№ას-136-131-2012 20 თებერვალი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ს. ც-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. გ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 დეკემბრის განჩინება

დავის საგანი – უძრავ ქონებაზე მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 17 დეკემბერს მ. გ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ს. ც-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა:

ა. 2007 წლის 9 იანვარს გარდაცვლილი ი. გ-ას კანონისმიერ მემკვიდრედ ცნობა;

ბ. ს. ც-ის საკუთრებაში არსებული ¼ წილიდან ½ ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა;

გ. უძრავი ქონების – ქ.თბილისში, უ-ას ქ.№129-ში არსებული ¼ ნაწილის მ. გ-ის საკუთრებაში აღრიცხვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილებით მ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, იგი ცნობილ იქნა უძრავი ქონების – ქ.თბილისში, უ-ას ქ.№129-ში, ს. ც-ის საკუთრებაში არსებული ½ წილიდან ½ ნაწილის მესაკუთრედ, კანონის შესაბამისად მ. გ-ის საკუთრებაში აღირიცხა უძრავი ქონების – ქ.თბილისში, უ-ას ქ.№129-ში მდებარე ქონების ¼ ნაწილი.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ს. ც-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით, მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 27 დეკემბრის განჩინებით ს. ცაკურიანის სარჩელი არ დაკამყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი გარემოებები:

მამკვიდრებლის, ი. გ-ის მეორე რიგის მემკვიდრეებმა – ს. ც-მა და წარმომადგენლობის უფლებით მემკვიდრემ, მ. გ-მა –მიიღეს სამკვიდრო;

მ. გ-მა, როგორც მისი აწ გარდაცვილი მამის ა. გ-ის შვილმა, ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მისი მამიდის – ი. გ-ის სამკვიდრო. სამკვიდრო მასაში შედის ქ.თბილისში, უ-ას (ყოფ.ჩ-ის) №129–ში მდებარე უძრავი ქონების ½ ნაწილი;

თავად მოსარჩელის და მოპასუხის ახსნა-განმარტებებით, ასევე მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდებოდა, რომ მ. გ-ი დაეუფლა თბილისში, ჩ-ის №129–ში მდებარე მამიდის სამკვიდროს;

მხარეთა ახსნა-განმარტებებით დასტურდებოდა, რომ წლების მანძილზე მამკვიდრებელი ი. გ-ი და მოსარჩელის მამა ა. გ-ი ცხოვრობდნენ სადავო სახლში. ამასთან, ისინი ფაქტობრივად შეთანხმებულნი იყვნენ სარგებლობის წესზე (რომელი რომელ ფართს ფლობდა). აპელანტი ადასტურებდა, რომ მოსარჩელე ამჟამადაც ცხოვრობდა „მამის დანატოვარ“ ფართში. რაიმე მტკიცებულება, რომ ა. გ-ის სიცოცხლეში სადავო მისამართზე რაიმე უძრავი ქონება იყო რეგიტრირებული, საქმეში არ იყო წარდგენილი და არც აპელანტი უარყოფდა. უძრავი ქონება აღრიცხული იყო ი. გ-ის სახელზე;

ის ფაქტი, რომ უძრავი ქონება, რომელსაც ფლობდა მოსარჩელე, ი. გ-ის სამკვიდროში შემავალ უძრავი ქონებას წარმოადგენდა, დასტურდებოდა: მოწმეთა ჩვენებებით, მხარეთა ახსნა–განმარტებებითა და ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 17.01.2011წ. დასკვნით, რომლის თანახმადაც:

– ქ.თბილისი, რ.უ-ას (ყოფილი ჩ-ის) №127 და №133 საცხოვრებელ სახლებს შორის განთავსებულია 1 (ერთი) ერთსართულიანი საცხოვრებელი სახლი ნახევასარდაფით, რომელსაც მოწყობილი აქვს 2 შესასველელი კარი უ-ას ქუჩის მხირდან, აღნიშნული საცხოვრებელი სახლი კონსტრუქციულად წარმოადგენს ერთ შენობა-ნაგებობას, რომელსაც გვერდითა მხრიდან გააჩნია მოშენება;

– ობიექტის ვიზუალური დათვალიერებით, აღნიშნულ საცხოვრებელ სახლს, რომელიც კონსტრუქციულად წარმოადგენს ერთ შენობა-ნაგებობას, ერთ შესასვლელ კართან მოწყობილი აქვს ფირნიში ნომრით 129, ხოლო ამავე საცხოვრებელი სახლის მეორე შესასვლელ კართან მოწყობილია მეორე ფირნიში ნომრით 131 (იხ.: ექსპერტის დასკვნა – ტ.I, ს.ფ.80–84).

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას მიუთითა შემდეგზე:

სამოქალაქო კოდექსის 1433-ე მუხლის თანახმად, მიღებული სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრებად ითვლება მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან; სამოქალაქო კოდექსის 1424-ე მუხლით, სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლით, კანონით მემკვიდრეობის დროს თანასწორი წილის უფლებით მემკვიდრეებად ითვლებიან II რიგში გარდაცვლილის დები და ძმები. მამკვიდრებლის დისწულები, ძმისწულები და მათი შვილები კანონით მემკვიდრეებად ითვლებიან, თუ სამკვიდროს გახსნის დროისათვის ცოცხალი აღარ იყო მათი მშობელი, რომელიც მამკვიდრებლის მემკვიდრე იქნებოდა. ისინი თანასწორად იღებენ სამკვიდროს იმ წილს, რომელიც კანონით მემკვიდრეობის დროს მათ გარდაცვლილ მშობლებს ერგებოდა.

მოცემულ შემთხვევაში, მამკვიდრებელს – ი. გ-ას პირველი რიგის მემკვიდრეები არ ჰყოლია, მისი მეორე რიგის კანონისმიერ მემკვიდრეებს წარმოადგენდენ: და – ს. ც-ი და ძმა – ა. გ-ი. რამდენადაც ი. გასაპროვის გარდაცვალებისას, მისი მემკვიდრე – ძმა ა. გ-ი უკვე გარდაცვლილი იყო, ი. გ-ის სამკვიდროს ½ წილის მიღების უფლება სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის საფუძველზე წარმოეშვა ა. გ-ის პირველი რიგის მემკვიდრეს მ. გ-ს.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლი ადგენს ქცევის შემდეგ წესს: სამკვიდროს იღებს მემკვიდრე, იქნება იგი კანონით თუ ანდერძით მემკვიდრე. მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ თავისი სამართლებრივი ბუნებით სამკვიდროს მიღება ცალმხრივი გარიგებაა. იგი გამოხატავს სამკვიდროს მიღების სურვილს, მემკვიდრის ნებას. შესაბამისად, მისი სამართლებრივი შედეგის დადგომისათვის საკმარისია მხოლოდ ერთი პირის – მემკვიდრის მიერ გამოვლენილი ნება მემკვიდრეობის მიღების თაობაზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ მართებულად ცნო მ. გ-ი ქ.თბილისში, უ-ას (ყოფილი ჩ-ის) ქ.№129-ში, ს. ც-ის საკუთრებაში არსებული 1/2 წილიდან 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ.

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილება ს. ც-მა საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მან მოითხოვა ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საკასაციო საჩივარი დაფუძნებულია შემდეგ არგუმენტებზე:

სასამართლო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას შემოიფარგლა მხოლოდ სამოქალაქო კოდექსის ნორმების ციტირებით (მე-4, 102-ე, 105-ე; 1319-ე, 1320-ე, 1328-ე, 1306-ე, 1424-ე, 1423-ე, 1436-ე მუხლები) და ყურადღება არ გაამახვილა ისეთ მნიშვნელოვან გარემებებზე, როგორსაც წარმოადგენდა საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებები, სასამართლო სხდომის ოქმში დაფიქსირებული მხარეთა განცხადებები. მოპასუხე მხარე და მის მიერ მიწვეული მოწმეები თავად აღიარებდნენ, რომ მათ საკუთრებაში აქვთ მამის ქონება და ი. გ-ას ქონებასთან კავშირი არ გააჩნიათ. კასატორისათვის გაუგებარია, თუ როგორ შეიძლებოდა ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მიეთითებინა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელე მ. გ-ი სამკვიდროს მიკუთვნებას ითხოვს იმ საფუძვლით, რომ მამიდის – ი. გ-ას გარდაცვალების შემდეგ ის ფაქტობრივად დაეუფლა მამკვიდრებლის დანატოვარ სამკვიდრო ქონებას;

საქმის მასალებით ცალსახად დგინდება, რომ მ.გ-ს საკუთრებაში აქვს მამის ქონება და არა მამიდის, რადგან მოპასუხის მამის უძრავი ქონება მდებარეობს უ-ას 131-ში და არა 129-ში;

კასატორისათვის გაუგებარია, თუ რატომ ვერ დაინახა სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები, მაშინ როდესაც მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები წარმოადგენენ გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძვლებს, რადგან მ. გ-ი მისგან ითხოვს იმას, რაც არც მას და არც მის აწ გარდაცვლილ მამას არ ეკუთვნოდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ს. ც-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ს. ც-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ს. ც-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.