№ას-1627-1617-2011 23 თებერვალი 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – ვ. მ-ე
მოწინააღმდეგე მხარე _ ტ. კ-ე
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 სექტემბრის გადაწყვეტილება
საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის
დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2008 წლის 31 დეკემბერს ვ. მ-ემ სარჩელის მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ტ. კ-ის მიმართ და მოითხოვა ნატურით გამოყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმება მოსარჩელესა და მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ შენობა-ნაგებობაზე და მოსარჩელისათვის, იდეალური წილის შესაბამისად, შენობის მეოთხე და მესამე სართულის სათავსების მიკუთვნება.
მოსარჩელემ განმარტა, რომ თბილისში, თ-ის ქ. №46-ში მდებარე ქონება საკუთრების უფლებით ირიცხება მას და მოპასუხე ტ. კ-ის სახელზე. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მხარეები თანასაკუთრებაში არსებულ ქონებას ფლობდნენ და სარგებლობდნენ შეთანხმებულად, თუმცა მოპასუხე რამოდენიმე თვეა ცდილობს ქონება თვითონ მიისაკუთროს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ქონებიდან მისი კუთვნილი წილის რეალურად გამოყოფა.
2009 წლის 27 თებერვალს ტ. კ-ემ შეგებებული სარჩელი წარადგინა სასამართლოში და განმარტა, რომ, მართალია, ქ.თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს 2003 წლის 18 აპრილის საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის თანახმად, აღნიშნული უძრავი ქონება საკუთრებაში გადაცემული აქვს ორ ფიზიკურ პირს, ვ. მ-ესა და ტ. კ-ეს და ეს ქონება საჯარო რეესტრში აღრიცხულია ორივეს სახელზე, მაგრამ ქონების ღირებულება მთლიანად გადახდილია მხოლოდ ტ. კ-ის მიერ, ხოლო მის მიმართ წარმოშობილი ფულადი ვალდებულება ვ. მ-ეს დაფარული აქვს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შეგებებული სარჩელის ავტორმა მოითხოვა ვ. მ-ეს დაეკისროს მის მიმართ არსებული დავალიანების _ 378 000 აშშ დოლარის შესაბამისი ეკვივალენტი ლარის გადახდა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 4 მარტის განჩინებით ტ. კ-ეს უარი ეთქვა შეგებებული სარჩელის მიღებაზე, რაც ძალაში დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 31 მარტის განჩინებით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით ვ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ნატურით გაყოფის გზით გაუქმდა საზიარო უფლება ვ. მ-ისა და ტ. კ-ის თანასაკუთრებაში არსებულ შენობა-ნაგებობაზე მდებარე ქ.თბილისში, რ. თ-ის ქ. №46-ში, მოსარჩელე ვ. კ-ეს ქ. თბილისში, რ. თ-ის ქ. №46-ში მდებარე შენობა-ნაგებობიდან ინდივიდუალურ საკუთრებაში გამოეყო მისი კუთვნილი იდეალური წილის შესაბამისი რეალური წილი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის _ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2009 წლის 24 თებერვლის №კ-242/18 ექსპერტის დასკვნის შესაბამისად, ვ. მ-ესა და ტ. კ-ეს საერთო სარგებლობაში დარჩათ მესამე სართულზე არსებული დერეფანი, საერთო ფართით 3,44 კვ.მ.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ტ. კ-ემ და მოითხოვა აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 25 დეკემბრის განჩინებით ტ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილება.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით ტ. კ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 25 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ტ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილების შეცვლით მირებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ვ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
თბილისში, რ. თ-ის ქუჩა №46-ში მდებარე 631.00 კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართი წარმოადგენს ვ. მ-ისა და ტ. კ-ის თანასაკუთრებას (ტომი 1, ს.ფ. 15-16 - საჯარო რეესტრის ამონაწერი);
თბილისში, რ. თ-ის ქუჩა №46-ში ვ. მ-ისა და ტ. კ-ის თანასაკუთრებას წარმოადგენს კაპიტალური სამსართულიანი სახლის ცენტრალურ ნაწილში მოწყობილი კიბის მარჯვენა მზიდი კედლიდან მარჯვენა ტორსულ კედლამდე არსებული მთლიანი ფართი მე-3 სართულზე და შენობაზე სავარაუდოდ გასული საუკუნის 60-70-იან წლებში დაშენებული კაპიტალური მე-4 სართული ფართით 221,5 კვ.მ, რაც დასტურდება საქმეში არსებული ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს N006802-2011/03 დასკვნით.
თბილისში, რ. თ-ის ქუჩა №46-ში მდებარე სახლთმფლობელობის მე-3 და მე-4 სართულების ორ თანაბარ ერთგვაროვან ნაწილებად გამიჯვნა (გაყოფა) სრული იზოლირებით ისე, რომ თითოეულმა ნაწილმა შეინარჩუნოს თანაბარი ღირებულებითი მნიშვნელობა, რაშიც მოიაზრება ასევე მისი ფუნქციონალური დანიშნულება, ეკონომიკური ინტერესი, ტექნიკურად შეუძლებელია.
პალატამ დასახელებული გარემოების დადგენის საფუძველად მიუთითა ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა N006802-2011/03, რომელიც ემყარება ობიექტის დათვალიერებასა და გამოკვლევას. დასკვნის თანახმად, მეოთხე სართული დაშენებულია შენობის მხოლოდ ერთ მხარეს და შენობის აღნიშნული ნაწილის მდგომარეობა უკეთესია, ვიდრე მეორე - დაუშენებელი ნაწილისა, რომელიც საჭიროებს აუცილებელ აღდგენით სამუშაოებს. გარდა ამისა, მესამე სართულის მარჯვენა მხარეზე განთავსებული ფართის ნაწილი არის ბნელი, იღებს მეორად განათებას დაბალი ინსოლაციით. ექსპერტის დასკვნით, მითითებული ფაქტორების და იმის გათვალისწინებით, რომ შენობის მარჯვენა მხარე საჭიროებს აღდგენა-გამაგრებით სამუშაოებს, ქ. თბილისში, რ. თ-ის ქ. №46-ში მდებარე სახლთმფლობელობის მე-3 და მე-4 სართულების ორ თანაბარ ერთგვაროვან ნაწილებად გამიჯვნა სრული იზოლირებით ისე, რომ თითოეულმა ნაწილმა შეინარჩუნოს თანაბარი ღირებულებითი მნიშვნელობა (რაშიც ასევე მოიაზრება მისი ფუნქციონალური დანიშნულება, ეკონომიკური ინტერესი) ტექნიკურად შეუძლებელია. ამდენად, მოსარჩელის მითითება, რომ საქმეში არსებული 2009 წლის 23 თებერვლის ექსპერტიზის დასკვნით შესაძლებელია ობიექტის გაყოფა მისი მესამე და მეოთხე სართულების შესაბამისი ნაწილების იზოლირებით, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა იმ მოტივით, რომ დასახელებული დასკვნის შინაარსიდან გამომდინარე, იგი ასახავს მხოლოდ ობიექტის ორ თანაბარ ნაწილად გაყოფის ყველაზე ოპტიმალურ გზას, თუმცა არ შეიცავს მსჯელობას იმის შესახებ, თუ რამდენად თანაბარი ღირებულების ორი იზოლირებული ობიექტის მიღებას ექნება ადგილი (ტომი 1, ს.ფ. 35-38).
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას, მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 173.1-ე, 953-ე, 954-ე და 963-ე მუხლებზე და იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ მხარეთა შორის სადავო საზიარო საგნის ნატურით დაყოფა შეუძლებელია, სასარჩელო მოთხოვნა საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის გზით გაუქმებასთან დაკავშირებით უსაფუძვლოდ ჩათვალა და არ დააკმაყოფილა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრა ვ. მ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორის აზრით, სასამართლომ არ გამოიკვლია სადავო ქონების მესამე და მეოთხე სართულების გამუმჯობესებამდე არსებული მდგომარეობა. სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა არასრულყოფილი საექსპერტო დასკვნის საფუძველზე, ვინაიდან ექსპერტიზის დასკვნა, რომელზეც პალატამ დაამყარა თავისი გადაწყვეტლება არ პასუხობდა უზენაესი სასამართლოს მითითებას და არ იკვლევს, მეოთხე სართული ვ. მ-ის მიერ სარესარემონტო სამუშაოების განხორციელებამდე იყო თუ არა იმავე ღირებულების, რაც მესამე სართული.
კასატროის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ სადავოდ გახადა საზიარო ქონების გაყოფის საკითხი, მაშინ, როდესაც ექსპერტის წინაშე დასვა საკითი გაყოფის შესაძლებლობის თაობაზე, როცა ამის უფლება არ ჰქონდა.
კასატროის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ არ დააკმაყფილა მისი არცერთი შუამდგომლობა დასკვნის გაუზიარებლობასთან დაკავშირებით, ექსპერტების მოწმედ გამოძახებისა თუ კომპლექსური ექსპერტიზის ჩატარებაზე, რითაც არ მისცა საშუალება ესარგებლა მისთვის კანონით მინიჭებული უფლებებით;
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა საზიარო ქონების დაყოფის სხვა შესაძლებლობებზე, როგორც ეს უზენაესი სასამართლოს მიერ იქნა მითითებული.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის პირველი დეკემბრის განჩინებით ვ. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ვ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორ ვ. მ-ეს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
