№ას-1761-1742-2011 27 თებერვალი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „კ. უ-ი“

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს „სადაზღვევო კომპანია „ა. ბ-ი“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 20 ოქტომბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა სს „ა. ბ-იმ“ მოპასუხე შპს „კ. უ-ის“ მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისათვის 20000 ლარის დაკისრება.

მოგვიანებით, იმავე სასამართლოს სარჩელით მიმართა გ. ბ-მა (მესამე პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით), რომელმაც მოთხოვა შპს „კ. უ-ისთვის” 18000 ლარის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებით სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე შპს „კ. უ-ს” სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” სასარგებლოდ დაეკისრა 20000 ლარის გადახდა, გ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს შპს „კ. უ-მა“ და გ. ბ-მა.

შპს „კ. უ-მა“ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” სასარგებლოდ 20000 ლარის და სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

გ. ბ-მა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც შპს „კ. უ-ს“ მის სასარგებლოდ დაეკისრებოდა 180000 ლარი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით შპს „კ. უ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ასევე არ დაკმაყოფილდა გ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2010 წლის 20 მაისს შპს „კ. უ-ს”, სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” და სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” თანამშრომელ გ. ბ-ს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის 1.1 პუნქტის თანახმად, შპს „კ. უ-მა” აიღო ვალდებულება გაეწია სტუდენტისთვის (გ. ბ-ისთვის) კ. ბიზნეს სკოლაში ორმაგი ხარისხის სამაგისტრო პროგრამაზე სასწავლო მომსახურება ბიზნესის ადმინისტრირების სპეციალობით, მას შემდეგ რაც სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ი” და სტუდენტი უზრუნველყოფდნენ მხარეთა მიერ შეთანხმებული წესით სამაგისტრო პროგრამის სწავლების საფასურის გადახდას. ხელშეკრულების 1.2 პუნქტის მიხედვით, სწავლების სრული საფასური განისაზღვრა 11640 ევროს ეკივალენტით ლარში. სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ი” კისრულობდა ვალდებულებას გადაეხადა სწავლების საფასურის ნაწილი 20000 ლარი, ხოლო დარჩენილი ნაწილი უნდა გადაეხადა გ. ბ-ს შეთანხმებული გრაფიკის შესაბამისად. სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” სტუდენტის სწავლების საფასურის ნაწილი 20000 ლარი უნდა დაეფარა 2010 წლის 7 ივნისამდე. ხელშეკრულების 4.1 პუნქტით, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ უ-სა და სტუდენტს შორის ურთიერთობა და უფლება-მოვალეობები განისაზღვრებოდა უ-სა და სტუდენტს შორის გაფორმებული ორმაგი ხარისხის სამაგისტრო პროგრამის ჩარჩო ხელშეკრულებით;

სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-იმ” 2010 წლის 7 ივნისს შპს „კ. უ-ის” საბანკო ანგარიშზე ჩარიცხა 20000 ლარი;

2010 წლის 20 მაისს შპს „კ. უ-სა” და გ. ბ-ს შორის გაფორმდა ორმაგი ხარისხის სამაგისტრო პროგრამის ჩარჩო ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულების 9.2 პუნქტის თანახმად, სტუდენტის ინიციატივით ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევაში, ის ვალდებულია ერთი თვით ადრე წერილობით აცნობოს ამის თაობაზე უ-ის სასწავლო განყოფილებას. ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევაში, სტუდენტს არ დაუბრუნდება სწავლების გადახდილი საფასური;

სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” გენერალური დირექტორის 2010 წლის 10 ივნისის ბრძანებით სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” გენერალური დირექტორის მოადგილე გ. ბ-ი დაინიშნა საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 9 დეკემბრის №218 დადგენილების საფუძველზე გამოცხადებული კონკურსის №2 და №23 ლოტში გამარჯვების საფუძველზე სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” მიერ ქ.ფოთში, ქ.ქუთაისში, ქ.ტყიბულში, ქ.თერჯოლასა და ქ.წყალტუბოში საავადმყოფოების მშენებლობის პროექტის პასუხისმგებელ მენეჯერად;

2010 წლის 17 ივნისს სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” გენერალურმა დირექტორმა წერილობით აცნობა შპს „კ. უ-ს”, რომ ობიექტური მიზეზების გამო ვერ ხერხდებოდა გ. ბ-ის მიერ სამაგისტრო პროგრამაში მონაწილეობის მიღება და ვინაიდან სასწავლო პროცესი დაწყებული არ იყო, 2010 წლის 20 მაისის ხელშეკრულება შპს „კ. უ-ს” ჩაეთვალა შეწყვეტილად, ხოლო გადახდილი 20000 ლარი დაებრუნებინა წერილში მითითებულ საბანკო ანგარიშზე. იგივე შინაარსის განცხადებით, 2010 წლის 17 ივნისს, შპს „კ. უ-ს” მიმართა გ. ბ-მა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება იმის თაობაზე, რომ გ. ბ-მა, 2010 წლის 12 ივნისს, შპს „კ. უ-ის” სამაგისტრო პროგრამის ფარგლებში მონაწილეობა მიიღო მხოლოდ ერთ გაცნობითი ხასიათის შეხვედრაში.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სააპელაციო საჩივარში შპს „კ. უ-მა” განმარტა, რომ სასამართლომ არ იმსჯელა უ-ის მიერ გაწეული ხარჯების, მათი ოდენობის შესახებ და იქვე მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში მოცემულ განმარტებაზე, რომ ”ნებისმიერ სასწავლებელში პირველი მეცადინეობა გარკვეულწილად ატარებს გაცნობით ხასიათს, თუმცა უ-ის მიერ ლექტორის, სასწავლო ფართის და სხვა გადასახადების გადახდა ხდება ჩვეულებრივად მიუხედავად მოყვანილი გარემოებისა”. ამდენად, თავად შპს „კ. უ-ის” განმარტებითაც დგინდებოდა რომ გ. ბ-მა, 2010 წლის 12 ივნისს, შპს „კ. უ-ის” სამაგისტრო პროგრამის ფარგლებში მონაწილეობა მიიღო მხოლოდ ერთ გაცნობითი ხასიათის შეხვედრაში.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა შპს „კ. უ-ის“ მსჯელობა იმის შესახებ, რომ სამმხრივი ხელშეკრულება დამოუკიდებლად განხორციელებული დოკუმენტია, იგი არ ითვალისწინებს უ-ის რაიმე ვალდებულებას სადაზღვევო კომპანიის წინაშე და „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ი” ვერ იქნება განხილული კრედიტორად მოცემულ შემთხვევაში. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მსჯელობას იმის შესახებ, რომ 2010 წლის 20 მაისს შპს „კ. უ-ს”, სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” და სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” თანამშრომელ გ. ბ-ს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლითაც განისაზღვრა ხელშეკრულების ხელმომწერი სამივე მხარის უფლება-მოვალეობები. ხელშეკრულების თანახმად, სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-იმ” იკისრა ვალდებულება შპს „კ. უ-ის” მიერ გ. ბ-ისთვის ორმაგი ხარისხის სამაგისტრო პროგრამაზე სასაწავლო მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ დაეფარა სწავლის საფასურის ნაწილი _ 20000 ლარი. ამასთან, ამავე ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ სასწავლო დაწესებულებასა და სტუდენტს შორის სასწავლო პროცესთან დაკავშირებული ურთიერთობები, ასევე სწავლის საფასურის დარჩენილი ნაწილის სტუდენტის მიერ დაფარვის წესი განისაზღვებოდა შპს „კ. უ-სა” და გ. ბ-ს შორის გაფორმებული ორმაგი ხარისხის სამაგისტრო პროგრამის ჩარჩო ხელშეკრულებით. ხელშეკრულების გაფორმებიდან მოკლე ვადაში წარმოიშვა პატივსადები საფუძველი, რაც არ იძლეოდა სახელშეკრულებო ურთიერთობის გაგრძელების საშუალებას, რის თაობაზეც სასწავლო პროცესის დაწყებამდე სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-იმ”, ასევე გ. ბ-მა აცნობეს შპს „კ. უ-ს” და იმავდროულად შეატყობინეს ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე.

საააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა შპს „კ. უ-ის” სააპელაციო საჩივარში მოყვანილი მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ დაუსაბუთებელი იყო პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება ხელშკრულების მოშლის პატივსადები მიზეზის არსებობის შესახებ და ჩათვალა, რომ „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” მიერ ქ.ფოთში, ქ.ქუთაისში, ქ.ტყიბულში, ქ.თერჯოლასა და ქ.წყალტუბოში საავადმყოფოების მშენებლობის პროექტის პასუხისმგებელ მენეჯერად გ. ბ-ის დაინიშვნა თბილისის საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია ხელშეკრულების მოშლის პატივსადებ მიზეზად.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის”, სამოქალაქო კოდექსის 399-ე და 352-ე მუხლების საფუძველზე გადახდილი თანხის, 20000 ლარის დაბრუნების მოთხოვნის უფლებას ანიჭებდა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, თბილისის საქალაქო სასამართლომ შპს „კ. უ-სა” და გ. ბ-ს შორის გაფორმებული ორმაგი ხარისხის სამაგისტრო პროგრამის ჩარჩო ხელშეკრულების 9.2 პუნქტთან მიმართებით მართებულად განმარტა, რომ აღნიშნული ხელშეკრულება განსაზღვრავდა მხოლოდ მის ხელმომწერ მხარეთა შორის უფლება-მოვალეობებს, რაც თავის მხრივ აღნიშნულია სამმხრივი ხელშეკრულების 4.1 პუნქტში. აქედან გამომდინარე, შპს „კ. უნივერისტეტსა” და გ. ბ-ს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების პირობა სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის” მოთხოვნის უფლების რეალიზებაზე გავლენას ვერ მოახდენდა.

სააპალაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ მართებულად უთხრა უარი გ. ბ-ის სარჩელს დაკმაყოფილებაზე, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლებით სახელშეკრულებო ურთიერთობის შეწყვეტის შემთხვევაში, შესრულებულის დაბრუნების უზრუნველსაყოფად გამოიყენება ამავე კოდექსის 352-ე მუხლი. აღნიშნული ნორმის თანახმად კი, შესრულება უნდა დაუბრუნდეს შემსრულებელს, რის გამოც მოცემულ შემთხვევაში კრედიტორს წარმოადგენდა სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ი’’ და არა გ. ბ-ი.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი. იგი ფაქტობრივ-სამართლებრივი თვალსაზრისით დასაბუთებული, კანონიერი იყო და სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „კ. უ-მა”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დაუსაბუთებელია, რადგან სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 352-ე მუხლები, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-394-ე მუხლების მიხედვით გადაწყვეტილების (განჩინების) გაუქმების საფუძველია;

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე მუხლი, რომელსაც მთლიანად ეყრდნობა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, ადგენს მხარის მიერ პატივსადები საფუძვლით გრძელვადიანი ურთიერთობის შეწყვეტის (მოშლის) შესაძლებლობას. შესაბამისად, აღნიშნული მუხლის გამოყენებისას სასამართლოს ყურადღება უნდა მიექცია იმაზე, არსებობდა თუ არა მისი გამოყენების წინაპირობები. სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოერკვია, წარმოადგენდა თუ არა შპს „კ. უ-ს”, გ. ბ-სა და სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის“ შორის გაფორმებული სამმხრივი ხელშეკრულება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე მუხლით გათვალისწინებულ გრძელვადიან ხელშეკრულებას. გასაჩივრებული განჩინება აღნიშნული თვალსაზრისით დაუსაბუთებელია. სააპელაციო სასამართლო ერთი მხრივ აღიარებს სამმხრივ ხელშეკრულებას „სასწავლო მომსახურების გაწევის შესახებ“ მხარეებს შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებად, ხოლო მეორეს მხრივ ვერ უარყოფს სტუდენტსა და უ-ს შორის გაფორმებული, დამოუკიდებელი ჩარჩო ხელშეკრულების არსებობას. ერთი და იმავე (სასწავლო) მომსახურების გაწევაზე ორი ხელშეკრულების არსებობას სააპელაციო სასამართლო იმ გარემოებით ამართლებს, რომ ჩარჩო ხელშეკრულება აწესრიგებს მხოლოდ უ-სა და სტუდენტს შორის სასწავლო პროცესთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს და სწავლის საფასურის დარჩენილი ნაწილის დაფარვის წესს და შესაბამისად, ჩარჩო ხელშეკრულებას (განჩინების იურიდიული დასაბუთების შესაბამისად) სამმხრივი დანართის ფუნქციას სძენს. აღნიშნული ეწინააღმდეგება როგორც სამმხრივი ხელშეკრულების 4.1 პუნქტის გრამატიკულ (გარეგნულ) გამოხატვასა და შინაარსს, აგრეთვე, გაფორმებული ხელშეკრულებების (ჩარჩო და სამმხრივი) სისტემური ანალიზის საფუძველზე გამოყვანილ „იურიდიულ სურათს“. კერძოდ, სამმხრივი ხელშეკრულების 4.1 პუნქტში აღნიშნულია, რომ უ-ისა და სტუდენტის მიერ ნაკისრი ურთიერთ უფლება-მოვალეობები რეგულირდება უ-სა და სტუდენტს შორის გაფორმებული ორმაგი ხარისხის სამაგისტრო პროგრამის ჩარჩო ხელშეკრულებით. მითითებული პუნქტი მკაფიოდ და ცალსახად მიუთითებს უკვე არსებულ (გაფორმებულ) და არა მომავალში გასაფორმებელ ხელშეკრულებაზე;

ორივე ხელშეკრულების გრამატიკული და სისტემური ანალიზის საფუძველზე ნათლად ჩანს, რომ ჩარჩო ხელშეკრულება წარმოადგენს „სასწავლო მომსახურების გაწევის შესახებ“ სტუდენტსა და უ-ს შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებას, ხოლო სამმხრივი ხელშეკრულებით სადაზღვევო კომპანიამ პასუხისმგებლობა აიღო, შეესრულებინა ამ ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ვალდებულების (გადაეხადა სწავლების საფასური) ნაწილი. ხელშეკრულების მესამე პუნქტმა დააკონკრეტა სტუდენტსა და უ-ს შორის უკვე არსებული ვალდებულებითი ურთიერთობა, რომლის საფუძველზე სტუდენტისათვის წარმოშობილი ვალდებულების (სწავლის ღირებულების გადახდა) ნაწილის შესრულება წარმოადგენს სამმხრივი ხელშეკრულების გაფორმების მოტივს. სადაზღვევო კომპანიის მიერ უ-ის საბანკო ანგარიშზე 20000 ლარის ჩარიცხვით, სადაზღვევო კომპანიასა და უ-ს შორის არსებული ვალდებულებითი ურთიერთობა შეწყდა შესრულებით, გამომდინარე სამოქალაქო კოდექსის 427-ე მუხლიდან;

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, უ-სა და სადაზღვევო კომპანიას შორის არსებული ვალდებულებითი ურთიერთობა არ წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლით გათვალისწინებულ გრძელვადიან ურთიერთობას, არამარტო ურთიერთობის მოქმედების დროის მონაკვეთის სიმცირის, არამედ ამ ურთიერთობის საფუველზე სადაზღვევო კომპანიისათვის წარმოშობილი ვალდებულების შესრულების ერთჯერადი და არაგანმეორებადი ხასიათის გამო;

კასატორი ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ არც სასწავლო მომსახურების შესახებ სტუდენტსა და უ-ს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება წარმოადგენს გრძელვადიან ხელშეკრულებას სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლის მიზნებისათვის, რადგან ვალდებულებითი ურთიერთობის ფარგლებში უ-ის მხრიდან ადგილი არ აქვს ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი, ცალკე საბაზრო ფასის მქონე, იდენტიფიცირებადი მომსახურების მრავალჯერად მიწოდებას, იმ უბრალო მიზეზით, რომ ორმაგი ხარისხის სამაგისტრო პროგრამის ფარგლებში სტუდენტისათვის გაწეული მომპსახურება ქმნის ერთ მთლიან პროდუქტს. უ-ის ვალდებულების შესრულების ერთჯერადი და არ განმეორებადი ხასიათის გამო, ვერც სტუდენტსა და უ-ს შორის არსებული ურთიერთობა ჩაითვლება გრძელვადიანად. შესაბამისად, ჩათვლიდა თუ არა სააპელაციო სასამართლო სამმხრივ ხელშეკრულებას სასწავლო ხელშეკრულებად, სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლის გამოყენების წინაპირობას მაინც არ არსებობს;.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოერკვია, იყო თუ არა ხელშეკრულების მიზეზი „პატივსადები“ სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლის მიზნებისათვის. სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლის შედსაბამისად, მხარის უფლება უარი თქვას დაწყებულ ვალდებულებით ურთიერთობებზე, შეეხება მხოლოდ გრძელვადიან ურთიერთობებს. სწორედ ამიტომაც, ნორმის სისტემური და ლოგიკური ინტერპრეტირება მკაფიოდ მიანიშნებს, რომ „პატივსადები საფუძველი“ არ მოიცავს ხელშეკრულების გაფორმების მომენტში მხარისათვის ცნობილ და საკმარისი ალბათობით დადგომად გარემოებებს, რომელიც ამავე მხარის ინტერესთა სფეროდან მომდინარეობს და რომელიც მხარისთვის წამგებიანს ხდის დაწყებულ ვალდებულებით ურთიერთობას. წინააღმდეგ შემთხვევაში კანონმდებელი ვალდებულებითი ურთიერთობის შეწყვეტის ხსენებულ წესს დააწესებდა არამარტო გრძელვადიან, არამედ ყველა ვალდებულებით ურთიერთობებზე. სწორედ ამიტომაც „პატივსადებობა“ სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლის მიზნებისათვის შემოიფარგლება ისეთი გარემოებებით, რომელთა დადგომას მხარე ობიექტური განსჯის საფუველზე არ ვარაუდობდა;

სადაზღვევო კომპანიის ტენდერში მონაწილეობა, რომელიც ცნობილი იყო სტუდენტისათვისაც ხელშეკრულებების გაფორმების მომენტში, წარმოშობს ამ ტენდერში გამარჯვების საკმაო ალბათობას. როგორც სადაზვევო კომპანიას, ასევე მის წამყვან სპეციალისტს უნდა სცოდნოდა ხელშეკრულებების გაფორმების მომენტში, რომ არსებობდა დიდი ალბათობა სტუდენტის მიერ სასწავლო პროგრამის ვადამდელი შეწყვეტისა და შესაბამისად ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევის, რადგან როგორც სადაზღვევო კომპანია აღნიშნავს სატენდერო პირობების შესასრულებლად საჭირო შესაბამისი უნარებისა და გამოცდილების კადრი არ გააჩნდა და ტენდერში გამარჯვების შემთხვევაში სტუდენტი იმთავითვე უალტერნატივო კანდიდატად განიხილებოდა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორ მიაჩნია, რომ სადაზღვევო კომპანიის მიერ ტენდერში გამარჯვება და პასუხისმგდებელ მენეჯერად სტუდენტის დანიშვნა, ვერ ჩაითვლება ხელშეკრულების მოშლის პატივსადებ მიზეზად, რადგან ხელშეკრულების მოშლის საფუძველი წარმოშოებულია თავად სადაზღვევო კომპანიისა და სტუდენტის რისკის სფეროდან, რომლის შესახებაც ხელშეკრულების გაფორმების მომენტისათვის მათთვის ცნობილი იყო (ცნობილი უნდა ყოფილიყო);

სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლის საფუძველზე ურთიერთობა წყდება ეხ ნუნც (ეფექტით) და ამ მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობისას 352-ე მუხლის საფუძველზე შესრულების მხარისთვის დაბრუნება გაუმართლებელია. სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის ამგვარი გამოყენება, აბონენტს პატივსადები მიზეზით გრძელვადიანი სატელეფონო ხელშეკრულების მოშლის შედეგად წარსულში (გაწეული მომსახურებისათვის) გადახდილი თანხის, ხოლო მომსახურე კომპანიას გაწეული მომსახურების ან შესაბამისი თანხის უკან დაბრუნების შესაძლებლობას აძლევს. სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის არასწორი გამოყენება კიდევ ერთი დასტურია იმისა, რომ სააპელაციო სასამართლომ იურიდიულად ვერ დაასაბუთა თავისი განჩინება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით შპს „კ. უ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „კ. უ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „კ. უ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1000 ლარი) 70% _ 700 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „კ. უ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორ შპს „კ. უ-ს“ დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1000 ლარი) 70% _ 700 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.