიუსმა მოსარჩელეს გადასცა მთლიანი სახლი, ნაცვლად ორი ოთახისა. სანოტარო მოწმობის საფუძველზე გაიცა არასწორი ჩანაწერი და ცნობა, მაგრამ აღნიშნულ საბუთებში არ არის მითითებული, რომ ე. ს-ის დანაშთ სამკვიდროში 1972 წლიდან ცხოვრობდა ერთ-ერთი მემკვიდრე, შვილი _ ვ. ს-ე. სამემკვიდრეო საქმე არქივში არ ინახებოდა, ხოლო რეესტრში ზ. ს-ე რეგისტრირებული არ იყო. საქმის მასალების თანახმად, ვ. ს-ეს პრივატიზაციის წესით გადაეცა მის მფლობელობაში არსებული ფართი.

რაიონული სასამართლოს დასკვნით, ქობულეთის საკრებულოსა და გამგეობისათვის ცნობილი იყო ის გარემოება, რომ სამემკვიდრეო მოწმობას მხარეები ასაჩივრებდნენ სასამართლო წესით. აღნიშნული გარემოება მითითებული იყო უზენაესი სასამართლოს 2003 წლის 21 მარტის განჩინებაში, რომლის თანახმად, ზ. და ვ. ს-ები სადავოდ ხდიდნენ მამისეულ ქონებას და ითხოვდნენ სამემკვიდრეო მოწმობის გაუქმებას, ხოლო კომუნალურ ფართზე პრეტენზიას არ აცხადებდნენ. რაიონულმა სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელე არ ფლობდა სადავო ფართს, არამედ სადავო ფართის მფლობელი იყო ვ. ს-ე და ეს უკანასკნელი მამის სიცოცხლეშიც და მისი გარდაცვალების შემდეგაც იყო დანაშთი სამკვიდროს მემკვიდრე, ამასთან, მოსარჩელეს აღნიშნული გარემოება სადავოდ არ გაუხდია 1979 წლიდან.

რაიონულმა სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 160-ე მუხლი და განმარტა, რომ მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო, რომ სადავო ფართს ფლობდა მისი ძმა, ვ. ს-ე, შესაბამისად, სადავო ფართის პრივატიზაციამდე ქობულეთის მერია, ხოლო პრივატიზაციის შემდეგ მოპასუხე ვ. ს-ე არ ითვლებოდნენ სადავო ფართის არაკეთილსინდისიერ მფლობელებად, მით უფრო, რომ ვ. ს-ემ სადავო ფართი შეიძინა პრივატიზაციის გზით მოქმედი კანონმდებლობის სრული დაცვით, რის გამოც ის იყო სადავო ნივთის კეთილსინდისიერი შემძენი და მესაკუთრე /იხ.ს.ფ. 80-84/.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ზ. ს-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი მოტივით:

რაიონულმა სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, რომლის საფუძველზეც სარჩელი მიიჩნია ხანდაზმულად, რამდენადაც სასამართლომ ერთმანეთში აურია 2003 წლის სარჩელის მოთხოვნის საგანი და 1979 წლის გადაწყვეტილების საგანი, კერძოდ, მოსარჩელის საცხოვრებელი სახლის 9,9კვ.მ-ის ქ. ქობულეთის მერიის კომუნალურ ფონდში არსებობა აპელანტისათვის ცნობილი გახდა 2003 წელს, ხოლო სადავო ფართის კომუნალურ ფონდში არსებობა უკანონო იყო იმ საფუძვლით, რომ აღნიშნული ფართი კომუნალურ ფონდში ირიცხებოდა ფორმალურად, სანამ 1979 წელს მთელი სახლთმფლობელობა მემკვიდრეობის წესით არ გაიფორმა აპელანტმა. სასამართლომ არასწორად განმარტა, რომ ქ. ქობულეთის მერია და შპს «ქ-ი» უფლებამოსილნი იყვნენ ვ. ს-თან გაეფორმებინათ პრივატიზაციის ხელშეკრულება, რამდენადაც ისინი არ წარმოადგენდნენ სადავო ფართის მესაკუთრეებს, შესაბამისად, ვ. ს-თან გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულებაც ექვემდებარებოდა ბათილად ცნობას /იხ.ს.ფ. 86-89/.

აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 17 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის გამო, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილება /იხ.ს.ფ. 173-178/.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2005 წლის 8 ივნისის განჩინებით ზ. ს-ის საკასაციო საჩივრის საფუძველზე გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს /იხ. ს.ფ. 264-273/.

სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 24 მარტის განჩინებით ზ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

სადავო დამხმარე ფართი (9,9 კვ.მ) განთავსებულია ქ. ქობულეთში, .... ქ. ¹10-ში მდებარე ბარაკული ტიპის სახლში. 1967 წლის ტექაღრიცხვის მონაცემებით, სახლი ირიცხებოდა მოქალაქე ე. ს-ის სახელზე, რომელიც იყო ზ. და ვ. ს-ების მამა. ე. ს-ე გარდაიცვალა 1974 წლის 30 მაისს. ქობულეთის რაიონის სახალხო სასამართლოს 1979 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილებით ზ. ს-ეს გაუგრძელდა სამემკვიდრეო ქონებაზე გაშვებული ვადა. ამავე გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილის თანახმად, ქობულეთში, ... ქ. ¹10-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა შედგებოდა ოთხი ოთახისაგან, რომელშიც ორი ოთახი იყო კომუნალური, ხოლო ორი საკუთარი და აღრიცხული ე. ს-ის სახელზე. 1999 წლის 30 მაისს ზ. ს-ის მიერ აღებულ იქნა კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა, რომელსაც თან ერთვოდა ქობულეთის ტექნიკური აღრიცხვის ბარათი, რომლის მიხდვითაც ქ. ქობულეთში, .... ქ. ¹10-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 13/15 ეკუთვნოდა ზ. ს-ეს, ხოლო 2/15 ნაწილი _ კომუნალურ მეურნეობას. მოსარჩელე ზ. ს-ე არ ფლობდა სადავო ფართს და იგი 1972 წლიდან, ანუ ჯერ კიდევ მამის გარდაცვალებამდე, იმყოფებოდა ვ. ს-ის მფლობელობაში. შპს «ქ-ის» წერილის თანახმად: «ქ. ქობულეთში, ... ქ. ¹10-ში მდებარე სახლის საერთო ფართობია 74,25 კვ.მ, მათ შორის კომუნალურ ფართში მათთან ირიცხება 9,9 კვ.მ. მთლიანი ფართობის 2/15 ნაწილის _ 9,9კვ.მ-ში 1972 წლიდან ჩაწერილი იყო მოქალაქე ვ. ს-ე, რომელიც იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს.

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, ზ. ს-ვის, რომელსაც არასოდეს უსარგებლია სადავო ფართით, 1972 წლიდან ცნობილი იყო, რომ სადავო ფართს ფლობდა და განკარგავდა მისი ძმა _ ვ. ს-ე, თუმცა 1979 წლიდან, როდესაც მიიღო კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა, სადავოდ არ გაუხდია აღნიშნული ფართის კანონიერი ფლობის ფაქტი, რის გამოც სამოქალაქო კოდექსის (1965 წლის რედაქცია) 75-ე, მე-80, 87-ე მუხლებით და სამოქალაქო კოდექსის ახალი რედაქციის 128-ე, 129-ე, 130-ე მუხლებიდან გამომდინარე, ზ. ს-ის სარჩელი მიჩნეულ იქნა ხანდაზმულად.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ზ. ს-ის სარჩელი ხანდაზმულობასთან ერთად იყო უსაფუძვლოც, რამდენადაც სადავო ფართი 1972 წლიდან ვ. ს-ის სახელზე ირიცხებოდა კომუნალური მეურნეობის ბალანსზე, შესაბამისად, 2003 წლის 28 ოქტომბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით სადავო ფართის ვ. ს-ვის გადაცემით არ დარღვეულია საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილება /იხ.ს.ფ. 305-311/.

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ. ს-ემ, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება /იხ.ს.ფ. 339-345/.

კასაციის მიზეზი:

კასატორის მოსაზრებით, მემკვიდრეობით მიღებული სახლი კომუნალური ფართი რომ ყოფილიყო, მას, როგორც სახლის მესაკუთრეს, ექნებოდა პრივატიზაციის განხორციელების უპირატესი უფლება სამოქალაქო კოდექსის 167-ე და 169-ე მუხლების თანახმად, რაც სააპელაციო სასამართლოს არ გაუთვალისწინებია. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, «პრივატიზაციის შესახებ» კანონის მე-5 პუნქტი. ასევე სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ვ. ს-ემ პრივატიზაცია არარსებულ 9,9 კვ.მ-ზე განახორციელა 21 წლის შემდეგ, რის გამოც დარღვეულია სამოქალაქო კოდექსის 128-129-ე და 144-ე მუხლების მოთხოვნები. საქმეში არსებობს ორი ტექაღრიცხვის ბარათი, რომელიც ეწინააღმდეგება ერთმანეთს, რადგან ერთ ბარათში მითითებულია 2/25 ნაწილი კომუნალური, ხოლო მეორეში _ 25კვ.მ, ამასთან, სადავო 9,9 კვ.მ არც ერთ საბუთში არ არის აღნიშნული.

კასატორის განმარტებით, პრივატიზაციის ხელშეკრულება ექვემდებარება ბათილად ცნობას, რამდენადაც პრივატიზაცია ფაქტობრივად განხორციელდა არა კომუნალურ ფართზე, არამედ კასატორის საკუთრებაზე, რადგან სამემკვიდრეო მოწმობა ადასტურებდა, რომ მემკვიდრეობით მთლიანი სახლი გადავიდა კასატორის საკუთრებაში. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დარღვეულია სსსკ-ის 393-ე მუხლის მოთხოვნები, კერძოდ, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 170-172-ე, 128-144-ე მუხლები, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-4, მე-5, მე-6 და 60.1. მუხლები, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-2, მე-4 და მე-5 პუნქტები. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ კასატორის სამემკვიდრეო მოწმობა, რომლის თანახმად, მან მემკვიდრეობით მიიღო მთლიანი სახლი და მიწის ნაკვეთი, რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში. ასევე, სასამართლომ სათანადო შეფასება არ მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს.

საკასაციო სასამართლოს 2006 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. მუხლის გ) პუნქტის საფუძველზე ზ. ს-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად /პროცესუალური კასაცია//იხ.ს.ფ. 372-375/.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის მოტივების დასაბუთებულობა _ საფუძვლიანობის, სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების კანონიერების შემოწმების და საქმის სასამართლო სხდომაზე განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ზ. ს-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შესაბამისად, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსსკ-ის 393-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნები. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორი შეფასება არ მიეცა საქმის მასალებს, საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები დადგენილია არასრულად, სწორად არ იქნა გამოკვლეული საქმის მასალები და დადგენილი ფაქტები.

სსსკ-ის 407.2. მუხლის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დასაბუთებულია, რამდენადაც, როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. ქობულეთში, გორკის ქ. ¹10-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 13/15 ეკუთვნოდა ზ. ს-ეს, ხოლო 2/15 ნაწილი _ კომუნალურ მეურნეობას; სასამართლოს დასკვნით, მოსარჩელე ზ. ს-ე არ ფლობდა სადავო ფართს და იგი 1972 წლიდან, ანუ ჯერ კიდევ მამის გარდაცვალებამდე, იმყოფებოდა ვ. ს-ის მფლობელობაში, ხოლო მამისეული დანაშთი ქონების მთლიანი ფართობის 2/15 ნაწილის _ 9,9კვ.მ-ში, 1972 წლიდან იყო ჩაწერილი მოქალაქე ვ. ს-ე, რომელიც იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასაციის მოტივს სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული დასკვნების დაუსაბუთებლობისა და უსაფუძვლობის თაობაზე, რამდენადაც გაურკვეველია, თუ რა მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე მივიდა სასამართლო ამგვარ დასკვნამდე, რომელი კონკრეტული მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე დაადგინა სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემობები და რომელი ნორმის საფუძველზე გამოიტანა ზემოაღნიშნული დასკვნები.

საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105.2. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ სასამართლომ საქმის განხილვისას უნდა მოიპოვოს მტკიცებულებები, სარწმუნოდ დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, მისცეს მათ სამართლებრივი შეფასება და გამოიტანოს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ, მოცემულ შემთხვევაში კი სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას საქმის ფაქტობრივი გარემოება დადგენილ იქნა არასრულყოფილად, შესაბამისად, სახეზეა სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას მითითებული ნორმით დადგენილი პირობების დარღვეულად მიჩნევის პროცესუალური საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა ისარგებლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილებით და მოიპოვოს მტკიცებულებები, კერძოდ, სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს, სადავო 9,9 კვ.მ ფართი ირიცხება თუ არა კომუნალურ ფონდში, ხოლო ამგვარის არსებობის შემთხვევაში, რა აქტის საფუძველზე ჩაირიცხა იგი, რამდენადაც საქმის მასალებში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ სწორედ ზ. ს-ის მიერ მიღებულ სამკვიდრო მასაში არ შედის სადავო 9,9 კ.მ ფართი.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2005 წლის 8 ივნისის განჩინებით მოცემული საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს მითითებებით, კერძოდ, საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების ერთ-ერთ მოტივს წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა მტკიცებულებები, ამასთან, სასამართლოს დაევალა სრულყოფილად გამოეკვლია საქმის მასალები და სათანადო შეფასება მიეცა მათთვის კანონიერი გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, რაც მოცემულ შემთხვევაში სასამართლოს მიერ არ განხორციელებულა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას არ იქნა გამოკვლეული საქმის მასალები, შესაბამისად, ფაქტობრივი გარემობები დადგენილია არასრულად, რამდენადაც სადავო 9,9 კვ.მ-ის კომუნალური ფონდიდან ამორიცხვის მოთხოვნის კანონიერების შეფასების შემთხვევაშია შესაძლებელი პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე კასატორის მეორე მოთხოვნის დაკმაყოფილება/ან დაუკმაყოფილებლობა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს 9,9 კვ.მ-ის კომუნალურ ფონდში ჩარიცხვის მართლზომიერება, შესაბამისად, სწორედ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების გამოკვლევის შემდეგ უნდა იმსჯელოს სასამართლომ სარჩელის მეორე მოთხოვნაზე სადავო პრივატიზაციის ხელშეკრულების შესაბამისობაზე მოქმედ კანონმდებლობასთან.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში ინკვიზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარე, სასამართლო უფლებამოსილია, თავისი ინიციატივით გამოითხოვოს მტკიცებულებები, კერძოდ, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით სასამართლოს მინიჭებული აქვს უფლებამოსილება, თავისი ინიციატივით მიიღოს გადაწყვეტილება დამატებითი მტკიცებულებების წარმოდგენის თაობაზე, შეაგროვოს ფაქტობრივი გარემოებები საკუთარი ინიციატივით და მოიპოვოს მტკიცებულებები, რაც მოცემულ შემთხვევაში უგულებელყოფილია სასამართლოს მიერ.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქმე საჭიროებს დამატებით გამოკვლევას, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა მოიპოვოს მტკიცებულებები და მათი შეფასების შემდეგ გამოიტანოს დასკვნა საქმისათვის არსებითი გარემოების არსებობის ან არარსებობის შესახებ, კერძოდ დასკვნა იმის თაობაზე, თუ რის საფუძველზე ირიცხება 9,9 კვადრატული ფართი კომუნალურ ფონდში, ამასთან, აღნიშნული ფართი შედის თუ არა კასატორის მიერ მემკვიდრეობით მიღებულ მამისეულ დანაშთ ქონების მასაში.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელციო სასამართლოს დასკვნებს სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, რამდენადაც სააპელაციო სასამართლომ ზ. ს-ის სარჩელი მიიჩნია ხანდაზმულად იმ ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ ზ. ს-ვის ცნობილი იყო, რომ სადავო ფართს ფლობდა და განკარგავდა მისი ძმა _ ვ. ს-ე, ამასთან, ზ. ს-ეს სადავოდ არ გაუხდია მემკვიდრეობის მოწმობა, რომელშიც ცალკე არ იყო მითითებული სადავო 9,9 კვ.მ. ფართი.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სრულიად დაუსაბუთებელია სასამართლოს დასკვნები სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევის თაობაზე, ამასთან გაურკვეველია, კონკრეტულად სამოქალაქო კოდექსის რომელი ნორმით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადების საფუძველზე ჩათვალა სასამართლომ ზ. ს-ის სარჩელი ხანდაზმულად. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლო საპროცესო კანონმდებლობის თანახმად ვალდებულია შეამოწმოს სარჩელის ხანდაზმულობის საკითხი. სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას სარწმუნოდ უნდა გამოიკვლიოს, როდის გახდა ცნობილი მოსარჩელისათვის, რომ სადავო 9,9 კვ.მ ირიცხებოდა კომუნალურ ფონდში, შესაბამისად, სასამართლომ განსაზღვროს, როდიდან უნდა აითვალოს სარჩელის ხანდაზმულობის ვადა, რამდენადაც სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან, რამდენადაც სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ ზ. ს-ვის ცნობილი იყო, რომ სადავო ფართს ფლობდა და განკარგავდა მისი ძმა _ ვ. ს-ე, ამასთან, ზ. ს-ეს სადავოდ არ გაუხდია მემკვიდრეობის მოწმობა, რომელშიც ცალკე არ იყო მითითებული სადავო 9,9 კვ.მ. ფართი, არ წარმოადგენს საკმარის საფუძველს სარჩელის ხანდაზმულად მისაჩნევად, მით უფრო, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავოა სწორედ კომუნალურ ფონდში 9,9 კვ.მ ჩარიცხვის კანონიერებაა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 412.2 მუხლის შესაბამისად, სახეზეა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც, სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია. ამდენად, სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებით კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემომითითებული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 53.4. მუხლის შესაბამისად, სასამართლო ხარჯები უნდა გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I, 26^I.3 სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე, 372-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ზ. ს-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 24 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს; სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.