ას-1795-1772-2011 6 თებერვალი, 2012 წელი,

B ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

კასატორი _ ი. ც-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. მ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი _ ნათესაური კავშირის დადგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. მ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ი. ც-ის მიმართ და მოითხოვა ნათესაური კავშირის დადგენა შემდეგი საფუძვლებით: 1981 წლის 7 დეკემბერს დაიბადა ქ.თბილისში, გაურკვეველი მიზეზების გამო, მის დაბადების მოწმობაში ჩაიწერა „მდ.“, ხოლო შემდგომ ყველა სხვა დოკუმენტში სახელი „მ.“. იგი არის გარდაცვლილი ა. მ-ის შვილი და ნათესაური კავშირის დადგენით სურს მამის დანაშთ ქონებაზე მემკვდრეობის მიღება.

მოპასუხე ი. ც-ემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილია სამოქალაქო რეესტრის დიდუბე-ჩუღურეთის სამსახურის 2010 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილება მ. მ-ის დაბადების აქტის ჩანაწერში სახელის შესწორების შესახებ, რაც ადასტურებს, რომ დაბადების სააქტო ჩანაწერის ორივე ეგზემეპლარში, რომელიც ინახება თბილისისა და ცენტრალურ არქივებში, გადასწორების გარეშე გარკვევით იკითხება სახელი „მდ.“. ამდენად, შეცდომა დაბადების სააქტო ჩანაწერში არ არის დაშვებული და ა. მ-ის შვილია მდ. მ-ი და არა მ. მ-ი. მოსარჩელის ინტერესია, დაადასტუროს, რომ ა. მ-ი არის მისი მამა. სასამართლო წესით ამ ფაქტის დადგენისათვის კი აუცილებელია მინიმუმ იმ წინაპირობის არსებობა, რომ სხვა წესით ვერ იქნა მოპოვებული ა. მ-ის მოსარჩელის მამობის დამადასტურებელი საბუთი. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს უარი მ. მ-ისათვის მდ. მ-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერში ცვლილების შეტანის შესახებ კი, არ შეიძლება ჩაითვალოს იმ წინაპირობად, რომ სხვა წესით მ. მ-ისა და ა. მ-ის ნათესაური კავშირის დამადასტურებელი მტკიცებულების მოპოვება შეუძლებელია. სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს უარი კი, პირიქით იმას ადასტურებს, რომ შეცდომა დაშვებული არ არის და დაბადების სააქტო ჩანაწერის ორივე ეგზემპლარში გარკვევით იკითხება სახელი „მდ.“. იმ მტკიცებულებას, რომლითაც უნდა დადგინდეს მშობლისა და შვილის ნათესაური კავშირი, წარმოადგენს ბავშვის დაბადების მოწმობა, ან მოწმობა მამობის დადგენის შესახებ. დაბადების მოწმობა პირველადი დოკუმენტია, რომლის საფუძველზეც გაიცემა შემდგომში პირადობის მოწმობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილებით მ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. მ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, მ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა. მ-ი გარდაიცვალა 2010 წლის 3 აპრილს. 2009 წლის 16 იანვარს ნიდერლანდების სამეფოს ამესფორდის ბურგომისტრის მიერ გაცემულ იქნა პასპორტი 1981 წლის 7 დეკემბერს დაბადებულ მ. მ-ის სახელზე. 2010 წლის 28 ივლისს მ. მ-მა განცხადებით მიმართა ნოტარიუს თამარ ჯიქურაულს, რომლითაც მოითხოვა მამის 2010 წლის 3 აპრილს გარდაცვლილ ა. მ-ის სამკვიდრო ქონებაზე, სავალდებულო წილის გათვალისწინებით სამკვიდრო მოწმობის გაცემა. ნოტარიუსის 2010 წლის 3 აგვისტოს დადგენილებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე იმ საფუძვლით, მან ვერ წარმოადგინა თავისი დაბადების მოწმობა. 2010 წლის 29 ივლისს მ. მ-მა მიმართა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს დიდუბე-ჩუღურეთის სამსახურს განმეორებითი დაბადების მოწმობის მოთხოვნით, რაზედაც აღნიშნულმა ორგანომ უთხრა უარი იმ საფუძვლით, რომ დაბადების აქტის ჩანაწერში, 1981 წელს 11 დეკემბერს თბილისის ჩუღურეთის რაიონული სამსახურის მიერრეგისტრირებულია სახელი ,,მდ.”, რაც წარმოდგენილი პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის – ნიდერლანდების სამეფოს მიერ გაცემულ პასპორტში მითითებული ინფორმაციის არაიდენტურია. სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს პასუხის თანახმად, ჩუღურეთის რრაიონის შსგ მიერ 1997 წლის 16 ივლისს მ. მ-ს (დაბ.07.12.1981წ.) მიენიჭა პირადი ნომერი ... და მასზე გაიცა საქართველოს მოქალაქის პასპორტი №..., რომელიც, 2007 წელს 17 ივლისს ვადის გასვლის გამო გაუქმებულია, ხოლო მ. მ-ის სახელზე პირადობის მოწმობა არ გაცემულა. 1981 წლის 7 დეკემბერს დაბადებული მ. მ-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერი (№1260) არც სრს-ის ქ. თბილისის არქივში და არც სრს-ს ძველი თბილისის არქივში აღმოჩნდა. სრს-ს თბილისის არქივში მოიძებნა 1981 წლის 7 დეკემბერს დაბადებული მდ. ა.ის ასული მ-ის, დაბადების აქტის ჩანაწერი. მდ. მ-ის დაბადების მოწმობაში მშობლების გრაფაში მითითებულია დედა ე. კ-ი, მამა ა. მ-ი. სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს 2011 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილებით, მ. მ-ის წარმომადგენლის განცხადება მ. მ-ის დაბადების ფაქტის დადგენის თაობაზე დატოვებულ იქნა განუხილველად და მასალები მდ. მ-ისათვის საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტასთან დაკავშირებით გადაეგზავნა სრს-ს მოქალაქეობისა და მიგრაციის სამმართველოს. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს 2011 წლის 3 ივნისის № 06/2730/გ გადაწყვეტილების შესაბამისად, რომლითაც განუხილველად იქნა დატოვებული მ. (მდ.) მ-ის განცხადება დაბადების იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენის თაობაზე, აღნიშნულია, რომ მდ. მ-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერის მიხედვით პირველადი დაბადების მოწმობის ნომერია ..., რომელშიც, სავარაუდოდ მითითებული იყო განმცხადებლის (მ. მ-ის) კანონიერი მონაცემი, კერძოდ, სახელი ,,მდ.”. სრს კომპიუტერულ მონაცემთა ბაზაზე დაყრდნობით დასტურდება, რომ მდ. მ-ის საქართველოს მოქალაქის პასპორტისა და მ. მ-ის ნიდერლანდების მოქალაქის პასპორტის ფოტოები იდენტურია. საქმის მასალებში წარმოდგენილი ანდერძის ასლით დადგენილია, რომ ა. მ-ის მიერ 1999 წლის 20 აგვისტოს შედგენილი სანოტარო ფორმის ანდერძის შინაარსის შესაბამისად, ა. მ-მა კუთვნილი ქონება, მათ შორის თბილისში, თემქის დასახლების, მე-11 მ/რ-ის, 2 კვ-ის 26-ე კორპუსში მდებარე ¹47 ბინა უანდერძა 1981 წელს დაბადებულ მ. მ-ს. 1981 წლის 7 დეკემბერს დაბადებული მ. მ-ი 1988 წლიდან 1997 წლის ჩათვლით. სწავლობდა ქ. თბილისში №166 გახანგრძლივებული დღის რეჟიმის ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლაში. ა. ე-ას ძე მ-ი ცნობილია 1981 წლის 7 დეკემბერს დაბადებული მდ. ა.ის ასული მ-ის მამად, ხოლო დედა ე. შალვას ასული კ-ია.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს 2010 წლის 9 დეკემბრის წერილზე თანდართული დოკუმენტებით დგინდება, რომ მ. მ-ის საქართველოს მოქალაქის პასპორტის №... გაცემის საფუძვლად მითითებულ დოკუმენტებს შორისაა მოქალაქე ა. ე-ას ძე მ-ის სანოტარო ფორმის თანხმობის ხელწერილი, რომლითაც ა. მ-ი იძლევა თანხმობას მისმა შვილმა –1981 წლის 7 დეკემბერს დაბადებულმა მ. ა.ის ასულმა მ-მა აიღოს საზღვარგარეთ გასამგზავრებელი პასპორტი. საქმის მასალებში წარმოდგენილ განცხადება-ანკეტაში, ცნობაში მ. მ-ისა და ა. მ-ის საცხოვრებელ ადგილად მითითებულია ერთი და იგივე მისამართი, კერძოდ, თბილისი, გ. ჩ-ის ქ№36/11. მოპასუხის მხრიდან დადასტურებულია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ ა. მ-ის შვილია მდ. მ-ი.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება ნათესაური კავშირის დადგენისას მოწმეთა ჩვენებების გაუზიარებლობის თაობაზე და განმარტა, რომ პირთა შორის ნათესაური კავშირის დადგენის მოთხოვნით სარჩელის განხილვისას სასამართლოს მიერ გამოსაყენებელი მტკიცებულებების ზუსტად და ამომწურავად განსაზღვრა შეუძლებელია, ამასთან, მოქმედი კანონმდებლობა არ აწესებს რაიმე სახის შეზღუდვას აღიარებითი სარჩელებთან (მათ შორის, ნათესაური კავშირის დადგენის თაობაზე) დაკავშირებით მტკიცებულებების სათანადოობის თვალსაზრისით, რაც გულისხმობს, რომ პირთა ნათესაური კავშირის დადგენის სასარჩელო მოთხოვნის განხილვისას საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების დასადგენად, სასამართლო უფლებამოსილია, გამოიყენოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული ნებისმიერი მტკიცებულება, მათ შორის, მოწმეთა ჩვენებები, ერთსა და იმავე მისამართზე რეგისტრაცია, ანდერძი და სხვ. სააპელაციო პალატამ მოწმეთა ჩვენებებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ა. მ-ის შვილს, მდ. მ-ს დედა ე. კ-მა სახელი ,,მდ.” შეუცვალა და შეარქვა ,,მ..”

სააპელაციო პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ მდ. მ-ის საქართველოს მოქალაქის პასპორტისა და მ. მ-ის ნიდერლანდების მოქალაქის პასპორტის ფოტოები იდენტურია და, მ. მ-ის ნიდერლანდების მოქალაქეობის ფაქტიდან გამომდინარე, მასალები სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს მოქალაქეობისა და მიგრაციის სამმართველოს გადაეგზავნა მდ. მ-ისათვის საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტასთან დაკავშირებით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლს, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელისათვის ნათესაური კავშირის დადგენის აუცილებლობა განაპირობა სწორედ იმ გარემოებამ, რომ არქივში არსებული დაბადების სააქტო ჩანაწერის მონაცემები, კერძოდ, სახელი - ,,მდ.”, არაიდენტურია მოსარჩელე მ. მ-ის სახელის საპასპორტო მონაცემთან -,,მ.”, მამასა და შვილს შორის ნათესაური კავშირის დადგენის იურიდიულ ინტერესს კი წარმოადგენს მ. მ-ის მიერ გარდაცვლილი ა. მ-ის მემკვიდრეობის მიღება. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მ. მ-მა სათანადო მტკიცებულებებზე დაყრდნობით დაასაბუთა სადავო ურთიერთობის (ნათესაური კავშირის) არსებობა გარდაცვლილ ა. მ-ს შორის, ასევე დაასაბუთა აღნიშნული ურთიერთობის დადგენის იურიდიული ინტერესიც, რაც სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. ც-ემ და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლო ნათესაური კავშირის დადგენის ფაქტობრივ საფუძვლად მიუთითებს მხოლოდ სახელების „მ.სა“ და მდ.ს“ არაიდენტურობაზე, თუმცა არ ასაბუთებს რაში გამოიხატება ან რით არის გამოწვეული შეცდომა და უფრო მეტიც არ უთითებს არც ერთ სამართლებრივ ნორმას, რომელიც სასამართლოს მიერ გაკეთებული დასკვნების სამართლებრივ საფუძვლად მიიჩნია. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულება სამოქალაქო რეესტრის დიდუბე-ჩუღურეთის სამსახურის 2010 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილება მ. მ-ის დაბადების აქტის ჩანაწერში სახელის შესწორების შესახებ ადასტურებს, რომ დაბადების სააქტო ჩანაწერის ორივე ეგზემპლარში, რომელიც ინახება თბილისისა და ცენტრალურ არქივებში, გადასწორების გარეშე გარკვევით იკითხება სახელი „მდ.“. ამდენად, შეცდომა „მდ. მ-ის“ დაბადების სააქტო ჩანაწერში არ არის დაშვებული და აღნიშნული სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი ვერ გახდებოდა, რაც ადასტურებს რომ ა. მ-ის შვილი არის მდ. მ-ი და არა მ. მ-ი. ხოლო სადავო არ არის და თავად მოსარჩელეც და სამოქალაქო რეესტრის მიერ მოკვლეული მტკიცებულებებიც ადასტურებენ იმ გარემოებას, რომ მ. მ-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერი საერთოდ არ არსებობს. სახელი „მ.“ დაფიქსირებულია მხოლოდ მოსარჩელის ნიდერლანდების სამეფოს მიერ გაცემულ პასპორტში და სკოლის ატესტატში. მაგრამ შეცდომის არსი ვერც მოსარჩელემ დაადასტურა და გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაშიც არაფერია მითითებული სააქტო ჩანაწერში დაშვებული შეცდომის შესახებ. აღნიშნული კი ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობდა პირთა ნათესაური კავშირის დადგენის არც სამართლებრივი და არც ფაქტობრივი საფუძველი, ვინაიდან არ არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 312-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული ნათესაური კავშირის დადგენის ფაქტობრივი წინაპირობა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. ც-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ი. ც-ეს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ი. ც-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

ი. ც-ეს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.