№ას-1606-1600-2011 9 თებერვალი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი _ ა. კ-ე (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს „უ. ს. ე-ა“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 ოქტომბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი _ ფულადი ვალდებულების შესრულება, პირგასამტეხლოს დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
შპს „უ.მა ს. ე-ამ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა. კ-ის მიმართ ძირითადი დავალიანების 10 676 ლარისა და პირგასამტეხლოს – 3736 ლარის გადახდის მოთხოვნით.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული განჩინება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლოს მითითებით, მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ მოპასუხე ა. კ-ე შპს ,,უ. ს. კომპანიაში” მუშაობდა დისტრიბუტორად.
მხარეთა განმარტებების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ა. კ-ეს შპს ,,უ. ს. კომპანიის” მიმართ წარმოეშვა ს. დავალიანება, რომელიც 2006 წლის ოქტომბრისათვის შეადგენდა 11 000 ლარს.
ა. კ-ეს 11 000 ლარი უშუალოდ სადისტრიბუციო კომპანიისაგან არ მიუღია. აღნიშნულის დასტურად ვერ განიხილება 2006 წლის 12 ოქტომბრის სალაროს გასავლის №702 ორდერი, რომელზეც თანხის მიმღები პირის, ა. კ-ის ხელმოწერა შესრულებული არ არის.
2006 წლის 10 ოქტომბერს შპს „უ. ს. კომპანიასა” და ა. კ-ეს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად გამსესხებელმა შპს „უ.მა ს. კომპანიამ” ა. კ-ეს ასესხა 11 000 ლარი, სესხს დაერიცხა სარგებელი – წლიური 17%. სესხის ხელშეკრულების ვადად განისაზღვრა 2009 წლის 10 ოქტომბერი.
სესხის ხელშეკრულების მე-4 მუხლის პირველი ნაწილით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ, თუ მსესხებელი წინამდებარე აქტით დადგენილ ვადაში გამსესხებელს სრულად ვერ დაუბრუნებდა სესხს, მსესხებელს დაეკისრებოდა საურავი 0,1 პროცენტის ოდენობით ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის. საურავი დაირიცხებოდა სესხის დაუბრუნებელ ნაწილზე და მისი დარიცხვა გაგრძელდებოდა სესხის სრულად დაფარვამდე.
მითითებული ხელშეკრულება დაიდო ა. კ-ის მიერ სადისტრიბუციო კომპანიის მიმართ არსებული ვალდებულებითი ურთიერთობის –კომპანიის მიმართ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების პერიოდში წარმოშობილი სადისტრიბუციო დავალიანების დაფარვის უზრუნველყოფის მიზნით. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ სესხის ხელშეკრულებით დაიფარა გარიგება ვალის არსებობის აღიარების შესახებ, რის გამოც, სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, გამოყენებულ უნდა იქნეს დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები.
სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ვალის არსებობის აღიარებად ხელშეკრულების შეფასება, თანმდევი სამართლებრივი შედეგებით, ინდივიდუალურია და ერთმნიშვნელოვნად, ხელშეკრულების შინაარსიდან უნდა მომდინარეობდეს, კერძოდ, ვალის არსებობის ხელშეკრულებით პირი უნდა აღიარებდეს გარკვეულ ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობას და კისრულობდეს მისი შესრულების ვალდებულებას. ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულების თავისებურება სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ მასში ძველი ვალდებულების შესრულების მზაობა იკვეთება.
მოცემულ შემთხვევაში, ა. კ-ის მიერ სადისტრიბუციო კომპანიისათვის დავალიანების გადახდის ნება გამოხტულ იქნა ვალის აღიარების გარიგებით. აღნიშნული გარიგებით ა. კ-ემ იკისრა ვალდებულება 2009 წლის 10 ოქტომბრამდე შპს ,,უ. ს. კომპანიის” წინაშე 11000 ლარის გადახდის შესახებ. ამავე გარიგების ფარგლებში ა. კ-ემ ასევე იკისრა ვალდებულება მის მიერ 2009 წლის 10 ოქტომბრამდე თანხის გადაუხდელობის შემთხვევაში პირაგასამატხელოს სახით 0,1%-ის გადახდის შესახებ და აღნიშნული პირობა არ შეიძლება ჩაითვალოს ბათილად სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის საფუძველზე.
სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 62-ე მუხლით, 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლით, 361-ე მუხლის პირველი ნაწილით და მიიჩნია, რომ, მართალია, მხარეთა შორის დადებული სესხის ხელშეკრულება ბათილ გარიგებას წარმოადგენს, თუმცა ამ გარიგების ფარგლებში პირგასამტეხლოს ოდენობაზე მხარეთა შეთანხმება ვერ იქნება ბათილად მიჩნეული, ვინაიდან საკუთრივ ვალის აღიარებით შესაძლებელია, რომ მხარეთა მიერ გათვალისწინებულ იქნას ასევე პირგასამტეხლო, ამავე გარიგებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი შესრულებისათვის.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხე ა. კ-ის მიერ ვალის აღიარების გარიგებით ნაკისრი ვალდებულება ჯეროვნად შესრულებული არ არის, კერძოდ, მას მოპასუხის სასარგებლოდ გადასახდელი აქვს 10 676 ლარი. შესაბამისად, ა. კ-ეს უნდა დაეკისროს აღნიშნული თანხის გადახდა კრედიტორის შპს „უ. ს. კომპანიის” სასარგებლოდ.
სამოქალაქო კოდექსის 417-419-ე მუხლების თანახმად, პირგასამტეხლო მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულებით სათანადო ფორმითა და წესითაა განსაზღვრული. ამასთან, მოვალემ ფულადი ვალდებულების შესრულების ვადას გადააცილა. 2009 წლის 10 ოქტომბრიდან 2010 წლის ოქტომბრამდე ვადაგადაცილების პერიოდი შეადგენს 367 დღეს. მოსარჩელის მოთხოვნას კი წარმოადგენს ვადაგადაცილებულ 350 დღეზე, 10 676 ლარის 0,1%-ის, ანუ 3736 ლარის გადახდა, რისი ვალდებულებაც ეკისრება მოპასუხე ა. კ-ეს.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მიერ სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოება, რომ მის მიერ ვალის აღიარება განხორციელდა შპს ,,უ. ს. კომპანიასთან” შრომითი ურთიერთობის გაგრძელების პირობით.
სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება ა. კ-ის მიერ ვალის აღიარება დამოკიდებული იყო თუ არა რაიმე პირობის არსებობაზე, კერძოდ, შპს ,,უ. ს. კომპანიასთან” შრომითი ურთიერთობის გაგრძელებაზე.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ა. კ-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ სავსებით სწორად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის დადებული სესხის ხელშეკრულება, სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, თვალთმაქცური გარიგებაა და მოსარჩელეს მოპასუხისათვის რეალურად თანხა არ გადაუცია, თუმცა სასამართლოს მსჯელობა ამავე კოდექსის 341-ე, 62-ე, 316-ე, 361-ე, 417-ე და 419-ე მუხლებზე დაყრდნობით უკანონოა და ეწინააღმდეგება 56-ე მუხლის დისპოზიციას. კასატორი არ დაეთანხმა ასევე გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ დასაბუთებას.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 დეკემბრის განჩინებით ა. კ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ა. კ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ა. კ-ეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2011 წლის 22 დეკემბერს გადახდილი 720,60 ლარის 70% _ 504,42 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ა. კ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ ა. კ-ეს (პირადი №...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების №200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ №220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ №300773150, დანიშნულება _ „სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე“ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 504,42 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
