ას-1825-1799-2011 3 თებერვალი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ ი. და ა. ფ-ები (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ დ. წ-ი (მოსარჩელე)

მესამე პირი _ ნ. წ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოს სხვა შემადგენლობისათვის ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი _ მამობის დადგენა, სააქტო ჩანაწერებში ცვლილების შეტანა, ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. წ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების ი. ფ-ისა და ა. ფ-ის მიმართ, სამოქალაქო კოდექსის 1190-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა და 1192-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, 1975 წლის 16 ნოემბერს დაბადებული დ. წ-ის მამად 2009 წლის 29 იანვარს გარდაცვლილი ნ. ც-ის ცნობის, სააქტო ჩანაწერიდან მამად მითითებული პირის _ ჯ. წ-ის ამოღების, დაბადების სააქტო ჩანაწერში ცვლილებების შეტანისა და ა. ფ-სა და ი. ფ-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით შემდეგი გარემოებების გამო:

დ. წ-ის დედა ნ. ჯ-ი 1966 წელს დაქორწინდა ჯ. წ-ზე და მიიღო ამ უკანასკნელის გვარი. 1967 წელს შეეძინათ მოსარჩელის ნახევარდა _ ი. წ-ი. 1970 წელს ნ.ჯ-ი და ჯ.წ-ი განქორწინდნენ, თუმცა სასამართლოს გზით განქორწინება 1976 წელს დადასტურდა. ნ. ჯ-მა 1970 წელს გაიცნო დ. წ-ის მამა _ ნ. ვ.ის ძე ც-ი, რომელმაც მუშაობა დააწყებინა მას დეზერტირების ბაზართან მდებარე მაღაზიაში, სადაც თავად დირექტორი იყო. ნ. ც-სა და ნ. ჯ-ს შეეძინათ შვილი, რომელიც, გამომდინარე იქიდან, რომ მოსარჩელის დედა 1976 წლამდე ოფიციალურად ქორწინებაში იყო ჯ. წ-თან, დაბადების მოწმობაში ჩაიწერა დ. ჯ.ს ძე წ-ად. ნ.ჯ-ი და ნ.ც-ი არ დაქორწილებულან, მათი ურთიერთობა კი დასრულდა დაშორებით. მიუხედავად ამისა, ნ. ც-ს ურთიერთობა არ შეუწყვეტია დ. წ-თან და იგი ხშირად დაჰყავდა ცირკში, ზოოპარკში, საბავშვო თეატრში, ყიდულობდა სათამაშოებსა და ტანსაცმელს, ჩუქნიდა ფულს, მიჰყავდა თავის სახლში. დ. წ-ი რჩებოდა ხოლმე პაპასთანაც და ნათესავებთანაც ერთად მიდიოდნენ. მამაშვილური ურთიერთობა დ. წ-სა და ნ. ც-ს შორის გრძელდებოდა ისე, რომ მოსარჩელე კვლავ რჩებოდა დ. ჯ.ს ძე წ-ად. ნ. ც-ი ისე გარდაიცვალა, რომ შვილი თავის გვარზე არ გადაუყვანია, მას არც სხვა ოჯახი და არც სხვა შვილი არ ჰყავდა. სინამდვილეში მამკვიდრებლის ერთადერთი მემკვიდრე და გვარის გამგრძელებელი არის მოსარჩელე, თუმცა სამკვიდროს მისაღებად ნოტარიუსს მიმართა ი. ფ-მა, რომელსაც, თითქოს ნ.ც-მა ანდერძით დაუტოვა მთელი თავისი ქონება. მოსარჩელის განმარტებით, ანდერძი ყალბია. ა. ფ-ი და ი. ფ-ი უკანონოდ დაეუფლნენ ნ. ც-ის ქონებას. დ. წ-ი რომ ნამდვილად ნ. ც-ის ვაჟი იყო, ამას ადასტურებენ, არამხოლოდ ნ. ჯ-ი და მისი ნათესავები, არამედ თვით ნ. ც-ის ნათესავები, კერძოდ, მისი ბიძაშვილები. სწორედ ამიტომ, არც ერთ ბიძაშვილს არ მიუმართავს ნოტარიუსისთვის ქონების მიღების მიზნით. აღნიშნული გარემოება იცოდნენ მოპასუხეებმაც, რის გამოც ი.მა, სამკვიდროს მიღების 6-თვიანი ვადის გასვლისთანავე, სადავო ქონება მიჰყიდა დედას _ ა. ფ-ს, რათა, იმ შემთხვევაში, თუ დ. წ-ი ცნობილ იქნებოდა კანონისმიერ მემკვიდრედ, მყიდველი მაინც ჩაითვლებოდა კეთილსინდისიერ შემძენად და ქონებასაც შეინარჩუნებდნენ. სადავო ქონების ნასყიდობის ფაქტს ადასტურებს ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან. ნ. ც-ი ქ.თბილისში, ყ-ის ქ¹4-ში მდებარე ¹81 ბინის გარდა, ასევე ფლობდა შპს «გ-ოში» წილის 60%-ს. ი. ფ-ი ცდილობს აღნიშნული წილიც გადააფორმოს დედის ან სხვა ნათესავის სახელზე. ნ. ც-მა სამომავლო გეგმები გააცნო მის ბიძაშვილ ნ. ც-ს, რომელთანაც ახლო ურთიერთობა ჰქონდა, თუმცა მას არაფერი უთქვამს ანდერძის შესახებ.

მოპასუხე ი. ფ-მა სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა შემდეგი საფუძვლებით:

ნ. ც-ი ცხოვრობდა ი. ფ-თან ერთად და მისი ოჯახის სრულუფლებიანი წევრი იყო, იგი მოსიყვარულე, მზრუნველი და კეთილშობილი ადამიანი იყო, მას არ ჰყავდა ცოლ-შვილი. ნ.ც-ი ხშირად უჩიოდა კუჭის წყლულს და სახსრების დაავადებას, რაზედაც მკურნალობდა კიდეც. 2009 წლის იანვარში, ავადმყოფობის გართულების გამო, ი. ფ-მა წაიყვანა იგი ექიმთან, რომლის მითითებითაც, ავადმყოფი მოთავსებულ იქნა ალადაშვილის სახელობის საავადმყოფოში, სადაც მას ყურადღებას არ აკლებდა ფ-ების ოჯახი. იგი იყო, არამხოლოდ ოჯახის წევრი, არამედ ი. ფ-ის ნათლია და შვილივით ზრუნავდა მასზე. საავადმყოფოში მოხვედრის შემდეგ, რადგანაც მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა უარესდებოდა, ნ.ც-მა მოითხოვა ნოტარიუსის მიყვანა. 2009 წლის 25 იანვარს, მისი თხოვნის შედეგად, მისმა თანამშრომლებმა: მ. ხ-მა და ნ. ხ-მა საავადმყოფოში მიიყვანეს ნოტარიუსი ქ.ჩ-ე რომელმაც, ნ. ც-ის კარნახით, საავადმყოფოშივე შეადგინა ანდერძი. ანდერძის თანახმად, მოანდერძემ ი. ფ-ს უანდერძა მთელი თავისი უძრავ-მოძრავი ქონება. აღნიშნული ანდერძის შედგენა მიმდინარეობდა ექიმების მეთვალყურეობის ქვეშ, მოწმეების: მ. ხ-ისა და ნ. ხ-ის მონაწილეობით. 2009 წლის 27 იანვარს, გართულებული ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, ნ.ც-ს ჩაუტარდა ქირურგიული ოპერაცია, რის შემდეგაც მოთავსებულ იქნა რეანიმაციულ განყოფილებაში და 2009 წლის 29 იანვარს, გონზე მოუსვლელად გარდაიცვალა. ნ. ც-მა ნება საანდერძო განკარგულების გაცემისას გამოხატა კანონით დადგენილი წესითა და ფორმით, რაც თავისთავად ადასტურებს ანდერძის ნამდვილობას და მისი სიყალბე გამორიცხულია. მოსარჩელის წარმოშობა დასტურდება მშობელთა ქორწინების შესახებ ჩანაწერით და, როგორც ირკვევა, ეს ფაქტი სადავოდ არ გაუხდიათ არც ნ. წ-ს და არც ჯ. წ-ს _ კანონიერ მშობლებს. სარჩელის შეტანის საფუძველი ნ. ც-ის სამკვიდრო ქონების დაუფლების სურვილი გახდა, ხოლო, იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელის ინტერესი იქნებოდა მისი წარმოშობის დადგენა, შესაბამისად, მოპასუხე მხარე უნდა ყოფილიყო თვით ნ. ც-ი, რისი შესაძლებლობაც, დ. წ-სა და მის დედას ნ. წ-ს, ჰქონდათ მამკვიდრებლის გარდაცვალებამდე _ 1975 წლიდან 2009 წლამდე, დაახლოებით 34 წელი, რითაც მათ ამით არ უსარგებლიათ. მემკვიდრეობით მიღებული ქონების გასხვისებასთან მიმართებით მოპასუხემ განმარტა, რომ კანონი აღნიშნულს არ კრძალავს და მოპასუხეს შეეძლო, სურვილისამებრ განეკარგა და გაესხვისებინა იგი, მათ შორის, ნათესავებისა ან დედის სახელზე. სადავო ქონების ა. ფ-ისათვის მიყიდვა განპირობებული იყო ი. ფ-ის ცოლ-შვილის ფინანსური პრობლემებით და არა რაიმე კანონსაწინააღმდეგო მიზნით. ქონების გასხვისებისას კი, მოპასუხისათვის ცნობილი არ იყო დ. წ-ის სარჩელის შესახებ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით დ. წ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დ. წ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა დ. წ-ის სარჩელი მამობის დადგენისა და დაბადების სააქტო ჩანაწერში ცვლილებების შეტანის შესახებ და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც დ. წ-ის სარჩელი მამობის დადგენისა და დაბადების სააქტო ჩანაწერში ცვლილებების შეტანის შესახებ დაკმაყოფილდა, 1975 წლის 16 ნოემბერს დაბადებულ დ. წ-ის მამად (დაბადების სააქტო ჩანაწერი ¹...) ცნობილ იქნა 2009 წლის 29 იანვარს გარდაცვლილი (სააქტო ჩანაწერი ¹...) ნ. ც-ი, დ. წ-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერიდან ამოღებულ იქნა მამად მითითებული პირი _ ჯ. წ-ი და მის ნაცვლად მიეთითა ნ. ც-ი შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1966 წლის 6 მარტს ნ. ჯ-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში გატარდა ჯ. წ-თან და მიიღო მეუღლის გვარი _ წ-ი. 1972 წელს ნ. წ-მა გაიცნო ნ. ც-ი, რომელიც მათ უბანში არსებული მაღაზიის დირექტორად მუშაობდა. დაახლოებით ორი წლის შემდეგ, როდესაც ნ. და ჯ. წ-ები ერთად აღარ ცხოვრობდნენ, ნ. ც-ი სამუშაოდ გადავიდა სპორტულ მაღაზიაში, სადაც ნ. წ-ს გამყიდველად დააწყებინა მუშაობა. ამავე პერიოდიდან დაიწყო მათი ინტიმური თანაცხოვრებაც. მოსარჩელე დ. წ-ი დაიბადა თბილისში, 1975 წლის 16 ნოემბერს. დაბადების მოწმობაში დედად მითითებულია – ნ. წ-ი, ხოლო მამად – ჯ. წ-ი. ეს უკანასკნელ გარდაიცვალა 2004 წლის 19 მარტს. პალატამ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია ასევე, რომ ნ. ც-ი მონაწილეობას იღებდა მოსარჩელე დ. წ-ის აღზრდაში, მატერიალურად ეხმარებოდა მას, მოიხსენებდა თავის შვილად და ამავე სტატუსით გააცნო მან იგი თავის ნათესავებს. სასამართლომ გარდაცვლილი ნ. ც-ის დ. ც-ის ბიოლოგიურ მამად მიჩნევის ფაქტი ასევე დაამყარა გენეტიკური ექსპერტიზის დასკვნას, რომლის თანახმად, გ. ც-ისა და დ. წ-ის მამაკაცის სასქესო Y ქრომოსომების 15 სტრ ლოკუსების იდენტურობიდან გამომდინარე, დადგინდა მათ შორის ნათესაური კავშირი, კერძოდ, მათ ჰყავდათ საერთო წინაპარი მამის ხაზით. აღნიშნული ექსპერტიზა ჩატარებული იქნა დ. წ-ისა და გ. ც-ის ბიოლოგიური ნიმუშების კვლევის საფუძველზე (გ. ც-ი არის ნ. ც-ის მამის ძმისშვილი). 2011 წლის 6 იანვარს, მოპასუხემ მიმართა სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს თეორიული ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ განცხადებით საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის განმარტებასთან დაკავშირებით შემდეგ შეკითხვაზე: ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული თანხვედრა გ. ც-სა და დ. წ-ის მამაკაცის სასქესო YYქრომოსომებს შორის, რამდენ ადამიანში შეიძლება განმეორდეს საქართველოსა და კავკასიაში. იმავე ექსპერტის დასკვნით, გ. ც-ისა და დ. წ-ის მამაკაცის სასქესო Y ქრომოსომის სტრ ლოკუსების ალელები იდენტური აქვთ მამის ხაზით ნათესავ ყველა მამაკაცს (შესაძლო მუტაციების გათვალისწინებით), როგორც საქართველოში, ისე მის საზღვრებს გარეთ. საქართველოში მამის ხაზით არანათესავი მამაკაცების გენეტიკური პროფილის (სასქესო ქრომოსომის მიხედვით) შემთხვევითი თანხვედრის ალბათობის განსაზღვრა, გ. ც-ისა და დ. წ-ის გენეტიკურ პროფილებთან შეუძლებელია, რადგან საქართველოს პოპულაცია ამ მხრივ შესწავლილი არ არის. კავკასიური პოპულაციიდან გამოკვლეულ 3186 მამაკაციდან არც ერთს არ აღმოაჩნდა გ. ც-ისა და დ. წ-ის მამაკაცის Y სასქესო ქრომოსომის სტრ ლოკუსების მსგავსი ალელები, თუმცა, თეორიულად გამორიცხული არ არის კავკასიურ პოპულაციაში გ. ც-ისა და დ. წ-ის არანათესავ მამაკაცებში მსგავსი გენეტიკური პროფილის არსებობის ალბათობა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომაზე დაკითხულმა გენეტიკური ექსპერტიზის ჩამტარებელმა ექსპერტმა განმარატა, რომ პირველი ექსპერტიზა იყო პრაქტიკული ხასიათის, ხოლო მეორე _ თეორიული. მანვე აჩვენა, რომ გ. ც-ი და დ. წ-ი 15 ლოკუსით იყვნენ იდენტურები, რაც ადასტურებდა მათ შორის მამის ხაზით ნათესაობას, ამასთან, ციფრი 15 სიხშირით ყველაზე მაღალ ადგილას იდგა და ეს ძალიან ბევრს ნიშნავდა. შესაბამისად, ეს დასკვნა (გამოკვლეული პიროვნებების მამის ხაზით ნათესაობა) იყო კატეგორიული. პალატამ მიიჩნია, რომ დ. წ-ის ბიოლოგიურ მამად ნ. ც-ის ყოფნის ფაქტი გარდა თვით მოსარჩელის, მესამე პირის ახსნა-განმარტებებისა და მოწმეთა ჩვენებებისა, დადასტურებულია გენეტიკური ექსპერტიზის დასკვნით და თვით ამ ექსპერტიზის ჩამტარებელი პირის განმარტებით. ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, მოპასუხე მხარის მოწმეთა ჩვენებები, რომლებიც საპირისპიროს მიუთითებენ, არ იქნა გაზიარებული სასამართლოს მიერ. ნ. ც-ი გარდაიცვალა 2009 წლის 30 იანვარს. იგი წარმოადგენდა შპს ,,გ-ოს» 60%-იანი წილის მფლობელ პარტნიორს.A გარდაცვალების დროისათვის მის საკუთრებაში ასევე იმყოფებოდა: ა) ქ.თბილისში, ყ-ის ქუჩა ¹4-ში მდებარე ქონება ბ) ავტომანქანა ,,გაზ-2410», სარეგისტრაციო მოწმობა – .... ამ დროისათვის ნ. ც-ს დ. წ-თან გაწყვეტილი ჰქონდა ურთიერთობა. 2009 წლის 25 იანვარს ნ. ც-მა შეადგინა ანდერძი, რომლის თანახმად, მთელ თავის უძრავ-მოძრავ ქონებას, სადაც არ უნდა მდებარეობდეს და რისგანაც არ უნდა შედგებოდეს იგი, მათ შორის ზემოაღნიშნულ საცხოვრებელ ბინასა და საზოგადოებიდან კუთვნილ წილს უანდერძებდა ი. ფ-ს. 2005 წლის 31 მაისს დ. ნ.ის ძე ც-ის სახელზე გაცემულ იქნა პირადობის მოწმობა დაბადების მოწმობის საფუძველზე, სადაც მამად მითითებულია ნ. ც-ი, ხოლო დედად – ნ. წ-ი. 2009 წლის 28 ივლისს კი, დ. ჯ.ს ძე წ-ის სახელზე გაიცა პირადობის მოწმობა საქმეში წარმოდგენილი დაბადების მოწმობის საფუძველზე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 23 ივლისის განაჩენით დადგინდა, რომ დ. ნ.ის ძე ც-ის სახელზე შედგენილი დაბადების მოწმობა არის ყალბი. მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელემ იცოდა ამის შესახებ, ყალბი დაბადების მოწმობით აიღო პირადობის მოწმობა, რითაც სარგებლობდა სხვადასხვა საჯარო და კერძო დაწესებულებებში. აღნიშნული განაჩენით მოსარჩელე ცნობილ იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 362-ე მუხლის პირველი ნაწილით. განაჩენით დადგენილია, რომ ზემოაღნიშნული დაბადების მოწმობა, სადაც მოსარჩელის მამად მითითებული იყო ნ. ც-ი, სწორედ ამ უკანასკნელმა გადასცა დ. წ-ს. ეს გარემოება დასტურდება მოწმეების: გ., ნ. და ქ. ც-ების ჩვენებებითაც, რომლის თანახმადაც ნ. ც-ისაგან იცოდნენ, რომ მან თავის ვაჟიშვილს მისცა გვარი. ეს გარემოება პალატამ მიიჩნია იმის კიდევ ერთ დადასტურებად, რომ აწ გარდაცვლილი ნ. ც-ი დ. ც-ს აღიარებდა თავის შვილად. ნ. ც-ის მამა ვ. ც-ი გარდაიცვალა 1992 წლის 6 იანვარს. გარდაცვლილია ნ. ც-ის დედა და ძმაც – ავთანდილ ც-ი.Nნ. ც-ს სხვა ცოლ-შვილი არ ჰყოლია. ი. ფ-ი ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე გახდა ნ. ც-ის სამკვიდრო ქონების მესაკუთრე. ა. ფ-სა და ი. ფ- შორის ქ.თბილისში, ყ-ის ქუჩა ¹4-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე 2009 წლის 30 ივლისს დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, ასევე 2009 წლის 31 ივლისს ი. ფ-მა შპს «გ-ოს» წილი მიჰყიდა ა. ფ-ს. სარჩელით დ. წ-ი მამობის დადგენასთან ერთად მოითხოვდა ამ გარიგებების ბათილად ცნობასაც. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. დ. წ-მა სააპელაციო საჩივრით გადაწყვეტილება გაასაჩივრა მთლიანად, თუმცა, იმის გამო, რომ მან ვერ შეავსო საჩივარზე დადგენილი ხარვეზი გარიგებების ბათილად ცნობის ნაწილში, ამ ნაწილში საჩივარი განუხილველად იქნა დატოვებული. ამდენად, პალატამ განსაზღვრა, რომ მისი განხილვის საგანს წარმოადგენდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა დ. წ-ის სარჩელი მამობის დადგენისა და დაბადების სააქტო ჩანაწერში ცვლილებების შეტანის შესახებ. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1190-ე მუხლის მესამე ნაწილით და განმარტა, რომ აღნიშნული ნორმა შეიცავს ბავშვის მამობის დადგენის რამოდენიმე საფუძველს და არა სრულ ჩამონათვალს. ამ ნორმით დასახელებული საფუძვლების კუმულაციურად არსებობა სავალდებულო არ არის და სასარჩელო მოთხოვნის კანონიერება დამოკიდებულია არა ყველა მითითებული გარემოებების არსებობაზე, არამედ გადაწყვეტილების მიმღები სასამართლოს ჩამოყალიბებულ შინაგან რწმენაზე, რომელიც ემყარება მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებათა ყოველმხრივი, ობიექტური და სრული განხილვით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომლებიც სარწმუნოდ ადგენენ ბავშვის მამის ვინაობას. ნორმაში მითითებული დათქმა: ,,მხედველობაში იღებს» არსობრივადაც ნიშნავს იმას, რომ სასამართლოს შეუძლია, გაითვალისწინოს ისეთი გარემოებებიც (ბავშვის დედისა და მოპასუხის ერთად ცხოვრება, საერთო მეურნეობის წარმოება ბავშვის დაბადებამდე, ბავშვის ერთად აღზრდა ან რჩენა), რომლებიც პირდაპირ ან ირიბად მი.ნებენ მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე. ნორმაში მოცემული სიტყვათა წყობა – ,,მხედველობაში იღებს» არ უნდა განიმარტოს მისი ვიწრო გაგებით, არამედ, იგი გულისხმობს, რომ, ბავშვის ინტერესებიდან გამომდინარე, სასამართლოს შეუძლია, მამობის დადგენისას გაითვალისწინოს ამავე ნორმაში მოცემული მამობის არაცალსახად დამდგენი ფაქტობრივი გარემოებებიც. პალატის განმარტებით, ბავშვის დედისა და მოპასუხის ერთად ცხოვრება, საერთო მეურნეობის წარმოება ბავშვის დაბადებამდე ან ბავშვის ერთად აღზრდა, ან რჩენა ან თუნდაც ნორმით გათვალისწინებული ამ ყველა წინაპირობის ერთდროულად ან ერთი მათგანის არსებობა, უპირობოდ არ არის დასტური იმისა, რომ დედასთან ერთად მცხოვრები მამაკაცი, რომელიც თუნდაც ზრუნავს ბავშვზე და არჩენს მას, უალტერნატივოდ ბავშვის მამაა. ყველა სამოქალაქო ურთიერთობა დაკავშირებულია გარკვეულ შედეგებთან და ქალისა და მამაკაცის სქესობრივი თანაცხოვრებაც, როგორც წესი, მხარეთა თავისუფალ ნებაზეა დამოკიდებული. ამავდროულად, მხარეებმა უნდა გაითვალისწინონ ამ ურთიერთობათა მოსალოდნ. თანამდევი ფაქტობრივი და, შესაბამისად, იურიდიული შედეგებიც. ქალისა და მამაკაცის ქორწინებისგარეშე ურთიერთობის შედეგად დაბადებული ბავშვის უფლებები იმავე ზომით უნდა იქნეს დაცული, როგორც ქორწინებაში დაბადებული ბავშვების უფლებები. სამოქალაქო კოდექსის 1190-ე მუხლის მესამე ნაწილით უპირველესად დაცულია დაუქორწინებელი მშობლებისაგან დაბადებული ბავშვები და არა მშობლები. შესაბამისად, ამ ნორმის იმგვარად შეფასება, რომ პირის ბავშვის მამად დადგენა დამოკიდებულია მხოლოდ ამავე ნორმით ჩამოთვლილ გარემოებების არსებობაზე (რომლებიც უფრო მეტად უთითებენ ბავშვის დედისა და მასთან მცხოვრები მამაკაცის ურთიერთდამოკიდებულებაზე), დასაბუთებას მოკლებულია. კანონმდებელი 1190-ე მუხლით პოტენციურ მამას კი არ იცავს ე.წ «შემთხვევითი» სქესობრივი ურთიერთობების შედეგად გაჩენილ ბავშვზე პასუხისმგებლობისაგან, არამედ იმ პირს, რომელიც არ წარმოადგენს ბავშვის მამას. პირის ბავშვის მამად ცნობა არ შეიძლება მხოლოდ დედის ნებაზე და ასევე ბავშვის დედისა და მამაკაცის ერთად ცხოვრებასა და ბავშვის დაბადებამდე საერთო მეურნეობის წარმოებაზე ან ბავშვის ერთად აღზრდასა ან რჩენაზე იყოს დამოკიდებული, ვინაიდან ბავშვის წარმოშობის დადგენისას გადამწყვეტი მნიშვნელობა უნდა მიენიჭოს იმ პირების დადგენას, ვინც პირდაპირ ბიოლოგიურ კავშირში არიან ბავშვთან და, შესაბამისად, წარმოადგენენ ბავშვის მშობლებს. ზემოაღნიშნული ნორმით დაცულია ბავშვის სამოქალაქო უფლება, იცოდეს თავისი მშობლების ვინაობა და წარმომავლობა. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ არ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარეების წარმომადგენლის მითითება, რომ, რადგან დ. წ-ს აღარ აქვს ინტერესი ნ. ც-ის სამკვიდრო ქონების მიმართ, მას აღარ გააჩნია იურიდიული ინტერესი მამობის დადგენის მოთხოვნით აღძრულ სარჩელზე. ბავშვის დედისა და მამად საცნობი პირის ერთად ცხოვრება, საერთო მეურნეობის წარმოება ბავშვის დაბადებამდე ან ბავშვის ერთად აღზრდა, ან რჩენა ან თუნდაც ნორმით გათვალისწინებული ამ ყველა წინაპირობის ერთდროულად ან ერთი მათგანის არსებობა უპირობოდ არ არის დასტური იმისა, რომ დედასთან ერთად მცხოვრები მამაკაცი, რომელიც თუნდაც ზრუნავს ბავშვზე და არჩენს მას, უალტერნატივოდ ბავშვის მამაა. ამ მხრივ საგულისხმოა ქორწინების გარეშე დაბადებულ ბავშვთა სამართლებრივი სტატუსის შესახებ ევროპული კონვენციის (რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 03/01/2002 წლის ¹1321 დადგენილებით) მე-4 მუხლი, რომლის ძალითაც მამობის ნებყოფლობითი აღიარება არ შეიძლება იყოს გასაჩივრებული ან ეჭვქვეშ დაყენებული, თუ შიდა კანონმდებლობა ითვალისწინებს აღნიშნულ პროცედურებს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც პიროვნება, რომელსაც სურს აღიაროს ან უკვე აღიარა ბავშვი, არ არის ბიოლოგიური მამა. ამდენად, ბიოლოგიური კავშირი გადამწყვეტი ფაქტორია ბავშვის მამის დადგენისათვის და პირის მიერ ბავშვის მამობის პირად აღიარებასაც კი ვერ მიენიჭება უფრო მეტი იურიდიული ძალა, ვიდრე ბიოლოგიური მამობის დამდგენ დოკუმენტს. სწორედ ამიტომაც გაითვალისწინა კანონმდებელმა სამოქალაქო კოდექსის 1190-ე მუხლით მამობის დადგენისათვის საკმარისად ისეთი დამამტკიცებელი საბუთი, რომელიც სავსებით ადასტურებს მოპასუხის მიერ მამობის აღიარებას. ასეთ დამამტკიცებელ საბუთად კი უნდა ჩაითვალოს გენეტიკური ექსპერტიზის დასკვნა, რომელიც მეცნიერული კვლევის შედეგად სარწმუნოდ მაღალი ალბათობით ადგენს ბავშვის წარმომავლობას და აღიარებს მოპასუხის ბიოლოგიურ მამობას. ამ მტკიცებულების იურიდიულ ძალაზე მეტყველებს ქორწინების გარეშე დაბადებულ ბავშვთა სამართლებრივი სტატუსის შესახებ ევროპული კონვენციის მე-5 მუხლი, რომლითაც მამობის დადგენასთან დაკავშირებულ მოქმედებაში მეცნიერული მტკიცებულებანი, რომლებსაც ძალუძთ ხელი შეუწყონ მამობის დადგენას ან უარყოფას, იქნება დაშვებული. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 1190-ე მუხლის მე-3 ნაწილით უდავოდ დაცულია ბავშვის სამოქალაქო უფლება, იცოდეს თავისი წარმომავლობის, მშობლების შესახებ და იგი თანხვედრაშია საქართველოს კონსტიტუციასა და საერთაშორისო კანონმდებლობასთან. ქორწინების გარეშე დაბადებული ბავშვის შემთხვევაში სრულად გამოიყენება ადამი. უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-8 მუხლი, რომლითაც ყველას აქვს უფლება, პატივი სცენ მის პირად და ოჯახურ ცხოვრებას, მის საცხოვრებელსა და მიმოწერას. ადამი. უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეში (Mიკულიć ვ. ჩროატია, ნო. 53176/99 ჯუდგმენტ ოფ 07.02.2002), მიიჩნია, რომ ვინაიდან სადავო იყო მამობის საკითხი და ეს ნაწილი არ იყო დადგენილი, შესაბამისად, ოჯახური ცხოვრება არ იყო სახეზე. ეს შემთხვევა სასამართლომ განიხილა პირადი ცხოვრების ჭრილში, რომელიც, სასამართლოს აზრით, გულისხმობს ინდივიდის ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ ინტეგრაციას, რაც ასევე მოიცავს უფლებას სოციალურ იდენტიფიცირებასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, ქორწინების გარეშე დაბადებული ბავშვის შემთხვევაში სრულად გამოიყენება კონვენციის მე-8 მუხლი. სასამართლომ ამ საქმეზე მოიშველია მის მიერ ადრე მიღებული გადაწყვეტილება (Gასკინ ვ. ტჰე Uნიტედ Kინგდომ) და განაცხადა, რომ პირს აქვს იმის უფლება, მოახდინოს იდენტიფიკაცია და მიიღოს შესაბამისი ინფორმაცია მისი პიროვნების, მათ შორის, ბიოლოგიური მშობლების შესახებ. დასახელებულ საქმეზე სასამართლომ განაცხადი დასაშვებად ცნო და განმარტა, რომ პირადი ცხოვრება არ გულისხმობს მხოლოდ ნეგატიური ჩარევის აკრძალვას სახელმწიფოს მხრიდან, არამედ, ასევე გულისხმობს პოზიტიურ ვალდებულებასაც, რამაც ჯამში სახელმწიფოს მხრიდან გარკვეული რეგულაციების დადგენის სახით ეფექტიანად უნდა დაიცვას ინდივიდთა პირადი ცხოვრება. ნეგატიური ვალდებულებისგან განსხვავებით, რომელიც მკაფიოდ არის განსაზღვრული, პოზიტიური ვალდებულების განსაზღვრა უნდა მოხდეს სახელმწიფოს ფართო დისკრეციის ფარგლებში და უნდა დადგინდეს გონიერი ბალანსი ზოგად და ინდივიდუალურ ინტერესს შორის. რეალური პრობლემა, რომელიც წარმოეშვათ სასამართლოებს ამ საქმეზე იყო ის, რომ არ არსებობდა კანონით მოწესრიგებული ურთიერთობა, კერძოდ: განმცხადებელს არ ჰქონდა იმის შესაძლებლობა, რომ მოეხდინა მამობის შესაძლო კანდიდატის იძულება, რათა ამ უკანასკნელს ჩაეტარებინა ტესტი, და შესაბამისი წესით, გენეტიკური ექსპერტიზის დასკვნით, თავისი წარმომავლობა დაედგინა. ამ შემთხვევაში მოპასუხის «დასჯის» რამდენიმე გზა არსებობდა სხვადასხვა ქვეყანაში, მაგალითად, დაჯარიმება, პრეზუმფციის დადგენა, რომ ეს უკანასკნელ არის მამა (ანუ მტკიცების ტვირთის გადატანა მასზე). მოცემულ დავაზე მოპასუხე ხორვატიის სახელმწიფოს კანონმდებლობა ამ მიმართებით იყო უძლური და, შესაბამისად, არაფერს არ ადგენდა. აღნიშნულ საქმეში ევროპულმა სასამართლომ განაცხადა, რომ ყველაზე მთავარია პროპორციულობის პრინციპის დაცვა. ამ შემთხვევაში, სასამართლოს აზრით, უნდა მომხდარიყო პროპორციულობის გათვალისწინებით დაცული ორი სიკეთიდან ერთის არჩევა (ანუ, ერთი მხრივ, მამის უფლება, არ ჩაიტაროს ტესტი და, მეორე მხრივ, ბავშვის უფლება _ იცოდეს ნამდვილი მამის შესახებ). სასამართლომ მიიჩნია, რომ განმცხადებელი (ბავშვი) რამდენიმე წლის განმავლობაში სოციალური იდენტიფიცირების გარეშე იყო დატოვებული, ანუ მან არ იცოდა, თუ ვინ იყო მისი მამა. ამ შემთხვევაში ევროპული სასამართლო მიიჩნევს, რომ არსებობს ინტერესთა კონფლიქტი და ამ კონფლიქტში ხორვატიის ეროვნულ სასამართლოებს პრიორიტეტი უნდა მიენიჭებინათ ბავშვის უფლებისათვის, ცოდნოდა მამის წარმომავლობის შესახებ, ვიდრე პირის უფლებისათვის _ არ ჩაეტარებინა სამედიცინო ტესტი. ყოველივე აქედან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახეზე იყო სახელმწიფოს მიერ კონვენციის მე-8 მუხლის დარღვევა პოზიტიური ვალდებულების განუხორციელებლობის გამო. ანუ საბოლოო ჯამში დარღვევის მთავარი მიზეზი იყო ის, რომ ხორვატიის სახელმწიფოს არ ჰქონდა ეფექტური ზომა მოპასუხის საწინააღმდეგოდ და სამოქმედოდ, რაც იყო პოზიტიური ვალდებულების აშკარა დარღვევა. მსგავსი დასაბუთებაა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებებში გასკინი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ (Gასკინ ვ. ტჰე Uნიტედ Kინგდომ (ჯუდგმენტ ოფ 7 ჟულყ 1989, შერიეს A ნო. 160) და ოდიევრე საფრანგეთის წინაღმდეეგ (ODIEVღE ვ. Fრანცე Aპპლიცატიონ N42326/98 ჯუდგმენტ ოფ 13.02.2003). იმის გათვალისწინებით, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში გენეტიკური ექსპერტიზის დასკვნით, ისევე როგორც საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებით, დგინდებოდა ფაქტი იმის შესახებ, რომ აწ გარდაცვლილი ნ. ც-ი იყო მოსარჩელე დ. წ-ის ბიოლოგიური მამა, პალატამ ჩათვალა, რომ სარჩელი ამ ნაწილში ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ი. და ა. ფ-ებმა, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მესამე პირის, ნ. წ-ის დაუსწრებლად, რომელსაც არ მიუღია შეტყობინება კანონით დადგენილი წესით, კერძოდ, მას 2011 წლის 20 ივლისის სასამართლო მთავარი სხდომის თარიღისა და დროის შეტყობინების მიზნით, სასამართლო უწყება გაეგზავნა 2011 წლის 27 ივნისს, თუმცა აღნიშნული უწყება მესამე პირს ვერ ჩაბარდა არასწორად მითითებული მისამართის გამო, რასაც ადასტურებს კორესპოდენციის ჩამბარებელ ს. პ-ის 2011 წლის 28 ივნისის აქტი. 2011 წლის 5 ივლისს მოსამართლის თანაშემწის მიერ, შედგენილი აქტით, ტელეფონით სასამართლო უწყების შეტყობინების შესახებ, დასტურდება, რომ აღნიშნული სასამართლო სხდომის თაობაზე ეცნობა ნ. წ-ის შვილს, აპელანტ დ. წ-ს, თუმცა აღსანიშნავია, რომ მითითებული მობილურის ნომერი (597 31 39 37) ეკუთვნის გ. ე-ეს, რომელიც არ წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ სუბიექტს, კერძოდ იგი არც ნ. წ-თან მცხოვრები ოჯახის რომელიმე სრულწლოვანი წევრია და არც მისი წარმომადგენელი ამდენად, ნ. წ-ს, როგორც მესამე პირს, არ მიუღია შეტყობინება 2011 წლის 20 ივლისის სასამართლოს მთავარი სხდომის შესახებ და აღნიშნული სხდომა მის დაუსწრებლად ჩატარდა. ნ. წ-ს არც 2011 წლის 26 სექტემბრის სასამართლოს მთავარი სხდომის შესახებ მიუღია შეტყობინება კანონით დადგენილი წესით. საქმეში არსებული აქტით, ტელეფონით სასამართლო შეტყობინების შესახებ, ირკვევა, რომ მოსამართლის თანაშემწე დაუკავშირდა და ესაუბრა აპელანტ დ. წ-ს (...), რომელსაც შეატყობინა სასამართლო უწყების შინაარსი. მიუხედავად იმისა, რომ დ. წ-ი არის ნ. წ-ის შვილი, საქმის მასალებიდან არ დასტურდება, რომ იგი წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ სუბიექტს. ნ. წ-ი და დ. წ-ი ცხოვრობენ ცალ-ცალკე ოჯახებად, შესაბამისად, მესამე პირ ნ. წ-ს არც 2011 წლის 26 სექტემბრის სასამართლოს მთავარი სხდომის შესახებ არ მიუღია შეტყობინება კანონით დადგენილი წესით. ნ.წ-ს, ასევე არ მიუღია შეტყობინება 2011 წლის 12 ოქტომბრის და 28 ოქტომბრის სასამართლოს მთავარი სხდომების შესახებ და აღნიშნული სხდომები მის დაუსწრებლად ჩატარდა. სასამართლოში გამოცხადების, დაბარებისა და გამოუცხადებლობის შედეგების შესახებ ხელწერილით დაადასტურეს დ. წ-მა, გ. ე-ემ და ნაირა ოტიაშვილმა. ნ. წ-ს კანონით დადგენილი წესით ასევე არ მიუღია შეტყობინება გადაწყვეტილების 2011 წლის 2 ნოემბრის გამოცხადების შესახებ. 2011 წლის 31 ოქტომბრის აქტით, ტელეფონით სასამართლო შეტყობინების შესახებ, ირკვევა, რომ მოსამართლის თანაშემწე დაუკავშირდა და ესაუბრა მესამე პირის, ნ. წ-ის შვილს _ დ. წ-ს (597 31 39 37), რომელსაც შეატყობინა გადაწყვეტილების გამოცხადების დრო და თარიღი. გამომდინარე იქიდან, რომ აღნიშნული ტელეფონი ეკუთვნის გ. ე-ეს, რომელიც არ წარმოადგენს ნ. წ-ის ოჯახის სრულწლოვან წევრს, სასამართლო შეტყობინება, კანონით დადგენილი წესით არ ჩაჰბარებია მას და გადაწყვეტილებაც მესამე პირის დაუსწრებლად გამოცხადდა. საქმეზე გამოტანილ გადაწყვეტილებაში საერთოდ არ იქნა მითითებული მხარედ მესამე პირი ნ. წ-ი, რითაც დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-2 ნაწილი. გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული და იგი იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. გადაწყვეტილება საკმარისად დასაბუთებულად ვერ იქნება მიჩნეული, იმდენად, რამდენადაც იგი ემყარება მოსარჩელე მხარის მიერ წარმოდგენილ გენეტიკური ექსპერტიზის დასკვნას, რომელიც ჩატარებულია გ. ც-ზე, ხოლო სასამართლო დასკვნით, ნ. ც-ი არის დ. წ-ის მამა. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 1190-ე მუხლის არასწორად გამოყენებით, სასამართლო 2009 წელს გარდაცვლილ ნ. ც-ს აკისრებს პოზიტიურ ვალდებულებას ამტკიცოს, რომ იგი დ. წ-ის ბიოლოგიური მამაა. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი, კერძოდ სახეზეა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებით გათვალისწინებული დარღვევები. პალატამ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას სიტყვასიტყვით გადმოიტანა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 7 მაისის განჩინების სამოტივაციო ნაწილი, რომელიც ემყარება განსახილველი საქმისაგან რადიკალურად განსხვავებულ ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებს, კერძოდ, არსებითად მნიშვნელოვანია, რომ მითითებულ განჩინებაში მოსარჩელეს მოპასუხედ დასახელებული ჰყავს პოტენციური მამა, რომელიც ცოცხალი იყო და საქმის განხილვაში უშუალოდ მონაწილეობდა. მისივე აღიარებით, უდავოდ დადგენილი იყო ბავშვის ჩასახვამდე მოსარჩელესთან ინტიმური ურთიერთობა და მოპასუხის საწინააღმდეგო გადაწყვეტილების გამოტანა გამოიწვია მხარის მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 169-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული საპროცესო მოქმედების შეუსრულებლობამ (პოზიტიური ვალდებულებების შეუსრულებლობამ). მოცემულ შემთხვევაში კი, მოპასუხედ არ არის მითითებული პოტენციური მამა, იგი გარდაიცვალა და მასზე რაიმე სახის პოზიტიური ვალდებულების დაკისრება შეუძლებელია, შესაბამისად, ამ მხრივ, სასამართლო გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია. გარდაცვლილსა და მოსარჩელის დედა ნ. წ-ს, მოსარჩელის ჩასახვის დროისათვის ჰქონდა თუ არა ინტიმური ურთიერთობა, უდავოდ დადგენილი არ არის, ხოლო სადავო ფაქტობრივ გარემოებებში სასამართლომ აღნიშნული დაადგინა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის _ შეჯიბრებითობის პრინციპის დარღვევით. სასამართლომ გამოიყენა ევროპული კონვენცია ქორწინების გარეშე დაბადებულ ბავშვთა სამართლებრივი სტატუსის შესახებ, რომლის მე-4 მუხლი არასწორად განმარტა ჯ. წ-ის მამობის ნებაყოფლობით აღიარებასთან მიმართებაში. ვინაიდან მოსარჩელე დაბადებულია ჯ. წ-ისა და ნ. წ-ის ქორწინებისა და თანაცხოვრების პერიოდში, იგი, ჯ. წ-ის მიერ, შვილად აღიარებულ იქნა ნებაყოფლობით, რაც დასტურდება დ. წ-ის დაბადების მოწმობის მამის გრაფაში მითითებული ჩანაწერით, რომელიც კანონით დადგენილ ერთწლიან ვადაში არც მამას _ ჯ. წ-ს და არც დედას _ ნ. წ-ს არ გაუსაჩივრებიათ, ხოლო, იმის მეცნიერული მტკიცებულება (გენეტიკური ექსპერტიზის დასკვნა), რომ ჯ.წ-ი არ იყო მოსარჩელის ბიოლოგიური მამა, საქმეში არ მოიპოვება, შესაბამისად, არ არსებობს კონვენციის მე-4 მუხლით გათვალისწინებული საფუძველი, ეჭვქვეშ იქნეს დაყენებული ან გასაჩივრებული ჯ. წ-ის მიერ დ. წ-ის მამობის ნებაყოფლობით აღიარების ფაქტი. რაც შეეხება ექსპერტიზის დასკვნას, რომლის მიხედვითაც გ. ც-სა და დ. წ-ის მამაკაცის სასქესო Y ქრომოსომების 15 შთღ ლოკუსების იდენტურობიდან გამომდინარე დადგინდა მათ შორის ნათესაური კავშირი, კერძოდ, მათ ჰყავდათ საერთო წინაპარი მამის ხაზით, არ შეიძლება განხილულ იქნეს უტყუარ მტკიცებულებად, რითაც დადასტურდება, რომ მოსარჩელე იყო ნ. ც-ის შვილი, რადგან იმავე ექსპრტ ნ.ყ-ის ¹000261-2011/12 დასკვნის მიხედვით, საქართველოში მამის ხაზით არანათესავი მამაკაცების გენეტიკური პროფილის (სასქესო Y ქრომოსომის მიხედვით) შემთხვევითი თანხვედრის ალბათობის განსაზღვრა, გ. ც-სა და დ. წ-ის გენეტიკურ პროფილებთან შეუძლებელია, რადგან საქართველოს პოპულაცია ამ მხრივ შესწავლილი არ არის. ამავე ექსპერტმა, სასამართლოში მოწმის სახით მიცემულ ჩვენებაში განმარტა, რომ ამ სახის თანხვედრა არანათესავ მამაკაცებს შორის თეორიულად შესაძლებელია, იმის გამო, რომ საქართველოს პოპულაცია შეუსწავლელია, ხოლო იმის თქმა, რომ ყოველ მეათე ან მეასე ადამიანში ეს მეორდება, შეუძლებელია საქართველოს პოპულაციის გამოკვლევის გარეშე. პალატამ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი. სასამართლომ მოსარჩელე მთლიანად გაათავისუფლა სამოქალაქო კოდექსის 1190-ე მუხლით ჩამოთვლილი გარემოებების მტკიცების ტვირთისაგან, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი, მტკიცების ტვირთი მთლიანად დააკისრა გარდაცვლილ ნ. ც-ს, რომელიც მოცემულ დავაში მოპასუხე არ არის მისი უფლებაუნარიანობის შეწყვეტის გამო, ხოლო მოპასუხეები, დავის საგნის სპეციფიკურობიდან გამომდინარე, მოკლებული არიან შესაძლებლობას, მის ნაცვლად შეასრულონ რაიმე პოზიტიური ვალდებულებები. ნ. ც-მა, დ.წ-ის ბრალით ვერ შეძლო მეცნიერული მტკიცებულებით (გენეტიკური ექსპერტიზით) ემტკიცებინა, რომ იგი არ არის მოსარჩელის მამა, რადგანაც სარჩელი აღძრულ იქნა მისი გარდაცვალების შემდეგ. სასამართლოს არ უნდა გაეთავისუფლებინა მოსარჩელე მტკიცების ტვირთისაგან. სწორედ მას უნდა ემტკიცებინა გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებდა თავის მოთხოვნებს, მათ შორის, სამოქალაქო კოდექსის 1190-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნა, წარმოედგინა სასამართლოსათვის დამამტკიცებელი საბუთი, რომელიც დაადასტურებდა მოპასუხის მიერ მამობის აღიარებას, ხოლო მან წარმოადგინა იმ სახის მტკიცებულება, რომელიც არ ადასტურებს ნ. ც-თან ბიოლოგიურ ნათესაურ კავშირს. სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მხარეებს შორის მტკიცების ტვირთი. ამ დავის ფაქტობრივი გარემოებების არსებობის პირობებში, დაუშვებელია ხორვატიის მაგალითის გამოყენება. სასამართლომ დაარღვია, ქორწინების გარეშე დაბადებულ ბავშვთა სამართლებრივი სტატუსის შესახებ ევროპული კონვენციის მე-4 მუხლი, ასევე ამავე კონვენციის მე-8 და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1190-ე მუხლის მე-3 ნაწილი. პალატამ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე, 105-ე მუხლები და ამ ნორმების დარღვევის შედეგად საქმეზე გამოტანილ იქნა არასწორი გადაწყვეტილება. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ ნ. წ-მა 1972 წელს გაიცნო ნ. ც-ი, რომელიც მათ უბანში არსებული მაღაზიის დირექტორად მუშაობდა, ხოლო ორი წლის შემდეგ, როდესაც ნ. და ჯ. წ-ები ერთად აღარ ცხოვრობდნენ, ნ. ც-ი სამუშაოდ გადავიდა სპორტულ მაღაზიაში, სადაც ნ.წ-ს გამყიდველად დააწყებინა მუშაობა, რა დროიდანაც დაიწყო მათი ინტიმური ურთიერთობა. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა არ შეიძლება გამომდინარეობდეს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან და იგი მხოლოდ ნ. წ-ის ახსნა-განმარტებას ემყარება. უდავოდ დადგენილია, რომ 1966 წლის 6 მარტს ნ.ჯ-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში გატარდა ჯ. წ-თან და ამ უკანასკნელს გარდაცვალებამდე, 2004 წლის 19 მარტამდე, იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. საქმეში არ მოიპოვება შესაბამისი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ ისინი ერთად აღარ ცხოვრობდნენ, ასევე 1972 წელს, ნ.წ-ისა და ნ. ც-ის გაცნობიდან ორი წლის შემდეგ, მათი ინტიმური ურთიერთობის დაწყების ფაქტს, გარდა მოსარჩელის მხარეზე ჩართული ნ. წ-ის ახსნა-განმარტებისა, არ ადასტურებს არც ერთი სხვა მტკიცებულება. პალატამ არასწორად დაადგინა, რომ ნ.ც-ი მონაწილეობას იღებდა დ.წ-ის აღზრდაში, მატერიალურად ეხმარებოდა მას, მოიხსენიებდა თავის შვილად და ამავე სტატუსით გააცნო იგი თავის ნათესავებს. ამ სახით სადავო ფაქტობრივი გარემოების დადგენა სრულად გამორიცხული იყო იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე მხარის მოწმეთა ჩვენებები, როგორც მტკიცებულებები, გაქარწყლებულ იქნა მოპასუხე მხარის მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე, სასამართლომ კი დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლი. პალატამ არასწორად დაადგინა ის გარემოებაც, რომ გარდაცვლილი ნ. ც-ი ნამდვილად მოსარჩელე დ. წ-ის ბიოლოგიური მამაა. აღნიშნული დასკვნა ეფუძნება საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებსა და გენეტიკური ექსპერტიზის დასკვნას, ამასთან, სასამართლომ მთლიანად გამორიცხა 2011 წლის 6 იანვრის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს თეორიული ეექსპრეტიზის დასკვნა, რომელიც უდავო ფაქტობრივი გარემოებაა და ადასტურებს, რომ საქართველოში მამის ხაზით არანათესავი მამაკაცების გენეტიკური პროფილის შემთხვევითი თანხვედრის ალბათობის განსაზღვრა გ. ც-ისა და დ. წ-ის გენეტიკურ პროფილებთან შეუძლებელია, რადგან საქართველოს პოპულაცია ამ მხრივ შესწავლილი არ არის, თუმცა თეორიულად გამორიცხული არ არის კავკასიურ პოპულაციაში გ. ც-ისა და დ. წ-ის არანათესავ მამაკაცებში მსგავსი გენეტიკური პროფილის არსებობის ალბათობა. ექსპერტის ამ დასკვნის გამორიცხვის საფუძვლად სასამართლომ მიიჩნია ექსპერტის ჩვენება, რომელიც გადაწყვეტილებაში არასწორი ინტერპრეტაციით გადმოიცა, კერძოდ, არასწორად მიეთითა შემდეგი: ექსპერტმა განმარტა, რომ პირველი ექსპერტიზა იყო პრაქტიკული ხასიათის, ხოლო მეორე თეორიული, მანვე აჩვენა, რომ გ. ც-ი და დ. წ-ი 15 ლოკუსით იყვნენ იდენტურები, რაც ადასტურებდა მათ შორის მამის ხაზით ნათესაობას, ამასთან ციფრი 15 სიხშირით ყველაზე მაღალ ადგილას იდგა და ეს ძალიან ბევრს ნიშნავდა, შესაბამისად, ეს დასკვნა იყო კატეგორიული. აღნიშნულით სასამართლომ გააკეთა არასწორი დასკვნა ნ.ც-ის დ.წ-ის ბიოლოგიურ მამად მიჩნევის შესახებ და არასწორად არ გაითვალისწინა მოპასუხე მახარის მოწმეთა ჩვენებები. გ. ც-ისა და ნ. ც-ის მხოლოდ გვარით ბიძაშვილობა არ არის საკმარისი გენეტიკური ნათესაური კავშირის არსებობის დასადგენად, ამ ფაქტის დადასტურება შესაძლებელია მხოლოდ მათ შორის ჩატარებული გენეტიკური ექსპრეტიზის საშუალებით, რასაც, მოცემულ შემთხვევაში, ადგილი არ ჰქონია, ანუ მათი ნათესაური კავშირი დადგენილი არ არის, შესაბამისად, საქმეში არ არის წარმოდგენილი და არც სასამართლოში გამოკვლეულა იმ სახის მეცნიერული მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა გ.ც-სა და ნ. ც-ს შორის ბიოლოგიურ ნათესაურ კავშირს, რაც თავის მხრივ გახდებოდა საფუძველი სასამართლოს მიერ იმ სახის მსჯელობისა, რომ გ.ც-ის Y ქრომოსომის იდენტურობა აუცილებლად მიუთითებდა ნ. ც-ის Y ქრომოსომასთან იდენტურობაზე. ექპერტმა ნ.ყოჩიშვილმა რეალურად სასამართლო სხდომაზე განმარტა, რომ მან დაადასტურა მის მიერ ორივე დასკვნის გაცემა, რომ მეორე დასკვნა (თეორიული) ავსებდა მის მიერ გაცემულ პირველ დასკვნას (პრაქტიკულს) და აქვე აჩვენა იმ სახის თანხვედრა ლოკუსებს შორის, როგორიც იყო გ. ც-სა და ნ. ც-ს შორის, რაც ადასტურებდა, რომ მსგავსი შედეგი თეორიულად დაშვებულია არანათესავებს შორისაც, მაგრამ, პრაქტიკულად, იმის გამო, რომ საქართველოს პოპულაცია არ არის შესწავლილი, შეუძლებელია ითქვას, რომ ყოველ მეათე ან მეასე ადამიანში ეს მეორდება. მცირე რეგიონებში, არანათესავ მამაკაცებს შორის შესაძლებელია გენეტიკური პროფილის შემთხვევითი თანხვედრა და ალბათობის განსაზღვრა გ. ც-სა და დ. წ-ის გენეტიკურ პროფილებთან შეუძლებელია. დასკვნის კატეგორიულობასთან მიმართებით, ექსპრტმა განმარტა, რომ კატეგორიული იყო მის მიერ გაცემული დასკვნა ექსპერტიზაზე წარდგენილი საკვლევი მასალის ერთმანეთთან 15 სტრ ლოკუსით იდენტურობასთან მიმართებაში, ხოლო, თავად დასკვნის კატეგორიულობაზე მიუთითა, რომ ეს არ არის არც 100%-იანი, თუმცა, არც სავარაუდო დასკვნა, ალბათობა ყოველთვის იქნება. სავარაუდო მამობაზეც კი იწერება 99.9999%-ს, მაგრამ ისიც შეიძლება იყოს სავარაუდო. გ. ც-სა და ნ. ც-ს შორის ნათესაობასთან დაკავშირებით მანვე აღნიშნა, რომ ნათესაობის სარწმუნოდ მიიჩნევის საფუძველზე ჩაუტარდათ გამოკვლევა. ნათესაობა დადასტურებულ იქნა ასევე მათ მიერ შევსებული განაცხადით, სადაც აღნიშნავდნენ, რომ ერთმანეთის ნათესავები იყვნენ. სასამართლომ კი არასწორად დაადგინა, რომ დ. წ-სა და გ. ც-ს შორის ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნა იყო კატეგორიული და გააკეთა არასწორი დასკვნა, სადავო ფაქტობრივი გარემოების დადგენისას პალატა არასწორად დაეყრდნო მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ მოწმეთა ჩვენებებს, ვინაიდან არც ერთ მათგანს, გარდა მესამე პირისა, არ უჩვენებია, რომ დ.წ-ის ჩასახვის პერიოდში (1974-1975 წწ) ნ.ც-ს ინტიმური ურთიერთობა ჰქონდა ნ.წ-თან. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ 2010 წლის 23 ივლისის თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის განაჩენით დადგინდა დაბადების მოწმობა, სადაც მოსარჩელის მამად მითითებული იყო ნ.ც-ი, სწორედ ამ უკანასკნელმა გადასცა დ. წ-ს. ეს გარემოება დასტურდება მოწმეების: გ., ნ. და ქ. ც-ების ჩვენებებითაც. სასამართლომ აღნიშნული არასწორად ჩათვალა ნათესაურის ხაზის დადგენილად მიჩნევის კიდევ ერთ დამადასტურებელ მტკიცებულებად. ამ სახით აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დადგენა არ გამომდინარეობს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 23 ივლისის განაჩენით, სადაც დადგენილია, რომ დ. ნ.ის ძე ც-ის სახელზე შედგენილი დაბადების მოწმობა არის ყალბი. მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელემ იცოდა ამის შესახებ, ყალბი დაბადების მოწმობით აიღო პირადობის მოწმობა, რითაც სარგებლობდა სხვადასხვა საჯარო და კერძო დაწესებულებებში. აღნიშნული განაჩენით, მოსარჩელე ცნობილ იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 362-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ მითითებული განაჩენით დგინდება ნ.ც-ის მიერ დ. წ-ისათვის ყალბი დოკუმენტის გადაცემის ფაქტი, არასწორია, რადგანაც განაჩენი გამოტანილია საქმის არსებითი განხილვის გარეშე (დამტკიცებულია საპროცესო შეთანხმება) და დადგენილია, მხოლოდ, დ. წ-ის მიერ ყალბი დოკუმენტის გამოყენების ფაქტი, ხოლო, თუ ვის მიერ იქნა იგი დამზადებული და მოსარჩელისათვის გადაცემული, არ დასტურდება არც სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის და არც სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მიერ. მოწმეების: გ., ნ. და ქ. ც-ების ჩვენებები ეწინააღმდეგება როგორც მოსარჩელის მხარეზე საქმეში მონაწილე მესამე პირის _ ნ. წ-ის მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მიცემულ ახსნა-განმარტებას, ასევე მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულ პოზიციას, რომ ნ.ც-ის გარდაცვალების გამო დარჩა იგი წ-ად, ამასთანავე, ნ. ც-ისა და დ. წ-ის «მამა-შვილობისა» და გვარის მიცემის ფაქტს უარყოფენ მოპასუხე მხარეთა მიერ წარმომადგენილი მოწმეები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 5 იანვრის განჩინებით ი. და ა. ფ-ების საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ი. და ა. ფ-ების საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ი. და ა. ფ-ების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს: ი. და ა. ფ-ებს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით ნაირა ოტიაშვილის მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ი. და ა. ფ-ების საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორებს: ი. ფ-სა (პ/¹...) და ა. ფ-ს (პ/¹...) დაუბრუნდეთ შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» ნაირა ოტიასვილის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან _ 210 ლარი. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.