ას-1435-1450-2011 6 თებერვალი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ დ. კ-ე, ა. შ-ი, თ. ვ-ი, ჯ. ვ-ი, ნ. დ-ე, პ. ე-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ო-ი, ს. გ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ხელშეკრულებიდან გასვლა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ო-მა და ს. გ-ემ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ამხანაგობა «წ. 39-ის» დამფუძნებელი წევრების: ჯ. ვ-ის, ა. შ-ის, თ. ვ-ის, ზ. ს-ის, ნ. დ-ის, დ. კ-ისა და პ. ე-ის მიმართ ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ნ.ო-ის სასარგებლოდ 54 000 აშშ დოლარის, ხოლო ს.გ-ის სასარგებლოდ _ 30 000 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

2007 წლის 12 დეკემბერს ნ. ო-სა და ინდივიდუალურ ბინათმშენებლობის ამხანაგობა «წ. 39-ს» შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ნ. ო-ი ხდებოდა ამხანაგობის წევრი და იღებდა ვალდებულებას, უზრუნველეყო მშენებლობა 54 600 აშშ დოლარის ღირებულების საშენი მასალით. თავის მხრივ, ამხანაგობა იღებდა ვალებულებას, ნ. ო-ისათვის გადაეცა 84 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი მდებარე ქ.თბილისში, წ.ს 39-ში, პირველი სადარბაზოს მე-3 სართულზე. ხელშეკრულება ძალაში შევიდა მისი ხელმოწერის მომენტიდან. 2008 წლის 30 იანვარს მხარეთა შორის შედგა მიღება-ჩაბარების აქტი ნ. ო-ის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების თაობაზე. 2009 წლის 16 ოქტომბრის კრების ოქმით ამხანაგობის წევრებმა შეიტანეს ცვლილება და ქ.თბილისში, წ.ს ¹39-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრედ დააფიქსირეს ნ. ო-ი. ამხანაგობამ არ შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, რადგანაც ხელშეკრულებით განსაზღვრული ნ. ო-ისათვის გადასაცემი ფართი გაასხვისა და დატვირთა იპოთეკით. რაც შეეხება ს. გ-ეს, 2009 წლის 14 ივლისს მას და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა «წ. 39-ს» შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება, გადაეხადა ამხანაგობისათვის 30 000 აშშ დოლარი, ხოლო ამხანაგობა «წ. 39-ს» უნდა გადაეცა ს. გ-ისათვის 75 კვ.მ საცხოვრებელი ბინა, მდებარე ქ.თბილისში, წ.ს ¹39-ში, მე-7 სართულზე. ს. გ-ემ მის მიერ ნაკისრი ვალდებულებები შეასრულა ჯეროვნად, თუმცა ამხანაგობას საპასუხო შესრულება არ განუხორციელებია.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

არასწორია ნ. ო-ის მოსაზრება, რომ ამხანაგობის ვალებისათვის დამფუძნებლები პასუხს აგებენ სოლიდარულად, ესე იგი მისთვის იმთავითვე იყო ცნობილი 2006 წლის 1 მარტის ხელშეკრულების თაობაზე, რასაც ასევე ადასტურებს 2007 წლის 12 დეკემბრის კრების ოქმი. აღნიშნული, ცხადყოფს, რომ ნ. ო-ი მიღებულ იქნა ამხანაგობაში ჩვეულებრივ წევრად. 2007 წლის 12 დეკემბრის ხელშეკრულებით, მან იკისრა ვალდებულება მშენებლობის პერიოდში უზრუნველეყო მშენებლობა 54 000 აშშ დოლარის საშენი მასალით. მოსარჩელის მიერ არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება შესაბამისი ღირებულების საშენი მასალებით მშენებლობის უზრუნველყოფის თაობაზე, მით უფრო რომ 2008 წის 30 იანვრის მიღება-ჩაბარების აქტი მათთვის უცნობია. ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების 7.4 მუხლის შესაბამისად, ამხანაგობას არ მიუღია გადაწყვეტილება მოსარჩელის მიერ სამშენებლო მასალით უზრუნველყოფის ნაცვლად თანხის მიღების შესახებ. საქმის მასალებით არ დასტურდება ნ. ო-ის მიერ შენატანის განხორცილების ფაქტი, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენს. 2007 წლის 12 დეკემბრის კრების ოქმის დადგენილებით ნაწილში მითითებულია, რომ ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულების შემდეგ ნ. ო-ს გამოეყოფა ამხანაგობის საკუთრებიდან მითითებული უძრავი ნივთი. მაგრამ, საქმის მასალებით არ დასტურდება მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი იმ ვალდებულების შესრულება, ანუ იმ პირობის შესრულება, რასაც უნდა მოჰყოლოდა უძრავი ნივთის საკუთრებაში გადაცემა. ასევე არაა ნამდვილი ს. გ-ესთან 2009 წლის 14 ივლისს დადებული ხელშეკრულება, ვინაიდან ამხანაგობის დაფუძნების ხელშეკრულების 5.1 და 5.6 მუხლების თანახმად, ზ. ს-ე ვალდებული იყო მოსარჩელესთან ხელშეკრულების დადებამდე მიეღო ამხანაგობის დამფუძნებელთა კრების თანხმობა, რაც მას არ მიუღია. ამდენად, ამხანაგობისათვის უცნობია აღნიშნული გარიგებების თაობაზე. ხელშეკრულებით დადგენილი ფართების განკარგვა განხორციელდა უფლებამოსილი პირის წინასწარი თანხმობის გარეშე, რაც მოპასუხეების განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის თანახმად, გარიგების ბათილობაზე მეტყველებს. ს. გ-ის მიერ წარმოდგენილი ¹13 სალაროს შემოსავლის ორდერით «წ. 39-თვის» 30 000 აშშ დოლარის გადაცემის ფაქტი არ დასტურდება. ეს თანხა ამხანაგობას საერთოდ არ მიუღია. ამასთან, ორდერში არ არის მითითებული ვის მიერაა იგი გადახდილი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნ. ო-ისა და ს. გ-ის სარჩელი ჯ. ვ-ის, ა. შ-ის, თ. ვ-ის, ზ. ს-ის, ნ. დ-ის, დ. კ-ისა და პ. ე-ის მიმართ დაკმაყოფილდა, ჯ. ვ-ს, ა. შ-ს, თ. ვ-ს, ზ. ს-ეს, ნ. დ-ეს, დ. კ-ესა და პ. ე-ეს ნ. ო-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 54 600 აშშ დოლარის, ხოლო ს. გ-ის სასარგებლოდ _ 30 000 აშშ დოლარის გადახდა, რას სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივნისის განჩინებით დ. კ-ის, ა. შ-ის, თ. ვ-ის, ჯ. ვ-ის, ნ. დ-ისა და პ. ე-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ზ. ს-ეს უფლება ჰქონდა, დაედო გარიგებები, მათ შორის, ნარდობის ხელშეკრულება მესამე პირებთან. 2006 წლის 1 მარტს ნინა ვ-ს, ა. შ-ს, ზ. ს-ეს, ნ. დ-ეს, დ. კ-ესა და პ. ე-ეს შორის გაფორმდა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება, რის საფუძველზეც დაფუძნდა იბა «წ. 39» და 2006 წლის 2 მარტის სანოტარო აქტით ამხანაგობის მიზნად განისაზღვრა ქ.თბილისში, წ.ს ¹39-ში მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის აშენება. ამხანაგობის მმართველობის უმაღლეს ორგანოდ განისაზღვრა დამფუძნებელ წევრთა კრება, რომლის უფლებამოსილებას მიეკუთვნა ამხანაგობის საქმიანობასთან დაკავშირებულ ყველა საკითხზე, მათ შორის, თავმჯდომარის დანიშვნა-გათავისუფლებაზე გადაწყვეტილების მიღება. 2006 წლის 2 მარტის სანოტარო აქტის 6.1 პუნქტით, ამხანაგობის თავმჯდომარე უფლებამოსილია, ერთპიროვნულად წარმოადგინოს ამხანაგობა ნებისმიერ მესამე პირებთან ურთიერთობაში, მათ შორის, სახელმწიფო დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებში. ამხანაგობის თავმჯდომარე ამხანაგობის სახელით ხსნის ანგარიშებს საბანკო დაწესებულებაში და უფლებამოსილია მათ განკარგვაზე, აქვს უფლება, ხელი მოაწეროს მშენებლობასთან დაკავშირებულ ყველა საფინანსო დოკუმენტს, დადოს გარიგებები ამხანაგობის კრების გადაწყვეტილების გარეშე, გარდა შემთხვევებისა, რომლის გადაწყვეტისთვისაც აუცილებელია კრების მონაწილეობა. 2009 წლის 14 ივლისს ს. გ-ესა და იბა «წ. 39-ის» თავმჯდომარე ზ. ს-ეს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე იბა «წ. 39-მა» იკისრა ვალდებულება, გადაეცა ს. გ-ისათვის ქ.თბილისში, წ.ს ¹39-ში, მესამე სადარბაზოს მე-7 სართულზე მდებარე 75 კვ. მეტრი ფართი, ხოლო ს. გ-ემ იკისრა ვალდებულება, შენატანის სახით განეხორციელებინა 30 000 აშშ დოლარი. ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირობების შესაბამისად, ბინა ს. გ-ეს უნდა გადასცემოდა არა უგვიანეს 2009 წლის დეკემბრისა შესაბამისი ღირებულების სრულად გადახდის შემთხვევაში. 2009 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულების შესაბამისად, ს.გ-ემ 30 000 აშშ დოლარი გადასცა ამხანაგობის თავმჯდომარე ზ. ს-ეს. სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რომ ს. გ-ის მიერ წარდგენილი დოკუმენტით _ სალაროს შემოსავლის ორდერით არ დასტურდება ს. გ-ის მიერ ამხანაგობისათვის თანხის გადახდის ფაქტი, ვინაიდან სალაროს შემოსავლის ორდერი არ შეიცავს რეკვიზიტებს, თუ კონკრეტულად ვის მიერ, როდის და რა მიზნით იქნა გადახდილი თანხა. სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 105-ე მუხლის შესაბამისად ჩათვალა, რომ წარმოდგენილი სალაროს შემოსავლის ორდერის ფორმიდან გამომდინარე, იმის გათვალისწინებით, რომ მასში არ იყო მითითებული თანხის გადამხდელისა და გადახდის მიზნის აღნიშვნისათვის სპეციალური გრაფა, ხოლო დოკუმენტის არსიდან გამომდინარე, იგი გაიცემა, როგორც ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტი, ორდერის ს. გ-ესთან შენახვის ფაქტი ადასტურებს ორდერში ასახული გადახდის ამ უკანასკნელის მიერ განხორციელებას. ზ. ს-ის მიერ ს. გ-საგან თანხის მიღების ფაქტი აპელანტებს სადავოდ არ გაუხდიათ, ამასთან, ზ. ს-ემ თანხა მიითვისა და არ გადაუცია ამხანაგობისათვის, აღნიშნული ასევე დასტურდება ზ. ს-ის მიმართ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი 2010 წლის 3 დეკემბრის განაჩენით, ამდენად, პალატამ ჩათვალა, რომ ს.გ-ის მიერ თანხის გადაუხდელობის თაობაზე მხარეთა პრეტენზია დაუსაბუთებელია. სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება, რომ ნ. ო-ისაგან სამშენებლო მასალების ნაცვლად თანხის მიღების თაობაზე გადაწყვეტილება ამხანაგობას არ მიუღია, აღნიშნული პოზიციის საწინაღმდეგოს ადასტურებს 2007 წლის 12 დეკემბრის დამფუძნებელთა კრების ოქმი, 2008 წლის 30 იანვრის მიღება-ჩაბარების აქტი, ამხანაგობა «წ. 39-ის» წევრთა კრების ოქმი ცვლილების შესახებ. სასამართლომ ზემოაღნიშნული მტკიცებულებების ანალიზის საფუძვლეზე მიიჩნია, რომ ამხანაგობა «წ. 39-ის» წევრებმა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამშენებლო მასალების ნაცვლად სხვა შესრულება _ ფულადი თანხა მიიღეს, რასაც მოჰყვა ამხანაგობის საპასუხო შესრულება – ნ. ო-ისათვის ბინის გამოყოფა.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ზ. ს-ე ამხანაგობა «წ. 39-ის» თავმჯდომარე იყო. მას ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით მინიჭებული ჰქონდა ამხანაგობის თავმჯდომარის ყველა უფლებამოსილება, მათ შორის, გარიგებების დადებისა და მესამე პირებთან ურთიერთობაში წარმომადგენლობის უფლება. შესაბამისად, ნებისმიერი მესამე პირის წინაშე, რომელიც ზ. ს-ესთან გარიგების დადების გზით სახელშეკრულებო ურთიერთობაში შედის, ამხანაგობა «წ. 39-თან», უფლება-მოვალეობები წარმოეშობა ამ უკანასკნელს. პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 104-ე მუხლის შესაბამისად, განმარტა, რომ უფლებამოსილების გაცემისას, უფლებამოსილების გამცემი პასუხისმგებლობას იღებს ყველა იმ სამართალურთიერთობიდან წარმოშობილი ვალდებულებებისათვის, რომელიც მისი სახელით იდება, ხოლო, რაც შეეხება მიუხედავად წარმომადგენლობის უფლებამოსილების არსებობისა, წარმომადგენლის ნების არარსებობის პირობებში დადებულ გარიგებებს, კანონმდებელი სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში პასუხისმგებლობას წარმოდგენილ პირს აკისრებს იმ რისკისათვის, რომელიც მან წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მინიჭების დროს გასწია, რათა დაცულ იქნას მესამე პირების ინტერესები და სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობა. ზ. ს-ის მიერ ამხანაგობის სახელით დადებული გარიგებების საფუძველზე უფლება-მოვალეობები წარმოეშობა ამხანაგობას, ვინაიდან მან ზ. ს-ისათვის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მინიჭებით შექმნა ისეთი გარემოება, რომ ნებისმიერ მესამე პირი კეთილსინდისიერად მიიჩნევდა აღნიშნული გარიგებების დადების მიმართ ამხანაგობის ნების არსებობას, თუმცა, აღნიშნული, რა თქმა უნდა, არ ნიშნავს იმას, რომ წარმოდგენილ პირს ესპობა დარღვეული უფლების აღდგენის შესაძლებლობა. ამგვარ ვითარებაში, სახეზეა სახელშეკრულებო და დელიქტური პასუხისმგებლობის კონკურენციის წინაპირობები. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ზ. ს-ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების გამო ზიანი მიადგა როგორც ამხანაგობა «წ. 39-ის» დამფუძნებელ წევრებს, ასევე ნ. ო-სა და ს. გ-ეს. ნ. ო-სა და ს. გ-ეს მოთხოვნის უფლება წარმოეშვათ ხელშეკრულების დარღვევის გამო, ხოლო «წ. 39-ის» დამფუძნებელ წევრებს კი, მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად, შესაბამისად, ნ. ო-ისა და ს. გ-ის წინაშე სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე პასუხისმგებელია «წ. 39-ის» დამფუძნებელი წევრები, ხოლო იმის გამო, რომ აღნიშნული ხელშეკრულების დადება არ შეესაბამება მათ ნამდვილ ნებას, ზ. ს-ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების გამო, ამიტომ «წ. 39-ის» დამფუძნებელი წევრების წინაშე პასუხისმგებლობა ზ. ს-ეს ეკისრება. ამდენად, სამართლებრივად უსაფუძვლოა აპელანტთა მოთხოვნა იმის თაობაზე, რომ ზ. ს-ის ქმედებათა გამო პასუხისმგებლობა ს. გ-ისა და ნ. ო-ის წინაშე მათ არ უნდა დაეკისროთ. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე და აღნიშნა, რომ ზ. ს-ისათვის გარიგების დადების უფლების მინიჭებით, ამხანაგობამ შექმნა ისეთი გარემოება, რომ შემკვეთს კეთილსინდისიერად ეგონა ამგვარი უფლებამოსილების არსებობის ნამდვილობა.

სასამართლოს განმარტებით, ამხანაგობამ, ნ. ო-სა და ს. გ-ესთან გაფორმებული ხელშეკრულებებით სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის შესაბამისად, იკისრა ვალდებულება, მათთვის საკუთრებაში გადაეცა ამხანაგობის მიერ ნაწარმოები მშენებლობის შედეგად აშენებულ კორპუსში საცხოვრებელი ბინები, სანაცვლოდ, ნ. ო-მა იკისრა ვალდებულება, უზრუნველეყო მშენებლობა 54 600 აშშ დოლარის საშენი მასალით, ხოლო ს. გ-ემ _ გადაეხადა 30 000 აშშ დოლარი. სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის შესაბამისად განმარტა, რომ ნ. ო-ისა და ს. გ-ის ინდივიდუალური ინტერესი იყო საცხოვრებელი ბინის მიღება ახალაშენებულ კორპუსში მხოლოდ შესაბამისი ღირებულების გადახდის სანაცვლოდ, რაც არსებითად განსხვავდება ამხანაგობის 2006 წლის 1 მარტის სადამფუძნებლო აქტით განსაზღვრული მიზნისგან, აშენებულიყო მრავალბინიანი კორპუსი. ნ. ო-სა და ს. გ-ესთან ამხანაგობის მიერ გაფორმებული ხელშეკრულებები არ შეიცავს 2006 წლის 1 მარტის ხელშეკრულებით დამფუძნებელ წევრთათვის დადგენილ და ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებისათვის არსებით დებულებებს საერთო მიზნის მიღწევის საშუალებებთან დაკავშირებით. უპირველეს ყოვლისა, ასეთია ამხანაგობის საორგანიზაციო საკითხებზე შეთანხმება, რომელთა მონაწილედაც ვერ იქნებიან მიჩნეული ს. გ-ე და ნ. ო-ი. როგორც 2006 წლის 1 მარტის სადამფუძნებლო აქტიდან გამომდინარეობს, ისინი, როგორც ამხანაგობის ჩვეულებრივი წევრები, ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრებისაგან განსხვავებით, მოკლებული არიან შესაძლებლობას, გავლენა იქონიონ სადამფუძნებლო წევრთა კრებისა და თავმჯდომარის კომპეტენციას დაქვემდებარებულ საკითხებზე. ამასთან დაკავშირებული რაიმე სახის უფლებები არ ყოფილა განსაზღვრული არც 2006 წლის 1 მარტის სადამფუძნებლო აქტით და არც 2007 წლის 12 დეკემბრისა და 2009 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულებებით. ასეთი უფლებების დადგენის გარეშე კი ერთობლივ საქმიანობაში მონაწილეობაზე პრეტენზია მოკლებულია საფუძველს. ამდენად, სასამართლომ აპელანტების მოსაზრება, რომ არ არსებობდა ამხანაგობის ხელშეკრულების მიმართ მათი ინტერესის მოსარჩელეთა ინტერესისგან გამიჯვნის საფუძველი, არ გაიზიარა დაუსაბუთებლობის გამო. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 930-ე და 629-ე მუხლებზე და ჩათვალა, რომ ფიზიკური პირების გაერთიანებასთან იმგვარი ხელშეკრულების დადება, რომლითაც აღნიშნული ფიზიკური პირების გაერთიანება მესამე პირის წინაშე საფასურის მიღების სანაცვლოდ მხოლოდ საცხოვრებელი ბინის მშენებლობის ვალდებულებას იღებს, წარმოადგენს ნარდობის ხელშეკრულებას, რაც შეეხება ამგვარი ტიპის ხელშეკრულებებში არსებულ დათქმას იმასთან დაკავშირებით, რომ სხვისდება წილი და რომ შემძენი გარდა ბინისა, იძენს ამხანაგობის წევრის სხვა უფლება-მოვალეობებს, მათ შორის, მიიღოს მოგება საკუთარი წილის პროპორციულად, სხვა მესამე პირების წინაშე აიღოს მშენებლობის დასრულებისა და მათი ბინებით უზრუნველყოფის ვალდებულება და ა.შ., აღნიშნული დათქმები ნარდობის ხელშეკრულებას ამხანაგობის ხელშეკრულებად გარდაქმნის და სამოქალაქო კოდექსის 930-940-ე მუხლების რეგულირების რეჟიმში აქცევს. მოცემულ შემთხვევაში ნ. ო-მა და ს. გ-ემ მხოლოდ ბინის აშენების თაობაზე დადეს ხელშეკრულება. აღნიშნული პირობა მომდინარეობს 2007 წლის 12 დეკემბრისა და 2009 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულებებიდან, თუმცა, ხსენებულ ხელშეკრულებათა დადება, თავისთავად არ ნიშნავს, ს. გ-ისა და ნ. ო-ის გაწევრიანებას ამხანაგობა «წ. 39-ში». მათ ამხანაგობაში ჩვეულებრივ წევრად გაწევრიანების უფლება შეიძინეს საფასურის სრულად გადახდის შემდეგ. ამხანაგობის წევრად მიღების კომპეტენცია კი დამფუძნებელთა კრებას გააჩნდა. სწორედ აღნიშნული უფლებამოსილება განახორციელა დამფუძნებელთა კრებამ 2009 წლის 16 ოქტომბერს, როდესაც ნ. ო-ს კონკრეტული ბინა გამოუყო. ამდენად, სასამართლო არ დაეთანხმა აპელანტთა არგუმენტს, რომ ს. გ-ესა და ამხანაგობას შორის 2009 წლის 14 ივლისს გაფორმებული ხელშეკრულება არ უნდა ჩაითვალოს იურიდიული ძალის მქონედ, ვინაიდან ამხანაგობის თავმჯდომარე ზ. ს-ეს არ გააჩნდა შესაბამისი უფლებამოსილება ამხანაგობის დამფუძნებელთა კრების თანხმობის გარეშე. სადავოდ არ ყოფილა გამხდარი ის გარემოება, რომ ზ. ს-ე ხელშეკრულების გაფორმებისას, ისევე, როგორც ვალდებულების შესრულების მიღებისას, წარმოადგენდა ამხანაგობის თავმჯდომარეს. სასამართლომ მიუთითა 2006 წლის 1 მარტის სადამფუძნებლო აქტიზე, რომლითაც განისაზღვრა თავმჯდომარის უფლებამოსილებანი და ჩათვალა, რომ ს.გ-ესთან დადებული გარიგება უნდა ჩაითვალოს ამხანაგობის სახელით უფლებამოსილი პირის მიერ გაფორმებულად და შესაბამისი იურიდიული ძალის მქონედ.

პალატს მოსაზრებით, 2007 წლის 12 დეკემბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ნ. ო-ის ვალდებულება მართლზომიარად იქნა მიჩნეული შესრულებულად მის მიერ 54 600 აშშ დოლარის გადახდის დროიდან, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 428-ე მუხლისა. ამხანაგობამ მიიღო ნ. ო-ისაგან 2007 წლის 12 დეკემბრის ხელშეკრულებით განსაზღვრული შესრულებისაგან განსხვავებული შესრულება, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ მხარეთა შორის არსებობდა შეთანხმება შესრულების ამგვარი ფორმით ცვლილებასთან დაკავშირებით. აღნიშნულ ფაქტს ადასტურებს ამხანაგობის 2009 წლის 16 ოქტომბრის კრების გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. ო-ს მიეკუთვნა ბინა მშენებარე კორპუსში. ასეთი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი კი ნ. ო-ის მხრიდან შესრულების განუხორციელებლობის პირობებში ამხანაგობას არ ექნებოდა. ასევე შესრულებულად იქნა მიჩნეული 2009 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ს. გ-ის ვალდებულება ამხანაგობის მიმართ, რადგანაც ს. გ-ის მიერ ვალდებულების შესრულების დროისთვის ზ. ს-ე ამხანაგობის თავმჯდომარე იყო და მოქმედებდა ამხანაგობის სახელით შესაბამისი უფლებამოსილების არსებობის პირობებში. გამომდინარე იქიდან, რომ ასეთი უფლებამოსილების მინიჭების საფუძველია ამხანაგობის დამფუძნებელთა კრების გადაწყვეტილება, უფლებამოსილების განხორციელების შედეგების მიმართ რისკის მატარებლად ამხანაგობა მიიჩნევა და აპელანტების მითითება, რომ ზ. ს-ის მიერ ამხანაგობისათვის გადახდილი თანხების დანაშაულებრივი გზით მითვისების გამო, შესაბამისი შესრულება არ წარმოადგენს ამხანაგობის მიმართ შესრულებას არ იქნა გაზიარებული.

პალატამ იხელმძრვანელა სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის პირველი, მე-2 ნაწილებით და განმარტა, რომ ვალდებულების არსებითი დარღვევისას ხელშეკრულებიდან გასვლის შესაძლებლობა და მხარეთათვის შესრულების დაბრუნება უნდა იქნეს განხილული, როგორც კანონით უპირობოდ დაცული უფლება, რომლის რეალიზაცია არ შეიძლება იყოს დამოკიდებული დარღვევის მიმართ ამა თუ იმ სუბიექტურ თუ ობიექტურ ფაქტორზე. დადგენილი გარემოებებიდან გამომდინარე, ამხანაგობა «წ. 39-ის» მიერ 2007 წლის 12 დეკემბრისა და 2009 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობის გამო სასამართლომ დარღვევა მიიჩნია არსებითად და ჩათვალა, რომ ნამდვილი იყო მოსარჩელეთა უფლება ხელშეკრულებიდან გასვლის თაობაზე, ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, პალატამ მართებულად ჩათვალა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ამხანაგობისათვის მოსარჩელეთა მიერ განხორციელებული შესრულების დაბრუნება, ასევე გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება შესაბამის მატერიალურ პასუხისმგებლობაზე ამხანაგობის წევრების სოლიდარულ ვალდებულებასთან დაკავშირებით.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს დ. კ-ემ, ა. შ-მა, თ. ვ-მა, ჯ. ვ-მა, ნ. დ-ემ და პ. ე-ემ, მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მათი სააპელაციო საჩივარის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ არასწორად ჩათვალა, რომ ზ.ს-ეს იბა «წ. 39-ის» სახელით უფლება ჰქონდა დაედო გარიგებები მესამე პირებთან და წარმოედგინა ამხანაგობა, რის გამოც ამ გარიგებებით ნებისმიერი პირი სახელშეკრულებო ურთიერთობაში შედიოდა ამხანაგობასთან და ამ უკანასკნელს მათ მიმართ წარმოეშობოდა უფლება-მოვალეობანი, რადგანაც მოსარჩელეებთან სადავო გარიგებების დადებით, ზ. ს-ე გასცდა ამხანაგობის მიერ მისთვის მინიჭებულ უფლებებსა და მოვალეობებს. საქმეზე მტკიცებულების სახით დართული განაჩენით დასტურდება და აღნიშნულს სააპელაციო პალატაც ეთანხმება ნაწილობრივ, რომ ზ. ს-ის ქმედებით საზოგადოებას მიადგა ზიანი, სასამართლომ შეფასება არ მისცა იმ ფაქტს, რომ, ამავე განაჩენის თანახმად, მოსარჩელეებს, როგორც დაზარალებულებს, უფლება აქვთ, მოითხოვონ ზიანის ანაზღაურება უშუალოდ ზ.ს-ისაგან, გასაჩივრებული განჩინებით კი, სასამართლომ მხარეს სადავო თანხის ხელმეორედ მოთხოვნის უფლება მიანიჭა, კერძოდ, მოსარჩელეებს უფლება ეძლევათ, ზიანის ანაზღაურება სამოქალაქო წესით მოსთხოვონ უფლების ხელმყოფსაც და ამხანაგობასაც. მოსარჩელეთა მიერ გადახდილი თანხის ამხანაგობის მიერ მიუღებლობა გახდა ზ.ს-ის სისხლის სამართლის წესით დასჯის წინაპირობა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, თუ თანხას ამხანაგობა მიიღებდა, მისი დირექტორის პასუხისმგებლობის საკითხი არც ამხანაგობისა და არც მოსარჩელეების მიმართ არ დადგებოდა, ამასთან, ნ.ო-ისა და ს.გ-ისათვის ცნობილი იყო ან უნდა ყოფილიყო, რომ მათი, როგორც ამხანაგობის წევრების უფლება-მოვალებათა განსაზღვრისათვის საჭირო იყო ამხანაგობის სხვა წევრების თანხმობაც, რადგანაც ამხანაგობაში გაწევრიანების თაობაზე დოკუმენტების ხელმოწერისას მოპასუხეები გაეცნენ სადამფუძნებლო დოკუმენტს.

დაუსაბუთებელია 2007 წლის 12 დეკემბრისა და 2009 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულებების ნარდობის ხელშეკრულებად კვალიფიკაცია, ვინაიდან, სასამართლომ აღნიშნულით დაარღვია მოთხოვნის ფარგლები, სასამართლომ უსაფუძვლოდ ჩათვალა, რომ მოსარჩელეთა იურიდიული ინტერესი მხოლოდ ბინის მიღება იყო და არ გაითვალისწინა ხელშეკრულებაში გამოხატული მხარეთა ნება, ასევე ის ფაქტი, რომ ნ.ო-ის მიერ ნაკისრი ვალდებულება _ სამშენებლო მასალების გადაცემით შენატანის განხორციელება თავისთავად გამორიცხავს სამართლებრივი ურთიერთობის ნარდობად კვალიფიცირების შესაძლებლობას, ამასთან, მითითებული დასკვნით სასამართლომ არ გაითვალისწინა არსებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა, რომლის შესაბამისადაც მხარეები მაშინაც კი, როდესაც შესაძლებელია ნარდობის ხელშეკრულების გაფორმება, უპირატესობას ამხანაგობის წევრობას ანიჭებენ, რადგანაც ეს უკანასკნელი საერთო მიზნის მიღწევისათვის საუკეთესო საშუალებაა.

უსაფუძვლოა სააპელაციო პალატის მსჯელობა ნ.ო-ის მიერ ვალდებულების შესრულების თაობაზე, რადგანაც 2008 წლის 30 იანვრის მიღება-ჩაბარების აქტის არსებობის თაობაზე ამხანაგობის წევრთათვის უცნობი იყო. მითითებული დასტურდება იმითაც, რომ მიღება-ჩაბარების აქტს ხელს მხოლოდ ზ.ს-ე აწერს და ამ აქტის საფუძველზე გადაცემული თანხაც სწორედ მან მიიღო და არა ამხანაგობამ, რაც ასევე დასტურდება საქმეში არსებული განაჩენით. ამხანაგობის 2007 წლის 12 დეკემბრის კრების ოქმით დასტურდება, რომ ნ.ო-ი ამხანაგობის ჩვეულებრივ წევრად იმიტომ იქნა მიღებული, რომ 2007 წლის 12 დეკემბრის ხელშეკრულების თანახმად, მას მშენებლობა უზრუნველეყო 54 600 აშშ დოლარის ღირებულების საშენი მასალით, რაც ამ უკანასკნელს არ განუხოციელებია. ნ.ო-ის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობა გახდა იბა «წ. 39-ის» 2010 წლის 13 ოქტომბრის კრების ოქმით 2009 წლის 16 ოქტომბრის კრების ოქმისა და ¹77 ბინის მოსარჩელისათვის გადაცემის გაუქმებულად მიჩნევის საფუძველი.

კასატორებმა სადავოდ მიიჩნიეს ასევე გასაჩივრებული განჩინების დასკვნა ს.გ-ის მიერ ნაკისრი ვალდებულების შესრულების შესახებ, ვინაიდან აღნიშნული საქმის მასალებით არ დასტურდება, ხოლო სასამართლოს დასკვნა ემყარება მცდარ ფაქტობრივ გარემოებებს. ამ კუთხით სასამართლომ არ შეაფასა განაჩენში მითებული გარემოებები, ასევე ის, რომ სადავო ¹13 საგადახდო ორდერი კანონით დადგენილი წესით არაა გაცემული, სასამართლომ ვალდებულების შესრულების ფაქტს საფუძვლად დაუდო მხოლოდ ის გარემოება, რომ ორდერი მოსარჩელესთან ინახებოდა. ამ კუთხით სასამართლომ ასევე არ შეაფასა ამხანაგობის სადამფუძნებლო დოკუმენტის 5.1 და 5.6 მუხლების მოთხოვნები და ის ფაქტი, რომ 2009 წლის 25 სექტემბრის ოქმი გაყალბებულია, ამხანაგობის კრება არ ჩატარებულა და ამ ოქმზე არსებული ხელმოწერა პ. ე-ეს არ ეკუთვნის.

პალატამ ასევე არ გამოიკვლია ის გარემოება, რომ ამხანაგობას გადაწყვეტილება არ მიუღია ნ.ო-ის მიერ ნაკისრი სამშენებლო მასალების გადაცემის სანაცვლოდ თანხის მიღების თაობაზე. მითითებული გარემოების დადასტურებაა სს «... ბანკის» მიერ 2010 წლის 11 ივნისს გაცემული ამონაწერიც, ხოლო სარჩელის უსაფუძვლობაზე მეტყველებს ამხანაგობის სადამფუძნებლო აქტის 7.4 მუხლის დებულება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 ოქტომბრის განჩინებით დ. კ-ის, ა. შ-ის, თ. ვ-ის, ჯ. ვ-ის, ნ. დ-ისა და პ. ე-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტის შესაბამისად და საქმის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე, თანახმად ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება და თვლის, რომ დ. კ-ის, ა. შ-ის, თ. ვ-ის, ჯ. ვ-ის, ნ. დ-ისა და პ. ე-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგი გარემოებების გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2006 წლის 1 მარტს ნინა ვ-ს, ა. შ-ს, ზ. ს-ეს, ნ. დ-ეს, დ. კ-ესა და პ. ე-ეს შორის გაფორმდა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება, რის საფუძველზეც დაფუძნდა იბა «წ. 39» და 2006 წლის 2 მარტის სანოტარო აქტით ამხანაგობის მიზნად განისაზღვრა ქ.თბილისში, წ.ს ¹39-ში მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის აშენება.

ამხანაგობის თავმჯდომარედ დამფუძნებლებმა აირჩეს ზ. ს-ე, რომელსაც ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით მინიჭებული ჰქონდა ამხანაგობის თავმჯდომარის ყველა უფლებამოსილება, მათ შორის, გარიგებების დადებისა და მესამე პირებთან ურთიერთობაში წარმომადგენლობის უფლება.

2007 წლის 12 დეკემბერს ერთის მხრივ ნ. ო-სა და მეორე მხრივ ი.ბ.ა. «წ. 39»-ის თავმჯდომარეს ზ. ს-ეს შორის გაფრომდა ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ი.ბ.ა. «წ. 39»-მა იკისრა ვალდებულება გადაეცა მოსარჩელისათვის ქ. თბილისი, წ. 39-ში მშენებარე კორპუსის პირველ სადარბაზოში, მე-3 სართულზე მდებარე ფართი 84 კვ.მ. ოდენობით, ხოლო ნ. ო-მა იკისრა ვალდებულება უზრუნველეყო მშენებლობა 54 600 აშშ დოლარის საშენი მასალით.

2009 წლის 14 ივლისს ს. გ-ესა და იბა «წ. 39-ის» თავმჯდომარე ზ. ს-ეს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც იბა «წ. 39-მა» იკისრა ვალდებულება, გადაეცა ს. გ-ისათვის ქ.თბილისში, წ.ს ¹39-ში, მესამე სადარბაზოს მე-7 სართულზე მდებარე 75 კვ. მეტრი ფართი, ხოლო ს. გ-ემ იკისრა ვალდებულება, შენატანი განეხორციელებინა 30 000 აშშ დოლარის ოდენობით. ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირობების შესაბამისად, ბინა ს. გ-ეს უნდა გადასცემოდა არა უგვიანეს 2009 წლის დეკემბრისა შესაბამისი ღირებულების სრულად გადახდის შემთხვევაში.

2008 წლის 30 იანვარს ნ. ო-სა და ი.ბ.ა. «წ. 39»-ის თავმჯდომარეს ზ. ს-ეს შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლის მიხედვით მხარეებმა დაადასტურეს, ნ. ო-ის მიერ 54 600 აშშ დოლარის გადახდა. ასევე, 2009 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულების შესაბამისად, ს.გ-ემ 30 000 აშშ დოლარი გადასცა ამხანაგობის თავმჯდომარე ზ. ს-ეს. ზ. ს-ემ თანხა მიითვისა და არ გადაუცია ამხანაგობისათვის,

სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება, რომ ნ. ო-ისაგან სამშენებლო მასალების ნაცვლად თანხის მიღების თაობაზე გადაწყვეტილება ამხანაგობას არ მიუღია, აღნიშნული დასკვნის დასასაბუთებლად სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამშენებლო მასალების ნაცვლად ფულადი თანხის მიღებას შედეგად მოჰყვა საპასუხო შესრულება – ნ. ო-ს გამოეყო ბინა.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა სახელშეკრულებო და დელიქტური პასუხისმგებლობის კონკურენციის წინაპირობები. ზ. ს-ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების გამო ზიანი მიადგა როგორც ამხანაგობა «წ. 39-ის» დამფუძნებელ წევრებს, ასევე ნ. ო-სა და ს. გ-ეს. ნ. ო-სა და ს. გ-ეს მოთხოვნის უფლება წარმოეშვათ ხელშეკრულების დარღვევის გამო, ხოლო «წ. 39-ის» დამფუძნებელ წევრებს კი, მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად. შესაბამისად, ნ. ო-ისა და ს. გ-ის წინაშე სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე პასუხისმგებელია «წ. 39-ის» დამფუძნებელი წევრები, ხოლო იმის გამო, რომ აღნიშნული ხელშეკრულების დადება არ შეესაბამება მათ ნამდვილ ნებას, ზ. ს-ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების გამო, ამიტომ «წ. 39-ის» დამფუძნებელი წევრების წინაშე პასუხისმგებლობა ზ. ს-ეს ეკისრება.

აპელანტების მითითება, რომ ზ. ს-ის მიერ ამხანაგობისათვის გადახდილი თანხების დანაშაულებრივი გზით მითვისების გამო შესაბამისი შესრულება არ წარმოადგენს ამხანაგობის მიმართ შესრულებას, სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა გაზიარებული.

დადგენილი გარემოებებიდან გამომდინარე, ამხანაგობა «წ. 39-ის» მიერ 2007 წლის 12 დეკემბრისა და 2009 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობის გამო სასამართლომ დარღვევა მიიჩნია არსებითად და ჩათვალა, რომ ნამდვილი იყო მოსარჩელეთა უფლება ხელშეკრულებიდან გასვლის თაობაზე.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორების არგუმენტს იმ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომელიც შეეხება ამხანაგობის თავმჯდომარისათვის იბა «წ. 39-ის» სახელით გარიგებების დადების უფლებამოსილების მინიჭების საკითხს, ამასთან პალატა აღნიშნავს, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარის მიერ დადებული გარიგების ნამდვილობისათვის რიგ შემთხვევებში სავალდებულო იყო ამხანაგობის კრების გადაწყვეტილება, როგორც ეს სააპელაციო სასამართლოს მიერ იქნა დადგენილი, კერძოდ, ამხანაგობის დაფუძნების შესახებ სანოტარო აქტის 6.1 პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობის თავმჯდომარე უფლებამოსილია, ერთპიროვნულად წარმოადგინოს ამხანაგობა ნებისმიერ მესამე პირებთან ურთიერთობაში, მათ შორის, სახელმწიფო დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებში. ამხანაგობის თავმჯდომარე ამხანაგობის სახელით ხსნის ანგარიშებს საბანკო დაწესებულებაში და უფლებამოსილია მათ განკარგვაზე, აქვს უფლება, ხელი მოაწეროს მშენებლობასთან დაკავშირებულ ყველა საფინანსო დოკუმენტს, დადოს გარიგებები ამხანაგობის კრების გადაწყვეტილების გარეშე, გარდა შემთხვევებისა, რომლის გადაწყვეტისთვისაც აუცილებელია კრების მონაწილეობა.

კასატორები არ ეთანხმებიან სააპელაციო სასამართლოს იმ დასკვნას, რომლის თანახმად, ნ. ო-მა და ს. გ-ემ ამხანაგობის წინაშე შეასრულეს ვალდებულება, მიუხედავად იმისა, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარე ზ. ს-ემ დანაშაულებრივი გზით მიითვისა მათი ქონება (ფული). კასატორთა განმარტებით, საქმეზე მტკიცებულების სახით დართული განაჩენით დასტურდება, რომ ზ. ს-ის ქმედებით საზოგადოებას მიადგა ზიანი. სასამართლომ შეფასება არ მისცა იმ ფაქტს, რომ, ამავე განაჩენის თანახმად, მოსარჩელეებს, როგორც დაზარალებულებს, უფლება აქვთ, მოითხოვონ ზიანის ანაზღაურება უშუალოდ ზ.ს-ისაგან. კასატორების მოსაზრებით, მოსარჩელეთა მიერ გადახდილი თანხის ამხანაგობის მიერ მიუღებლობა გახდა ზ.ს-ის სისხლის სამართლის წესით დასჯის წინაპირობა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, თუ თანხას ამხანაგობა მიიღებდა, მისი დირექტორის პასუხისმგებლობის საკითხი არც ამხანაგობისა და არც მოსარჩელეების მიმართ არ დადგებოდა.

საკასაციო პალატა კასატორთა ზემოაღნიშნული არგუმენტების ანალიზის საფუძველზე ყურადღებას მიაქცევს რამდენიმე საკითხს:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის არსებობდა სახელშეკრულებო ურთიერთობა (ნარდობა). მიუხედავად იმისა, რომ 2007 წლის 12 დეკემბერს ნ. ო-თან და 2009 წლის 14 ივლისს ს. გ-ესთან დადებული ხელშეკრულებების შინაარსი ეხება მათ გაწევრიანებას ამხანაგობაში, სააპელაციო სასამართლომ სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა არ დააკვალიფიცირა როგორც ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის შემადგენლობის არარსებობის გამო.

საქმეში წარმოდგენილი კანონიერ ძალაში შესული 2010 წლის 5 დეკემბრის განაჩენით (ტ. I, ს.ფ.298-325) დადგენილია შემდეგი: 2007 წლის დეკემბერში ზ. ს-ეს დაუკავშირდა ნაცნობი ნ. ო-ი, რომელსაც სურდა შეეძინა საცხოვრებელი ბინა მშენებარე სახლში. ზ. ს-ემ განიზრახა მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით დაუფლებოდა სხვის ნივთს – ფულს და განზრახვის სისრულეში მოსაყვანად 2007 წლის 12 დეკემბერს ამხანაგობა «წ. – 39»-ის დამფუძნებლებთან შენახმების გარეშე ნ. ო-ი მიიღო ამხანაგობის წევრად და მას გამოუყო 84 კვ.მ ფართის ბინა. იმავე დღეს ზ. ს-ესა და ნ. ო-ს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, ხოლო 2008 წლის 30 იანვარს შედგენილი იქნა მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლის თანახმად, ნ.ო-მა ზ. ს-ეს გადასცა 54600 აშშ დოლარი. თანხის მიღების მიუხედავად ზ. ს-ეს ნ.ო-ისთვის შეპირებული ბინა არ მიუცია (ტ. I, ს.ფ.300). იმავე განზრახვით მოქმედებდა ზ. ს-ე ს.გ-ესთან მიმართებაში (ტ. I, ს.ფ.301).

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის მიხედვით, გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. მითითებული ნორმის ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ გარიგება უპირველეს ყოვლისა ნების გამოვლენაა. ამასთან, შინაგანი ნების გარეგანი გამოხატულებით გარიგების მონაწილეები აფიქსირებენ იმ მიზანს, რომლის მიღწევაც სურთ, რისთვისაც კანონით განსაზღვრულ სამართლებრივ საშუალებებს იყენებენ. ისეთ შემთხვევებში, როდესაც გარეგნულად გამოვლენილი ნება არ ემთხვევა მისი გამოვლენის ნამდვილ შინაგან ნებას და გარიგება ნების გარეგნული გამოვლენის შედეგად დაიდო, ნების ნაკლთან გვაქვს საქმე. გარდა ამისა, რომც იყოს გარეგნულად გამოხატული ნება შინაგანი ნების გამოძახილი, აუცილებელია ასეთი ნება იყოს ნამდვილი, რაც გულისხმობს ნების შესაბამისობას კანონმდებლობის მოთხოვნებთან. განსახილველ შემთხვევაში, ნების ნაკლს არ გამორიცხავს სააპელაციო სასამართლოც, თუმცა მიიჩნევს, რომ ვინაიდან სადავო ხელშეკრულებების დადება არ შეესაბამება ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრების ნამდვილ ნებას, ზ. ს-ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების გამო, «წ. 39-ის» დამფუძნებელი წევრების წინაშე პასუხისმგებლობა ზ. ს-ეს ეკისრება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმადაც სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მტკიცებულებათა შეფასების შედეგი აისახება სასამართლოს დასაბუთებულ გადაწყვეტილებაში, რომელიც უნდა შეიცავდეს მსჯელობას იმის შესახებ, თუ რატომ იზიარებს ან რატომ უარყოფს სასამართლო ამა თუ იმ მტკიცებულებას. ამასთან, მტკიცებულებათა ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევა ნიშნავს არა მხოლოდ რომელიმე კონკრეტულ მტკიცებულებაზე დაყრდნობას, არამედ მათ ერთობლიობაში შესწავლა-ანალიზს, რომელთა ურთიერთშეჯერების საფუძველზე სასამართლო გამოიტანს დასკვნას საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობა-არარსებობის შესახებ. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულია საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ ისე მიიჩნია სადავო გარიგებები ნამდვილად, ხოლო მათ შესაბამისად სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოშობილად, რომ არ დაადგინა ხელშეკრულების მონაწილეთა გარეგნულად გამოხატული ნება შეესაბამებოდა თუ არა იმ მიზნებს, რისი მიღწევაც ორივე მხარეს სურთ, ამ კუთხით განსაკუთრებით საინტერესოა სისხლის სამართლის საქმეზე დადგენილი გარემოებების შეფასება. ამდენად საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებმა მხარეებს შორის ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობისა და მოსარჩელეთა მხრიდან ამხანაგობის წინაშე ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების ნაწილში წარმოადგინეს დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური შესწავლისა და ანალიზის საფუძველზე უტყუარად უნდა გამოარკვიოს ნ. ო-ს, ს. გ-ესა და იბა «წ. 39-ს» შორის წარმოიშვა თუ არა სამართლებრივი ურთიერთობა და ასეთის არსებობის შემთხვევაში როგორია ამ ურთიერთობის შინაარსი. მხოლოდ ამის შემდეგაა შესაძლებელი სარჩელის საფუძვლიანობის შემოწმება და საქმეზე სწორი გადაწყვეტილების მიღება.

რაც შეეხება სასამართლო ხარჯების გაბნაწილების საითხს, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ ამ საკითხის გადაწყვეტისას უნდა იხელმძღვანელოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნებით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. დ. კ-ის, ა. შ-ის, თ. ვ-ის, ჯ. ვ-ის, ნ. დ-ისა და პ. ე-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.