№ას-1763-1743-2011 27 თებერვალი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები – ჯ. შ-ა, გ. ა-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები _ შპს „მ-96“, დ. გ-ე, გ. ხ-ი, ნ. ჯ-ე, კ. ბ-ი, ნ. ხ-ე, ნ. ხ-ი, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროE

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება

დავის საგანი _ საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს და აქციონერთა კრების ოქმების ბათილად ცნობა, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ქონების სააქციო საზოგადოებისათვის დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართეს ჯ. შ-ამ და გ. ა-მა მოპასუხეების: სს „მ-96-ის“, დ. გ-ის, გ. ხ-ის, ნ. ხ-ის, ნ. ჯ-ის, კ. ბ-ის, ნ. ხ-ის, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიმართ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს: სს „მ-96-ის“ 2004 წლის 20 მაისის სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომის ოქმის ბათილად ცნობა, 2008 წლის 24 სექტემბრის აქციონერთა კრების ოქმის ბათილად ცნობა, 2004 წლის 1 ივნისის, 2009 წლის 2 აპრილის და 2009 წლის 22 ივლისის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ჯ. შ-ასა და გ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება საააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ჯ. შ-ამ და გ. ა-მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო სამეთა პალატის 2011 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით ჯ. შ-ას და გ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირთა რეესტრის ამონაწერის მიხედვით სს ,,მ-96“ რეგისტრირებულია სამეწარმეო რეესტრში, საიდენტიფიკაციო კოდით .... მოსარჩელეები _ ჯ. შ-ა და გ. ა-ი არიან საზოგადოების აქციონერები;

სს ,,მ-96“-ის სამეთვალყურეო საბჭოს 2004 წლის 20 მაისის კრებაზე მიღებუი იქნა გადაწყვეტილება ქ.თბილისში, ... გამზირი №16-ში, პირველ სართულზე მდებარე საზოგადოების კუთვნილი 35კვ.მ ფართის გასხვისებისა და ამონაგები თანხის დივიდენდების სახით აქციონერებისათვის გადაცემის შესახებ. კრების ოქმზე მითითებულია, რომ დ.გ-ე, გ.ო-ი, ნ.ხ-ე, ნ.ფოცხიშვილი, ნ.ლურსმანაშვილი, ჯ.შ-ა და გ.ა-ი ეთანხმებიან კრების გადაწყვეტილებას და აღნიშნული დადასტურებულია ხელმოწერებით;

2004 წლის 1 ივნისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, სს ,,მშენებლი-96-მა“ ნ. ჯ-ესა და კ. ბ-ს საკუთრებაში მიყიდა ქ.თბილისში, ... გამზირი №16-ში, პირველ სართულზე მდებარე 70.63კვ.მ ფართიდან 35კვ.მ ფართი;

სს ,,მ-96-ის“ აქციონერთა საერთო კრების 2008 წლის 24 სექტემბრის გადაწყვეტილებით, ქ.თბილისში, ... გამზირის №16-ში, პირველ სართულზე მდებარე საზოგადოების კუთვნილი 19.63კვ.მ №2 სათავსოდან გ. ო-ს საკუთრებაში გადაეცა 15კვ.მ ფართი, ხოლო დ. გ-ეს _ 4.63 კვ.მ ფართი;

2008 წლის 16 აპრილს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, ნ. ხ-ემ (გამყიდველმა) ქ.თბილისში, ... გამზირი №16-ში პირველ სართულზე მდებარE35.63კვ.მ ფართიდან (სათავსო №2) 16 კვ.მ მიყიდა ნ. ხ-ეს (მყიდველი) და მცირეწლოვან ნ. ხ-ის კანონიერ წარმომადგენელს _ მამას გოგი ხ-ს;

2009 წლის 2 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, კ. ბ-მა გ. ხ-ს საკუთრებაში გადასცა ქ.თბილისში, ... გამზირი №16-ში, პირველ სართულზე მდებარე, კ. ბ-ისა და ნ. ჯ-ის თანასაკუთრებაში არსებული 35კვ.მ ფართიდან კ. ბუიღილიშვილის წილი;

2009 წლის 22 ივლისს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, გ. ო-მა ქ.თბილისში, ... გამზირის №16-ში, პირველ სართულზე მდებარე №2 სათავსოს კუთვნილი 15კვ.მ ფართი საკუთრებაში გადასცა თამარ ოსაძეს;

საქმეში წარმოდგენილი სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, დ. გ-ის გარდაცვალებით 2009 წლის 18 მარტს გაიხსნა მემკვიდრეობა და გარდაცვლილის პირველი რიგის მემკვიდრემ _ მეუღლემ დ. გ-ემ მიიღო სამკვიდრო კანონით დადგენილი წესით, მათ შორის ქ.თბილისში, ... გამზირის №16-ში, პირველ სართულზე მდებარე სათავსო №2-ში არსებული ფართი.

სს ,,მ-96-ის“ სამეთვალყურეო საბჭოს 2007 წლის 14 თებერვლის №1 კრების ოქმის მიხედვით, ქ.თბილისში, ... გამზირი №16-ში განთავსებული საზოგადოების საკუთრებაში არსებული VII სართული, ფართით 508კვ.მ., უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ინტერესებიდან გამომდინარე;

2007 წლის 15 თებერვალს დადებული უძრავი ქონების უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ ხელშეკრულების მიხედვით, სს ,,მ-96-მა“ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადასცა ქ.თბილისში, ... გამზირის №16-ში მდებარე 508კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი;

საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, ... გამზირის №16-ში განთავსებული საზოგადოების საკუთრებაში არსებული VII სართული ფართით 503კვ.მ., რეგისტრირებულია სახელმწიფო საკუთრებად, უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მითითებულია საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს №16/4 წერილზე, დამოწმების თარიღი 08/01/2010.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, არ უნდა ყოფილიყო გაზიარებული აპელანტის მითითება იმის თაობაზე, რომ 2004 წლის 20 მაისის სხდომის ოქმზე აპელანტთა ხელმოწერა არ ადასტურებდა მათ მიერ კრების გადაწყვეტილების შინაარსის გაცნობის და მასზე დათანხმების ფაქტს. აპელანტები მიუთითებდნენ, რომ მათ ხელი მოაწერეს ცარიელი ფურცლის მეორე გვერდზე და შემდეგ მოხდა კრების გადაწყვეტილების „ჩაბეჭდვა“. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, აღნიშნული გარემოების მტკიცების ტვირთი სწორედ აპელანტებს (მოსარჩელეებს) ეკისრებოდათ. მათ ვერ გაამყარეს მითითებული პოზოცია რაიმე მტკიცებულებით. აღნიშნულის საწინაღმდეგოდ საქმეში წარმოდგენილი იყო კრების ოქმის დედანი, რომლის მიხედვითაც დასტურდებოდა, რომ აპელანტებმა თანხმობა განაცხადეს 2004 წლის 20 მაისს სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებაზე სს „მ-96-ის“ კუთვნილი უძრავი ქონების ნაწილის გასხვისებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელის მოთხოვნა 2004 წლის 20 მაისის სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომის ოქმის და 2008 წლის 24 სექტემბრის აქციონერთა კრების ოქმის ბათილად ცნობის თაობაზე ხანდაზმული იყო და აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გამოიყენა და განმარტა ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლი. ამ ნორმის თანახმად, დაუშვებელია პარტნიორთა კრების, აგრეთვე სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება შესაბამისი ოქმის შედგენიდან 2 თვის ვადის გასვლის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც კრება (სხდომა) მოწვეულ იქნა ან ჩატარდა კანონის ან წესდების ნორმების უხეში დარღვევით. ამ შემთხვევაში გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა ერთი წელია. დადგინდა, რომ 2008 წლის 24 სექტემბრის კრების თაობაზე გამოქვეყნდა 2008 წლის 4 სექტემბრის გაზეთ „საქართველოს რესპუბლიკაში“, ხოლო მხარემ სასამართლოს სარჩელით მიმართა 2010 წლის ოქტომბერში.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტთა მოსაზრება სადავო კრების ოქმების მიმართ სასარჩელო ხანდაზმულობის სამოქალაქო კოდქსით დადგენილი 10-წლიანი საერთო ვადის, როგორც უფრო ახალი კანონით დადგენილი წესის გამოყენების თაობაზე, ვინაიდან, პალატის მითითებით, ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი წარმოადგენს სპეციალურ კანონს და განსახილველ შემთხვევაში სწორედ ეს კანონი უნდა ყოფილიყო გამოყენებული.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის გამო, არ არსებობდა 2004 წლის 20 მაისის სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომის ოქმის, 2008 წლი 24 სექტემბრის აქციონერთა კრების ოქმის გაუქმების მატერიალურ-სამართლებრივი წინაპირობები, ხოლო გარიგებათა ბათილობა მოთხოვნილი იყო აღნიშნული ოქმების ბათილად ცნობის თანმდევი შედეგის სახით, სწორი იყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასკვნა აღნიშნული ოქმების შედეგად დადებული გარიგებების ბათილობის საფუძვლების არარსებობის შესახებ. ამასთან, ქონების გასხვისების თაობაზე გადაწყვეტილებების ძალაში ყოფნის პირობებში იურიდ. ინტერესი ეკარგებოდა მოსარჩელეთა მოთხოვნას გარიგებების ბათილად ცნობის შესახებ.

რაც შეეხებოდა 2007 წლის 14 თებერვლის სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომის ოქმის ბათილად ცნობის მოთხოვნას, სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა ხსენებულ მოთხოვნასთან მიმართებით საქალაქო სასამართლოს მიერ გაკეთებული დასკვნა მოსარჩელეთა იურიდ. ინტერესის არარსებობის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ჯ. შ-ამ და გ. ა-მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორების მითითებით, ორივე ინსტანციის სასამართლო საუბრობს 2004 წლის 20 მაისის სამეთვალყურეო საბჭოს კრებაზე და კანონიერად მიიჩნევს მიიჩნევს მას. ორივე სასამართლო აღნიშნავს, რომ საბჭოს სხდომაში მონაწილეობდნენ ჯ. შ-ა და გ. ა-იც და მათ საბჭოს გადაწყვეტილებაზე თანხმობა დაადასტურეს ხელმოწერით. სინამდვილეში, სხდომა მოსარჩელეების მონაწილეობით საერთოდ არ ჩატარებულა. რაც შეეხება ხელმოწერებს, ისინი აღებულია აქციონერთა კრების ერთ-ერთი გადაწყვეტილებიდან, რომლის წინა გვერდზეც განთავსდა სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომის ოქმი. სამეთველყურეო საბჭოს სხდომებში აქციონერები როგორც წესი არ მონაწილეობენ. ამიტომ, გაუგებარია, თუ რატომ უნდა ყოფილიყო აღნიშნულ სხდომაზე მიწვეული ერთ-ერთი აქციონერი, შ-ა, მით მეტეს რა უფლება ექნებოდა მას, გამოეთქვა თავისი აზრი.

კასატორთა განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლიდან გამომდინარე, სამოქალაქო სამართლებრივ ურთიერთობებში ხანდაზმულობის წარმოშობა უკავშირდება იმ საკითხს, თუ როდის შეიტყო პირმა ან, როდის უნდა უნდა შეეტყო მას, თავისი უფლების დარღვევის შესახებ. მოსარჩელემ 2004 წლის 20 მაისის საბჭოს გადაწყვეტილების შესახებ შეიტყო სარჩელის შეტანამდე რამდენიმე კვირით ადრე, შესაბამისად, სარჩელი არ ყოფილა ხანდაზმული. გარდა ამისა, „ნორმატ. აქტების შესახებ‘‘ კანონის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, ხანდაზმულობის ზოგად ვადასთან მიმართებით ვრცელდება არა „მეწარმეთა შესახებ‘‘ 1994 წლის კანონის მე-15 მუხლში მითითებული ვადა, არამედ, უფრო ახალი კანონით, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილი 10 წლიანი ხანდაზმულობის ვადა.

საქმის განმხილველმა სასამართლოებმა ყურადღება არ მიაქციეს იმ გარემოებაზე, რომ სს ,,მ 96-ის“ წესდების 10.10 მუხლის თანახმად საზოგადოების საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გასხვისება, წარმოადგენს მხოლოდ სამეთვალყურეო საბჭოს კომპეტენციას. აქციონერთა კრების კომპეტენცია მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს ქონების გასხვისება, თუ საქმე შეეხება საზოგადოების აქტივების ღირებულების ნახევარზე მეტის გასხვისებას, რასაც ადგილი არ ჰქონია, ე.ი. შ-ასა და ა-ის მიწვევის შემთხვევაშიც კი, კრება არაუფლებამოსილი იქნებოდა განეხილა საკითხი, ვინაიდან უშუალოდ საკითხი იყო სამეთვალყურეო საბჭოს ქვემდებარე.

კასატორების მოსაზრებით, იმის გათვალისწინებით, რომ 2004 წლის 1 ივნისის გარიგების დადების საფუძველს წარმოადგენდა 2004 წლის 20 მაისის სამეთვალყურეო საბჭოს ოქმი, შესაბამისად, 2004 წლის 1 ივნისის გარიგება ბათილია სამოქალაქო კოდექსის 54-ე და 61-ე მუხლების მოთხოვნათა გათვალისწინებით, როგორც უცილოდ ბათილი (არარა) გარიგება.

საკასაციო საჩივრის თანახმად, ორივე ინსტანციის სასამართლო შეეხება სს ,,მ 96-და“ და ეკონომიკის სამინისტროს შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებას, და მიიჩნევს, რომ ეკონომიკის სამინისტრო არა გასაჩივრებული ხელშეკრულების, არამედ სხვა დოკუმენტის საფუძველზე გამხდარა მე-7 სართულის მესაკუთრე. ასეთ შემთხვევაში, დაუსაბუთებელია, თუ რატომ არ ცნო ბათილად სასამართლომ ჩუქების ხელშეკრულება და სამეთვალყურეო საბჭოს კრების ოქმი, როგორც არარა გარიგებები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ჯ. შ-ასა და გ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ჯ. შ-ასა და გ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მათ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1000 ლარი) 70% _ 700 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ჯ. შ-ასა და გ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორებს _ ჯ. შ-ას და გ. ა-ს დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ჯ. შ-ას მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1000 ლარი) 70% _ 700 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.