ას-1788-1765-2011 6 თებერვალი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ თ. მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. მ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება– თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების კახეთის სამხარეო სამმართველოს მიმართ და მოითხოვა მამის _ ი. მ-ის დანაშთი 0.75 ჰა მიწის ნაკვეთის, ასევე ბებიის _ ს. მ-ის დანაშთი 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე მდებარე 100 კვ.მ შენობა-ნაგებობის მემკვიდრეობით მიღების ვადის გაგრძელება შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელის მამა გარდაიცვალა 1996 წლის 21 მარტს, ხოლო ბებია, 1997 წლის 6 ივლისს. თ.მ-ი დარჩა ინვალიდ დედასთან ერთად და თავადაც გახდა ავად. ოჯახმა გაჭირვებით მოაგროვა თანხა და ბებიის გარდაცვალებიდან 4 თვეში მოსარჩელე გაემგზავრა გერმანიაში სამკურნალოდ და სწავლის გასაგრძელებლად.

სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით თ. მ-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელე თ. მ-ს გაუგრძელდა კანონიერი მემკვიდრეობის წესით სამკვიდროს მიღების ვადა მამკვიდრებელ ს. მ-ისა და ი. მ-ის სამკვიდრო ქონებაზე.

სიღნაღის რაიონულ სასამართლოს განცხადებით მიმართა ნ. მ-მა და მოითხოვა ამავე სასამართლოს 2007 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 18 ივლისის განჩინებით განცხადება დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი ამავე სასამართლოს 2007 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილება. საბოლოოდ, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 18 ივლისის განჩინება ძალაში დარჩა ს. მ-ის სამკვიდრო ქონებაზე კანონიერი მემკვიდრეობის წესით სამკვიდროს მიღების ნაწილში, ხოლო ი. მ-ის სამკვიდროს მიღების ნაწილში 2007 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელეს გაუგრძელდა კანონიერი მემკვიდრეობის წესით სამკვიდროს მიღების ვადა 1997 წლის 6 ივლისს გარდაცვლილ მამკვიდრებელ ს. მ-ის სამკვიდრო ქონებაზე.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. მ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 ოქტომბრის განჩინებით ნ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, რაც საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრე ნ. მ-მა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით თ. მ-ის სარჩელის არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 1997 წლის 6 ივლისს გარდაიცვალა ს. მ-ი, რომელსაც ანდერძი არ დაუტოვებია. ს. მ-ის გარდაცვალების შემდეგ, 1997 წლის 6 ივლისს, გაიხსნა მისი სამკვიდრო, რაც წარმოადგენს სიღნაღის რაიონის სოფელ ნუკრიანში მდებარე 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განლაგებულ 100 კვ.მ შენობა-ნაგებობას. ს. მ-ის პირველი რიგის კანონიერი მემკვიდრეები: მისი მეუღლე და შვილები გარდაიცვალნენ. მხარეები არიან ერთმანეთის ბიძაშვილები. თ. მ-ის მამა ი. მ-ი გარდაიცვალა 1996 წელს, ხოლო ნ. მ-ის მამა ლ. მ-ი _ 2002 წელს. თ. მ-ს ს. მ-ის სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით არ მიუღია და 1997 წლის 6 ივლისიდან, სამკვიდროს გახსნის მომენტიდან კანონით დადგენილ ვადაში _ 1998 წლის 6 იანვრამდე სამკვიდროს მისაღებად ნოტარიუსისთვის არ მიუმართავს. სსიპ «დავით გურამიშვილის პედაგოგიური კოლეჯის მიერ» 2007 წლის 22 ივნისით გაცემული ¹133 ცნობის თანახმად, სკოლამდელი აღზრდის ფაკულტეტის სტუდენტი, თ. ი.ის ასული მ-ი 1997 წლის 20 ნოემბრიდან 1998 წლის 1 ნოემბრამდე იმყოფებოდა აკადემიურ შვებულებაში საზღვარგარეთ მკურნალობის გამო, ხოლო საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის მიერ 2007 წლის 17 მაისის ¹38-9/2-1312 ცნობის თანახმად, 1997 წლის 17 ნოემბერს თ. მ-მა საქართველოს საზღვარი გადაკვეთა აეროპორტ «თბილისის» გავლით.თ. მ-ს, ავადმყოფობის მიზეზით საქართველოში არყოფნის გამო, ობიექტურად არ ჰქონდა შესაძლებლობა განეხორციელებინა სამემკვიდრეო უფლებები სამკვიდროს გახსნიდან ექვსთვიან ვადაში.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო პროცესი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს უფლებებთან ერთად აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს. ეს დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით, რომლითაც მოდავე მხარეებს თანაბარი შესაძლებლობა აქვთ, განსაზღვრონ ფაქტები თავიანთი მოთხოვნებისა თუ შესაგებლის დასასაბუთებლად და თვითონვე მიიღონ გადაწყვეტილება, თუ რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ ვერ წარმოადგინა იმ გარემოების დამადასტურებელი შესაბამისი მტკიცებულებები, რომ სამკვიდროს მისაღებად დადგენილი დროის გასვლის შემდეგ, 1998 წლის 6 იანვრიდან, სასამართლოსათვის სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელების მოთხოვნით მიმართვამდე, 2007 წლის 5 ივლისამდე, თუ რა საპატიო მიზეზის გამო ვერ შეძლო მიემართა სათანადო ორგანოებისათვის სამკვიდროს მიღების მოთხოვნით. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 1998 წლის 6 იანვრიდან 2007 წლის 5 ივლისამდე, საქმეში არსებული მასალებით არ დასტურდება თ. მ-ის მიერ სამკვიდროს მიღებისათვის კანონით გათვალისწინებული ვადის გადაცილების საპატიო მიზეზები.

სამოქალაქო კოდექსის 1306-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის, 1336-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის 1421-ე და მუხლის 1424-ე მუხლების თანახმად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს მითითებული ნორმებით გათვალისწინებული არც ერთი მოქმედება არ განუხორციელებია. მან მხოლოდ მემკვიდრეობის უფლების წარმოშობიდან მე-10 წელს მიმართა სასამართლოს სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელების მოთხოვნით. მოცემულ საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 ივლისის განჩინებაში მითითებულია, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 1426-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სასამართლოს შეფასების საგანია ვადის გადაცილების მიზეზის საპატიოობა, რაც გულისხმობს შეფასებას, სამკვიდროს მიღებისათვის კანონით გათვალისწინებული ვადის გადაცილება თუ რამდენადაა საპატიო. აღნიშნული მოსაზრება გამომდინარეობს თვითონ ტერმინის ,,ვადაგადაცილების’’ განმარტებიდან. მითითებული ტერმინი გულისხმობს არა რაიმე ვადაში, არამედ ამ ვადის გასვლის შემდგომ პერიოდშიც არსებულ მდგომარეობას, ანუ ეს ეხება არა მხოლოდ სამკვიდროს მისაღებად დადგენილ ექვს თვეს, არამედ იმ პერიოდსაც, ვიდრე მხარემ მიმართა სათანადო ორგანოებს სამკვიდროს მიღების მოთხოვნით. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელემ, ნაცვლად ექვსი თვისა, სამკვიდროს მიღებისათვის კანონით დადგენილი ღონისძიებები გამოიყენა თითქმის 10 წლის შემდეგ, ე.ი მოსარჩელემ 9-10 წლით გადააცილა სამკვიდროს მისაღებად კანონის გათვალისწინებულ ვადას. ამასთან, როგორც აღინიშნა, საქმის მასალებით არ დგინდება სამკვიდროს მიღებისათვის კანონით გათვალისწინებული ვადის მთელი პერიოდისათვის გადაცილების მიზეზის საპატიოობა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა თ. მ-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში საერთოდ არ მოიპოვება დასაბუთება იმის შესახებ, რომ დღემდე ძალაშია სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 18 ივლისის განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც თ. მ-ს გაუგრძელდა სამკფვიდროს მიღების ვადა კანონისმიერი მემკვიდრეობის წესით მამის, ი. მ-ის, სამკვიდრო ქონებაზე, ხოლო ბებიის დანაშთ სამკვიდრო ქონებაზე თ. მ-ს უფლება წარმოეშვა როგორც მამის, ი. მ-ის კანონიერ მემკვიდრეს და სწორედ მამის კუთვნილი მემკვიდრეობის უფლება გადავიდა თ. მ-ზე მამის ბებიაზე უფრო ადრე გარდაცვალების გამო. სასამართლომ ნ. მ-ი უფლებრივად არასწორად გაათანაბრა თ. მ-თან და არ შეაფასა ის გარემოება, რომ თ. მ-ის მამა ი. მ-ი მუდმივად ცხოვრობდა სადავო სახლში და გარდაიცვალა 1996 წელს დედის გარდაცვალებამდე, ხოლო ნ. მ-ის მამა ლ. მ-ი გარდაიცვალა ს. მ-ის გარდაცვალებიდან 5 წლის შემდეგ და აღნიშნული ქონება არასოდეს აღრიცხულა მის საკუთრებაში. ლ. მ-ი მუდმივად ცხოვრობდა ქ.თბილისში და ვერ მიიჩნევა სამკვიდრო ქონების მფლობელად. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია რეალური ფაქტობრივი გარემოებანი მიუხედავად იმისა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ თ. მ-ის კმაყოფაზეა მისი მძიმედ დაავადებული დედა, რომელიც მუდმივად საჭიროებს მუდმივ ზრუნვას და მეთვალყურეობას, რაც ასევე ხელისშემშლელი აღმოჩნდა თ. მ-ისათვის სამემკივდრეო საკითხების დროულად გაფორმებისათვის, საერთოდ არ შეაფასა საქმეში არსებული ცნობა და საპენსიო მოწმობა დედის მეორე ჯგუფის ინვალიდობის შესახებ და არასწორად მიუთითა, რომ თითქოს საქმის მასალებით არ დგინდება 6 თვის შემდგომ სამკვიდროს გაუფორმებლობის საპატიოდ ცნობის მიზეზი. აღსანიშნავია, რომ სასამართლოს მან მიმართა სადავო სახლის გაფორმებისთანავე, ქონებაზე ვერაფრით დაიწყებოდა სასამართლოს საქმის წარმოება, ხოლო, როგორც კი შეძლო სახსრების მოპოვება, არაერთხელ ჩავიდა მამის სახლში და ყველაფერი გააკეთა ბინის დარეგისტრირებისათვის, ხოლო ნ. მ-ის არასოდეს უზრუნია სამკვიდროს გაფორმებაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება სამოქალაქო კოდექსის 1424-ე და 1426-ე მუხლების შესაბამისად. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ თ. მ-ს უნდა დაუბრუნდეს ლილი მ-ის მიერ 2012 წლის 13 იანვარს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

თ. მ-ს დაუბრუნდეს ლილი მ-ის მიერ 2012 წლის 13 იანვარს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.