№ას-1288-1308-2011 06 თებერვალი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ შპს „ლ. ჯ-ა“

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს „ს. რ-ა“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა შპს „ლ. ჯ-ამ“ მოპასუხე შპს „ს. რ-ის“ მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა, რომ მოპასუხეს მის სასარგებლოდ დაკისრებოდა ხელშეკრულების დასადებად გაწეული ხარჯების, მათ შორის წინასწარ „ავანსის“ სახით გადახდილი 200000 აშშ დოლარის ანაზღაურება, რაც მთლიანობაში შეადგენდა 691199 ევროს, ვინაიდან მოპასუხის ბრალეული ქმედებით მხარეებს შორის ხელშეკრულება არ დადებულა.

მოპასუხე შპს „ს. რ-ამ“ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ხელშეკრულება არ დაიდო თავად მოსარჩელის ბრალით. ამასთან, 200000 აშშ დოლარი მოსარჩელემ გადაიხადა ბე-ს სახით, ხოლო ხარჯები, რომლის ანაზღაურებასაც იგი მოითხოვდა, მტკიცებულების სახით წარდგენილი აუდიტორული დასკვნის შესაბამისად გაღებული იყო არა მოსარჩელის, არამედ მესამე პირის „ლ. ბვ“-ს მიერ, ასევე არ იყო წარდგენილი სარჩელში მითითებული ხარჯების არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 2 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ლ. ჯ-ას“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ლ. ჯ-ამ“.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 ივნისის განჩინებით შპს „ლ. ჯ-ას“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 2 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2009 წლის 30 სექტემბერს შპს „ს. რ-ამ“ გამოაცხადა აუქციონი მის საკუთრებაში არსებული შპს „რ-ის ტელეკომის“ 100% წილის გაყიდვის მიზნით, რომლის საწყის სარეალიზაციო ფასად განსაზღვრული იქნა 14144800 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარში;

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია აუქციონის იმ დამატებით პირობებზე, რომელიც საინტერესო იყო სასამართლოსათვის სააპელაციო საჩივრის განხილვის ფარგლებში: ა. გამარჯვებულ პრეტენდენტს დაევალა, ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებიდან სამი წლის ვადაში ოპტიკურ-ბოჭკოვანი კაბელის განთავსება სარკინიგზო ლიანდაგის გასწვრივ შპს „რ-ის ტელეკომზე“ გადაცემულ 40 სმ-იან ზოლში; ბ. გამარჯვებულ პრეტენდენტს დაევალა, აუქციონის ჩატარებიდან სამ წელიწადში შპს „ს. რ-ისათვის“ საკუთრებაში გადაეცა სარკინიგზო ლიანდაგის გასწვრივ „რ-ის ტელეკომზე“ გადაცემულ 40 სმ-იან ზოლში ჩადებული ოპტიკურ-ბოჭკოვანი კაბელის ერთი წყვილი; გ. გამარჯვებულ პრეტენდენტს პირველ ეტაპზე უნდა გადაეხადა მთლიანი თანხის არანაკლებ 45%-ისა აუქციონის ჩატარების დღიდან 30 კალენდარული დღის განმავლობაში. დარჩენილი თანხა უნდა გადაეხადა არაუმეტეს 24 თვის განმავლობაში აუქციონის ჩატარების დღიდან შემდეგნაირად: აუქციონის ჩატარებიდან 12 თვის განმავლობაში დარჩენილი გადასახდელი თანხის არანაკლებ 10%-ისა, თანაბარწილად ყოველთვიური გადასახადების სახით, ხოლო დარჩენილი გადასახდელი თანხა უნდა გადაეხადა შემდეგი 12 თვის განმავლობაში, თანაბარწილად ყოველთვიური გადასახადების სახით. გამარჯვებული პრეტენდენტის მიერ გადახდის დაგვიანების შემთხვევაში, მას მიეცემოდა ერთთვიანი გაფრთხილების ვადა. ამ ვადაში თანხის გადაუხდელობის შემთხვევაში, პრეტენდენტს ჩამოერთმეოდა გამარჯვებულის სტატუსი, არ მიენიჭებოდა საკუთრების უფლება ქონებაზე, გადახდილი „ბე“ და გადახდილი თანხა, მთლიანი თანხის 45%-ის ოდენობით არ დაუბრუნდებოდა; დ. „ბე“-ს თანხა განისაზღვრა 200000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია ისიც, რომ 2009 წლის 23 ნოემბერს შედგენილ იქნა შპს „ს. რ-ის“ საკონკურსო/სააუქციონო კომისიის სხდომის №14 ოქმი, რომლის მიხედვითაც გამარჯვებულ მონაწილედ გამოცხადდა შპს „ლ. ჯ-ა“, რომელმაც დაასახელა უმაღლესი სარეალიზაციო ფასი _ 14344800 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში. აუქციონის პირობების ფარგლებში ორივე მხარე შეთანხმდა, შემდეგზე: ა. ოქმის ხელმოწერიდან ერთი თვის განმავლობაში გააფორმებდა დამატებით ნასყიდობის ხელშეკრულებას სანოტარო ფორმით; ბ. იმ შემთხვევაში, თუ მხარეები ვერ შეთანხმდებოდნენ ხელშეკრულების პირობებზე, არც ერთ მხარეს არ ექნებოდა პრეტენზია ერთმანეთის მიმართ საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სააპელაციო საჩივრის ძირითადი დასაბუთება აგებული იყო იმაზე, რომ ხელშეკრულება არ დაიდო მოპასუხის ბრალით, რის გამოც მოპასუხე ვალდებული იყო აენაზღაურებინა, როგორც მოსარჩელის მიერ გაწეული ხარჯები 681197 ევროს ოდენობით, ასევე დაებრუნებინა მისთვის უსაფუძვლოდ მიღებული თანხა 200000 აშშ დოლარის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღებას მიაქცია ასევე 2009 წლის 30 სექტემბრის აუქციონის პირობებზე, რომლითაც აუქციონის შედეგების დამტკიცებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში გამარჯვებული მონაწილე ვალდებული იყო შპს „ს. რ-ასთან“ გაეფორმებინა დამატებითი ნასყიდობის ხელშეკრულება სანოტარო წესით.

საქმის მასალებით ირკვეოდა, რომ ხელშეკრულების ერთმა მხარემ _ შპს „ს. რ-ამ“ აუქციონში გამარჯვებულ ხელშეკრულების მეორე მხარეს ¬_ შპს „ლ. ჯ-ას“ 2010 წლის 26 მარტს გაუგზავნა ხელმოსაწერად „რ-ის ტელეკომის“ 100% წილის ნასყიდობის დამატებითი ხელშეკრულება, რომელიც სრულ შესაბამისობაში იყო აუქციონის პირობებთან, კერძოდ, აღნიშნული ხელშეკრულების მე-4 მუხლის თანახმად, შესყიდვის საერთო ფასი გადახდილი უნდა ყოფილიყო 3 ტრანშად, შემდეგი წესით: ა. ხელშეკრულების დასრულების დღეს 6465160 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში გამოკლებული ავანსად გადახდილი 200000 აშშ დოლარი; ბ. არაუგვიანეს იმ თარიღისა, რომელიც დგება ხელშეკრულების თარიღიდან თორმეტ თვეში 1434480 6465160 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში; გ. არაუგვიანეს იმ თარიღისა, რომელიც დგება ხელშეკრულების თარიღიდან ოცდაოთხ თვეში 6465160 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარში. დადგენილ ვადაში ამ ხელშეკრულებას ხელი არ მოაწერა შპს „ლ. ჯ-ამ“ და საპასუხოდ, შპს „ს. რ-ას“ წარუდგინა 2010 წლის წილის შესყიდვის ხელშეკრულების სხვა პროექტი, რომელიც აუქციონის პირობებისაგან განსხვავებულად აწესრიგებდა ფასის გადახდის წესსა და პირობებს, კერძოდ: ა. მყიდველს გადახდის ვალდებულება წარმოეშობოდა ხელშეკრულების დასრულების დღიდან 2 წლის შემდეგ 15.867,132 აშშ დოლარის ოდენობით, ფაქტიური გადახდის თარიღისათვის წლიური 15.2% დისკონტით, ხელშეკრულების დასრულების დღეს მყიდველი გადაიხდიდა ფასის 25.45%-ს, რაც შეადგენდა 7.208.888 აშშ დოლარს გამოკლებული წინასწარ გადახდილი თანხა. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია მეტად მნიშვნელოვან გარემოებასაც, რომ მყიდველად მითითებულ იქნა არა აუქციონში გამარჯვებულ შპს „ლ. ჯ-ა“, რომელთანაც გაფორმებული იყო ძირითადი ხელშეკრულება, არამედ „LINX TELECOMMUNICATIONS B.V’’.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმის მასალებით დადგენილ შემდეგ გარემოებებზე:

2009 წლის 23 ნოემბერს გამართულ აუქციონში მოსარჩელე მონაწილეობდა თავისი სახელით და გამარჯვების შედეგად შპს „ს. რ-ასთან“ ხელშეკრულების დადების უფლება მოიპოვა შპს „ლ. ჯ-ამ“. ამასთან, აუქციონში გამარჯვების შესახებ ოქმი წარმოადგენდა ძირითად ხელშეკრულებას, თუმცა მოგვიანებით, მან ხელშეკრულების დადება მოითხოვა სხვა მესამე პირის (მისი დამფუძნებლის) „LINX TELECOMMUNICATIONS B.V’’-ის სახელით;

შპს „ლ. ჯ-ას“ დირექტორის მიერ შპს „ს. რ-ის“ გენერალური დირექტორის სახელზე 2010 წლის 31 მარტს შედგენილი წერილით ირკვევა, რომ შპს „ლ. ჯ-ა“ არ არის მზად ხელი მოაწეროს ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებას, რამდენადაც, მათ მიიღეს დიდი მოცულობის ინფორმაცია უკანასკნელ წუთს. შესაბამისად, შეუძლებელი იყო მათი პროფესიონალური და სათანადო გადახედვა. ამასთან, წერილში მითითებულია, რომ პროექტს სჭირდება დიდი დრო და გრაფიკი არარეალურია;

შპს „ს. რ-ამ“ 2010 წლის 12 აპრილის №1-2207 წერილით მოსარჩელეს აცნობა, რომ ამ უკანასკნელის მიერ ხელშეკრულების ხელმოწერაზე უარის თქმის გამო იგი არ იყო უფლებამოსილი განესაზღვრა დამატებითი ვადა ხელშეკრულების ხელმოსაწერად.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ზემოაღნიშნული გარემოება ცხადყოფდა, რომ თავად მოსარჩელემ განაცხადა უარი შპს „ს. რ-ასთან“ წილის შეძენის დამატებითი ხელშეკრულების დადებაზე.

აქვე, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზეც, რომ შპს „რ-ის ტელეკომის“ გასხვისება მოხდა აუქციონის პირობებით, რომლის პირობები წინასწარ იყო ცნობილი აუქციონში მონაწილე პირებისათვის. აუქციონის პირობების თანახმად, გამარჯვებული პრეტენდენტი ვალდებული იყო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებიდან სამი წლის ვადაში მოეხდინა ოპტიკურ-ბიჭკოვანი კაბელის განთავსება სარკინიგზო ლიანდაგის გასწვრივ შპს „რ-ის ტელეკომზე“ გადაცემულ 40 სმ-იან ზოლში. ამდენად, როგორც ირკვეოდა შპს „რ-ის ტელეკომს“ გადაცემული ჰქონდა 40 სმ-იანი ზოლო სარკინიგზო ლიანდაგის გასწვრივ. სარჩელში მითითებული ბათუმი-სარფის 22 კვ. ზოლი აუქციონის პირობას არ წარმოადგენდა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია იმ გარემოებაზე აპელირება, რომ მყიდველს ოპტიკურ-ბიჭკოვანი კაბელი უნდა განეთავსებინა სწორედ შპს „რ-ის ტელეკომისათვის“ გადაცემულ მიწის ნაკვეთებში. მოწინააღმდეგე მხარემ კი, განსაზღვრულ ვადაში ვერ უზრუნველყო რკინიგზის ლიანდაგების გასწვრივ მიწის ნაკვეთების შპს „რ-ის ტელეკომისათვის“ საკუთრებაში გადაცემა, რის გარეშეც, აუქციონის პირობების შესრულება სრულიად შეუძლებელი იქნებოდა.

რაც შეეხებოდა სააპელაციო საჩივარში მითითებულ პრობლემას ქობულეთი მწვანე კონცხის სარკინიგზო ლიანდაგის გასწვრივ არსებულ 40 სმ-იანი ზოლის შპს „რ-ა ტელეკომის“ საკუთრებაში გადაცემის კუთხით, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დასახელებული ფაქტობრივი გარემოება აპელანტს პირელი ინსტანციის სასამართლოში სადავოდ არ გაუხდია. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო მოკლებული იყო ფორმალურ საფუძველს მსჯელობა ექონია აღნიშნულ საკითხზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარდგენილ შპს „ს. რ-ის” წარმომადგენლის წერილობით ახსნა-განმარტებასა და მტკიცებულებებზე, რომლის თანახამადაც დგინდებოდა, რომ სულ ქვეყნის მასშტაბით „რ-ის ტელეკომს” საკუთრებაში გადაეცა და შესაბამისად მის საწესდებო კაპიტალში შევიდა 1830 მიწის ნაკვეთი, რაც მოითხოვდა გარკვეულ დროს. აღნიშნული მიწის ნაკვეთების საჯარო რეესტრში „რ-ის ტელეკომის” საკუთრების უფლებით რეგისტრაცია დასრულდა 2010 წლის 30 მარტს. საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 23 დეკემბრის №1030 განკარგულებით კი ხელშეკრულების დადების ვადამ გადაიწია 2010 წლის 1 აპრილამდე. ამ პერიოდისათვის შპს „ს. რ-ას” უკვე დასრულებული ჰქონდა 1830 მიწის ნაკვეთის საჯარო რესსტრში რეგისტრაცია.

საქმეში არსებული მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე საბოლოოდ სააპელაციო სასამართლო მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ აპელანტმა ვერ დაამტკიცა შპს „ს. რ-ის“ ბრალეულობის ფაქტი, რაც მის მიერ „ბეს“ სახით წინასწარ გადახდილი თანხის 200000 აშშ დოლარის დაბრუნებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის დასაბუთება იმასთან დაკავშირებით, რომ მის მიერ წინასწარ გადახდილი თანხა არ წარმოადგენდა „ბეს“, რადგან ძირითადი ხელშეკრულება ჯერ დადებული არ იყო, ხოლო მოპასუხე ხელშეკრულების დადებას სწორედ მისი სანოტარო წესით გაფორმებას უკავშირებდა. შესაბამისად, 200000 იყო არა „ბე“, არამედ უსაფუძვლოდ მიღებული თანხა, რომელიც დაბრუნებას ექვემდებარებოდა. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომელიც შეეხება წინარე ხელშეკრულებით წარმოშობილ მომავალი ხელშეკრულების დადების ვალდებულებას და განმარტა, რომ 2009 წლის 23 ნოემბრის აუქციონის სხდომის ოქმი წარმოადგენდა სწორედ წინარე ხელშეკრულებას, რომლითაც მხარეებს წარმოეშვათ მომავალი ხელშეკრულების დადების ვალდებულება. საკონკურსო/სააუქციონო კომისიის №14 ოქმზე ხელმოწერით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ გამარჯვებული შპს „ლ. ჯ-ა“ ოქმის ხელმოწერიდან ერთი თვის ვადაში შპს „ს. რ-ასთან“ გააფორმებდა „რ-ის ტელეკომის“ 100%-იანი წილის ნასყიდობის დამატებით ხელშეკრულებას, რომელიც სრულ შესაბამისობაში იქნებოდა მოქმედ კანონდებლობასთან. ამდენად, მოსარჩელის მიერ გადახდილი 200000 აშშ დოლარი წამოადგენდა სამოქალაქო კოდექსის 421-423 მუხლებით გათვალისწინებული მოთხოვნის უზრუნველყოფის დამატებით საშუალებას. ამასთან, აუქციონის ოქმშიც გარკვევითაა მითითებული, რომ მოსარჩელემ „ბეს“ თანხა გადაიხადა 200000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით. ამავე ოქმში ცალსახდაა მითითებული, რომ ხელშეკრულების პირობების დარღვევის შემთხვევაში გადახდილი „ბე“ მხარეს უკან არ დაუბრუნდებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ 200000 აშშ დოლარი წარმოადგენდა უსაფუძვლოდ გადახდილ თანხას და განმარტა, რომ 200000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი შპს „ლ. ჯ-ას“ მიერ გადახდილ იქნა „ბეს“ სახით, რომელიც ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო რჩებოდა მის მიმღებს.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია სააპელაციო საჩივრის მეორე დასაბუთებაც იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ შპს „ს. რ-ის“ ბრალეული მოქმედების შედეგად მოსარჩელემ უსაფუძვლოდ გასწია ხარჯი წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების დასადებად, რომლის ოდენობამ შეადგინა 681197 ევრო. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ აპელანტმა ვერ დაამტკიცა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული მტკიცების ტვირთში შემავალი ისეთი არსებითი გარემოება, როგორიცაა მიზეზობრივი კავშირის არსებობა გაწეულ ხარჯებსა და შპს „ს. რ-ის“ ბრალეულ ქმედებას შორის, რაც სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე (რომლის მოთხოვნასაც წარმოადგენდა გაწეული ხარჯების დაკისრება) უარის თქმის საფუძველი იყო. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ ხაზი გაუსვა იმ გარემოებასაც, რომ მოსარჩელემ წარადგინა 2009 წლის 1 სექტემბრიდან 2010 წლის 21 ივნისამდე პერიოდში შპს „რკინიზის ტელეკომის“ შეძენის მოლოდინში „LINX TELECOMMUNICATIONS B.V’’-ის’ მიერ წარმოქმნილი დანახარჯების შესახებ დამოუკიდებელ აუდიტორთა ანგარიში, რომლითაც მართალია ირკვევა, რომ დანახარჯმა ჯამში შეადგინა 681.199 ევრო, თუმცა ხელშეკრულების დადების მოლოდინში ხარჯები გასწია არა ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარემ _ მოსარჩელე შპს „ლ. ჯ-ამ“, არამედ სხვა მესამე პირმა _ „LINX TELECOMMUNICATIONS B.V’’-მ’, რომელიც აუქციონის შედეგების თანახმად, არც ხელშეკრულების მონაწილე მხარეა და არც მისი უფლებამოსილი წარმომადგენელი. გარდა ამისა, შპს „ლ. ჯ-ას“ ხელშეკრულების დადების მოლოდინში რაიმე სახის ხარჯების გაწევის შესახებ უტყუარი მტკიცებულება სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. დამოუკიდებელ აუდიტორთა ანგარიშში მითითებულია ფრენის ხარჯები, საცხოვრებელსა და კვებაზე გაწეული ხარჯები, ამასთან, დასკვნის მიხედვით გაუკვეველია იურიდიული და საკონსულტაციო ხარჯები. ამ დასკვნაში აუდიტორები თავად მიუთითებენ, რომ 10370 ევროს დანახარჯების შესახებ დოკუმენტები ვერ მოიპოვეს. აღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტის მოთხოვნა მის მიერ გაწეული ხარჯების ანაზღაურების ნაწილშიც არ იყო გამყარებული შესაბამისი მტკიცებულებებით.

განჩინების სამართლებრივი დასაბუთების ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა შემდეგზე:

საქმის მასალების თანახმად, 2009 წლის 30 სექტემბერს შპს „ს. რ-ის“ მიერ შპს „რ-ის ტელეკომი“-ს 100% წილის გაყიდვის მიზნით გამოცხადებულ აუქციონზე შედგენილ იქნა შპს „ს. რ-ის“ საკონკურსო/სააუქციონო კომისიის სხდომის №14 ოქმი, რომლის მიხედვითაც გამარჯვებულ მონაწილედ გამოცხადდა შპს „ლ. ჯ-ა“. აუქციონის პირობების შესაბამისად, სხდომის №14 ოქმი წარმოადგენდა წილის ნასყიდობის ძირითად ხელშეკრულებას, რომელშიც წინასწარ იყო განსაზღვრული ხელშეკრულების პირობები. თუმცა ყურდასაღებია ის გარემოებაც, რომ გამარჯვებიდან ერთი თვის ვადაში უნდა დადებულიყო დამატებითი წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომელიც სხვა საკითხებს მოაწესრიგებდა აუქციონის პირობების შეაბამისად.

ამდენად, ზემომითითებული სხდომის ოქმი სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის მიზნებიდან გამომდინარე წარმოადგენდა წინარე ხელშეკრულებას და მსგავსად ყველა სხვა ამ კოდექსით გათვალისწინებული ხელშეკრულებებისა წარმოშობდა მხარეთა განსაზღვრულ უფლება-მოვალეობებს. საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ მოსარჩელემ დადგენილ ერთ თვიან ვადაში ხელი არ მოაწერა დამატებით წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებას, რომლის დადებასაც აუციონის პირობები საბოლოოდ უკავშირებდა შესყიდული წილის საკუთრებაში გადასვლას. სასამართლოს მიერ გამოკვლეული გარემოებებით არ დადასტურდა მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოება იმასთან დაკავშირებით, რომ ხელშეკრულების დაუდებლობა განაპირობა შპს „ს. რ-ის“ ბრალეულმა მოქმედებამ.

სამოქალაქო კოდექსის 416-ე მუხლის მიხედვით, მხარეებს შეუძლიათ ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად ხელშეკრულებით გაითვალისწინონ დამატებითი საშუალებებიც: პირგასამტეხლო, ბე და მოვალის გარანტია. ამავე კოდექსის 421-ე მუხლის თანახმად, ბედ მიიჩნევა ფულადი თანხა, რომელსაც ხელშეკრულების ერთი მხარე აძლევს მეორე მხარეს და ამით დასტურდება ხელშეკრულების დადების ფაქტი. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 423-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, თუ ბეს მიმცემი ბრალეულად დაარღვევს მასზე დაკისრებულ ვალდებულებას, ბე რჩება მის მიმღებს.

საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2007 წლის 11 სექტემბერის №1–1/1366 ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო ქონების აუქციონის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ დებულების მე-6 მუხლის მე-10 პუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფო ქონებაზე საკუთრების უფლება გამყიდველის მიერ მყიდველს გადაეცემა სახელმწიფო ქონების საბოლოო ნასყიდობის ფასის სრულად დაფარვის შემდეგ, შესაბამისი საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გაცემის მომენტიდან. ხოლო პირობებით გამოცხადებული აუქციონის შემთხვევაში საკუთრების მოწმობა გაიცემა ოქმით (ხელშეკრულებით) ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების პირობით. თუ გამარჯვებული პირი დათქმულ ვადაში არ გადაიხდის საბოლოო თანხას, აუქციონის შედეგები უქმდება და გამარჯვებულ პირს გადახდილი „ბე” არ უბრუნდება.

იმ გარემოების გათვლისწინებით, რომ მხარეებს შორის დამატებით ხელშეკრულება არ დაიდო თავად მოსარჩელის მიზეზით, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ არ არსებობდა არც შპს „ს. რ-ისათვის“ „ბე“-ს სახით გადახდილი 200000 აშშ დოლარის ეკივალენტი ლარის უკან დაბრუნების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა ხელშეკრულების დასადებად გაწეული გაღებული ხარჯების ანაზღაურების დაკისრების შესახებ, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მოლაპარაკების მონაწილეს შეუძლია მეორე მონაწილეს მოსთხოვოს იმ ხარჯების ანაზღაურება, რომლებიც მან გასწია ხელშეკრულების დასადებად, მაგრამ ეს ხელშეკრულება მეორე მონაწილის ბრალეული მოქმედების შედეგად არ დადებულა. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მხარეებს შორის შპს „რ-ის ტელეკომის“ 100% წილის დამატებითი ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის დადებასაც საბოლოოდ უკავშირდებოდა აუქციონზე შესყიდული წილის საკუთრებაში გადასვლა არ დადებულა მოსარჩელის მიზეზით. ამასთან მხარემ, ვერ დაასაბუთა, თუ, რა ხარჯები გასწია ხელშეკრულების დასადებად. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ შპს „ს. რ-ის“ ვალდებულება გაწეული ხაჯების ანაზღაურების შესახებ არ წარმოშობილა.

სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ლ. ჯ-ამ“, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

საკასაციო საჩივარი დაფუძნებულია შემდეგ მოტივებზე:

არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, თითქოს 2009 წლის 23 ნოემბრის სააუქციონო კრების ოქმი წარმოადგენს ნასყიდობის ხელშეკრულებას, ხოლო მხარეთა მოლაპარაკების საგანს წარმოადგენდა ე.წ. დამატებითი ხელშეკრულება. სასამართლოს ეს დასკვნა ეწინააღმდეგება მისსავე მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სააუქციონო კომისიის ოქმი წარმოადგენს წინარე (და არა ძირითად) ხელშეკრულებას. გარდა ამისა, მითითებული დასკვნა ეწინააღმდეგება სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებას იმის თაობაზე, რომ სააუქციონო ოქმის შედგენიდან ერთ თვეში უნდა გაფორმებულიყო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის დადებასაც აუქციონის პირობები საბოლოოდ უკავშირებდა შესყიდული წილის საკუთრებაში გადასვლას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ემყარება ურთიერთსაწინააღმდეგო და ურთიერთგამომრიცხავ დასკვნებს. ამის გათვალისწინებით გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ე1 ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია;

უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ თითქოს სააუქციონო კომისიის ოქმი წარმოადგენს წინარე ხელშეკრულებას. სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულებით შეიძლება წარმოიშვას მომავალი ხელშეკრულების დადების ვალდებულება. ხელშეკრულებისათვის გათვალისწინებული ფორმა ვრცელდება ასევე წინარე ხელშეკრულებაზე. მითითებული ნორმის დანაწესიდან გამომდინარე სრულიად ნათელია, რომ წინარე ხელშეკრულების ნამდვილობის ერთ-ერთი აუცილებელი პირობაა მისი დადება იმ ფორმით, რაც კანონით ან მხარეთა შეთანხმებით გათვალისწინებულია მომავალი (ძირითადი) ხელშეკრულებისათვის. მოცემულ საქმეზე სადავო არ არის ის ფაქტი, რომ, აუქციონის პირობების თანახმად, მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულება უნდა დადებულიყო სანოტარო ფორმის დაცვით. ამასთან, არც ისაა სადავო, რომ სააუქციონო კომისიის ოქმი სანოტარო წესით არ გაფორმებულა. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის აუცილებელი იყო სანოტარო ფორმა. შესაბამისად, მოდავე მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულება ვერ მიიჩნევა არათუ „ძირითად“, არამედ წინარე ხელშეკრულებადაც;

სააუქციონო კომისიის ოქმის „ხელშეკრულებად“ წარმოჩინებას სასამართლო ცდილობს იმისათვის, რომ კასატორის მიერ წინასწარ გადახდილ 200000 აშშ დოლარს მისცეს ბეს კვალიფიკაცია. სასამართლოს ეს მცდელობა წარუმატებელია. ჯერ ერთი, როგორც ზემოთ აღინიშნა, სააუქციონო კომისიის ოქმი არ წარმოადგენს ნასყიდობის არც ძირითად და არც წინარე ხელშეკრულებას (სამართლებრივად იგი შეიძლება გაუთანაბრდეს ე.წ. „განზრახულობათა ოქმს“). მოცემულ შემთხვევაში, მხარეებმა აირჩიეს ხელშეკრულების სანოტარო ფორმა და ამ ფორმის შესახებ მოთხოვნის დაუცველად, სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის თანახმად, ხელშეკრულება ვერც ერთ შემთხვევაში დადებულად ვერ ჩაითვლება. გარდა ამისა, 200000 აშშ დოლარის გადახდა კასატორის, ისევე როგორც აუქციონში მონაწილე მეორე პირის მიერ, განხორციელდა სააუქციონო კომისიის ოქმის შედგენამდე გაცილებით ადრე. სამოქალაქო კოდექსის 421-ე მუხლის თანახმად, ბედ მიიჩნევა ფულადი თანხა, რომელსაც ხელშეკრულების ერთი მხარე გადასცემს მეორეს და ამით დასტურდება ხელშეკრულების დადების ფაქტი. კანონის აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, ხელშეკრულების გარეშე ან ხელშეკრულების დადებამდე გადახდილი ბე არ თავსდება „ბეს“ საკანონმდებლო განმარტების ფარგლებში. ასეთ შემთხვევაში, სააუქციონო კომისიის ოქმის „ხელშეკრულებად“ მიჩნევის შემთხვევაშიც, სადავო 200000 აშშ დოლარის ბედ კვალიფიკაცია ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 421-ე მუხლის დანაწესს. სასამართლოს სადავო დასკვნის უსწორობაზე მეტყველებს ის ფაქტიც, რომ 200000 აშშ დოლარი გადახდილ იქნა აუქციონში მონაწილე მეორე პირის მიერაც. თუ სასამართლოს ლოგიკას გავყვებით გამოდის, რომ ერთსა და იმავე საგანზე ბეს გადახდით, მოწინააღმდეგე მხარესთან ორი სხვადასხვა პირის მიერ დაიდო ორი ხელშეკრულება, რაც ცხადია არ შეესაბამება რეალობას;

უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მითითება საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2007 წლის 11 სექტემბრის №1-1/1366 ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო ქონების აუქციონის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ დებულების მე-6 მუხლის მე-10 პუნქტზე, რადგან სადავო ურთიერთობა წარმოშობილია კერძო სამართლის ორ იურიდიულ პირს შორის. ამ ურთიერთობის საგანი არ ყოფილა სახელმწიფო ქონება ან/და მისი პრივატიზება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს არ გააჩნდა მითითებული ნორმატიული აქტის გამოყენების სამართლებრივი საფუძველი. მოცემულ შემთხვევაზე რომც ვრცელდებოდეს საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის დასახელებული ნორმატიული აქტი, მისი მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ქონების პრივატიზების წესები გამოიყენება მხოლოდ „აუქციონის ორგანიზებისას“, რაც იმას ნიშნავს, რომ ასეთ შემთხვევაში გამოყენებადია „სახელმწიფო ქონების აუქციონის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ დებულების მხოლოდ ის ნორმები, რომლებიც დაკავშირებულია აუქციონის ჩატარების იურიდიულ მხარესთან (პროცედურული წესები). რაც შეეხება მატერიალურ ნორმებს, რომლებიც განსაზღვრავენ გარიგების ფორმას, მოთხოვნის უზრუნველყოფას, მხარეთა პასუხისმგებლობას და ა.შ., ასეთ შემთხვევაზე არ ვრცელდება და შესაბამისად, იგი რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსისა და „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის ნორმებით;

არასწორია სასამართლოს მოსაზრება, რომ თითქოს მხარეთა შორის ხელშეკრულება დაიდო არა მოწინააღმდეგე მხარის, არამედ კასატორის მიზეზით. ის ფაქტი, რომ ერთ მხრივ, აუქციონის გამოცხადებამდე, ხოლო მეორე მხრივ, ხელშეკრულების დასადებად აუქციონის პირობებით განსაზღვრულ ვადაში მოწინააღმდეგე მხარემ ვერ უზრუნველყო შპს „რ-ის ტელეკომის“ საწესდებო კაპიტალის შევსება, მიუთითებს სწორედ იმაზე, რომ აღნიშნულ ვადაში ხელშეკრულების დადება ვერ მოხდა სწორედ მოწინააღმდეგე მხარის ბრალით. აღნიშნულის გამო, ხელშეკრულების დადების თარიღი გადავადდა 2010 წლის 1 აპრილამდე.

ხელშეკრულების დაუდებლობა არსებითად გამოიწვია იმან, რომ: ა. ხელშეკრულების ხელმოსაწერად განსაზღვრული პირველი თარიღისათვის (2009 წლის 13 ან 23 დეკემბერი) მოწინააღმდეგე მხარეს შევსებული არ ჰქონდა შპს „რ-ის ტელეკომის“ საწესდებო კაპიტალი; ბ. საწესდებო კაპიტალის შევსება, თავად მოწინააღმდეგე მხარის აღიარებით მან დაასრულა მხოლოდ 2010 წლის 30 მარტს _ ანუ ხელშეკრულების ხელმოსაწერად განსაზღვრული ახალ თარიღამდე ერთ დღით ადრე; გ. მოწინააღმდეგე მხარემ უარი განაცხადა, მოსარჩელისათვის მიეცა დრო საწესდებო კაპიტალის შევსებასთან დაკავშირებული ინფორმაციის დასამუშავებლად და, აქედან გამომდინარე, გადაეწია ხელშეკრულების ხელმოწერის თარიღი;

უსაფუძვლოა სასამართლოს მოსაზრება, რომ თითქოს კასატორი ვერ ადასტურებს ხელშეკრულების დასადებად ხარჯის გაწევის ფაქტს, ხოლო კასატორის დამფუძნებლის მიერ გაწეული ხარჯი ვერ ჩაითვლება კასატორის მიერ გაწეულ ხარჯად. დადგენილია, რომ აუქციონში მონაწილეობის მიღებამდე კასატორმა გადაიხადა 200000 აშშ დოლარი, რაც უდავოდ მის მიერ გაწეული ხარჯია. გარდა ამისა, საქმეში არსებული აუდიტორული დასკვნით დადასტურებულია როგორც ხარჯის გაწევის ფაქტი, ისე მისი ოდენობა. სასამართლოს მოსაზრების საწინააღმდეგოდ, მოცემული საქმისათვის არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს იმას, ეს ხარჯი დააფინანსა კასატორის დამფუძნებელმა, ბანკმა თუ სხვა მესამე პირმა, რადგან აღნიშნული წარმოადგენს კასატორისა და ხარჯის დამფინანსებლის ურთიერთობის საკითხს. ხელშეკრულების დასადებად ხარჯი გაწეულ იქნა კასატორისათვის. შესაბამისად, იგი უფლებამოსილია მოითხოვოს მითითებული ხარჯის, როგორც საკუთარი ხარჯის ანაზღაურება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „ლ. ჯ-ას“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „ლ. ჯ-ას“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (8000 ლარი) 70% _ 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ლ. ჯ-ას“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორ შპს „ლ. ჯ-ას“ დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (8000 ლარი) 70% _ 5600 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.