ას-1723-1705-2011 6 თებერვალი, 2012 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ქ. ბ-ის უფლებამონაცვლე ა. პ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. ღ-ე, ნ. ს-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ქ. ბ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ს-ის, ა. ქ-ის, ნოტარიუს თ. ბ-ისა და ლ. ღ-ის მიმართ მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის _ შპს «ზ-ის» გადაწყვეტილების გაუქმებისა და 2005 წლის 10 ნოემბერს ნოტარიუს თ. ბ-ის მიერ დამოწმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით შემდეგი დასაბუთებით: 1926 წლის 30 ივნისს მოსარჩელის მამა _ ო. ბ-მა შეიძინა ქ.თბილისში, ვ-ის ქ¹24-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი, რომელიც მამის გარდაცველების შემდეგ მემკვიდრეობის წესით გადაეცა ქ.ბ-ის დედას _ ვ. ბ-ს. დედის გარდაცვალების შემდეგ მოსარჩელემ დედმამიშვილებთან ერთად მიიღო დედის სამკვიდრო _ ქ.თბილსში, ვ-ის ქ¹24-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი, თითოეულმა ამ სახლის ¼ ნაწილი. ქ. ბ-ისათვის ცნობილი გახდა, რომ მას და მის დედმამიშვილებს საკუთრების უფლება ზემოაღნიშნულ ქონებაზე არ გააჩნიათ, რადგანაც მის და-ძმებსა და ნ. ს-ს შორის ფორმის დაუცველად დადებულია ნასყიდობის ხელშეკრულება და მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის _ შპს «ზ-ის» არბიტრ ა. ქ-ის გადაწყვეტილებით ნ.ს-ს სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლება აღურიცხავს საჯარო რეესტრში, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამება, ამასთან, არბიტრაჟმა საქმის განხილვისას დაარღვია «კერძო არბიტრაჟის შესახებ» საქართველოს კანონი, რადგანაც მხარეებისათვის უცნობი იყო საქმის განხილვის თაობაზე, ამასთან, ვინაიდან თავად ხელშეკრულება დადებული იყო ფორმის დაუცველად, ასევე არ არსებობდა საარბიტრაჟო შეთანხმება, შესაბამისად, არბიტრს არ ჰქონდა უფლება, განეხილა საქმე. მოსარჩელემ ასევე მიუთითა რომ ნ.საყევერაშვილის მიერ დადებული ხელშეკრულება ბათილია ფორმის დაუცველობის გამო. არბიტრ ა. ქ-ის გადაწყვეტილება საფუძვლად დაედო 2005 წლის 10 ნოემბერს ნოტარიუს თ. ბ-ის მიერ შედგენილ და დამოწმებულ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებას, რომლითაც მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონება ნ. ს-მა მიჰყიდა მის ნათესავ ლ. ღ-ეს.

მოპასუხე ლ. ღ-ემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით: 2005 წლის 10 ნოემბერს ლ.ღ-ემ ნ.ს-ისაგან კანონის დაცვით შეიძინა საცხოვრებელი სახლი, მოსარჩელეს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 103-ე მუხლების შესაბამისად, არ დაუსაბუთებია მოპასუხეებს: ნ.ს-სა და ლ.ღ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძვლები, ამასთან, ლ.ღ-ე უძრავი ქონების შეძენისას, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის შესაბამისად, ენდო რეესტრის მონაცემებს, რის გამოც უძრავი ქონების კეთილსინდისიერი შემძენია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ქ. ბ-ის სარჩელი, გაუქმდა მუდმივმოქმედი არბიტრაჟ შპს «ზ-ის» 2005 წლის 14 დექტემბრის გადაწყვეტილება, მოსარჩელეს უარი ეთქვა 2005 წლის 10 ნოემბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნაზე, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 23 აპრილის განჩინებით აპელანტი ქ. ბ-ი შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლით _ ა. ხ.ის ძე პ-ით. ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 დეკემბრის განჩინებით ქ. ბ-ის უფლებამონაცვლე ა. პ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლ.დ დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ქ. ბ-ის უფლებემონაცვლე ა. პ-მა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 მაისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 სექტემბერი განჩინებით ქ. ბ-ის უფლებემონაცვლე ა. პეტრისიანის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2005 წლის 10 ნოემბერს ნ. ს-ის სახელით მის წარმომადგენელ დ. ლ-ესა და ლ. ღ-ეს შორის დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება თბილისში, ვ-ის ქ.¹24-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე. აღნიშნული ქონება საკუთრების უფლებით აღირიცხა ლ. ღ-ის სახელზე. 2008 წლის 26 თებერვლის მდგომარეობით, ლ. ღ-ის საკუთრებაში დარჩა თბილისში ვ-ის ქ.¹24-ში არსებული შენობა ნაგებობის 40.47 კვ.მ, რომელმაც დარჩენილი ნაწილი გაასახვისა. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივის მონაცემებით, თბილისში, ვ-ის ქ.¹24-ში მდებარე უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული იყო ქ., გ., ლ. და რ. ბ-ების სახელზე, თითოეულზე 1/4-1/4 ნაწილი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, პალატამ მიუთითა, რომ სინამდვილეს არ შეესაბამება აპელანტის წარმომადგენლის განცხადება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოწმის სახით ლ. ღ-ის დაკითხვის ოქმის წარმოდგენის თაობაზე, რომელიც სასამართლოს მიერ არ იქნა მიღებული. საქმის მასალებით ასეთი გარემოება არ დასტურდება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო პროცესი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს უფლებებთან ერთად აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს. პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 185-ე, და 312-ე მუხლების თანახმად მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა ლ. ღ-ის არაკეთილსინდისიერება ქონების შეძენასთან დაკავშირებით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 სექტემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. ბ-ის უფლებამონაცვლე ა. პ-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლოს არასწორად არ მიიღო ლ. ღ-ის დაკითხვის ოქმი. აღნიშნული მტკიცებულების გამოკვლევით შეეძლო რეალურად შეემოწმებინა ლ. ღ-ე იყო თუ არა, თბილისში, ვ-ის ქ.¹24-ში მდებარე, ქონების კეთილსინდისიერი შემძენი. ჩვენებაში ლ.ღ-ე უთითებს, რომ სახლი არ ჰქონდა, ქირით ცხოვრობდა და ყიდვას აპირებდა, თუმცა ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე ზემოხსენებული სახლი არ ნახა. მას ამ სახლში არათუ არ უცხოვრია, არამედ, არც კი უნახავს არც ნასყიდობამდე და არც ნასყიდობის შემდგომ. ლ.ღ-ეს არც იმაში შეპარვია ეჭვი, თუ რატომ ყიდდა გამყიდველი სახლს ქონების საბაზრო ღირებულებასთან შედარებით მეტისმეტად დაბალ ფასად. ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ მყიდველი ვალდებულია გამყიდველს თანხა გადაუხადოს ნასყიდობის ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებისთანავე. რაც ნიშნავს იმას, რომ ნასყიდობის ფასი ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმების მომენტში ჯერ კიდევ არ იყო გადახდილი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, თანხის გადაცემის დამადასტურებელი დოკუმენტი უნდა შედგენილიყო დამატებით, წერილობითი სახით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. ბ-ის უფლებამონაცვლე ა. პ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლ.დ დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა სამოქალაქო კოდექსის 312-ე და 185-ე მუხლების შესაბამისად. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქ. ბ-ის უფლებამონაცვლე ა. პ-ს დაუბრუნდეს ს. მ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –1826 ლარის 70% _ 1278.20 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ქ. ბ-ის უფლებამონაცვლე ა. პ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

ქ. ბ-ის უფლებამონაცვლე ა. პ-ს დაუბრუნდეს ს. მ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –1826 ლარის 70% _ 1278.20 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.