№ას-1718-1701-2011 23 თებერვალი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი _ შპს „ჯ-ი“
მოწინააღმდეგე მხარე _ ინდივიდუალური მეწარმე „ი. კ-ე“
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 ოქტომბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა და ხელშეშლის აღკვეთა (ძირითად სარჩელში), სალაროს შემოსავლის ორდერისა და სასაქონლო ზედნადების ბათილად ცნობა (შეგებებულ სარჩელში)
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ინდივიდუალურმა მეწარმე „ი. კ-ემ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ჯ-ის“ მიმართ ნასყიდობის ხელშეკრულების შესრულების, ხელშეშლის აღკვეთისა და ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის შესახებ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მოითხოვა, ბათილად იქნეს ცნობილი შპს „ჯ-ის“ 2009 წლის 14 აპრილის სალაროს შემოსავლის №1 ორდერი წისქვილის 300 ლარად შეძენის შესახებ, შპს „ჯ-სა“ და ინდივიდუალურ მეწარმე „ი. კ-ეს“ შორის 2009 წლის 14 აპრილს გაფორმებული სასაქონლო ზედნადები წისქვილის შესახებ, ასევე შპს „ჯ-სა“ და ინდივიდუალურ მეწარმე „ი. კ-ეს“ შორის დადებული გარიგება წისქვილის ნასყიდობის შესახებ.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ინდივიდუალურ მეწარმე „ი. კ-ის“ საკუთრებაში არსებული კირქვის საფქვავი ბურთულებიანი წისქვილი გამოთხოვილ იქნა შპს „ჯ-ის“ უკანონო მფლობელობიდან და გადაეცა მოსარჩელეს, ამასთან, შპს „ჯ-ს“ აეკრძალა ინდივიდუალური მეწარმე „ი. კ-ისათვის“ ნივთის გამოყენებისა და სარგებლობის ხელშეშლა, შპს „ჯ-ის“ შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც შპს „ჯ-მა“ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 ოქტომბრის განჩინებით შპს „ჯ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
2009 წლის 20 მარტს ინდივიდუალურ მეწარმე „ი. კ-ესა“ და შპს „ჯ-ს“ შორის დაიდო საიჯარო ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, იჯარის საგანს წარმოადგენდა ქ. თბილისში, ქ-ის ქ. №17-ში მდებარე 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მასზე განთავსებული შენობები და ინვენტარი. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2009 წლის 20 მარტიდან 2029 წლის 20 მარტამდე.
2010 წლის 31 მაისის №7 წერილის საფუძველზე შპს „ჯ-მა“ ცალმხრივად შეწყვიტა იჯარის ხელშეკრულება და ინდივიდუალურ მეწარმე „ი. კ-ეს“ მოსთხოვა დაკავებული ტერიტორიის გათავისუფლება არა უგვიანეს 14 ივნისისა.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ ინდივიდუალურ მეწარმე „ი. კ-ეს“ იჯარის ხელშეკრულებით გადაეცა მხოლოდ მიწის ნაკვეთი შენობა-ნაგებობების გარეშე.
აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები და მიუთითა, რომ ხელშეკრულების 1.1. პუნქტის თანახმად, იჯარის საგანს წარმოადგენდა 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მასზე განთავსებული შენობები და ინვენტარი. ასევე, ხელშეკრულების მე-7 პუნქტით, მხარეებმა დაწვრილებით გაითვალისწინეს იჯარის საგანთან (შენობა-ნაგებობებსა და ინვენტართან) დაკავშირებული უფლება-მოვალეობები. იჯარის საგნის ინტერიერის შენახვა და კარგ მდგომარეობაში შენარჩუნება, იჯარის საგანში დაყენებული მოწყობილობების სამუშაო მდგომარეობაში შენარჩუნება, იჯარის საგნის რემონტი და ა.შ. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა მასზე, რომ 2009 წლის 20 მარტის იჯარის ხელშეკრულებით მოსარჩელე ინდივიდუალურ მეწარმე „ი. კ-ეს“ გადაეცა და შესაბამისად, მის მფლობელობაში იყო მიწის ნაკვეთი, მასზე არსებული შენობა-ნაგებობებით და მოწყობილობებით, კერძოდ – კირქვის საფქვავი წისქვილით.
საქმეში წარმოდგენილი 2009 წლის 14 აპრილის სალაროს შემოსავლის ორდერისა და სასაქონლო ზედნადების შეფასების შედეგად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ 2009 წლის 14 აპრილს მხარეებს შორის დაიდო სადავო წისქვილის ნასყიდობის ხელშეკრულება. ნასყიდობის ფასი შეადგენდა 300 ლარს.
კირქვის წისქვილის ნასყიდობის ხელშეკრულება არ წარმოადგენს მოტყუებით დადებულ გარიგებას.
სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო პროცესი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს უფლებებთან ერთად აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს. ეს დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, აპელანტმა ვერ წარადგინა იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ სადავო გარიგების დადებისას ან სადავო დოკუმენტების შედგენისას მოსარჩელემ მოპასუხე მოატყუა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს აპელანტის მოსაზრებას, რომ შპს «ჯ-ის» მაშინდელ დირექტორ გ. ხ-ს ი. კ-ემ მოტყუებით, სხვა დოკუმენტებთან ერთად, მოაწერინა ხელი სადავო სალაროს შემოსავლის ორდერსა და სასაქონლო ზედნადებზე.
ამასთან, სადავო დოკუმენტებზე გ. ხ-ის ხელმოწერა დასტურდება ექსპერტიზის დასკვნით.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მართებულად იხელმძღ.ლა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 55-ე, 81-ე, 170-ე, 172-ე მუხლებით.
სამოქალაქო კოდექსის 55-ე მუხლის საფუძველზე პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის განმარტება ზემოაღნიშნულ ნორმასთან მიმართებაში, კერძოდ, გარიგებით განსაზღვრულ შესრულებასა და ამ შესრულებისათვის გათვალისწინებულ ანაზღაურებას შორის აშკარა შეუსაბამობა გარიგების ბათილობისათვის საკმარის საფუძველს არ წარმოადგენს, ამ პირობასთან ერთად უნდა არსებობდეს მეორე გარემოებაც – გარიგება დადებული უნდა იყოს მხოლოდ იმის წყალობით, რომ ხელშეკრულების ერთ-ერთმა მხარემ ბოროტად გამოიყენა თავისი საბაზრო ძალაუფლება, ან ისარგებლა კონტრაჰენტის მძიმე მდგომარეობით ან გულუბრყვილობით.
განსახილველ შემთხვევაში, როგორც საქმის მასალებით დგინდება, აპელანტი არ უთითებს გარემოებებზე, რომლებიც მეტყველებენ მოსარჩელის მიერ საბაზრო ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების შესაძლებლობაზე ან მოპასუხის კონტრაჰენტის მძიმე მდგომარეობაზე, რამაც ის იძულებული გახადა, დაედო სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება. შესაბამისად, მხოლოდ იმაზე აპელირება, რომ 180 000 ლარად შეფასებული წისქვილი არ შეიძლებოდა გაყიდულიყო 300 ლარად და აღნიშნული წარმოადგენს გარიგების ბათილობის საფუძველს სამართლებრივად დაუსაბუთებელია.
პალატამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლის თანახმად, არ დასტურდება დირექტორის მოტყუების ფაქტი. შესაბამისად, არ არსებობს აღნიშნული საფუძვლით გარიგების ბათილობის წინაპირობა.
სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ ჩათვალა აპელანტის მტკიცება, რომ წისქვილი ი. კ-ეს პირდაპირ მფლობელობაში არ გადასცემია და არც მოწინააღმდეგე მხარეზე წისქვილის საკუთრების უფლება არ გადასულა.
სამოქალაქო კოდექსის 186-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილ ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე ინდივიდუალურ მეწარმე „ი. კ-ეს“ მიწის ნაკვეთთან ერთად გადაეცა სადავო წისქვილიც, რაც შემდგომ მის მიერ იქნა შეძენილი. შესაბამისად, საფუძვლიანია მისი მოთხოვნა უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს „ჯ-მა“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ინდივიდუალურ მეწარმე „ი. კ-ის“ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
ი. კ-ემ სარჩელს დაურთო სალაროს შემოსავლის ორდერი და სასაქონლო ზედნადები, რომელთა შესაბამისად ნასყიდობის საგნის იდენტიფიცირება არ ხერხდება, რადგან გაურკვეველია, რა იგულისხმება წისქვილში. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ნივთის გადაცემად ითვლება შემძენისათვის ნივთის ჩაბარება პირდაპირ მფლობელობაში, შესაბამისად, სადავო წისქვილი ი. კ-ეს არ გადასცემია.
პალატამ არასწორად მიიჩნია, რომ ინდივიდუალურ მეწარმე „ი. კ-ეს“ იჯარით ჰქონდა გადაცემული წისქვილი, რადგან 2009 წლის 20 მარტის იჯარის ხელშეკრულებით იჯარის საგანი იყო მხოლოდ 1 000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი.
ნასყიდობის საგნის იდენტიფიცირება არ ხდება, რადგან სადავო კირქვის საფქვავი ბურთულიანი წისქვილის საბაზრო ღირებულება, აუდიტის დასკვნის თანახმად, არის 180 000 ლარი და შეუძლებელია ის გაყიდულიყო 300 ლარად. ამდენად, გაურკვეველია, რა იგულისხმება სასაქონლო ზედნადებში მითითებულ წისქვილში.
მოსარჩელემ ბოროტად ისარგებლა შპს „ჯ-ის“ ყოფილი დირექტორის გ. ხ-ის ნდობით და მოტყუებით მოაწერინა ხელი სასაქონლო ზედნადებზე.
მნიშვნელოვანია ასევე ის ფაქტი, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის წარმოებაშია საქმე მოსარჩელე არჩილ ჩქარეულის სარჩელის გამო მოპასუხე შპს „ჯ-ის“ წინააღმდეგ, სადაც არჩილ ჩქარეული ითხოვს იჯარის საგნის – წისქვილის გადაცემას ინდივიდუალურ მეწარმე „ი. კ-ისაგან“ მოთხოვნის დათმობის საფუძველზე. აღნიშნულით დგინდება, რომ თავად ი. კ-ე ვერ ადასტურებს, წისქვილი იჯარით ჰქონდა აღებული თუ ნაყიდი.
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 186-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც მოძრავ ნივთებზე საკუთრების გადასაცემად აუცილებელია, რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცეს შემძენს ნივთი, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ მომხდარა. სასამართლომ ასევე არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 52-ე, 53-ე, 55-ე, 81-ე და 327-ე მუხლები.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით შპს „ჯ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ჯ-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ შპს „ჯ-ს“ უნდა დაუბრუნდეს ც. თ-ის მიერ 2011 წლის 6 დეკემბერს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% - 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღ.ლა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
შპს „ჯ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ შპს „ჯ-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების №200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ №220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ №300773150, დანიშნულება _ „სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე“ ც. თ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
