ას-1738-1719-2011 13 თებერვალი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ლ. რ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ხ. მ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა სადგომის საბაზრო ღირებულების გადახდის სანაცვლოდ

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ხ. მ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ. რ-ის მიმართ «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტისა და მე-6 მუხლის საფუძველზე, ქ.თბილისში, მ-ის ქ¹8-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე მისი საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ ლ. რ-ისათვის მფლობელობის შეწყვეტის მოთხოვნით შემდეგი გარემოებების გამო:

ქ.თბილისში, მ-ის ქ¹8-ში მდებარე სახლთმფლობელობა _ ¹1, ¹2, ¹3 მდებარეობს 178 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც საკუთრების უფლებით ირიცხება ხ. მ-ის სახელზე. აღნიშნული სახლთმფლობელობა 1950 წლიდან აღრიცხულია თბილისის ტექ.ინვენტარიზაციის ბიუროში, როგორც კანონიერი ნაგებობა. გარდა მოცემული ფართისა, მოსარჩელის სახელზე ამავე მისამართზე საკუთრების უფლებით ირიცხება 155.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. დაახლოებით 1978 წელს მოპასუხესა და მოსარჩელეს შორის შედგა ზეპირი გარიგება საცხოვრებელი ფართის დათმობის თაობაზე სათანადო ანაზღაურებით, ხოლო ლ. რ-ი დარეგისტრირდა აღნიშნულ მისამართზე. 1978-1988 წლებში მოპასუხემ მესაკუთრის თანხმობით განახორციელა არსებულ საცხოვრებელ სახლზე მიშენება, რომლის საერთო ფართი შეადგენს 38.26 კვ. მეტრს, საიდანაც საცხოვრებელი ფართი 21.95 კვ. მეტრია. შენობა-ნაგებობა განთავსებულია მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ 23 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. მოპასუხე ოჯახთან ერთად ჩაწერილია და ცხოვრობს აღნიშნულ მისამართზე და «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ» საქართველოს კანონის თანახმად, ის არის კანონიერი მოსარგებლე, რომელიც, მიუხედავად მოსარჩელის შეთავაზებისა, წინააღმდეგია კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტისა.

მოპასუხე ლ. რ-მა სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა შემდეგი საფუძვლებით:

საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ხ. მ-ე არის ქ.თბილისში, მ-ის ქ¹8-ში მდებარე სახლთმფლობელობა ¹1, ¹2, ¹3-ის მესაკუთრე. აღნიშნულ სახლთმფლობელობაზე 1978 წელს მოპასუხემ განახრციელა მიშენება მესაკუთრის დედის თანხმობით. ლ. რ-ს რაიმე წინააღმდეგობა არ გაუწევია სადავო სახლის აუდიტის მიერ შეფასებისა და აზომვითი ნახაზების ჩატარებისათვის, თუმცა, მისი განმარტებით, მოსარჩელის მიერ შეთავაზებული თანხა იყო მიზერული. ლ. რ-ი ოჯახთან ერთად ცხოვრობს სადავო სახლში, რეგისტრირებულია როგორც აბონენტი და იხდის კომუნალურ გადასახადებს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილებით ხ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ხ. მ-ეს ლ. რ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 10350 (ათი ათას სამას ორმოცდაათი) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ლარი, ამავე გადაწყეტილებით დადგინდა, რომ ხ. მ-ის მიერ ლ. რ-ისათვის 10350 (ათი ათას სამას ორმოცდაათი) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ლარის გადახდის შემდეგ ლ. რ-ის მფლობელობა ქ.თბილისში, მ-ის ქ¹8-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე (პირველი სართული 27.05 კვ.მ და სარდაფი 6.70 კვ.მ) შეწყდებოდა და სადგომი გადაეცემოდა ხ. მ-ეს.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. რ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებით ლ. რ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

პალატის განმარტებით, მოცემული დავის საგანს წარმოადგენს ქ.თბილისში, მ-ის ქუ. ¹8-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში პირველ სართულზე 27,05 კვ.მ ფართის ოთახსა და სარდაფის სართულზე განთავსებული 6,70 კვ.მ სათავსზე ლ. რ-ის მფლობელობის შეწყვეტა მესაკუთრის მიერ აღნიშნული საცხოვრებელი ფართის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ. მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ აღნიშნულ საცხოვრებელ სადგომზე ლ. რ-ს გააჩნია საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლის სტატუსი საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძვლით. იქიდან გამომდინარე, რომ ლ. რ-ი წარმოადგენს საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე, პალატამ ჩათვალა, რომ ხ. მ-ისათვის საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა უნდა მომხდარიყო ლ. რ-ის მიერ დაკავებული სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მესამე პუნქტის შესაბამისად. სასამართლომ მიუთითა ლ.რ-ის სააპელაციო პრეტენზიაზე, რომლის თანახმადაც მხარე სადავოდ ხდიდა საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულებას და მისი მოთხოვნის დასადასტუებლად მხარის მიერ წარდგენილ იქნა უძრავი ქონების შემფასებლის _ უ. ხ-ის დასკვნა. ამ დასკვნის თანახმად, ქ.თბილისში, მ-ის ქ¹8-ში მდებარე სადავო საცხოვრებელი ფართის _ 33,68 კვ. მეტრის სავარაუდო საბაზრო ღირებულება 2010 წლის 27 ნოემბრის მდგომარეობით განისაზაღვრა 42 000 ლარით. პალატამ მიუთითა მოსარჩელის მიერ წარდგენილ სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 14 იანვრის დასკვნაზე, რომლის თანახმადაც ქ.თბილისში, მ-ის ქ¹8-ში მდებარე 27.05 კვ.მ ერთსართულიანი შენობისა და 6.70 კვ.მ სარდაფის საბაზრო ღირებულება 2011 წლის იანვრის მდგომარეობით საორიენტაციოდ განისაზაღვრა 23200 ლარით. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი დასკვნებით განისაზღვრა რა ერთმანეთისაგან მკაფიოდ განსხვავებული საბაზრო ღირებულება, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 22 თებერვლის საოქმო განჩინებით საქმეზე დაინიშნა განმეორებითი სასაქონლო ექსპერტიზა, იმის გასარკვევად, თუ რას შეადგენდა ლ. რ-ის მიერ დაკავებული ქ.თბილისში, მ-ის ქ¹8-ში მდებარე საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება. ექსპერტიზის ჩატარება დაევალა სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს სამი ექსპერტის მონაწილეობით. ექსპერტიზის 2011 წლის 12 აპრილის დასკვნის თანახმად, ქ.თბილისში, მ-ის ქ¹8-ში მდებარე 27,05 კვ.მ ერთსართულიანი შენობისა და 6.70კვ.მ სარდაფის საბაზრო ღირებულება 2011 წლის იანვრის მდგომარეობით საორიენტაციოდ განისაზღვრა 23200 ლარით. სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, განმარტა, რომ ექსპერტის დასკვნის შემოწმება და შეფასება მტკიცების პროცესის აუცილებელი პირობაა. ექსპერტის დასკვნის უარყოფა ან გამოყენება მტკიცებულებად არ შეიძლება, თუ იგი არ იქნება შემოწმებული და შეფასებული 105-ე მუხლის შესაბამისად. ექსპერტის დასკვნა კრიტიკულად უნდა შეფასდეს, როგორც ცალკე აღებული, ასევე საქმეზე მოპოვებულ ყველა სხვა მტკიცებულებათა ერთობლიობაში. სასამართლომ ასევე მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლის მეორე ნაწილზე და აღნიშნა შემდეგი: ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტის დასკვნებით დაფიქსირდა ურთიერთსაწინააღმდეგო მონაცემები საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების ოდენობასთან დაკავშირებით, ამასთან, საქმეზე გადაწყვეტილების მისაღებად აუცილებელი იყო ექსპერტის დასკვნა, რომელიც დაადგენდა სადავო ფართის რეალურ საბაზრო ღირებულებას, სასამართლომ გამოიყენა მოქმედი კანომდებლობით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე და ჩათვალა, რომ სადავო საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება სწორედ განმეორებითი ექსპერტიზის დასკვნით განსაზღვრული ოდენობით უნდა ყოფილიყო გამოანგარიშებული. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლო კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრისას სწორად დაეყრდნო სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 12 აპრილის ¹5-006563-2011 ექსპერტის დასკვნას და მიიღო მონაცემები საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოების, კერძოდ, კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრის შესახებ. შესაბამისად, ექსპერტის დასაბუთებულ დასკვნაზე დაყრდნობით მიღებული გადაწყვეტილება კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრის შესახებ, მიჩნეულ იქნა კანონიერად.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. რ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ლ.რ-ის მიერ სადავო საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტის სანაცვლოდ ხ. მ-ისათვის 25237 აშშ დოლარის 75%-ის გადახდა, ხოლო მოსარჩელის მიერ ამ თანხის ანაზღაურებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, საცხოვრებელ სადგომზე ხ.მ-ის მიერ ლ.რ-ისათვის საკუთრების უფლების გადაცემის სანაცვლოდ კასატორისათვის ამ თანხის _ 25237 აშშ დოლარის 25%-ის გადახდის დაკისრება შემდეგი დასაბუთებით:

კასატორმა მიუთითა «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ» საქართველოს კანონზე და აღნიშნა, რომ ეს კანონი მას თვლის მოსარგებლედ, რომელსაც გარიგება აქვს დადებული მესაკუთრესთან საცხოვრებელი სადგომზე მფლობელობის უფლების დათმობის თაობაზე, რადგანაც მათ შორის არ არსებობს სანოტარო ფორმის დაცვით გაფორმებული წერილობითი შეთანხმება საცხოვრებელი სადგომის ნასყიდობის თაობაზე. კასატორსა და მოწინააღმდეგე მხარეს შორის რაიმე სამართლებრივი ურთიერთობა სადავო საცხოვრებელ სადგომთან მიმართებით არ წარმოშობილი, რადგანაც შეთანხმების დადებისას ხ.მ-ე არასრულწლოვანი იყო. ლ.რ-მა გარიგება ხ.მ-ის დედასთან გააფორმა და მისგან შეიძინა ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე ერთი საცხოვრებელი ოთახი. აღნიშნული მოგვიანებით კვლავ გამოისყიდა ხ.მ-ის დედამ და თანხის სანაცვლოდ ლ.რ-ს შესთავაზა მიწის ნაკვეთი. შეთავაზებულ მიწის ნაკვეთზე კასატორმა ააშენა ოროთახიანი ბინა დამხმარე სათავსებითა და სარდაფით, დარეგისტრირდა დამოუკიდებელ აბონენტად კომუნალურ მომსახურებებზე და დღემდე ოჯახთან ერთად ცხოვრობს ამ მისამართზე. «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის შესაბამისად, მესაკუთრე ვალდებულია, აუნაზღაუროს გაუმჯობესების ხარჯები სრული ოდენობით, სასამართლომ კი მას ექსპერტიზის ეროვნული ბიურის არასწორ დასკვნაზე დაყრდნობით დააკისრა საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%, რაც მიზერული თანხაა. კასატორმა სადავოდ გახადა ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის სისწორე და განმარტა, რომ აღნიშნული დასკვნა არასწორია, რასაც ის გარემოებაც ადასტურებს, რომ ექსპერტი არასწორად განსაზღვრავს როგორც არასაცხოვრებელ ფართს, ისევე კვლევის მასალებს, სასამართლომ განმეორებითი ექსპერტიზა ასევე არასწორად დანიშნა, რადგანაც ამ განმეორებითი ექსპერტზის ჩატარებაში მონაწილეობა ექსპერტ ხ-ეს არ მიუღია. განმეორებითი ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, საკვლევ მასალად გამოყენებულია ამავე ბიუროს 2011 წლის 14 იანვრის ¹1862/10/1 დასკვნა, აღნიშნული კი გამორიცხავს განმეორებითი ექსპერტიზის სისწორეს, რომელიც არა მარტო კანონის, არამედ სასამართლოს განჩინების დარღვევითაც ჩატარდა. დაუსაბუთებელია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება ექსპერტ ხ-ის დასკვნის გამოყენებაზე უარის თქმის შესახებ. აღნიშნულით სასამართლომ გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაუდო არასწორი მახასიათებლებით შემდგარი ექსპერტის დასკვნა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 იანვრის განჩინებით ლ. რ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ლ. რ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. რ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ლ. რ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ გადახდილი 100 ლარის 70% _ 70 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ლ. რ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორ ლ. რ-ს (პირადი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტი, სს ბანკი «რესპუბლიკა» ბანკის BIჩ კოდი: ღEPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის ¹ GE79 Bღ00 0000 0033 0500 01 მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან _ 70 ლარი. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.