ას-1663-1651-2011 2 თებერვალი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ა. გ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ პ. გ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ უძრავი ქონების საკუთრებაში აღრიცხვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

პ. გ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა. გ-ის მიმართ მოპასუხის საკუთრებაში არსებული ქ.თბილისში, წ-ის გამზირ ¹58-ში მდებარე საცხოვრებელი და დამხმარე 27.01 კვ.მ-ს საკუთრებაში გადაცემის შესახებ მოპასუხისათვის უძრავი ქონების ღირებულების _ 10000 აშშ დოლარის – 25%-ის 2500 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებით პ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელეს ა. გ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 4 500 ლარის გადახდა, რის სანაცვლოდაც პ. გ-ე ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, წ-ის გამზირ ¹58-ში მდებარე ა. გ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხული 25,2 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის (საკადასტრო კოდი ...) მესაკუთრედ.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ა. გ-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით ა. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 11-ე მუხლის «ა” ქვეპუნქტით, მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტით და დაადგინა, რომ მოსარჩელეს ქ.თბილისში, წ-ის გამზირ ¹58-ში მდებარე 25,2 კვ.მ დაკავებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე.

ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-3, მე-6 პუნქტების შესაბამისად, პალატამ განმარტა, რომ კანონმდებელი ითვალისწინებს მოსარგებლის მესაკუთრედ ცნობას თანხის გადახდის სანაცვლოდ, თუ მესაკუთრე არ იყენებს უფლებას, თავად გადაუხადოს კომპენსაცია. მოცემულ შემთხვევაში მესაკუთრეს აღნიშნული უფლებით არ უსარგებლია.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლის სარჩელი საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ სადგომის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 27 მაისისა და 3 ივნისის განჩინებებზე, რომლებითაც ა. გ-ის წარმომადგენელ ც. კ-ის შენიშვნები ამავე სასამართლოს 2011 წლის 9 მარტისა და 17 მარტის სხდომის ოქმებთან დაკავშირებით უარყოფილ იქნა. სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 6 ოქტომბრის სხდომაზე ა. გ-ის წარმომადგენელმა ც. კ-მა განმარტა, რომ, მართალია, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 9 და 17 მარტის სხდომის ოქმებში იგივე შინაარსია გადმოცემული, თუმცა სხდომის ოქმები ზუსტად, იმავე ტერმინოლოგიით არ ასახავენ სასამართლო სხდომის მიმდინარეობას.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 291-ე მუხლით და მიიჩნია, რომ განცხადება სხდომის ოქმზე შენიშვნების თაობაზე შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ სხდომის მიმდინარეობა ოქმში სრულად ვერ აისახა ან ასახულია არასწორად. ამავე კოდექსის 288-ე მუხლის პირველი ნაწილის ანალიზი კი ადასტურებს, რომ სხდომის ოქმი არ წარმოადგენს სტენოგრაფიულ ჩანაწერს და მასში სიტყვა-სიტყვით შეუძლებელია პროცესის მსვლელობის აღნუსხვა. სხდომის ოქმში შეიტანება სხდომის მიმდინარეობა, არ უნდა იყოს დამახინჯებული პროცესის მონაწილე პირთა მოსაზრებები. სხდომის ოქმის შემდგენი პირი უნდა ცდილობდეს მაქსიმალურად დაახლოებულად ასახოს სხდომის შინაარსი. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტის პრეტენზიები ზემოხსენებულ ნაწილშიც უსაფუძვლოა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ა. გ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

პირველი ინსტანციისა და სააპელაციო სასამართლოებმა არასწორად შეაფასეს დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, შესაბამისად, არასწორედ გამოიყენეს და განმარტეს სადავო ურთიერთობის მოსაწესრიგებელი ნორმები, რადგან სასამართლოს არ უნდა გამეყენებინა ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონი. აღნიშნული კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს.

აღნიშნული კანონის თანახმად, მოსარგებლე შეიძლება იყოს ერთ შემთხვევაში პირი, რომელიც კეთილსინდისიერად და ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს სათანადო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო მეორე შემთხვევაში პირი, რომელსაც მფლობელობის უფლება აქვს მიღებული საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით. ამ უკანასკნელ შემთხვევაში კანონი განასაზღვრავს იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომლის არსებობა უთითებს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებაზე.

საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების ფაქტის არსებობაზე მითითებულია ამ კანონის მე-2 მუხლის მე-4 ნაწილში. აღნიშნული ნორმის გათვალისწინებით, როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლომ ისე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგინდა, რომ პ. გ-ე რეგისტრირებული იყო ზოგადად მისამართზე 2003 წელს, მან კი წარადგინა მხოლოდ 2009 წლის კომუნალური გადასახადები, რაც საცხოვრებელი სადგომის დათმობის შესახებ გარიგებიდან წარმოშობილ ურთიერთობას არ ადასტურებს.

გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ პ. გ-ე საუბრობს არამართლზომიერ მფლობელობაზე, რადგანაც მას სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ თამარ ა-ე არ წარმოადგენდა საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრეს. მან აგრეთვე დაადასტურა, რომ ა. ვ.ს ძე გ-ი უგზო-უკვლოდ იყო დაკარგული და მასზე გაიცა ორდერი, შესაბამისად, ე. ჩ-ისა და პ. გ-ისათვის ცნობილი იყო, რომ სადავო სახლი სახელმწიფო-საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში ირიცხებოდა და ა. ა.ის ძე გ-ი წარმოადგენდა დამქირავებლის არასრულწლოვან ოჯახის წევრს.

ამდენად, საქმეში მოიპოვება მტკიცებულებები, რომლებიც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, გამორიცხავს სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს, რადგან ნივთის დათმობა უნდა მოხდეს მესაკუთრის მიერ მოსარგებლის სასარგებლოდ. ამ შემთხვევაში კი ა. ვ.ს ძე გ-ის მიერ ნივთის დათმობა არ მომხდარა. იგი უგზო-უკვლოდ დაიკარგა, ხოლო ა. ა.ის ძე გ-ი არასრულწლოვანი იყო, რის გამოც ვერ მოახდენდა კონსტიტუციური უფლების რეალიზებას. სასამართლოს მსჯელობა წინააღმდეგობაში მოდის საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან, რადგან სასამართლო მსჯელობს ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 1.1 მუხლის ,,ა” პუნქტის კონტექსტში. ასევე, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია თამარ ა-ის მიერ მიცემული პირობა, რომლის თანახმადაც ა. გ-ს სრულწლოვანების ასაკის მიღწევის შემდეგ ბინა უნდა გადაეფორმებინა პ. გ-ისათვის. სასამართლოს არ უმსჯელია, რომ თ.ა-ე არ წარმოადგენდა სამართალურთიერთობის სუბიექტს, რადგან ის არ იყო რეგისტრირებული აღნიშნულ მისამართზე და ვერ აღურიცხავდა სახლს ავ.გ-ს.

სააპელაციო პალატამ არასათანადოდ შეაფასა მოწმეთა ჩვენებები.

სასამართლო სხდომის მდივანმა სასამართლო ოქმში არასწორად და არასრულად შეიტანა მოწმის განმარტება, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ ე. ჩ-ემ იცოდა ბინის ნამდვილი მესაკუთრის ვინაობა.

გაუგებარია, თუ რატომ მიიჩნია ორივე ინსტანციის სასამართლომ პ. გ-ის რეგისტრაციის ფაქტი სადავო მისამართზე დადგნილად. მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის დადგენილებით ა. გ-ს უნდა მოეხდინა ქონების პრივატიზაცია. ე. ჩ-ეს და პ. გ-ეს სადავოდ არ გაუხდიათ საბინაო-საექსპლუატაციო ორგანიზაციასათან დადებული პრივატიზების ხელშეკრულება.

2003 წელს ა. გ-ის მიერ პ. გ-ესთან გაფორმდა რწმუნებულების ხელშეკრულება, რომლითაც ამ უკანასკნელმა აღიარა ა. გ-ის საკუთრების უფლება და აიღო ვალდებულება, დაეცვა მარწმუნებლის როგორც ქონებრივი, ისე არაქონებრივი უფლებები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალქო საქმეთა პალატის 2011 წლის, 8 დეკემბრის განჩინებით ა. გ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ა. გ-ი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ა. გ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2011 წლის 25 ნოემბერს ნ. ც-ის მიერ გადახდილი 100 ლარის 70% _ 70 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ა. გ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ ა. გ-ს (პირადი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» ნ. ც-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 70 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.