ას-1824-1798-2011 6 თებერვალი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ კ. მ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე _ ამხანაგობა «ვ-ი 90/66»; გ. ც-ე; შ. დ-ე

მესამე პირი _ შპს «ო-ი»

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ბინის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილებით კ. მ-ას სარჩელი მოპასუხეების: ამხანაგობა «ვ-ი 90/66-ის», გ. ც-ისა და შ. დ-ის, მესამე პირის _ შპს «ო-ის» მიმართ, რომლითაც მან მოითხოვა ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა და ბინის მის საკუთრებაში აღრიცხვა, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, კერძოდ: ბათილად იქნა ცნობილი გ. ც-ეს და გ. ც-ეს შორის 2008 წლის 19 დეკემბერს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება; არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა 2009 წლის 10 იანვარს გ. ც-ეს და შ. დ-ეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე (ტომი I, ს.ფ. 407-412).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა კ. მ-ამ, რომელმაც მოითხოვა სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ამ ნაწილში საქმის საქალაქო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნება. აპელანტმა ასევე მოითხოვა მოწმეთა დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 28 თებერვლის განჩინების გაუქმება (ტომი I, ს.ფ. 429-439, ტომი II, ს.ფ. 11-21).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებით კ. მ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2008 წლის 19 დეკემბერს ამხანაგობა «ვ-ი 90/66-ს” და გ. ც-ეს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც გ. ც-ემ შეიძინა უძრავი ქონება _ ქ.თბილისში, ჟ-ას ქ.¹6-ში მე-7 სართულზე მდებარე ბინა ¹26;

2008 წლის 23 დეკემბერს ზემოაღნიშნული ბინა საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღირიცხა გ. ც-ის სახელზე;

2009 წლის 10 იანვარს გ. ც-ეს და შ. დ-ეს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც შ. დ-ემ 50000 აშშ დოლარად შეიძინა გ. ც-ის კუთვნილი, ქ.თბილისში, ჟ-ას ქ.¹6-ში მე-7 სართულზე მდებარე ¹26 საცხოვრებელი ბინა;

2004 წლის 18 თებერვალს შპს „ო-ს“, სს „ს. ბანკს“ და კ. მ-ას შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც კ. მ-ამ იყიდა შპს «ო-ის” კუთვნილი ქონება, კერძოდ, ქ.თბილისში, ჟ-ას ქ.¹6-ის IX სართული;

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოება 2010 წლის 10 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით შემძენის არაკეთილსინდისიერების თვალსაზრისით.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლისა და ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, პირის კეთილსინდისიერ შემძენად მიჩნევისათვის აუცილებელია სუბიექტურ და ობიექტურ ფაქტორთა ერთობლიობა. ობიექტური ფაქტორი მოიცავს შემდეგი გარემოებების კუმულაციას: ა. საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების მესაკუთრედ უფლების გამსხვისებელი უნდა იყოს დარეგისტრირებული; ბ. რეესტრის ჩანაწერების მიმართ შეტანილი არ უნდა იყოს საჩივარი. რაც შეეხება სუბიექტურ ფაქტორს, აღნიშნული გულისხმობს შემძენის სუბიექტურ დამოკიდებულებას ნამდვილი მესაკუთრის ვინაობისადმი.

განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2010 წლის 10 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის ქ.თბილისში, ჟ-ას ქ.¹6-ში მდებარე ¹26 ბინაზე რეგისტრირებული იყო გ. ც-ის საკუთრების უფლება. რეგისტრაციის საფუძვლად მითითებული იყო მასა და გ. ც-ეს შორის 2008 წლის 19 დეკემბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომელიც, თავის მხრივ, სანოტარო წესით იყო დამოწმებული. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, იმის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება, რომ შ. დ-ისათვის ცნობილი იყო ხელშეკრულების ბათილობისა და ნამდვილი მესაკუთრის ვინაობის შესახებ, სასამართლოში წარდგენილი არ ყოფილა, ხოლო მხოლოდ გ. ც-ის და შ. დ-ის ნაცნობობის ფაქტს არ შეიძლებოდა დაესაბუთებინა ამ უკანასკნელის არაკეთილსინდისიერება, ანდა ფიქტიური გარიგების დადების შესახებ „ურთიერთშეთანხმება“, რომლის დადასტურების ტვირთიც ეკისრებოდა კ. მ-ას.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ერთადერთ არგუმენტს, რომელიც აპელანტმა შემძენის კეთილსინდისიერების საპირისპიროდ წარადგინა, წარმოადგენდა სისხლის სამართლის საქმეზე მიცემული ჩვენებები, რომელთა თანახმადაც სადავო ბინაზე შ. დ-ემ ნასყიდობის თანხა გადაიხადა არა ხელშეკრულების დადებისთანავე, არამედ ხელშეკრულების დადებამდე, ხოლო ხელშეკრულება დაიდო ვალის გაქვითვის მიზნით. აპელანტის მოსაზრებით, ეს გარემოებები მიუთითებდნენ სადავო გარიგების მონაწილე სუბიექტების ნების გამოვლენის მოჩვენებით ხასიათზე.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოჩვენებითი გარიგების დროს მხარეთა შეთანხმება მოკლებულია ნამდვილობას და იგი კანონსაწინააღმდეგო მიზნების მისაღწევად ან დასაფარად გამოიყენება იმ მიზნით, რომ კრედიტორების დაკმაყოფილებას გაექცეს. მოჩვენებითი გარიგების დროს მოსაჩვენებლად იქცევა ამ გარიგების ნების გამომვლენი ყველა სუბიექტი. ის ფაქტი, რომელიც მიუთითებს სადავო გარიგების მხარეთა ნების გამოვლენის არანამდვილობაზე, უნდა დაამტკიცოს მან, ვისაც მიაჩნია, რომ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით შეილახა მისი უფლება. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, აპელანტმა ვერ მიუთითა ისეთ მტკიცებულებებზე, რომლითაც დადასტურდებოდა გ. ც-ისა და შ. დ-ის უკანონო „ურთიერთშეთანხმება“, მოქმედებები, რომლებიც მიუთითებდნენ გ. ც-ის და შ. დ-ის საერთო ინტერესებზე, რომლებიც გამორიცხავდნენ იმ განზრახვას, რომ მათ მიერ დადებულ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყოლოდა.

ზემოაღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ უდავო ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ შ. დ-ე დაეუფლა სადავო ბინას, მან იგი მოიყვანა საცხოვრებლად ვარგის მდგომარეობამდე და 2010 წლის იანვრიდან თავის ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა ამ ბინაში.

საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შ. დ-ე წარმოადგენდა კეთილსინდისიერ შემძენს და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მისი ინტერესების საწინააღმდეგოდ არამართებული იყო.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად აპელანტის მიერ მითითებული ის გარემოება, რომ სასამართლოს არ უმსჯელია სარჩელში მითითებულ მოთხოვნებზე – დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისა და სადავო ბინაზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ. მოცემულ შემთხვევაში დადგინდა, რომ კ. მ-ას წარმომადგენელმა ტარიელ კიკნაძემ 2010 წლის 9 აგვისტოსა და 2010 წლის 7 ოქტომბერს წარდგენილი განცხადებებით დააზუსტა მოპასუხეთა წრე და სასარჩელო მოთხოვნა, კერძოდ, მოსარჩელემ საბოლოოდ მოითხოვა უძრავ ნივთთან დაკავშირებული უკანონო გარიგებების ბათილად ცნობა და ამ უძრავი ნივთის მესაკუთრედ კ. მ-ას ცნობა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოცემული საქმე განიხილა კ. მ-ას სარჩელის მოთხოვნის ფარგლებში, რის გამოც აპელანტის პრეტენზია არ უნდა გაზიარებულიყო. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ განუმარტა მხარეს, რომ მას უფლება ჰქონდა, ამხანაგობა „ვ-ი 90/66-ის“ თავმჯდომარე გ. ც-ის მიმართ დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით დამოუკიდებელი სასარჩელო განცხადებით მიემართა სასამართლოსათვის.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შინაარსის გათვალისწინებით აშკარა იყო სამოტივაციო ნაწილის შემაჯამებელ დასკვნაშიOმექანიკური შეცდომის არსებობა, რის გამოც იგი ცალკეულ კონტექსტში არ უნდა შეფასებულიყო. გადაწყვეტილებაში სასამართლოს მიერ გადმოცემული მსჯელობა შეეხებოდა გ. ც-ესა და შ. დ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლების დასაბუთებას, რის გამოც უსაფუძვლო იყო აპელანტის მიერ მითითებული გარემოებები გადაწყვეტილებაში მოცემული ურთიერთსაწინააღმდეგო დებულებების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლო მიიჩნია აპელანტის მიერ სადავოდ გამხდარი გარემოება სასამართლოს მიერ საპროცესო ხარჯების მხარეთა შორის განაწილების შესახებ. ამასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მართალია სარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, კერძოდ, 2008 წლის 19 დეკემბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში, მაგრამ ამ ნაწილში სახელმწიფო ბაჟის გადახდა მოპასუხეებს არ დაკისრებიათ, ვინაიდან, მოსარჩელემ სახელმწიფო ბაჟი გადაიხადა უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ სარჩელის მოთხოვნის ნაწილში, უძრავი ქონების ღირებულების გათვალისწინებით. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სარჩელის მოთხოვნის – 2008 წლის 19 დეკემბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის დაკმაყოფილება მოსარჩელისათვის არ წარმოშობდა გარკვეულ სამართლებრივ შედეგს უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის თვალსაზრისით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კ. მ-ას სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი იყო და არ არსებობდა მისი დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი (ტომი II, სფ. 113-122).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა კ. მ-ამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნა, რომელიც მას ავალდებულებდა მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ გამოკვლევას. გარდა ამისა, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე, 312-ე, 477-ე მუხლები. სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვა ის გარემოება, რომ შ. დ-ეს, როგორც ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარეს, არ განუხორციელებია აღნიშნული ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელი მოქმედებები, კერძოდ, იმის მიუხედავად, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მიეთითა ნასყიდობის საგანში 50000 აშშ დოლარის გადახდის შესახებ, სადავო არაა, რომ შ. დ-ეს თანხა საერთოდ არ გადაუხდია. ამ უკანასკნელის მიერ წინასწარ გამოძიებაში მიცემული ჩვენებებით დგინდება, რომ გ. ც-ის ვალის უზრუნველსაყოფად მან იპოთეკით დატვირთა მამაპაპისეული სახლი, რომელიც შემდეგ რეალიზებულ იქნა. ასეთი ვითარების არსებობა გამორიცხავს შ. დ-ის მხრიდან თანხის გადახდას და იმასაც, რომ მას გ. ც-ის ვალი ჰქონდა;

წინასწარ გამოძიებაში როგორც დ-ის, ისე ც-ეების მიერ მიცემული ჩვენებების გათვალისწინებით კასატორს არასწორად მიაჩნია სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება იმასთან დაკავშირებით, რომ შ. დ-ესა და გ. ც-ეს შორის არ არსებობდა ურთიერთშეთანხმება კახა მ-ას ბინის მისაკუთრების მიზნით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 იანვრის განჩინებით კ. მ-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ კ. მ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას კ. მ-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (4170.50 ლარი) 70% _ 3325.35 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კ. მ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ კ. მ-ას დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (4170.50 ლარი) 70% _ 3325.35 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.