ას-1708-1692-2011 2 თებერვალი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ ზ. ს-ე, რ. ს-ე (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შ. ა-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ საჯარო რეესტრის ჩანაწერისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შ. ა-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ხელვაჩაურის სარეგისტრაციო სამსახურის, ზ. ს-ისა და რ. ს-ის მიმართ საკუთრების უფლების მოწმობის, საჯარო რეესტრის ჩანაწერისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შ. ა-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, 497 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისის 2010 წლის 28 მაისის ¹18 გადაწყვეტილება და ზ. ს-ის სახელზე გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობა ¹274.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება ზ. და რ. ს-ეებმა და შ. ა-ემ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 25 იანვრის განჩინებით შ. ა-ის სასარჩელო (სააპელაციო) მოთხოვნა მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმების ნაწილში გამოყოფილ იქნა ცალკე წარმოებად და ამ ნაწილში საქმე განსახილველად გადაეცა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა 2010 წლის 18 აგვისტოს ზ. და რ. ს-ეებს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, შ. ა-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ზ. და რ. ს-ეებს შორის 2010 წლის 18 აგვისტოს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარმოებები:

2010 წლის 17 ივნისს ზ. ს-ეს საკუთრებაში გადაეცა ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ კ-ში მდებარე 916 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველი გახდა ზ. ს-ის მიერ სადავო ნაკვეთის თვითნებურად ფლობა.

2010 წლის 24 ივნისს საკუთრების უფლების ¹274 მოწმობის საფუძველზე ზ. ს-ე საჯარო რეესტრში აღირიცხა 917 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ.

2010 წლის 1 ივლისს ზ. ს-ემ აღნიშნული მიწის ნაკვეთი გაყო ორ ნაწილად 497 და 421 კვ.მ მიწის ნაკვეთებად.

2010 წლის 16 აგვისტოს ზ. ს-ემ რ. ს-ეს 13 500 ლარად მიჰყიდა 497 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მყიდველი საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ.

სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ზ. ს-ის სახელზე 497 კვ.მ მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლების აღიარება მოხდა უკანონოდ.

საქმის მასალებითა და თავად რ. ს-ის განმარტებით, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ რ. ს-ემ იცოდა მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებული დავის შესახებ. როგორც პირველი ინსტანციის, ისე სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე რ. ს-ემ განმარტა, რომ მისთვის ცნობილი იყო სადავო ფართზე მ. ი-ას პრეტენზიების თაობაზე, იმ დავაში მოწმის სტატუსითაც მონაწილეობდა, თუმცა სადავო ნაკვეთის შეძენისას იგი არ დაინტერესებულა, თუ რა ბედი ეწია ზ. ს-ესა და მ. ი-ას შორის მიმდინარე დავას, რადგან ენდო საჯარო რეესტრის ჩანაწერებს. რ. ს-ეს სადავოდ არ გაუხდია ის ფაქტი, რომ ზ. ს-ის მეზობელია და ცხოვრობს მისგან 100 მეტრის დაცილებით.

სააპელაციო სასამართლოს შეკითხვაზე რ. ს-ის განმარტების შესაბამისად, ნაკვეთის დათვალიერებისას, ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებამდე მან ნახა, რომ შემოღობილი იყო არა მხოლოდ შესაძენი 497 კვ.მ, არამედ დაახლოებით 1 ჰა მიწის ნაკვეთი, სადაც ერთწლიანი ნარგავები იყო გაშენებული, თუმცა არ დაინტერესებულა, თუ რატომ არ იყო გამიჯნული ეს მიწის ნაკვეთი იმ ნაკვეთისაგან, რომლის შესყიდვაც მას ჰქონდა განზრახული.

პალატამ მიიჩნია, რომ არასწორია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთება რ. ს-ის სადავო მიწის ნაკვეთის კეთილსინდისიერ შემძენად მიჩნევის შესახებ.

სამოქალაქო კოდექსის 183-ე და 312-ე მუხლების თანახმად, პალატამ განმარტა, რომ უფლების შემძენს ეკისრება რეესტრის არა ყოველგვარი არასწორი მონაცემების ცოდნა, არამედ მხოლოდ ისეთის, რომელიც ეჭვის ქვეშ აყენებს უფლების შეძენის ნამდვილობას. შემძენს არ შეიძლება მოეთხოვოს ისეთი გარემოების ცოდნა, რომელიც სცილდება მისი შესაძლებლობის ფარგლებს. შემძენის კეთილსინდისიერების დადგენისათვის საკმარისი არ არის მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემების გათვალისწინება, ასეთ შემთხვევაში არსებითია მესაკუთრის ვინაობისადმი შემძენის სუბიექტური დამოკიდებულება ანუ უნდა დადგინდეს, რომ შემძენმა არ იცოდა ქონების სხვა მესაკუთრის, უზუსტო ჩანაწერის ან ამ ქონებაზე დავის არსებობის თაობაზე.

მოცემულ შემთხვევაში, მესაკუთრე ზ. ს-ემ, რ. ს-ეს გადასცა საკუთრებად ქონება. იმის გამო, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება შეეხებოდა უძრავ ნივთს, ხელშეკრულება, სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის შესაბამისად, გაფორმდა წერილობითი ფორმით და შემძენი რეგისტრირებულ იქნა საჯარო რეესტრში.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ რ. ს-ე ვერ იქნება კეთილსინდისიერი შემძენი, რადგან მან იცოდა უძრავ ნივთთან დაკავშირებული დავის შესახებ.

პალატამ ჩათვალა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის შემძენ რ. ს-ეს გონივრული წინდახედულების გამოჩენის შემთხვევაში შეეძლო, გაერკვია ნასყიდობის საგნის უფლებრივი ნაკლი და მასთან დაკავშირებული დავის ფაქტი. იგი ვალდებული იყო, გაერკვია ნასყიდობის საგანთან დაკავშირებული უფლებები და ვალდებულებები.

კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით უდავოდ დადგენილია, რომ ზ. ს-ეს სადავო საგნის განკარგვის არაუფლებამოსილება არ გააჩნდა და ამ განკარგვაზე არც უფლებამოსილი პირის წინასწარი თანხმობა ან შემდგომი მოწონება არ ყოფილა. ამასთან, უდავოა, რომ რ. ს-ემ იცოდა შეძენილ ნასყიდობის საგანთან დაკავშირებული მიმდინარე დავების თაობაზე. შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, ნასყიდობის ხელშეკრულება ნამდვილი არ არის.

ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით პალატამ შ. ა-ის სარჩელი დააკმაყოფილა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ზ. და რ. ს-ეებმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შ. ა-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 102-ე მუხლი.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 477-ე 183-ე, 312-ე მუხლები, რომლებიც კასატორების სასარგებლოდ უნდა განმარტებულიყო.

პალატამ უსაფუძვლოდ დაადგინა, რომ რ. ს-ე არაკეთილსინდისიერი შემძენი იყო. ფაქტობრივად, იგი სადავო უძრავი ნივთის კეთილსინდისიერი შემძენია, რადგან აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვება და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, ვერც შ. ა-ემ წარადგინა.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ რ. ს-ისათვის ცნობილი იყო მის მიერ შეძენილ უძრავ ქონებაზე ზ. ს-ესა და მ. ი-ას შორის მიმდინარე დავის შესახებ, რადგან დავა მათ შორის არასდროს ყოფილა.

2009-2010 წლებში მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით დავა მიმდინარეობდა ზ. ს-ის შვილ თენგიზ ს-ესა და მ. ი-ას შორის, რომელიც დასრულდა და სასამართლოს გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. აღნიშნული დავის დაკავშირება მოცემულ საქმესთან უსაფუძვლოა.

პალატამ შემძენს უფრო მეტი ვალდებულება დააკისრა, ვიდრე მას კანონით ეკისრება. ასევე, უსაფუძვლოა იმაზე მითითება, რომ ზ. ს-ე სადავო ქონების განკარგვაზე უფლებამოსილი პირი არ იყო, რადგან ზ. ს-ე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ.

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 183-ე, 185-ე, 187-ე, 312-ე და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლები, რომლის თანახმადაც ვერ შესძლო თავისი მოთხოვნების დამტკიცება შ. ა-ემ.

სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად გააბათილა სადავო ქონებაზე დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება. ზ. ს-ე აღჭურვილი იყო მესაკუთრის უფლებამოსილებებით და კანონიერად გაასხვისა თავის საკუთრებაში არსებული ქონება. სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, საჯარო რეესტრის მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია. აქედან გამომდინარე, რ. ს-ე კეთილსინდისიერია, რადგან იგი ენდო საჯარო რეესტრის მონაცემებს.

სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 187-ე მუხლები იცავს შემძენის ინტერესებს და გამსხვისებელი ითვლება ნივთის მესაკუთრედ, თუ ის ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში. ამასთან, არც ერთი ინსტანციის სასამართლოს არ გამოურკვევია, თუ რაში მდგომარეობს შ. ა-ის იურიდიული ინტერესი. იგი სადავო გარიგების შეცილების უფლების მქონე პირს არ წარმოადგენს.

სასამართლომ არასწორად მიიჩნია ხელშეკრულება მოჩვენებითად, რადგან მხარეები ასეთ შემთხვევაში ხელშეკრულებას დადებდნენ მთლიან მიწის ნაკვეთზე და არა მის ნაწილზე.

სააპელაციო პალატამ უგულებელყო საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით გათვალისწინებული საკუთრების უფლება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით ზ. და რ. ს-ეების საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ზ. და რ. ს-ეების საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს ზ. და რ. ს-ეებს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით რ. გიორგაძის მიერ 2011 წლის 28 ნოემბერს გადახდილი 675 ლარის 70% _ 472,5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ზ. და რ. ს-ეების საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორებს ზ. ს-ესა (პირადი ¹...) და რ. ს-ეს (პირადი ¹...) დაუბრუნდეთ შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» რ. გიორგაძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 472,5 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.