№ას-1659-1647-2011 23 თებერვალი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – ვ. გ-ი, ვ. გ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე - მ. გ-ი
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინება
საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გაყოფა, ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და მესაკუთრედ აღიარება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
მ. გ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ვ. გ-ისა და ვ. გ-ის (კანონიერი წარმომადგენელი ე. გ-ი) ქორწინების შეწყვეტის, ქონების გაყოფის, გარიგების ბათილად ცნობისა და მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე. კერძოდ, მოითხოვა: ა) ვ. გ-სა და მ. გ-ს შორის ქ. თბილისში, 1975 წლის 16 აგვისტოს რეგისტრირებული ქორწინების შეწყვეტა, სააქტო ჩანაწერით №270; ბ) ქ. თბილისში, ფ-ის ქუჩა, კორპუსი 11, ბინა №61-ში მდებარე საჯარო რეესტრში ვ. გ-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა; 2010 წლის 21 ივლისს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ დამოწმებული ვ. გ-სა და ვ. გ-ის შორის დასახელებულ უძრავ ქონებაზე დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; გ) თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის მიერ 2011 წლის 22 აპრილს შედგენილი ქონების აღწერისა და დაყადაღების შესახებ აქტში მითითებული მოძრავი ნივთებიდან ნაწილი ნივთების მესაკუთრედ ცნობა.
ვ. გ-მა სარჩელი ცნო ქორწინების შეწყვეტისა და მოძრავი ნივთების მიკუთვნების ნაწილში, ხოლო სარჩელი უძრავი ქონების გაყოფისა და ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ სადავო ბინა მან ქორიწნების ფაქტობრივად შეწყვეტის შემდეგ შეიძინა, რა დროსაც მხარეებმა ფაქტობრივად გაიყვეს თანასაკუთრებაში არსებული ქონება, კერძოდ: თბილისში, ფ-ის ქუჩა, კორპუსი 11, ბინა №60 და №61, რომელიც ირიცხებოდა მ. გ-ისა და მათი შვილის _ ი. გ-ის სახელზე შეიძინა ვ. გ-მა, ხოლო თბილისში, ყ-ის ქ.№4-ში მდებარე ბინა №89, რომელიც ირიცხებოდა ი. გ-ის სახელზე, შეიძინა მ. გ-მა. ვინაიდან მეუღლეები შეთანხმდნენ ქონების გაყოფაზე, მოპასუხის მოსაზრებით ვ. გ-ის კეთილსინდისიერი შემძენია და, შესაბამისად, სარჩელი უსაფუძვლობის გამო არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
სარჩელი უძრავი ქონების გაყოფილსა და ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში არ ცნო მოპასუხე ვ. გ-მა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-4 პუნქტით მ. გ-ი ცნობილი იქნა საჯარო რეესტრში ვ. გ-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების მდებარე – თბილისი, ფ-ის ქუჩა, კორპუსი 11, ბინა №61-ის 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ და ამ ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი ვ. გ-სა და ვ. გ-ს შორის აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე დადებული ჩუქების ხელშეკრულება, დამოწმების თარიღი 2010 წლის 21 ივლისი, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო.
საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება მითითებულ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ვაჯა და ვ. გ-ებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება აღნიშნულ ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით ვ. და ვ. გ-ების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და დამატებით განმარტა შემდეგი:
პალატის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს უძრავ ქონებაზე მდებარე, ქ. თბილისში, ფ-ის ქ. №11, ბინა №61 ვ. გ-სა და ვ. გ-ს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა 1/2 ნაწილში და ამ ნაწილში მ. გ-ის საკუთრების უფლების აღიარება.
სააპელაციო პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ ვ. გ-ი და მ. გ-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1975 წლის 16 აგვისტოდან (ტ.1. ს.ფ. 67);
ვ. გ-მა და მ. გ-მა რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში, 2008 წლის 10 ივლისს ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინეს საცხოვრებელი სახლი მდებარე, ქ. თბილისში, ფ-ის ქ. №11, ბინა №61 (საკადასტრო კოდი №...). ხსენებული ქონება საკუთრების უფლებით აღირიცხა ვ. გ-ის სახელზე (ტ.1. ს.ფ. 43);
ვ. გ-ს ე. გ-თან არარარეგისტრირებულ ქორწინებაში 1993 წლის 08 აგვისტოს შეეძინა შვილი - ვ. გ-ი, რომელსაც 2010 წლის 21 ივლისს აჩუქა სადავო უძრავი ქონება მდებარე, ქ. თბილისში, ფ-ის ქ. №11, ბინა №61 (საკადასტრო კოდი №...) (ტ.1. ს.ფ. 46-48);
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ 2008 წლის 10 ივლისის ანუ, იმ დროს, როდესაც მან ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ი. გ-ისაგან შეიძინა უძრავი ქონება მდებარე: ქ. თბილისი, ფ-ის ქუჩა, კორპუსი №11, ბინა №61 მასსა და მ. გიგინიშვილს შორის ქორწინება ფაქტობრივად შეწყვეტილი იყო და მას ჰყავდა მეორე ოჯახი. ამიტომ სადავო ქონება არ წარმოადგენს მეუღლეთა თანასაკუთრებას. პალატამ აღნიშნა, რომ მოქმედი სამოქალაქო კოდექსით, კერძოდ 1151-ე მუხლის დანაწესით, მეუღლეთა უფლება-მოვალეობებს წარმოშობს მხოლოდ სააგენტოს ტერიტორიულ სამსახურში რეგისტრირებული ქორწინება. მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტის მიერ მითითებული გარემოება მასსა და ე. გ-თან ჯვრისწერის შესახებ არ წარმოშობდა კანონის ზემოაღნიშნული ნორმის დანაწესით რაიმე სამართლებრივ შედეგს. აქედან გამომდინარე, ვ. გ-სა და მ. გ-ს შორის რეგისტრირებული ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება ითვლება მათ საერთო ქონებად, თანასაკუთრებად, თანახმად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლისა, რომლის დანაწესით, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრება), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
ამასთან, პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მხარეთა შორის ცოლ-ქმრული ურთიერთობის არსებობაზე მიუთითებდნენ პირველ ინსტანციაში მოწმის სახით დაკითხული პირები: ი. გ-ი, ვ. გ-ის ნათესავი - თ. ა-ე და ფ-ის ქუჩაზე მცხოვრები მეზობელი - რ. ჩ-ე (ტ.1. ს.ფ. 192-198), რომლებიც ადასტურებდნენ ფაქტობრივ გარემოებას მასზე, რომ ვ. გ-ი და მ. გ-ი 2011 წლის მარტამდე მუდმივად ცხოვრობდნენ ერთად ფ-ის ქუჩაზე. ამდენად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ბინის შეძენისას მ. გ-ს წარმოეშვა თანასაკუთრების უფლება სადავო ქონების ½ ნაწილზე.
აპელანტების მიერ მითითებული გარემოება, რომ მ. გ-ს თავის წილი უძრავი ქონებიდან საჯარო რეესტრში არ დაურეგისტრირებია, არ ნიშნავდა იმას, რომ მან ვერ მოიპოვა თანასაკუთრების უფლება სადავო ქონებაზე, რამდენადაც, პალატის მოსაზრებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის დანაწესი ქონების თანასაკუთრებად მიჩნევისათვის სავალდებულოდ არ მიიჩნევს შემძენი ორივე მეუღლის საკუთრების უფლების რეგისტრაციას საჯარო რეესტრში.
პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელირება ვ. გ-ის, როგორც შემძენის კეთილსინდისირების თაობაზე და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლზე მითითებით ჩათვალა, რომ ვალდიმერ გ-ი ვერ მიიჩნეოდა უძრავი ქონების კეთილსინდისიერ შემძენად.
პალატამ აღნიშნა, რომ სადავო ჩუქების ხელშეკრულების დადების მომენტში - 2010 წლის 21 ივლისს ვ. გ-ი იყო არასრულწლოვანი და, შესაბამისად, მის ინტერესებს სამართლებრივ ურთიერთობებში წარმოადგენდა მისი კანონიერი წარმომადგენელი დედა - ე. გ-ი, თანახმად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1198-ე მუხლის მესამე ნაწილისა, რომლის დანაწესით, მშობლები თავისი არასარულწლოვანი შვილების კანონიერი წარმომადგენლები არიან და განსაკუთრებულ რწმუნებულებათა გარეშე გამოდიან მათი უფლებებისა და ინტერესების დასაცავად მესამე პირებთან ურთიერთობაში. თავის მხრივ, ე. გ-ისათვის ცნობილი იყო, რომ ვ. გ-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა მ. გ-თან. შესაბამისად, მას უნდა სცოდნოდა, რომ სადავო ბინის ½ ნაწილზე ვრცელდებოდა ვ. გ-თან რეგისტრირებულ ქორწინებაში მყოფი მეუღლის საკუთრების უფლება და ვალდებული იყო გამოეყენებინა წინდახედულობა მითითებული ფაქტის მიმართ მისი კეთილსინდისიერების დასამტკიცებლად.
ამასთან, პალატამ ჩათვალა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ასევე ვერ იმოქმედებდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, რომლის დანაწესით, რეესტრის ჩანაწერები მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვლება სწორად, თუ ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილი არ არის საჩივარი ან შემძენმა არ იცის, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. იქიდან გამომდინარე, რომ სადავო ჩუქების ხელშეკრულების დადებამდე ვ. გ-ისა და მისი კანონიერი წარმომადგენლის - ე. გ-ისათვის ცნობილი იყო, რომ ხელშეკრულება იდებოდა უძრავი ქონების იმ ნაწილზე, რომელიც ეკუთვნოდა დამსაჩუქრებლის ვ. გ-ის მეუღლეს - მ. გ-ს და ვ. გ-ი არ იყო უფლებამოსილი განეკარგა ქონების სადაო ½ ნაწილი.
სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1151-ე, 1158.1-ე მუხლებზე მითითებით და იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ ვ. გ-მა და მ. გ-მა რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში, 2008 წლის 10 ივლისს ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინეს საცხოვრებელი სახლი მდებარე, ქ. თბილისში, ფ-ის ქ. №11, ბინა №61 (საკადასტრო კოდი №...), მიიჩნია, რომ აღნიშნული ქონება მეუღლეთა საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას) წარმოადგენდა.
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1164-ე, 1168.1-ე მუხლების მიზნებიდან გამომდინარე, პალატამ აღნიშნა, რომ ვ. გ-ის საკუთრების უფლება ვრცელდებოდა სადავო უძრავი ქონების მხოლოდ ნახევარზე, მის 1/2 ნაწილზე. შესაბამისად, ქონების მეორე ნახევარზე ვ. გ-სა და ვ. გ-ს შორის დადებული გარიგება არღვევდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამავე კოდექსის 54-ე მუხლით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს და, შესაბამისად, იგი ბათილი იყო.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასასმართლოს გადაწყვეტილებით მართებულად იქნა ცნობილი ბათილად 2010 წლის 21 ივლისს ვ. გ-სა და ვ. გ-ს შორის გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულება უძრავი ქონების მდებარე, ქ. თბილისში, ფ-ის ქ. №11, ბინა №61 (საკადასტრო კოდი №№...) 1/2 ნაწილში, რაც სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის საფუძველია
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ვ. და ვ. გ-ებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მითითებულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორთა განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ არის დასაბუტებული, კერძოდ, სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა ქორწინების განმავლობაში ქონების გაყოფაზე, რაც დასტურდება ნასყიდობის ხელშეკრულებით, აღნიშნული კი, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ძირითად საფუძველს წარმოადგენდა.
კასატორთა მოსაზრებით, სასამართლომ არ მიიცნია დადგენილად ის გარემოება, რომ ვ. გ-ს ფაქტობრვიად შეწყვეტილი აქვს მ. გ-თან ცოლ-ქმრული ურთიერთობა და ჰყავს მეორე ოჯახი და გაიზიარა მხოლოდ მოსარჩელის მიერ დასახელებული მოწმეების ჩვენებები და არ გაიზიარა მოპასუხის მოწმეტა ჩვენებები და არამართებულად მიიჩნია,რ ომ მხარეებს შორის ქორწინება არ იყო შეწყვეტილი;
სასამართლომ ასევე არასწორად დაადგინა, რომ მხარეები 2011 წლის მარტამდე მუდმივად ერთად ცხოვრობდნენ ფ-ის ქუჩაზე, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარცელის პირადობის მოწმობიტა და პოლიციის აქტებით დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ 2008 წლიდან მოსარჩელემ შეიცვალა რეგისტრაციის ადგილი და ქონების გაყოფის შემდეგ ცხოვრობს ყ-ის ქ.№4-ის ბ89-ში.
კასატორთა მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია ვ. გ-ი არაკეთილსინდისიერ შემძენად, ვინაიდან არც ვ. გ-მა და არც მისმა კანონიერმა წარმომადგენლებმა არ იცოდნენ და არც შეიძლება სცოდნოდათ, რომ მოსარჩელეს რაიმე უფლება ჰქონდა ნაჩუქარ ნივთზე, ვინაიდან 2008 წელს მოხდა ქორწინების პერიოდში ქონების გაყოფა, რის შემდეგაც მ. გ-ი გადავიდა საცხოვრებლად ყ-ის ქუჩაზე, ხოლო ჩუქების ხელშეკრულება კი, დაიდო 2010 წელს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 დეკემბრის განჩინებით ვ. და ვ. გ-ების საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. და ვ. გ-ების საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. და ვ. გ-ების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო (621 ლარი) 70% _ 434.7 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ვ. და ვ. გ-ების საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორებს: ვ. და ვ. გ-ებს დაუბრუნდეთ ვაჯა გ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (621 ლარი) 70% _ 434.7 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
