ბს-385-329-კ-05 20 ივლისი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ჯ. გაკოხიძე,

გ. ქაჯაია

სარჩელის საგანი: პრივატიზაციის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, საქართველოს კულტურის სამინისტროს აქტების ბათილად ცნობა, სხვენის სათავსის დაბრუნება და ა.შ.

აღწერილობითი ნაწილი:

ა. შ-მა სარჩელით მიმართა ქ. თბილისის კრწანისის რაიონის სასამართლოს მოპასუხე ს. ყ-ის მიმართ.

სარჩელში მითითებული იყო, რომ 1987 წელს მოსარჩელეს გამოეყო ოთხოთახიანი ბინა ქ. თბილისში, ..... იმავე სახლის ოროთახიან ბინაში მასზე ადრე შესახლდა მოპასუხე _ ს. ყ-ი, რომელმაც თვითნებურად მიითვისა სახლის სხვენში მოსარჩელის ბინის მიმდებარე სათავსი. აღნიშნულის გამო, მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისათვის ფართის გამოთავისუფლების დავალება. თბილისის კრწანისის რაიონის სასამართლოს 1991წ. 4 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ა. შ-ის სარჩელი და დადგინდა მოპასუხე ს. ყ-ის გამოსახლება ... მდებარე სახლის სხვენ-სართულზე მდებარე თვითნებურად დაკავებული სათავსიდან. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიამ 1992წ. 18 თებერვლის განჩინებით აღნიშნული გადაწყვეტილება დატოვა უცვლელად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1993წ. 12 თებერვლის დადგენილებით არ დაკმაყოფილდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილის პროტესტი, რომელიც ითხოვდა სასამართლო დადგენილების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განხილვისთვის გადაცემას. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრეზიდიუმის 1993წ. 11 ივნისის დადგენილებით უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილის მოვალეობის შემსრულებლის პროტესტი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა კრწანისის რაიონის სასამართლოს 1991წ. 4 ნოემბრის გადაწყვეტილება, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1992წ. 18 თებერვლის განჩინება, თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1993წ. 12 თებერვლის დადგენილება და საქმე ხელახლა განხილვისთვის გადაიგზავნა კრწანისის რაიონის სასამართლოში. კრწანისის რაიონის სასამართლოს 1993წ. 5 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ა. შ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ს. ყ-ი გამოსახლდა ქ. თბილისში, ... მდებარე სახლის სხვენ-სართულზე განთავსებული სათავსიდან; ს. ყ-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 1993წ. 14 სექტემბრის განჩინებით ს. ყ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება. თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1997წ. 18 სექტემბრის დადგენილებით დაკმაყოფილდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს თავმჯდომარის პროტესტი ზედამხედველობის წესით; გაუქმდა კრწანისის რაიონის სასამართლოს 1993წ. 5 აგვისტოს გადაწყვეტილება და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1993წ. 14 სექტემბრის განჩინება; საქმე ხელახლა განხილვისთვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. საქმის პირველ ინსტანციაში დაბრუნების შემდეგ ა. შ-მა 2000წ. 28 აპრილის სარჩელით დამატებით მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998წ. 4 აგვისტოს დადგენილების ბათილად ცნობა, აგრეთვე, სადავო სხვენის კანონიერ მფლობელად და მესაკუთრედ ცნობა.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 12 იანვრის გადაწყვეტილებით ა. შ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოსარჩელე ა. შ-ი ცნობილ იქნა ქ. თბილისში, ..... მდებარე სხვენის მესაკუთრედ, მასვე უარი ეთქვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998წ. 4 აგვისტოს ¹16.19.343 დადგენილების გაუქმებაზე ხანდაზმულობის გამო. ამავე გადაწყვეტილებით ს. ყ-ს უარი ეთქვა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. ხსენებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს. ყ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და მოსარჩელისთვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 1 თებერვლის განჩინებით ს. ყ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 12 იანვრის გადაწყვეტილება და საქმე განსახილველად გადაეცა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიას. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. შ-მა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2002წ. 23 ოქტომბრის განჩინებით ა. შ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული განჩინება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიაში საქმის განხილვისას, ა. შ-ის წარმომადგენელმა აღნიშნული სასამართლოს 2003წ. 24 აპრილის სასამართლო სხდომაზე უარი განაცხადა სარჩელზე. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 24 აპრილის განჩინებით საქმის წარმოება შეწყდა ა. შ-ის სარჩელისა გამო მოპასუხე ს. ყ-ის გამოსახლებისა და ქ. თბილისში, ..... მდებარე ფართის კანონიერ მფლობელად აღიარების მოთხოვნის თაობაზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 27 მაისის განჩინებით დაკმაყოფილდა ა. შ-ის შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ; შეწყდა საქმის წარმოება ა. შ-ის სარჩელზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998წ. 4 აგვისტოს ¹864 დადგენილების ბათილად ცნობის თაობაზე ქ. თბილისის მერიის მიმართ. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიამ იმავე დღეს მიიღო გადაწყვეტილება, რომლითაც ს. ყ-ის სარჩელს უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე მთლიანად.

ს. ყ-ი სასარჩელო განცხადებით სასამართლო კოლეგიისგან ითხოვდა:

1) ა. შ-ის სარჩელის ხანდაზმულობის აღიარებას და მის უარყოფას;

2) ს. ყ-ის მიერ მისი ბინის ზემოთ არსებული სხვენის სათავსის ფლობის კანონიერების აღიარებას;

3) მისი ბინის ზემოთ არსებული სხვენის სათავსის მოსარჩელისთვის დაბრუნებას;

4) კულტურის სამინისტროს მიერ ა. შ-ისთვის, ვ. ლ-ასთვის და ე. ო-ისთვის ბინის მიღებაზე უფლების უკანონოდ მიცემის დადგენას;

5) პარტიის რაიკომის მოხსენებით ბარათში მითითებული ინფორმაციის უკანონობის დადგენას იმის შესახებ, რომ 1983 წელს დამკვეთმა მიმართა საპროექტო ორგანიზაციას თხოვნით მოსარჩელის ბინის ზემოთ არსებული სხვენის სათავსის აგეგმვის შეცვლაზე ¹4 ბინის სასარგებლოდ და ასეთი ცვლილება შეტანილ იქნა პროექტში;

6) პარტიის რაიკომის მოხსენებით ბარათსა და სასამართლოს მიერ შედგენილ ¹4 ბინის დათვალიერების აქტში მითითებული ინფორმაციის უკანონობის დადგენას იმის შესახებ, რომ ¹4 ბინა შედგება 3 და არა 4 ოთახისგან;

7) ვ. ი-ის, თ. ბ-ისა და კულტურის სამინისტროს ყველა იმ წარმომადგენლის ცრუმოწმეებად აღიარებას, რომლებიც ვ. ი-ისაGFდა თ. ბ-ის ჩვენებას იმეორებენ; ვ. მ-ის, ვ. ლ-ას, ა. გ-ის, ა. რ-ის, ე. ჯ-ის ცრუმოწმეებად აღიარებას, რომლებიც აცხადებენ, რომ თბილისის სამშენებლო-სარემონტო სამმართველო “ი-ი” და კულტურის სამინისტრო წარმოადგენენ ¹26 საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის მონაწილეებს;

8) იმის დადასტურებას, რომ სახბანკი, კულტურის სამინისტრო, ტრესტ “ი-ის” თბილისის სარემონტო-სამშენებლო სამმართველო არ წარმოადგენენ მეწილეებს ¹26 საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაში;

9) ... მდებარე საცხოვრებელი სახლის მხოლოდ თეატრალური-სამონტაჟო და სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოს კუთვნილი სახრებით აშენების დადასტურებას;

10) კულტურის სამინისტროს წერილების, ამავე სამინისტროს 1995წ. 30 მაისის ¹3/43 ბრძანებისა და ამ ბრძანებით შექმნილი კომისიის დასკვნის, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელის სხვენის სათავსი გადაეცა ა. შ-ს, უკანონობის დადგენას;

11) კულტურის სამინისტროს 1994წ. 12 აპრილის ¹3/36 და 1995წ. 7 სექტემბრის ¹3/58 ბრძანებების უკანონოდ ცნობასა და გაუქმებას;

12) ბინის პრივატიზაციის განსახორციელებლად კულტურის სამინისტროს მიერ ა. შ-ის (ბინა ¹4), მ. მ-ის (ბინა ¹1) სახელზე გაცემული მინდობილობების უკანონოდ ცნობას, სასამართლოს მიერ ა. შ-ის ¹4 ბინის, მ. მ-ის ¹1 ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულებების უკანონობის დადასტურებასა და გაუქმებას;

13) სასამართლო-საინჟინრო ექსპერტიზის დასკვნისა და “თ-ის” 2003წ. 31 მარტის დასკვნის უკანონოდ ცნობას;

14) ... მდებარე საცხოვრებელი სახლის კრწანისის რაიონის გამგეობის ბალანსზე ჩარიცხვას.

ს. ყ-ი სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნავდა, რომ სადავო სხვენი მისი ბინის ზემოთ იყო განთავსებული, ხოლო ა. შ-ს ჰქონდა მისი ბინის ზემოთ მდებარე ორი სხვენის ფართი. საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა განხორციელდა თეატრალურ-სარემონტო (თს) და სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველოს (სსს) სახსრებით. თს და სსს-ს ხელმძღვანელი, კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით, პროფკომიტეტის ნებართვის გარეშე, დაჰპირდა სახელმწიფო ბანკის მმართველ ნ. კ-ას ოთხოთახიანი ბინის გამოყოფას. უკანასკნელის ინიციატივით ქვემენარდედ მიწვეულ იქნა “ი-ის” ტრესტი, რომლის ბინის მიღების მიზნით, გაფორმდა თს და სსს-ს თანამშრომლად. სადავო ფართის ა. შ-ის ბინისთვის მიერთების მიზნით, შეიცვალა ბინის დაგეგმარება, გაიზარდა სხვენის ფართის სიმაღლე, სხვენში კი ფანჯრები. უკანონო ქმედების აღკვეთის მიზნით, თს და სსს-ს ხელმძღვანელობამ მოსარჩელეს მისცა ბინის ორდერის აღებისა და ბინის ზემოთ განთავსებული სხვენის ფართობით სარგებლობის უფლება. 1984წ. 4 იანვარს ბინაში შესახლების შემდეგ, მოსარჩელემ მოითხოვა სხვენის სათავსის დამტკიცებულ პროექტთან შესაბამისობაში მოყვანა. ნ. კ-ა, ვ. ლ-ას დახმარებით არ აძლევდა მოსარჩელეს სხვენის ¹4 ბინისგან კედლით იზოლირების საშუალებას. პროექტის ავტორმა _ ა. ს-მა სხვენი მიაკუთვნა ოთხოთახიან ბინას. კალინინის რაისაბჭოს აღმასკომის საუწყებათაშორისო კომისიის გადაწყვეტილებით ოთხოთახიანი ბინა კაპიტალური კედლით გამოიყო სხვენის ფართისგან. იმავე გადაწყვეტილებით დარჩა მოსარჩელის ბინიდან სხვენში მოსახვედრი ღიობი. პარტიის რაიკომის ბიუროს დადგენილებით, საჩივრების საფუძველზე, ნ. კ-ას და თს და სსს-ს უფროსს, პროექტის ავტორს დაედოთ დისციპლინური სასჯელები. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1985წ. 16 მაისის გადაწყვეტილებით ნ. კ-ას აღეკვეთა ... მდებარე საცხოვრებელ სახლში ბინის მიღების უფლება. ამასთან, გადაწყვეტილებით თს და სსს-ს ჩამოერთვა უფლება ¹26, ¹28, ¹30 სახლებზე და გადაეცა კულტურის სამინისტროს. იმავე გადაწყვეტილებით სამინისტროს დაევალა მშენებარე ორგანიზაციებთან ანგარიშსწორება, რაც არ მომხდარა. მოსარჩელე თვლიდა, რომ კულტურის სამინისტრო არ იყო უფლებამოსილი, გაენაწილებინა სახლის ბინები. მიუხედავად ამისა, საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1985წ. 11 ნოემბრის განკარგულებით და კალინინის რაიონის აღმასკომის 1986წ. 7 მაისის ¹883 გადაწყვეტილებით ა. შ-ს გაუფორმდა ოთხოთახიანი ბინა. შემდგომში, კულტურის სამინისტროს შუამდგომლობაზე საპროექტო ორგანიზაციის წინაშე, ა. შ-ის ბინის მოსაზღვრე ტერასის ოთახად გადაკეთების თაობაზე, პროექტის თანაავტორის _ ა. ს-ის მიერ მომზადებულ წერილში სამინისტროს ეცნობა, რომ გადაკეთება დაარღვევდა შენობის ფასადს. ამასთან, მიზანშეწონილად იქნა მიჩნეული პროექტის იმ ვარიანტის დაბრუნება, რომლითაც მომიჯნავე სხვენი იმჟამად ა. შ-ის ბინას ეკუთვნოდა. იგივე დადასტურდა, აგრეთვე, ძეგლთა დაცვის მთავარი სამმართველოს 1991წ. 14 მაისის ¹04/187 წერილით. შემდგომში აღნიშნული წერილები გაუქმდა იმავე ორგანიზაციის 1991წ. 20 მარტისა და 1997წ. 5 მარტის წერილებით. მოსარჩელე არ დაეთანხმა, აგრეთვე, კპ თბილისის კალინინის რაიკომიტეტის 1985წ. 21 მარტის ოქმში მოთავსებულ ინფორმაციას იმის შესახებ, რომ დამკვეთმა ორგანიზაციამ მიმართა საპროექტო ორგანიზაციას ოთხოთახიანი ბინის სამოთახიანად გადაკეთებისა და ამ ბინისთვის სადავო სხვენის მიკუთვნების შესახებ.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ კულტურის სამინისტროს 1994წ. 12 მაისის ბრძანებით ... მდებარე საცხოვრებელი სახლი აყვანილ იქნა სამინისტროს ბალანსზე. მოსარჩელის განმარტებით, ბრძანებაში განგებ არ აღინიშნა, რომ სახლის ნამდვილი მეპატრონე იყო თს და სსს და რომ სახლი ექსპლუატაციაში ჩაჰბარდა 1986 წელს. მოსარჩელე თვლიდა, რომ კულტურის სამინისტროს არ გააჩნდა ზემოაღნიშნული საცხოვრებელი სახლების განკარგვის უფლება და ასეთი უფლება გააჩნდა ქალაქის საბინაო-კომუნალურ სამსახურს. მინისტრთა საბჭოს 1979წ. 19 დეკემბრის ¹827 და 1987წ. 22 სექტემბრის ¹500 დადგენილებებით ყველა საუწყებო სახლი ექვემდებარებოდა აღმასკომის ბალანსზე ჩარიცხვას. თს და სსს-ს სამართალმემკვიდრის წერილის თანახმად, სახლის ექსპლუატაციაში ჩაბარების შემდეგ, სახლი მოიხსნა თს და სსს-ს ბალანსიდან აღმასკომის ბალანსზე ჩასარიცხად. კულტურის მინისტრის ბრძანება ეწინააღმდეგებოდა სსრკ მინისტრთა საბჭოს 1965წ. 4 ოქტომბრის დადგენილებით დამტკიცებულ საწარმოს დებულებას, სსრკ 1987წ. 30 ივნისის კანონს, რომლებითაც აკრძალული იყო ზემდგომი ორგანოების მიერ საწარმოების ფონდიდან სახსრების ამოღება. კულტურის სამინისტროს 1994წ. 12 აგვისტოს წერილის საფუძველზე, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის 1994წ. 23 სექტემბრის ¹864 განკარგულებით, კანონის დარღვევით ექსპლუატაციაში მიიღო ერთხელ უკვე ექსპლუატაციაში მიღებული სახლი. აღნიშნულის საფუძველზე, კულტურის სამინისტროს 1993წ. 7 ივლისის ¹3/58 ბრძანებით სახლი აყვანილ იქნა სამინისტროს აპარატის ბალანსზე. მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ უკანონო იყო კულტურის სამინისტროს ¹3/43 ბრძანების საფუძველზე კომისიის შექმნა და დავის მიმდინარეობის პერიოდში ამ კომისიის მიერ მომზადებული დასკვნა.

მოსარჩელის განმარტებით, 1995წ. 22 დეკემბერს კულტურის სამინისტრომ ა. შ-ს ფართის პრივატიზაციის ნება დართო, მაშინ, როდესაც ქალაქის მთავარი არქიტექტორის 1995წ. 25 მაისის ბრძანებით აღდგენილ იქნა სხვენში ასასვლელი ღიობის მოწყობის პროექტი. არც ა. შ-ის და არც მ. მ-ის საპრივატიზაციო ხელშეკრულებებში არ იყო აღნიშნული დამხმარე ფართობი, ხელშეკრულებებს არ ახლდა ნახაზები.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ ბანკი და “ი-ის” ტრესტი არ წარმოადგენდნენ საცხოვრებელი სახლის კანონიერ მეწილეებს _ მათ არ შეუტანიათ თანხები ბინის მშენებლობაში. აღნიშნული ორგანიზაციების მეწილეებად შეყვანა მოხდა შრომითი კოლექტივის ნებართვის გარეშე. კულტურის სამინისტროსთვის გამოყოფილი ლიმიტიდან სამინისტროს არც ერთი ბინა არ გადაუცია სახბანკის თანამშრომლებისთვის. მოწმეების ჩვენებები, რომელთა მიხედვითაც, თითქოსდა სამინისტრომ გადაურიცხა ქალაქის აღმასკომს სახსრები მშენებლობაში წილობრივი მონაწილეობისთვის, უარყოფილია ქ. თბილისის მერიის კაპიტალური მშენებლობის სამმართველოს 1998წ. 23 ივნისის წერილით. მოსარჩელე ხაზს უსვამდა იმ გარემოებას, რომ 1991წ. 30 იანვარს ქალაქის მთავარი არქიტექტორის მოადგილემ, აღმასკომის უწყებათაშორისო კომისიის დადგენილების თანახმად, დაამტკიცა სხვენის გეგმა. მისი უკანონოდ გაუქმების შემდეგ, მთავარი არქიტექტორის 1995წ. 25 მაისის ¹98 ბრძანებით აღდგა 1991წ. 30 იანვრის გეგმა. მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998წ. 24 აგვისტოს დადგენილებით გაუქმდა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1985წ. 16 მაისის გადაწყვეტილების პირველი, მე-2 პუნქტები, მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1994წ. 23 სექტემბრის ¹864 განკარგულება, დადასტურდა მთავარი არქიტექტორის 1995წ. 25 მაისის ¹98 ბრძანება. აღნიშნული ბრძანება დადასტურდა, აგრეთვე, მთავარი არქიტექტორის 1999წ. 15 სექტემბრის ¹550 და 1999წ. 12 მარტის ¹158 ბრძანებებით. ამ ბრძანებებით დამტკიცებული გეგმის მიხედვით, სადავო სხვენი ეკუთვნოდა მოსარჩელის ბინას და ტექინვენტარიზაციის ბიუროში სადავო ფართი ირიცხებოდა მოსარჩელის სახელზე.

თბილისის საოლქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მოთხოვნა საქართველოს კულტურის სამინისტროს 1994წ. 12 მაისის ¹3/36 და 1995წ. 7 ივლისის ¹3/58 ბრძანებების გაუქმების თაობაზე. სასამართლო კოლეგიამ, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლების, აგრეთვე, საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992წ. 21 სექტემბრის ¹943 დადგენილების საფუძველზე, არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება კულტურის სამინისტროს გასაჩივრებული აქტების უკანონობის შესახებ. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლის საფუძველზე კოლეგიამ უარყო მოსარჩელის მოთხოვნა კულტურის სამინისტროს წერილების, ამავე სამინისტროს 1995წ. 30 მაისის ¹3/43 ბრძანების და ამ ბრძანებით შექმნილი კომისიის დასკვნის უკანონობის დადგენის შესახებ. სასამართლომ მიუთითა, რომ აღიარებითი სარჩელი არ შეიძლება აღიძრას, თუ მოსარჩელეს შეუძლია აღძრას სარჩელი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-24-ე მუხლების საფუძველზე.

საოლქო სასამართლოს კოლეგიამ არ დააკმაყოფილა, აგრეთვე, ს. ყ-ის სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხეების _ ა. შ-ისა და მ. მ-ის მიერ კულტურის სამინისტროსთან დადებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე. კოლეგიამ მიიჩნია, რომ კულტურის სამინისტროს სახელით პრივატიზაციის ხელშეკრულებებზე ხელმოწერა განხორციელდა უფლებამოსილი პირის მიერ, სათანადო მინდობილობების საფუძველზე, მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის დადგენილებით. სასამართლო კოლეგიამ უარი თქვა სამინისტროს მიერ მოპასუხეთა ბინების პრივატიზაციისა და გაცემული მინდობილობების ბათილად ცნობაზე ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლზე მითითებით. ვინაიდან არ არსებობდა ბინების პრივატიზაციის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის საფუძველი, არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა ... მდებარე საცხოვრებელი სახლის კრწანისის რაიონის გამგეობის ბალანსზე ჩარიცხვის თაობაზე.

სასამართლო კოლეგიამ არ დააკმაყოფილა, აგრეთვე, მოსარჩელის მოთხოვნა სხვენის სათავსის კანონიერ მფლობელად აღიარების შესახებ. კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ფართი, რომელსაც მოსარჩელე უწოდებდა მისი ბინის ზემოთ არსებული სხვენის სათავსს, წარმოადგენდა მანსარდის ტიპის საცხოვრებელ ფართს, რომელიც 1995 წლიდან საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა მოპასუხე ა. შ-ს. სასამართლო კოლეგიამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე სადავო ფართს დაეუფლა არამართლზომიერი საფუძვლით, ვინაიდან სხვენში გამავალი ღიობის გაჭრის ნებართვა მშენებარე უწყების ადმინისტრაციისა და პროფკომიტეტის თანხმობით, მოსარჩელემ მიიღო 1983წ. დეკემბერში, ხოლო ბინის ორდერი მასზე გაიცა 1984წ. იანვარში. ორდერის გაცემით ს. ყ-ს წარმოეშვა სარგებლობის უფლება მხოლოდ საცხოვრებელ ფართზე და არა სხვენზე. სასამართლო კოლეგიის აზრით, სხვენზე უფლებას არ ადასტურებდა კალინინის სახელობის რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარესთან 1984წ. 19 თებერვალს ჩატარებული თათბირის ოქმი, კალინინის რაისაბჭომ ჯერ კანონის დარღვევით გასცა ორდერი ს. ყ-ზე, ხოლო შემდგომ ასევე უკანონოდ მისცა ნებართვა სხვენში გაჭრილი ღიობის დატოვების შესახებ, ვინაიდან იმ პერიოდისთვის (1984-85 წწ.) სახლი ჯერ კიდევ მშენებლობის პროცესში იმყოფებოდა, არ იყო მიღებული ექსპლუატაციაში, არ არსებობდა ქალაქის საბჭოს განკარგულება სახლის კომუნალურ ფონდში ჩარიცხვის თაობაზე. სახლი არ ირიცხებოდა ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს ბალანსზე, როგორც საცხოვრებელი სახლი.

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს. ყ-მა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2004წ. 3 ივნისის განჩინებით ს. ყ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 23 მაისის გადაწყვეტილება გაუქმდა სადავო დამხმარე ფართთან დაკავშირებით, კულტურის სამინისტროსა და ა. შ-ს შორის 1995წ. 27 დეკემბერს დადებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს; გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩა უცვლელად.

მოცემული საქმე არაერთხელ განიხილა სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლომ.

ბოლოს, თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 13 იანვრის გადაწყვეტილებით ს. ყ-ის სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა; მოსარჩელეს უარი ეთქვა 1995წ. 27 დეკემბრის პრივატიზების ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს. ყ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, ა. შ-ისა და მ. მ-ის მიერ გაფორმებული პრივატიზაციის უკანონო ხელშეკრულებების თაობაზე ს. ყ-ის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები სასამართლომ უგულებელყო. ამასთან, ა. შ-ის სახელზე გაცემული ფორმა ¹1, რომელიც ფალსიფიცირებულია, რაც დასტურდება შესაბამისი მტკიცებულებებით, არ არის იურიდიული საბუთი, რომელიც ა. შ-ს აძლევს თავისი ბინის გადაგეგმარებისა და კასატორის სასხვენო სათავსის მიტაცების უფლებას. საოლქო სასამართლომ განზრახ არ განიხილა საკითხი უშუალოდ კასატორის ბინის ზემოთ განლაგებულ სასხვენო სათავსზე და ¹4 ბინის ზემოთ განლაგებულ სასხვენო სათავსებზე ს. ყ-ის უფლების შესახებ, აგრეთვე, მისივე შეგებებული სარჩელი, რომლის თაობაზეც არ არსებობს სასამართლოს გადაწყვეტილება. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში არასწორადაა მითითებული, რომ, თითქოს ს. ყ-ის შეგებებული სარჩელი სასამართლომ განიხილა 2001 წელს, მაშინ, როდესაც ეს სინამდვილეს არ შეესაბამება. აღსანიშნავია, რომ ქ. თბილისის აღმასკომის 1985წ. გადაწყვეტილებით კულტურის სამინისტროს გადაეცა საცხოვრებელი სახლები და მიღებული საცხოვრებელი ფართები განაწილდა. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წ.) 131-ე მუხლში აღნიშნულია, რომ ქონებაზე უფლების წარმოშობის მომენტი წარმოიშობა ქონების გადაცემის მომენტიდან. ¹26 საცხოვრებელი სახლი კულტურის სამინისტროს არ გადასცემია, რასაც მოწმობს სახლის გადაცემის აქტის არარსებობა, აგრეთვე, სახლის 1986წ. ექსპლუატაციაში მიღების აქტი, რომელშიც ნათქვამია, რომ სახლის დამკვეთ მფლობელს წარმოადგენს თს და სსს, რომლის სამართალმემკვიდრის წერილში აღნიშნულია, რომ სახლი, კანონის თანახმად (საბინაო კოდექსის მე-5 მუხლი და საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1979წ. ¹827 და 1987წ. ¹500 დადგენილებები), ბალანსიდან მოიხსნა აღმასკომის ბალანსზე ასაყვანად.

კასატორის განცხადებით, 2004წ. 22 დეკემბრის სასამართლო სხდომაზე ა. შ-მა დაადასტურა, რომ სახლი ექსპლუატაციაში მიღებულ იქნა 1986 წელს, რითაც კიდევ ერთხელ დადასტურდა შესაბამისი სამინისტროს ბრძანებების უკანონობა. ქ. თბილისის აღმასკომის 1985წ. გადაწყვეტილებით, აღნიშნულ სამინისტროს მიეცა უფლება, გაენაწილებინა მიღებული საცხოვრებელი ფართები, ხოლო კასატორის სახლი, მისი ბინა და დამხმარე სათავსები არ გადაეცა სამინისტროს, რომელიც არ იყო უფლებამოსილი კასატორისთვის ჩამოერთმია მისი სასხვენო სათავსი და გადაეცა იგი ა. შ-ისთვის. გარდა ამისა, სამინისტროს წერილები, 1995წ. 30 მაისის ¹3/48 ბრძანება და კომისიის გადაწყვეტილება გამოიცა სკ-ის 37-ე მუხლის დარღვევით. სახლი არ ირიცხებოდა სამინისტროს ბალანსზე და საერთოდ არ იყო სამინისტროს სისტემაში. სათავსების გადაგეგმარების საკითხი, საბინაო კოდექსის 93-ე მუხლის მიხედვით, შედიოდა აღმასკომის კომპეტენციაში. 1991წ. 30 იანვრის ნახაზი დამტკიცებული იყო სასამართლოს მიერ იმავე წლის 4 დეკემბერს საქმის განხილვამდე. 1990 წელს სასამართლომ ა. შ-ის სარჩელი არ მიიღო წარმოებაში. კასატორის მიერ სასხვენო სათავსზე მისი უფლების თაობაზე სასამართლოში წარდგენილი დოკუმენტები შეესაბამება სკ-ის (1964 წ.) მე-4 მუხლის მოთხოვნებს, სასამართლომ კი განზრახ უგულებელყო ისინი. სამინისტროს უკანონო ქმედებებმა პირდაპირ შელახეს კასატორის ინტერესები, რის გამოც მან სასამართლოში შეიტანა სარჩელი სამინისტროს მიმართ და სკ-ის (1964 წ.) 152-ე და 75-ე მუხლების თანახმად, მოითხოვა მოწინააღმდეგე მხარის უკანონო აქტების გაუქმება. ამასთან, აღნიშნული სარჩელის საფუძველზე, მოპასუხეებმა _ ქ. თბილისის მერიამ, მთავარმა არქიტექტურულმა სამმართველომ და ქალაქის ტექაღრიცხვის სამსახურმა, სკ-ის (1964 წ.) 148-ე და 87-ე მუხლების თანახმად, აღიარეს თავიანთი აქტების უკანონობა და გააუქმეს ისინი.

კასატორის განმარტებით, 2004წ. 22 დეკემბრის სასამართლო სხდომაზე ა. შ-მა დაადასტურა ექსპერტიზის დასკვნის უკანონობა და განაცხადა, რომ კასატორის სასხვენო სათავსში 10 მმ დიქტი იყო მიჭედებული სახურავის არა ჭერზე, არამედ კოჭებზე არ წარმოადგენდა დამათბუნებელ მასალას, რაც ადასტურებს, რომ ეს სათავსი არის სასხვენო და არა საცხოვრებელი-სამანსარდო. უზენაესმა სასამართლომ კი დანიშნა ექსპერტიზა და განზრახ არ მოისურვა, სსკ-ის 172-ე და 105-ე მუხლების მიხედვით, განეხილა ს. ყ-ის საჩივრები და განცხადებები და ეღიარებინა ექსპერტიზის დასკვნა უკანონოდ, აგრეთვე, არ მოისურვა გაეუქმებინა სასამართლოს 2003წ. უკანონო გადაწყვეტილება, რამაც მისცა საბაბი საოლქო სასამართლოს არ განეხილა ს. ყ-ის შუამდგომლობა ექსპერტიზის დასკვნის უკანონოდ აღიარების შესახებ, მიეჩნია აღნიშნული სათავსი მანსარდად და გამოეტანა უკანონო გადაწყვეტილება. სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო, რომ აღნიშნული სათავსი ს. ყ-ის მიერ იყო გალესილი, ჩატარებული ჰქონდა ელექტრო-სამონტაჟო, იატაკის და სხვა სამუშაოები, რადგან ეს სათავსი იყო მისი და კანონით ეკუთვნოდა მას. უზენაესმა სასამართლომ განზრახ არ გააუქმა თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 23 მაისის უკანონო გადაწყვეტილება, რითაც საბაბი მისცა საოლქო სასამართლოს არ განეხილა ს. ყ-ის მეორე შუამდგომლობა და გამოეტანა მორიგი უკანონო გადაწყვეტილება.

2005წ. 20 მაისს ს. ყ-მა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში შეიტანა დამატება მისივე საკასაციო საჩივარზე.

კასატორის განცხადებით, ..... მდებარე საცხოვრებელი სახლი არ არის ძეგლი, რაც დასტურდება საქართველოს ძეგლთა დაცვის დეპარტამენტის 2003წ. 5 ივნისის ¹02/332 წერილით. სახელმწიფო კომიტეტების, სამინისტროების, ორგანიზაციების, საწარმოების მიერ თავიანთი საქმიანობისას შექმნილი პროექტები ინახება იქ მუდმივად. საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს 2005წ. 23 მარტის ¹016/989-3 წერილით დამპროექტებელი ორგანიზაცია კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ პროექტში შეტანილია ცვლილება, რომლის მიხედვით, შესასვლელი ¹3 ბინის ზემოთ არსებულ სხვენსა და სახურავში გათვალისწინებულია ¹3 ბინიდან და სხვა სახით პროექტის კორექტირების თაობაზე ინფორმაცია სამინისტროს არ გააჩნია. თუ პროექტში შეტანილია ცვლილებები, პროექტში აუცილებლად აისახება ამის საფუძველი და თან ერთვის ამ ცვლილებების დოკუმენტები. ძეგლთა დაცვის დეპარტამენტში კი, სადაც დამუშავდა პროექტი, არ არის იმის დამადასტურებელი დოკუმენტები, რომ 1983წ. 20 ივნისს სახლის დამკვეთმა დ. ი-მა გასცა მითითება ¹4 ოთხოთახიანი ბინის გადაგეგმარებაზე, რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებს პარტიის რაიკომის 1985წ. 31 მარტის მოხსენებით ბარათსა და ოქმში პროექტის ავტორის, ა. ს-ის უკანონო ინფორმაციას. საოლქო სასამართლომ 2003წ. 27 იანვრის გადაწყვეტილებებში არასწორად განაცხადა, რომ ს. ყ-ი ადასტურებდა ა. ს-ისა და პარტიის რაიკომის 1985წ. 31 მარტის მოხსენებით ბარათსა და ოქმში მოყვანილ უკანონო ინფორმაციას, მაშინ, როდესაც ს. ყ-ი ყოველთვის უარყოფდა ამას. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ სამინისტრომ განმეორებით აიყვანა ბალანსზე ¹26 საცხოვრებელი სახლი, რაც არის აბსურდი. ამასთან, თეატრალურ-სამონტაჟო და სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოს დებულების თანახმად, ... მდებარე საცხოვრებელი სახლის მფლობელობაზე ვრცელდებოდა სახელმწიფო საწარმოების დებულება, დამტკიცებული სსრკ მინისტრთა საბჭოს 1964წ. ¹731 დადგენილებით. სკ-ის (1997 წ.) 1507-ე და 1505-ე მუხლების თანახმად, მოცემული საქმე განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მიხედვით, რომლის თანახმად, თს და სსს უფლებამოსილი იყო, განეკარგა თავისი ქონება _ თავისი თანამშრომლებისთვის მიეცა თავიანთ საუწყებო საცხოვრებელ სახლში შესახლების უფლება. იმის გამო, რომ თს და სსს-ს არ ჰქონდა ორდერების გამცემი სამსახური, თს და სსს-ს მოთხოვნით, აღმასკომმა 1984წ. 4 იანვარს ს. ყ-ს მისცა ორდერი. იმ დროს მოქმედი საბინაო კოდექსის 55-ე მუხლის თანახმად, საცხოვრებელ სახლში შესახლება ხორციელდებოდა სახლის მშენებლობის დამთავრების დროისგან დამოუკიდებლად. ამდენად, განცხადება იმის შესახებ, რომ ს. ყ-ს არ ჰქონდა სახლსა და მის სხვენში შესახლების უფლება 1985წ. 4 იანვრამდე და სახლის ექსპლუატაციაში მიღებამდე, არის უსაფუძვლო და უკანონო. აღსანიშნავია აღმასკომის საუწყებათაშორისო კომისიის 1985წ. 19 თებერვლის გადაწყვეტილება, რომლითაც კომისიამ ს. ყ-ს მისცა მისივე სასხვენო სათავსში შესვლისა და ამ სათავსით სარგებლობის უფლება.

კასატორის განმარტებით, ქ. თბილისის აღმასკომის 1985წ. გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ სახლი უნდა ჩაჰბარდეს დამტკიცებული პროექტის თანახმად. აღნიშნული გადაწყვეტილებით არ გაუქმებულა რაიაღმასკომის კომისიის 1985წ. 19 თებერვლის გადაწყვეტილება, რომელიც დარჩა ძალაში. ამ გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ ს. ყ-ის საჩივრები იყო კანონიერი და მისი სათავსის გადაგეგმარება იწვევდა მისი საცხოვრებელი ინტერესების დარღვევას. თავის დროზე დამტკიცებულ პროექტში არ შეიტანეს ცვლილება რაიაღმასკომის 1985წ. 19 თებერვლის გადაწყვეტილების თანახმად. სახლის ექსპლუატაციაში მიღების 1986წ. აქტში მითითებულია, რომ სახლის მშენებლობა განხორციელდა დამტკიცებული პროექტისა და კალინინის რაიონის 1985წ. 19 თებერვლის გადაწყვეტილების თანახმად. ს. ყ-ს, სკ-ის მე-4, მე-6 და 75-ე მუხლებისა და საბინაო კოდექსის 93-ე მუხლის თანახმად, იურიდიული უფლება ჰქონდა მისივე დამხმარე სასხვენო სათავსზე. ა. შ-მა პრივატიზაცია მოახდინა მოტყუებისა და თაღლითობის გზით და მას არა აქვს იურიდიული უფლება ს. ყ-ის სასხვენო სათავსზე, რაც დასტურდება იურიდიული დოკუმენტებით. დარღვეულია საბინაო კოდექსის (1964 წ.) 93-ე მუხლი, სკ-ის (1997 წ.) 183-ე მუხლი, აგრეთვე, სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წ.) 37-ე მუხლი და სხვა კანონები.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო ზეპირი განხილვის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა საკასაციო საჩივრისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლები, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ საქართველოს რესპუბლიკის კულტურის სამინისტროს 1995წ. 30 მაისის ¹3/43 ბრძანების საფუძველზე შექმნილი კომისიის დასკვნით, სადავო ფართი მიეკუთვნა ა. შ-ის ოჯახს, ხოლო კულტურის სამინისტროს 1995წ. 22 სექტემბრის წერილით იგი დაეთანხმა ზემოაღნიშნული კომისიის დასკვნას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მისთვის სავალდებულოა სასამართლო კოლეგიის მიერ დადგენილად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები, რადგანაც კასატორს არ წარმოუდგენია დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია და საკასაციო სასამართლოც იზიარებს, რომ 1995წ. 27 დეკემბერს საქართველოს კულტურის სამინისტროსა და ა. შ-ს შორის დაიდო ხელშეკრულება ქ. თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელ სახლში განთავსებული ¹4 ბინის 62 კვ.მ საცხოვრებელი, 37,46 კვ.მ დამხმარე და 82,31 კვ.მ სამეურნეო ფართის პრივატიზების შესახებ. სასამართლო კოლეგიამ დადგენილად ჩათვალა და საკასაციო სასამართლოც ეთანხმება, რომ ა. შ-თან ბინის პრივატიზების ხელშეკრულებაზე ხელმოწერა საქართველოს კულტურის სამინისტრომ განახორციელა უფლებამოსილი წარმომადგენლის მეშვეობით.

საკასაციო სასამართლოს დადგენილად მიაჩნია, რომ პრივატიზაციის დროს ქ. თბილისში, ...... მდებარე საცხოვრებელი სახლი ირიცხებოდა საქართველოს კულტურის სამინისტროს ბალანსზე და საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-4 პუნქტის თანახმად, საქართველოს კულტურის სამინისტრო უფლებამოსილი იყო შესაბამისი ბინისა და სადავო ფართის პრივატიზების ხელშეკრულება გაეფორმებინა ა. შ-თან.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სასამართლო კოლეგიამ სწორად გამოიყენა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წ.) 48-ე მუხლის პირველი ნაწილი და სწორად განმარტა, რომ აღნიშნული ნორმის თანახმად, შეიძლებოდა ბათილად ჩათვლილიყო გარიგება, თუ იგი არ შეესაბამებოდა კანონის მოთხოვნებს, ხოლო საკასაციო სასამართლო იზიარებს სასამართლო კოლეგიის მოსაზრებას, რომ საქართველოს კულტურის სამინისტროსა და ა. შ-ს შორის 1995წ. 27 დეკემბერს გაფორმებული პრივატიზების ხელშეკრულება სრულ შესაბამისობაშია კანონის მოთხოვნებთან.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნული გადაწყვეტილება უნდა დარჩეს უცვლელად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს. ყ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 13 იანვრის გადაწყვეტილება;

3. ს. ყ-ი, მისი ქონებრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით, გათავისუფლდეს სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.