ას-1806-1780-2011 6 თებერვალი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შპს ,,ს. რ-ა»

წარმომადგენელი _ დ. ს-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს ,,... ი-ი»

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ გადაზიდვის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს ,,ს. რ-ამ» სარჩელით მიმართა ხაშურის რაიონულ სასამართლოს შპს ,,... ი-ის» წინააღმდეგ და მოითხოვა 5844.04 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით: შპს „... ი-მა“ 2007 წლის იანვრიდან 2007 წლის თებერვლამდე შპს „ს. რ-ის“ მეშვეობით ბათუმიდან აგარის მიმართულებით განახორციელა ბრაზილიიდან გამოგზავნილი ტვირთების სარკინიგზო გადაზიდვა. შეიცვალა საბაჟო რეჟიმი, რის შედეგაც მოპაუხეს დაერიცხა დამატებითი ღირებულების გადასახადი. შპს ,,... ი-ს» დაერიცხა დღგ-ს სახით 5844.04 ლარი, რაც წარმოადგენს მოპასუხის დავალიანებას, რომელიც შპს ,,ს. რ-ამ» გადაიხადა მოპასუხის მაგივრად, რითაც მიადგა ზიანი.

მოპასუხე შპს „... „ი-ი“ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ხანდაზმულია.

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 28 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს ,,ს. რ-ის» სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა შპს ,,ს. რ-ამ».

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 ნოემბრის განჩინებით შპს ,,ს. რ-ის» სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: შპს «... ი-სა” და შპს «ს. რ-ის” შორის 2007 წლის იანვარში გაფორმდა ტვირთის გადაზიდვის ხელშეკრულება საგზაო უწყისებით, რის გამოც 2007 წლის იანვარ-თებერვალში მოპასუხის კუთვნილი ტვირთი რკინიგზის მეშვეობით ბათუმიდან აგარის მიმართულებით სატვირთო ვაგონებით გადაზიდა.

პალატამ აღნიშნა, რომ გარდა საგზაო უწყისებისა, მხარეებს არ წარმოუდგენიათ ტვირთის გადაზიდვის ხელშეკრულება ან ზედნადები და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლო დასკვნა იმის თაობაზე, რომ მხარეებს შორის ტვირთის გადაზიდვის ხელშეკრულება დაიდო წარმოდგენილი საგზაო უწყისების მეშვეობით, ანუ სამოქალაქო კოდექსის 672-ე მუხლით გათვალისწინებული «სხვა დოკუმენტის” საფუძველზე. აქედან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმის თაობაზე, რომ მისი სასარჩელო მოთხოვნა დღგ-ს სახით გადახდილი თანხის

მოპასუხისათვის დაკისრების შესახებ არ გამომდინარეობს მხარეთა შორის დადებული გადაზიდვის ხელშეკრულებიდან და იგი წარმოადგენს უსაფუძვლო გამდიდრებიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას. აღნიშნულთა დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ უსაფუძვლო გამდიდრებისათვის დამახასიათებელია შემდეგი ნიშნების არსებობა: ა) უსაფუძვლო გამდიდრებას ადგილი უნდა ჰქონდეს აუცილებლად სხვა პირის ხარჯზე; ბ) უსაფუძვლო გამდიდრების დროს სხვისი ქონების შეძენა (დაზოგვა) ხდება „დაზარალებულის ხარჯზე“; გ) გამდიდრების პროცესი უნდა მიმდინარეობდეს სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. მითითებულ გარემოებები კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობდა, ვინაიდან არ დასტურდება ფაქტი იმის თაობაზე, რომ სადავო თანხა გადაიხადა მოსარჩელემ მოპასუხის ნაცვლად, რაც ჩათვლის წესით მიღებულ იქნა შპს «... ი-ის» მიერ, რამაც გამოიწვია მისი გამდიდრება მოსარჩელის ხარჯზე. სამოქალაქო კოდექსის 674-ე მუხლის 1 ნაწილის «ი» პუნქტის შესაბამისად (ხელშეკრულების დადების დროს მოქმედი რედაქციით), პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ მხარეები ხელშეკრულების არსებით პირობებზე შეთანხმდნენ და ამ პირობებით გადაზიდვასთან დაკავშირებული ხარჯები ნული ლარით განისაზღვრა. მოპასუხეს დღგ, ხელშეკრულების შესაბამისად, მოსარჩელისათვის ტვირთის გადაზიდვის ღირებულებასთან ერთად უნდა გადაეხადა და შპს «ს. რ-ას» აღნიშნული გადასახადი უნდა აესახა მხარეთა შორის დადებულ გადაზიდვის ღირებულებაში, რაც აღინიშნა კიდეც ნულოვანი განაკვეთით. აღნიშნული კიდევ ერთხელ ცხადყოფს, რომ დავა გამომდინარეობს არა უსაფუძვლოდ გამდიდრებიდან, არამედ მხარეთა შორის დადებული გადაზიდვის ხელშეკრულებიდან.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და, სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლისა და ამავე კოდექსის 699-ე მუხლის თანახმად, განმარტა, რომ, კონკრეტულ შემთხვევაში, ხანდაზმულობის ვადის დენა დაიწყო მხარეთა შორის ხელშეკრულების გაფორმებიდან სამი თვის შემდეგ. ხელშეკრულება მხარეთა შორის გაფორმდა 2007 წლის იანვარ-თებერვალში, როცა შპს «... ი-მა» შპს «ს. რ-ის» მეშვეობით განახორციელა ბრაზილიიდან გამოგზავნილი ტვირთის სარკინიგზო გადაზიდვა. შესაბამისად ხანდაზმულობის ვადის დენა დაიწყო 2007 წლის მაისიდან. შპს ს. რ-ამ კი, შპს «... ი-ს» ვალდებულების შესრულება მოსთხოვა მხოლოდ 2011 წლის 13 ივლისს

სარჩელის შემოტანის გზით, რაც განაპირობებს მისი მოთხოვნის ხანდაზმულობას.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს ,,ს. რ-ამ» და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: შპს „... ი-ს“ დღგ-ს გადახდის ვალდებულება წარმოეშვა საბაჟო რეჟიმის ცვლილების შედეგად, რაც შპს „ს. რ-ას“ ეცნობა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მოსავლების სამახურის რეგიონული საბაჟო „აღმოსავლეთის“ უფროსის მოადგილის 2007 წლის 11 ოქტომბრის ¹4-3015 წერილით, თანდართული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რეგიონული საბაჟო „აღმოსავლეთის“ მიერ შპს „... ი-ის“ დასარიცხი თანხის სიით, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 13 ივნისს ¹603 ბრძანების საფუძველზე. საქართველოს სარკინიგზო კოდექსის მე-2 მუხლის „ხ“ პუნქტი და 2004 წლის საგადასახადო კოდექსის 12 მუხლის მე-15 ნაწილი განსაზღვრავს გადაზიდვის სახეობის დაბეგვრის წესს, რომელიც წარმოადგენდა დღგ-ს ნულოვანი განაკვეთით დაბეგვრის ობიექტს. სწორედ ამის გამო შპს „ს. რ-ამ“ ზემოაღნიშნული ობიექტის დღგ-თი არ დაბეგრა. თუმცა საბაჟო რეჟიმი შეიცვალა, რამაც ობიექტის ნაცვლად დღგ-თი ნულოვანი დაბეგვრისა გამოიწვია ობიექტის დღგ-თი დაბეგვრის უცილებლობა, რაც დასტურდება თანდართული დეკლარაციებით, სადაც მითითებული არის საბაჟო რეჟიმის კოდები, რომელიც განისაზღვრება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2004 წლის 13 ივლისის 481-ე ბრძანებით დამტკიცებული სატვირთო-საბაჟო დეკლარაციის ფორმის, მისი შევსების წესისა და წარდგენის შესახებ ინსტრუქციითა და საბაჟო დეკლარირების კლასიფიკატორის ¹1 დანართით. შპს „ს. რ-ა“ აღნიშნული ცვლილების შესახებ ინფორმირებულ იქნა დაგვიანებით, რაც, საბაჟო ორგანოს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 13 ივნისის ბრძანების მე-2 პუნქტის თანახმად უნდა ეცნობებინა დეკლარირებიდან არა უგვიანეს 2 სამუშაო დღისა, სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ვალდებულება მოსარჩელის მხრიდან შესრულდა, ხოლო მოპასუხეს წარმოეშვა ვალდებულება დღგ-ს გადახდისა, რაც მოპასუხეს არ შეუსრულებია, გამომდინარე აქედან, „... ი-მა“ დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს «ს. რ-ის « საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს «ს. რ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შპს «ს. რ-ას” უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 20 დეკემბერს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს «ს. რ-ის» საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

შპს «ს. რ-ას” უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 20 დეკემბერს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.