№ას-1791-1768-2011 28 თებერვალი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები - მ. ა-ი, ს. ა-ი, ლ. თ-ე (მოპასუხე)

წარმომადგენელი – პ. კ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე - დ. ძ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისი სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - საწარმოს პარტნიორად აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. ძ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ. თ-ის, ს. და მ. ა-ების, ასევე შპს „ა-ს“ მიმართ და მოითხოვა სამეწარმეო რეესტრში ცვლილების შეტანა, შპს „ა-ს“ დამფუძნებელ პარტნიორად დ.ძ-ის აღდგენა, მისი წილის საწესდებო კაპიტალის 20%-ით განსაზღვრა და სხვა პარტნიორთა კუთვნილ წილებში შესაბამისი ცვლილების შეტანა. მოგვიანებით მოსარჩელემ დაზუსტებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს და დამატებით მოითხოვა შპს „ა-ს“ პარტნიორთა კრების 1996 წლის 15 მარტის №2 ოქმის ბათილად ცნობა.

შპს „ა-“ შეიქმნა 1992 წელს და ამავე წლის 28 მაისს ქ. თბილისის მერიის №... განკარგულებით დარეგისტრირდა სამეწარმეო რეესტრში. საწარმოს ხელახალი რეგისტრაცია განხორციელდა 1995 წლის 27 დეკემბერს დამფუძნებელ პარტნიორთა საერთო კრების №6 ოქმისა და ქ. თბილისის ვაკის რაიონული სასამართლოს 1996 წლის 8 იანვრის დადგენილების საფუძველზე. საწარმოს დაფუძნებისა და მისი ხელახალი დარეგისტრირების დღიდან მოსარჩელე საწარმოს 20%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორია.

1996 წლის გაზაფხულამდე დ. ძ-ე იყო შპს „ა-ს“ დირექტორი, რის შემდეგაც საწარმოს მთავარი პარტნიორისა და პრეზიდენტის მოთხოვნის, ასევე 1996 წლის 15 მარტის საზოგადოების დამფუძნებელ პარტნიორთა საერთო კრების ოქმის საფუძველზე, რომელზეც დ. ძ-ე მიწვეული არ ყოფილა, 1996 წლის პირველი აპრილიდან მოსარჩელე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან.

მიუხედავად იმ ფაქტისა, რომ მოსარჩელე იყო საწარმოს 20%-იანი წილის მფლობელი, იგი პარტნიორთა კრებაზე არც ერთხელ მიუწვევიათ, არ პასუხობდნენ მის წერილობით მოთხოვნებს. საბოლოოდ შპს „ა-ს“ დირექტორის 2008 წლის 25 თებერვლის წერილით, ასევე მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციაში 2008 წლის 28 თებერვალს მოპოვებული სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერის საფუძველზე, მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ ის საწარმოს პარტნიორად რეგისტრირებული არ არის, ხოლო დ.ძ-ის წერილობით მიმართვაზე, რომლითაც მოითხოვდა სამართლებრივი საფუძვლის, ასევე იმის მითითებას, რა დროიდან აღარ არის საწარმოს პარტნიორი, მოსარჩელეს შპს „ა-საგან“ პასუხი არ მიუღია.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელე ქონებრივ პრეტენზიას უკავშირებს საწარმოს სამეწარმეო რეესტრიდან მისი, როგორც დამფუძნებელი პარტნიორის ამოღებას, დ. ძ-ის სარჩელი აღიარებითია, თუმცა მოსარჩელე ვერ აკონკრეტებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლით გათვალისწინებულ იურიდიულ ინტერესს. სარჩელით არ დასტურდება დ. ძ-ე მოითხოვს საზოგადოებაში წილის უფლების აღიარებას თუ სარეგისტრაციო დოკუმენტების სიყალბის დადგენას. საწარმოს ხელახალი რეგისტრაცია განხორციელდა იმ დროს მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით, რაც დასტურდება 1996 წელს მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის რედაქციისა და საწარმოს დაფუძნებისას განხორციელებული ქმედებებით.

შპს „ა-“, როგორც მეწარმე სუბიექტი, შეიქმნა 1992 წელს და იურიდიული უფლება-მოვალეობებით ხელახლა აღიჭურვა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის შესაბამისად ხელახალი რეგისტრაციის შემდეგ. 1996 წლის 15 მარტს დ. ძ-ემ განცხადებით მიმართა ვაკის რაიონულ სასამართლოს საზოგადოებიდან, როგორც დამფუძნებელი პარტნიორის გასვლის თხოვნით, რაც „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 1996 წელს მოქმედი რედაქციის 5.6 მუხლის მე-2 აბზაცის თანახმად, ექვემდებარებოდა რეგისტრაციას და კანონიერ ძალასაც სწორედ რეგისტრაციის შემდეგ იღებდა.

ამდენად, დ. ძ-ემ ცალმხრივად გამოავლინა ნება დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასვლის შესახებ ისე, რომ მას წილი არ დაუთმია და არც რაიმე გზით გაუსხვისებია. საზოგადოებიდან პარტნიორის გასვლა რადგანაც არ ითვალისწინებდა საზოგადოების ლიკვიდაციას ან სხვა რაიმე შედეგს, 1996 წლის 15 მარტის პარტნიორთა კრების №2 ოქმით მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება საზოგადოებიდან პარტნიორის გასვლისა და მისი დირექტორობიდან გათავისუფლების შესახებ.

„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის ამ დროისათვის მოქმედი რედაქციის თანახმად, სავალდებულო იყო საწარმოს ხელახალი რეგისტრაცია, რაც 1996 წლის 4 აპრილს განხორციელდა, სანოტარო წესით დამოწმდა საზოგადოების წესდება, რომელსაც ხელი მოაწერა ყველა დამფუძნებელმა პარტნიორმა და მოხდა საზოგადოების რეგისტრაცია სამეწარმეო რეესტრში „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის სრული დაცვით.

ამავე კანონის 5.1 მუხლის შესაბამისად, რეგისტრაციის დროს გათვალისწინებულ იქნა მოსარჩელის განცხადება დამფუძნებელი პარტნიორის საზოგადოებიდან გასვლის შესახებ, რაც დასტურდება №2 კრების ოქმითაც. სასამართლოსათვის მიმართვისას წარდგენილ იქნა მოსარჩელის განცხადება, რაც წარმოადგენდა საჭირო დოკუმენტს წესდებაზე დარჩენილი პარტნიორების ხელმოსაწერად. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი კრების ოქმით, რომელსაც ნომერი არ აქვს მითითებული, დასტურდება, რომ მოსარჩელე ესწრებოდა პარტნიორთა კრებას, თუმცა მას კენჭისყრაში არ მიუღია მონაწილეობა.

მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი კრების ოქმი განსხვავდება მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ამავე მტკიცებულებისაგან, რომელსაც აქვს ნომერი, ამასთან მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ოქმის თანახმად, დ. ძ-ე არა მხოლოდ დირექტორის თანამდებობიდან გაათავისუფლეს, არამედ, გაყვანილ იქნა საზოგადოების დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან. დ. ძ-ის მიერ წარმოდგენილი კრების ოქმი არ შეიცავს მითითებას, რომ დირექტორობიდან გათავისუფლებას, ასევე მისი დამფუძნებელი პარტნიორებიდან გაყვანას, ს. ა-თან ერთად მხარს უჭერს დამფუძნებელი პარტნიორი მ. ა-იც, ამასთან, მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია კრების ოქმების ნამდვილობა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლით გათვალისწინებულ ორთვიან ვადაში. მოპასუხის მითითებით, მნიშვნელობა არ აქვს მოპასუხეთა მიერ საკითხის მხარდაჭერის ფაქტს, რადგანაც დ. ძ-ის მიერ ცალმხრივი ნების გამოვლენა პარტნიორთა შემადგენლობიდან გასვლის თაობაზე საკმარისი მტკიცებულებაა და დამატებით მტკიცებას არ საჭიროებს.

შპს „ა-ს“ ხელახალი რეგისტრაციისათვის სასამართლოში წარმოდგენილი იყო კანონით გათვალისწინებული ყველა მტკიცებულება დადგენილი ფორმის დაცვით, რის გამოც სარეგისტრაციო მონაცემების სიყალბის დამადასტურებელი დოკუმენტი არ არსებობს და ასეთს ვერც მოსარჩელე წარუდგენს სასამართლოს, ის ფაქტი, რომ მოსარჩელემ განცხადებით მოითხოვა პარტნიორთა შემადგენლობიდან გასვლა, ადასტურებს მის ინფორმირებას აღნიშნული განცხადების სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციის შესახებ, ამასთან საწარმოს ხელახალი რეგისტრაციისას ფორმალური თუ სამართლებრივი დარღვევები არ არსებობდა. ხელახალი რეგისტრაციის თაობაზე მოსარჩელის ინფორმირებულობას ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ მოსარჩელე საწარმოს მართვაში ფიზიკურად არ იღებდა მონაწილეობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებით დ. ძ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, დ. ძ-ე ცნობილ იქნა შპს ,,ა-ს“ კაპიტალში ლ. თ-ის კუთვნილი 46%-იანი წილიდან 10%-ის მესაკუთრედ, მ. ა-ის კუთვნილი 27%-იანი წილიდან _ 5%-ის მესაკუთრედ, ს. ა-ის კუთვნილი 27%-იანი წილიდან _ 5%-ის მესაკუთრედ, დ. ძ-ის წილი შპს ,,ა-ს“ კაპიტალში განისაზღვრა 20%-ით, დ. ძ-ეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე შპს ,,ა-ს“ დამფუძნებელთა 1996 წლის 15 მარტის №2 კრების ოქმის ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნის ნაწილში, რომლის მიხედვით დ. ძ-ე გავიდა დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს შპს „ა-მ“, ლ. თ-ემ, მ. და ს. ა-ებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 თებერვლის განჩინებით მ. და ს. ა-ების, ლ. თ-ის, შპს „ა-ს“ სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ლ. თ-ემ, ს. და მ. ა-ებმა. კასატორებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 ივნისის განჩინებით მ. ა-ის, ს. ა-ის და ლ. თ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 თებერვლის განჩინება გაუქმდა, საქმე იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით მ. ა-ის, ს. ა-ის და ლ. თ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: შპს ,,ა-“ რეგისტრირებულია სამეწარმეო რეესტრში ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 8 იანვრის დადგენილებით, რეგისტრაციის ნომერი 5/4-311, საიდენტიფიკაციო №..., საზოგადოების დამფუძნებლები არიან: 1. ლ. თ-ე (წილი საზოგადოების კაპიტალში _ 46%); 2. ს. ა-ი (წილი საზოგადოების კაპიტალში 27%); 3. მ. ა-ი (წილი საზოგადოების კაპიტალში _ 27%). საზოგადოების დირექტორია დ. მ-ი, რომელსაც აქვს საზოგადოების სრული წარმომადგენლობის უფლებამოსილება. შპს ,,ა-ს“ სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციის დროისათვის, 1996 წლის 08 იანვარს, საზოგადოების დამფუძნებლები იყვნენ და დამფუძნებელთა წილი საზოგადოების კაპიტალში განისაზღვრებოდა შემდეგ სახით: 1. დ. ძ-ე _ 127000 ა.შ.შ. დოლარი _ 20%; 2. ს. ა-ი _ 127000 აშ.შ. დოლარი _ 20%; 3. მ. ა-ი _ 127000 ა.შ.შ დოლარი _ 20%; 4. კ. ა-ი _ 190500 ა.შ.შ დოლარი _ 30%; 5. გ. ლ-ე _ 63500 ა.შ.შ დოლარი _ 10%. საწესდებო კაპიტალი განისაზღვრა 635000 აშშ დოლარით. შპს ,,ა-ს“ დამფუძნებელ პარტნიორთა 1996 წლის 15 მარტის №2 კრებაზე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება დ. ძ-ის შ.პ.ს. ,,ა-ს“ დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლების და საზოგადოების დირექტორად დ. მ-ის დანიშვნის შესახებ. 1996 წლის 4 აპრილს, ვაკის რაიონის სასამართლოს განცხადებით მიმართეს შ.პ.ს. ,,ა-ს“ დამფუძნებლებმა და მოითხოვეს შ.პ.ს. ,,ა-ს“ პარტნიორთა 1996 წლის 15 მარტის №2 კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების და ახალი წესდების რეგისტრაცია. ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 04 აპრილის დადგენილებით რეგისტრირებული იქნა შ.პ.ს. ,,ა-“-ს ახალი წესდება და ცვლილებები სამეწარმეო რეესტრში. შპს ,,ა-ს“ დამფუძნებლები და მათი წილები საწესდებო კაპიტალში განისაზღვრა შემდეგი სახით: 1. კ. ა-ი 254000 ა.შ.შ დოლარი _ 40%, მ. ა-ი _ 158750 ა.შ.შ დოლარი _ 25%; 2. ს. ა-ი _ 158750 ა.შ.შ დოლარი _ 25%; 3. გ. ლ-ე _ 63500 ა.შ.შ დოლარი _ 10%. შპს ,,ა-ს“ დამფუძნებელთა 2002 წლის 25 აპრილის №17 კრების გადაწყვეტილებით გ.Aლ-ე გაირიცხა საზოგადოების დამფუძნებელთა რიგებიდან და საზოგადოების კაპიტალში გ. ლ-ის 10% წილიდან, კ. ა-მა მიიღო _ 6%, მ. ა-მა _ 2%, ხოლო ს. ა-მა _ 2% და დამფუძნებელთა წილები საზოგადოების კაპიტალში განისაზღვრა შემდეგი სახით: კ. ა-ი _ 46%, მ. ა-ი _ 27%, ს. ა-ი - 27%.ქ.თბილისის, ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 31 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა შპს ,,ა-ს“ დამფუძნებლების _ კ. ა-ის, მ. ა-ის და ს. ა-ის სარჩელი გ. ლ-ის მიმართ, შპს ,,ა-ს“ 2002 წლის 25 აპრილის №17 კრების ოქმი ცნობილი იქნა იურიდიულ საბუთად და გატარდა შესაბამისი ცვლილებები სამეწამეო რეესტრში. აღნიშნული ცვლილება რეგისტრირებული იქნა სამეწარმეო რეესტრში ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 30 დეკემბრის დადგენილებით. შპს ,,ა-ს“ დამფუძნებელთა 2004 წლის 22 მარტის №25 კრების გადაწყვეტილებით, გარდაცვლილი დამფუძნებელი პარტნიორის _ კ. ა-ის ნაცვლად, კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე საზოგადოების დამფუძნებელთა შემადგენლობაში შევიდა კ. ა-ის მეუღლე _ ლ. თ-ე, რომელსაც გადაეცა კ. ა-ის წილი შპს ,,ა-“-ს კაპიტალში _ 46%. დ. ძ-ემ 2007 წლის 12 დეკემბერს მიმართა შპს ,,ა-“-ს გენერალურ დირექტორს დ. მ-ს საზოგადოების პარტნიორთა კრების მოწვევის შესახებ, ხოლო 2008 წლის 13 თებერვალს განმეორებით მოითხოვა საზოგადოების პარტნიორთა კრების მოწვევა, დღის წესრიგით, საზოგადოების 2007 წლის შედეგების განხილვის შესახებ, წინააღმდეგ შემთხვევაში მიმართავდა სასამართლოს უფლების დასაცავად. შპს ,,ა-ს“ დირექტორის დ. მ-ის 2008 წლის 25 თებერვლის №020 წერილით დ. ძ-ეს წერილის პასუხად ეცნობა, რომ, როგორც პარტნიორი, რეგისტრირებული არ იყო შპს ,,ა-ს“ სამეწარმეო რეესტრში და კრების მოწვევის, ინფორმაციის მოთხოვნის უფლება არ ჰქონდა.

სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული გ. ლ-ის ჩვენებით დადგინდა, რომ შპს ,,ა-ს“ დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან დ. ძ-ის გასვლის შესახებ მისთვის ცნობილი გახდა მხოლოდ 2009 წელს. 1996 წლის 15 მარტს საქართველოში არ იმყოფებოდა და არც კრების ჩატარების შესახებ ყოფილა ცნობილი, რადგან ცხოვრობდა გერმანიაში, ასრულებდა საზოგადოების საქმიანობის ტექნიკურ მხარეს კ. ა-ის დავალებით, ძირითად საქმიანობას კი ახორციელებდა დ. ძ-ე. რაც შეეხება ხელმოწერებს წესდებასა და სასამართლოსათვის მიმართულ განცხადებაზე, როდესაც თბილისში ჩამოვიდა 1999 წელს, მაშინ მოაწერა დოკუმენტებს ხელი კ. ა-ის თხოვნით და დოკუმენტები არ წაუკითხავს. გ. ლ-ის განმარტებით დივიდენდი საზოგადოებისაგან არ მოუთხოვია, ვინაიდან მოგება არ იყო, საზოგადოება წლიური ბალანსის მიხედვით იყო ზარალზე.

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 16 ივნისის №6009/02/1 დასკვნის მიხედვით ქ.თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოსადმი მიმართული, 1996 წლის 15 მარტით დათარიღებული განცხადება, შპს ,,ა-ს“ დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასვლაზე თანხმობის შესახებ შესრულებულია დ. ძ-ის მიერ.

საკასაციო სასამართლოს მითითების შესაბამისად მტკიცებულებების შეაფსების შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1996 წლის 15 მარტის კრებას დ. ძ-ის პარტნიორობიდან გაყვანის შესახებ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. რაც შეეხება 1996 წლის 15 მარტის განცხადებას ვაკის რაიონის სასამართლოსადმი, რომელიც ხელმოწერილია დ. ძ-ის მიერ, ხოლო ხელმოწერის ნამდვილობა დადასტურებული იქნა ნოტარიუსის მიერ 1996 წლის 3 აპრილს, პალატა, სანოტარო აქტების აუთენტურობის გათვალისწინებით მიიჩნევს, რომ განცხადებაზე ხელმოწერა შესრულებული იქნა 3 აპრილს, ანუ კრების მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდგომ. საკასაციო სასამართლოს მითითების შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა 1996 წლის 3 აპრილს სანოტარო მოქმედებების შესრულების რიგითობაზე და აღნიშნავს, რომ სასამართლოსადმი დირექტორის და პარტნიორთა წრის შესახებ წესდებაში ცვლილების რეგისტრაციის მოთხოვნით მიმართულ მ., ს. და კ. ა-ების განცხადებაზე ხელმოწერის ნამდვილობის დამოწმება რიგითობით წინ უსწრებდა დ. ძ-ის განცხადებაზე ხელმოწერის ნამდვილობის დამოწმებას, რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ წესდებაში ცვლილებები და შესაბამისად, მის საფუძვლად დასახელებული კრების გადაწყვეტილება მიღებული იყო დ. ძ-ის მიერ ნების გამოვლენამდე. თავად ოქმშიც მითითებულია რომ გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი გახდა წინამდებარე ოქმი, წესდება, „მეწარმეთა შესახებ“ კანონი და არა დამფუძნებლის მოთხოვნა.

სასამართლოს მითითებით, იმ ვითარების გათვალისწინებით, რომ არ დასტურდება 2007 წლამდე შპს „ა-ს“ პარტნიორთა კრების ჩატარების, მათ შორის დივიდენდების განაწილების, მოსარჩელისთვის წილის სანაცვლო კომპენსაციის გადაცემის შესახებ, პალატა მიიჩნევს, რომ აპელანტის მიერ ვერ იქნა მითითებული რაიმე ობიექტურად არსებულ გარემოებაზე, რომელთანაც მოსარჩელის მიერ უფლების დარღვევის ვარაუდის დაკავშირება იქნებოდა შესაძლებელი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მ. ა-მა, ს. ა-მა და ლ. თ-ემ საკასაციო წესით გაასაჩივრეს, მისი გაუქმებისა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით:

გასაჩივრებული განჩინების შინაარსიდან აშკარად იკვეთება, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ 2011 წლის 9 ივნისს მიღებული განჩინების სრული იგნორირება მოახდინა და არ შეასრულა და ის მითითებები, რომელთა გათვალისწინებაც მას საკასაციო სასამართლომ დაავალა. მიუხედავად იმისა, რომ გასაჩივრებული განჩინების რიგ ეპიზოდებში სააპელაციო სასამართლო თითქოსდა აქცენტს აკეთებს საკასაციო სასამართლოს მითითებებზე, ეს მხოლოდ ფორმალურ დატვირთვას ატარებს.

დ. ძ-ის საზოგადოებიდან გასვლა დაკავშირებული იყო მის არაჯანსაღ დამოკიდებულებასთან საზოგადოების ინტერესების მიმართ და ის გარემოება, რომ მან საკუთარი სურვილით დააფიქსირა საზოგადოებიდან გასვლის ნება, ერთგვარად მოწმობს იმას, რომ მხარეები შეთანხმებულნი იყვნენ საკითხის ამგვარი გადაწყვეტის ფორმატზე. გასაჩივრებულ განჩინებაში განვითარებული მსჯელობით გამომდინარეობს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მხოლოდ ერთი არგუმენტის ნაწილში გაიზიარა კასატორის პოზიცია, კერძოდ, იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომ წილის დათმობის შესახებ ხელშეკრულების დადება არ წარმოადგენს საზოგადოებიდან გასვლის ერთადერთ ფორმას და რომ ეს შესაძლებელია საზოგადოებიდან გასვლის მსურველი პარტნიორის მხრიდან შესაბამისი განცხადების გაკეთებითაც, თუმცა სააპელაციო საჩივრის დანარჩენი ნაწილი, მთლიანად აქარწყლებდა, როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერებას, ისე მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობას, რაზეც სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია.

გასაჩივრებული განჩინების 4.2 პუნქტში სააპელაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აპელანტების პოზიცია წინააღმდეგობრივია შპს „ა-ს“ სარეგისტრაციო მონაცემებში ცვლილებების განხორციელების საფუძველთან დაკავშირებით, რასთან დაკავშირებითაც ცალსახად უნდა აღინიშნოს, რომ სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული დასკვნა არამართებულ მსჯელობას ეფუძნება, რადგან აპელანტების მიერ წარდგენილ პოზიციაში თითოეული მათგანი აფიქსირებდა, რომ ცვლილებების განხორციელების საფუძველს წარმოადგენდა, როგორც პარტნიორთა კრების ოქმი, ისე დ. ძ-ის განცხადება და სხვა მნიშვნელოვანი სარეგისტრაციო დოკუმენტები, როგორიცაა საზოგადოების პარტნიორების განცხადება სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების რეგისტრაციის განხორციელების შესახებ და საზოგადოების წესდების ახალი რედაქცია.

დ. ძ-ის განცხადება, რა თქმა უნდა, წარმოადგენდა სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების რეგისტრაციის განხორციელების საფუძველს, მაგრამ იგი არ წარმოადგენდა ერთადერთ დოკუმენტს, რომელიც საფუძვლად დაედო საკუთრივ იმ ცვლილებას, რომელიც უკავშირდებოდა დ. ძ-ის გასვლას საზოგადოებიდან, არამედ აღნიშნული განცხადების შემდეგ საზოგადოების დანარჩენი პარტნიორების მიერ შედგენილ იქნა დ. ძ-ის განცხადებაში გამოვლენილი ნების თანმხვედრი დოკუმენტები, მათ შორის, განცხადება სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების განხორციელების შესახებ და საზოგადოების წესდების ახალი რედაქცია, რომლებშიც პირდაპირ იყო ასახული ის ფაქტი, რომ დ. ძ-ე გავიდა საზოგადოებიდან და პარტნიორთა შემადგენლობა განისაზღვრა მისი მონაწილეობის გარეშე. იმავე დოკუმენტებში აისახა დ. ძ-ის წილის გადანაწილებაც, ამდენად ერთმნიშვნელოვნად დასტურდება ის ფაქტი, რომ საზოგადოების დანარჩენი პარტნიორებისათვის ცნობილი იყო დ. ძ-ის პირად განცხადებაში გამოვლენილი ნება საზოგადოებიდან გასვლის შესახებ. კერძოდ, ნიშანდობლივია საზოგადოების დანარჩენი პარტნიორების განცხადება, რომლითაც მათ მიმართეს სასამართლოს ცვლილებების განხორციელების შესახებ, მასში ისინი პირდაპირ მიუთითებენ, რომ დ. ძ-ე გავიდა საზოგადოების პარტნიორობიდან, ხოლო აღნიშნულ განცხადებასთან ერთად დანარჩენმა პარტნიორებმა სასამართლოში წარადგინეს წესდების ახალი რედაქცია, რომელშიც დ. ძ-ე აღარ ფიგურირებდა პარტნიორის და საზოგადოებასთან რაიმე სხვა ნიშნით დაკავშირებული პირის სტატუსით, სასამართლომ კი, მიღებული დადგენილებით განახორციელა ცვლილებების რეგისტრაცია, რომლის მიხედვით, დ. ძ-ე 1996 წლის 4 აპრილიდან აღარ წარმოადგენდა პარტნიორს. ის, რომ ზემოაღნიშნული განცხადება ცნობილი იყო საზოგადოების დანარჩენი პარტნიორებისათვის, დასტურდება იმ უდავო გარემოებითაც, რომ იგი სანოტარო წესით დამოწმებულია 1996 წლის 3 აპრილს, ანუ იმ დღეს, როდესაც იმავე წესით და იმავე სანოტარო ბიუროში დამოწმებულ იქნა დანარჩენი სარეგისტრაციო დოკუმენტებიც – წესდების ახალი რედაქცია, პარტნიორთა განცხადება ცვლილებების რეგისტრაციის შესახებ და სხვა.

სააპელაციო სასამართლოს პოზიცია სამართლებრივად მცდარია, რადგან ფაქტია, რომ კრების ოქმი არსებობს და მისი, როგორც დოკუმენტის ნამდვილობა, სადავო არ არის, ხოლო სამეწარმეო რეესტრში მისი არარსებობა არ გულისხმობს იმას, რომ აღნიშნული ოქმი არ წარმოადგენს იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტს და არ წარმოშობს შესაბამის სამართლებრივ შედეგებს. აღნიშნულს ცხადყოფს ის ფაქტიც, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვის ეტაპზე ზემოხსენებულ ოქმს თავად მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა და გაზრდილი სარჩელით ითხოვდა მის ბათილად ცნობას, რაც მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნული ოქმი, როგორც დოკუმენტი, თავად მოსარჩელესაც არსებულ და სამართლებრივი შედეგების წარმომშობ საბუთად მიაჩნდა.

მართალია, მოცემულ შემთხვევაში სახეზე გვაქვს პარტნიორთა კრების ორი ოქმი, რომლებიც გარკვეულწილად განსხვავდება ერთმანეთისგან, მაგრამ ის ფაქტი, რომ დ. ძ-ის საზოგადოებიდან გასვლის საკითხი ნამდვილად წარმოადგენდა კრების მიერ განსახილველ საკითხს, დასტურდება სამეწარმეო რეესტრში დაცული ოქმითაც, რომელიც მართალია, დადგენილებით ნაწილში არ შეიცავს ამის თაობაზე დათქმას, მაგრამ ოქმის მთლიანი შინაარსის გაცნობის, ლოგიკურად გაანალიზებისა და საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან შეჯერების შედეგად, ერთმნიშვნელოვნად დგინდება, რომ დ. ძ-ის საზოგადოებიდან გასვლა ნამდვილად წარმოადგენდა მსჯელობის საგანს, რომელსაც მხარი დაუჭირეს პარტნიორებმა და ამის შესახებ აისახა კიდეც იმავე კრების ოქმის სხვა ეპიზოდებში, თუმცა ხსენებულ კრების ოქმებთან მიმართებაში სასამართლოს მიერ განვითარებული მსჯელობა რომც იქნეს გაზიარებული, დ. ძ-ის საზოგადოებიდან გასვლის იურიდიული ფაქტი მაინც სახეზეა, რადგან იგი აისახა არა მხოლოდ ზემოხსენებულ კრების ოქმში, არამედ საზოგადოების წესდების ახალ რედაქციაში, პარტნიორთა მიერ სასამართლოსადმი მიმართულ განცხადებაში ცვლილებების რეგისტრაციის შესახებ და თავად იმ სასამართლო დადგენილებაში, რომლითაც განხორციელდა აღნიშნული ცვლილებების რეგისტრაცია.

რაც შეეხება საკუთრივ იმ საკითხს, მიიღო თუ არა პარტნიორთა კრებამ გადაწყვეტილება დ. ძ-ის წილის კომპენსაციის თაობაზე, აღნიშნულთან დაკავშირებით, კასატორის მოსაზრებით, აღსანიშნავია, რომ დ. ძ-ემ საზოგადოებიდან გასვლის შესახებ განცხადებაში პირდაპირ და მკაფიოდ დააფიქსირა, რომ მას საზოგადოების გასვლის შემდეგ დანარჩენ პარტნიორებთან რაიმე ქონებრივი ან სხვა სახის პრეტენზია არ ჰქონდა და არც მომავალში ექნებოდა, ანუ მან პირადად თქვა უარი არა მხოლოდ იმჟამინდელ, არამედ სამომავლო პრეტენზიებზეც კი, რაც იმთავითვე აცლიდა საფუძველს წილის კომპენსირების საკითხის წამოჭრას. გარდა ამისა, წილის კომპენსაციის საკითხის განხილვა არ წარმოადგენს გადამწყვეტი მნიშვნელობის მქონე ფაქტს საზოგადოებიდან პარტნიორის გასვლის იურიდიულად გაფორმებისათვის, რადგან წილის კომპენსაციას შესაძლოა ადგილი ჰქონდეს საზოგადოებიდან გასვლის იურიდიული ფაქტის დაფიქსირების შემდეგაც.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას გამორიცხავს ის გარემოებაც, რომ მოცემულ შემთხვევაში სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების რეგისტრაცია განხორციელებული იყო სასამართლოს მიერ მიღებული დადგენილებით, რომელიც ფორმალური თვალსაზრისით და სამართლებრივი შედეგების გათვალისწინებით, წარმოადგენს ჩვეულებრივ სასამართლო გადაწყვეტილებას და, თუ ვინმე არ ეთანხმება მის შედეგებს, სარგებლობს მისი გასაჩივრების უფლებით, თუმცა მოსარჩელეს არ გამოუყენებია აღნიშნული უფლება.

რაც შეეხება ხანდაზმულობის საკითხს, გასაჩივრებული განჩინება ამ თვალსაზრისითაც დაუსაბუთებელია. ქვემდგომმა სასამართლოებმა სარჩელი იმ მოტივით არ მიიჩნიეს ხანდაზმულად, რომ თითქოს მოსარჩელემ 2007 წელს შეიტყო საზოგადოების პარტნიორობიდან გასვლის თაობაზე და შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადის ათვლის საწყისი მომენტი დაუკავშირა აღნიშნულ პერიოდს, რაც რა თქმა უნდა, მცდარია და არ გამომდინარეობს მოქმედი საკანონმდებლო საფუძვლებიდან.

მოცემულ საკითხთან დაკავშირებით, აღსანიშნავია, რომ კანონმდებლობა ხანდაზმულობის ვადის ათვლას უკავშირებს გარკვეულ ობიექტურ და სუბიექტურ ფაქტორებს, კერძოდ, ობიექტური ფაქტორია, არსებობს თუ არა იმის შესაძლებლობა, რომ პირმა შეიტყოს თავისი უფლებების დარღვევის შესახებ, ხოლო სუბიექტური ფაქტორის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ პირს უნდა გაეგო თუ არა თავისი უფლების დარღვევის თაობაზე, რაც სამართლებრივი თვალსაზრისით, მკაცრად არის რეგლამენტირებული საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლში, ცხადია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ორივე ფაქტორი სახეზეა, კერძოდ, მოსარჩელეს სრული და შეუფერხებელი შესაძლებლობა ჰქონდა იმისა, რომ შეეტყო თავისი სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ, რასაც ადასტურებს ის ფაქტი, რომ მან პირადად გამოავლინა ნება საზოგადოების პარტნიორობიდან გასვლის შესახებ.

რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ პარტნიორი არ არის ვალდებული მუდმივად აკონტროლოს თავისი უფლებრივი მდგომარეობა საზოგადოებასთან მიმართებაში, მოცემულ შემთხვევაში ვერ აქარწყლებს იმ ფაქტს, რომ სარჩელი ხანდაზმულია, რადგანაც დ. ძ-ეს საზოგადოებიდან გასვლის საკითხთან დაკავშირებით, გააჩნდა არა მხოლოდ ზეპირი, არამედ წერილობითი სახით არსებული ინფორმაცია თვით მის მიერ შედგენილი დოკუმენტის სახითაც კი, რაც აშკარად ადასტურებს სუბიექტური ფაქტორის არსებობას ხანდაზმულობის ვადის ათვლასთან მიმართებით.

ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს არათუ უნდა სცოდნოდა, არამედ მისთვის იმთავითვე ცნობილი იყო საზოგადოებიდან გასვლის თაობაზე, დასტურდება საქმეში არსებული სხვა პირდაპირი მტკიცებულებებითაც, კერძოდ, ამ შემთხვევაში მხედველობაში გვაქვს თავად მოსარჩელის მიერ 1999 წელს შევსებული ქონებრივი დეკლარაცია, სადაც იგი საზოგადოებაში მონაწილეობის პერიოდად უთითებს 1992-1996 წლებს, ხოლო მას შემდეგ 1999 წლამდე განვლილ პერიოდს რატომღაც არ უთითებს.

რაც შეეხება აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლოს იმ განმარტებას, რომ დ. ძ-ის მიერ 1999-2000 წლებში შევსებულ ქონებრივ დეკლარაციაში საზოგადოებაში მონაწილეობის ფაქტის მითითება ადასტურებს, რომ მოსარჩელე კვლავ მიიჩნევდა თავს პარტნიორად, ალოგიკური მსჯელობაა იმ პირობებში, როდესაც იმავე დეკლარაციებში დ. ძ-ე საზოგადოებაში პარტნიორის სტატუსით მონაწილეობის პერიოდად 1992-1996 წლებს უთითებდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ განჩინება მ. ა-ის, ს. ა-ის და ლ. თ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, ასევე, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ასახავს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ პრაქტიკას, ხოლო საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, რის გამოც მ. ა-ის, ს. ა-ის და ლ. თ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნას დაშვებული.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (6000 ლარის) 70% - 4200 ლარი

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 396-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ა-ის, ს. ა-ის და ლ. თ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს დაუბრუნდეთ პ. კ-ის მიერ ძველი თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების №200122900 ანგარიშზე (სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი - №220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი - №300773150) გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (6000 ლარის) 70% -4200 ლარი;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.