№ას-1834-1807-2011 23 თებერვალი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – ჟ. რ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს „მ-ი“, ი. ხ-ი
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის გადაწყვეტილება
საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – ხელშეკრულების დადების დავალებულება, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესრულების მიზნით უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ჟ. რ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „მ-ისა“ და ი. ხ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა, დაევალოს ი. ხ-ს ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესრულების მიზნით, 5120 აშშ დოლარის გადახდის პირობით მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების გადაცემა, ან დაეკისროს ი. ხ-სა და შპს „მ-ს“ ჟ. რ-ის სასარგებლოდ მიწის ნაკვეთის ღირებულების ანგარიშში გადახდილი ძირითადი თანხის და სარგებლის გადახდა შემდეგი საფუძვლით: მოსარჩელის განმარტებით, 2009 წლის 06 ნოემბერს დადებული გარიგების საფუძველზე, ჟ. რ-ი და შპს „მ-ის“ დირექტორი ი. ხ-ი შეთანხმდნენ, რომ ჟ. რ-ი შპს „მ-ისგან“ შეიძენდა 10 ჰა მიწის ნაკვეთს. თანხის ნაწილის გადახდის შემდეგ, ი. ხ-მა უარი უთხრა მოსარჩელეს მიწის ღირებულების მიღებაზე და მიწის ნაკვეთი თვითონ შეისყიდა, რის გამოც მოსარჩელემ მოითხოვა ან დაევალოს ი. ხ-ს დარჩენილი თანხის გადახდის პირობით მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების გადაცემა, ან დაეკისროს ი. ხ-ს და შპს „მ-ს“, ჟ. რ-ის სასარგებლოდ, მის მიერ მიწის ნაკვეთის ღირებულების ანგარიშში გადახდილი ძირითადი თანხისა და სარგებლის გადახდა.
მოპასუხე ი. ხ-მა და შპს „მ-მა“ სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ 2009 წლის 06 ნოემბერს მხარეებს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, როგორც ფორმის დაუცველად დადებული, ბათილი იყო. გარდა ამისა, მოპასუხემ მიუთითა, რომ მოსარჩელემ არ შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და დათქმულ ვადაში არ გადაიხადა შეთანხმებული თანხა, შესაბამისად, მას არ აქვს უფლება მოითხოვოს დარჩენილი თანხის გადახდის სანაცვლოდ საკუთრების უფლების გადაცემა. მოპასუხემ განმარტა, რომ მოსარჩელეს ასევე არ ჰქონდა უფლება, მოეთხოვა გარიგების ბათილობის შემთხვევაში უსაფუძვლო გამდიდრებით მიღებული თანხისა და სარგებელის გადახდა.
ლაგოდეხის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილებით ჟ. რ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ი. ხ-ს დაევალა, ჟ. რ-ს გადასცეს საკუთრების უფლება და დადოს ნასყიდობის ხელშეკრულება ლაგოდეხის რაიონში, სიღნაღის რაიონის ყოფილი მიწების ტერიტორიაზე არსებულ 98463.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, რომლის საკადასტრო კოდია: ..., ჟ. რ-ის მიერ ნასყიდობის დარჩენილი თანხის- 4837 აშშ დოლარის ექვივალენტის ლარში გადახდის შემდეგ.
რაიონული სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. ხ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ი. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ლაგოდეხის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ჟ. რ-ის სარჩელი ი. ხ-ის მიმართ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დავალდებულებისა და საკუთრების უფლების გადაცემის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
2009 წლის 6 ნოემბერს ერთის მხრივ ჟ. რ-სა და მეორეს მხრივ ი. ხ-ს შორის დაიდო ხელშეკრულება წერილობითი სახით. ხელშეკრულებაში აღნიშნულია შემდეგი: ”ჟ. რ-ი უხდის შპს „მ-ის“ დამფუძნებელს ი. ხ-ს 3500 დოლარს ნაღდი ანგარიშწორებით, ხოლო 1500 დოლარის ექვივალენტს შეიტანს ლაგოდეხის სახალხო ბანკში, შპს „მ-ის“ ანგარიშზე. რაზეც წარუდგენს ი. ხ-ს ბანკის შემოსავლის ქვითარს. აღნიშნული თანხა გადახდილი იქნება ჟ. რ-ის მიერ ავანსად შპს „მ-ში“ ერთ-ერთი დამფუძნებლის შესვლის მიზნით, (10 ჰა მიწის ნაკვეთის გამოსყიდვის მიზნით) (ტ.I, ს.ფ. 19). ხელშეკრულება წერილობითი სახისაა და არ არის დამოწმებული ნოტარიუსის მიერ. ჟ. რ-ის სასარჩელო მოთხოვნა ეფუძნება სწორედ ზემოაღნიშნულ ხელშეკრულებას.
ლაგოდეხის რაიონულ სასამართლოში 15.09.2010 წელს წარდგენილი სარჩელითა და 01.10.2010წლის დაზუსტებული სარჩელით ჟ. რ-ის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა, რომ მოპასუხე ი. ხ-ს დავალებოდა, ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესრულების მიზნით უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემა ჟ. რ-ის მიერ ნასყიდობის თანხიდან დარჩენილი გადაუხდელი თანხის - 5120 აშშ დოლარის გადახდის პირობით (ტ.I, ს.ფ. 1-12, 27-37).
პალატის მითითებით, ლაგოდეხის რაიონულ სასამართლოში 2011 წლის 23 თებერვლის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა სასამართლოს წინაშე დააყენა ალტერნატ. სასარჩელო მოთხოვნა და განმარტა, რომ იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო ჩათვლიდა, რომ მხარეთა შორის არსებული გარიგება წარმოადგენდა ფორმადაუცველ გარიგებას და ბათილად იქნებოდა ცნობილი, მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა მიწის ღირებულების ანგარიშში გადახდილი თანხა და სარგებელი (ტ.I, ს.ფ. 114). თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში 20.10.2011წელს გამართულ სასამართლო სხდომაზე ხათუნა გრიგალაშვილმა განმარტა, რომ ლაგოდეხის რაიონულ სასამართლოში საქმის განხილვისას, მან დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და საბოლოო სახით მისი მოთხოვნა ჩამოყალიბდა თავდაპირველი სახით, ანუ მოსარჩელემ მოითხოვა: ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დავალდებულება და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესრულების მიზნით უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემა ჟ. რ-ის მიერ ნასყიდობის თანხიდან დარჩენილი გადაუხდელი თანხის 5120 აშშ დოლარის გადახდის პირობით. წარმომადგენლის განმარტებით, ლაგოდეხის რაიონულმა სასამართლომაც თავდაპირველი სარჩელის ფარგლებში იმსჯელა ჟ. რ-ის სასარჩელო მოთხოვანზე და დააკმაყოფილა სარჩელი ხელშეკრულების დადების დავალდებულების და მიწის ღირებულების საფასურის დარჩენილი ნაწილის გადახდის შემდგომ საკუთრების უფლების გადაცემის თაობაზე (იხ.: 20.10.2011წლის სხდომის ოქმი).
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ჟ. რ-ი სარჩელით ითხოვდა მოპასუხე ი. ხ-ს დავალებოდა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება და ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესრულების მიზნით უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემა ჟ. რ-ის მიერ ნასყიდობის თანხიდან დარჩენილი გადაუხდელი თანხის გადახდის პირობით. სწორედ ამ სასარჩელო მოთხოვნაზე იქნა გამოტალი ლაგოდეხის რაიონული სასამართლოს 17.05.2011წლის გადაწყვეტილება და საააპელაციო პალატამაც წინამდებარე სააპელაციო საჩივრის საფუძვლიანობაზე იმსჯელა ზემოაღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში.
ამდენად, მოცემული დავის გადასაწყვეტად სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია რომ უნდა დადგენილიყო შემდეგი: 06.11.2009წ. ერთის მხრივ ჟ. რ-ს და მეორეს მხრივ ი. ხ-ს შორის დადებული წერილობითი ხელშეკრულება წარმოადგენდა თუ არა მხარეთა შორის გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებას (ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებას), ზემოაღნიშნულ ხელშეკრულებაში მესაკუთრემ გამოხატა თუ არა ნება საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ და თუ ასეთი ნება იქნა გამოხატული, ნების გამოვლენა მოხდა თუ არა საამისოდ კანონით დადგენილი წესის შესაბამისად.
აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ კანონი ხელშეკრულებას დადებულად მიიჩნევს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც მხარეები ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდებიან საამისოდ დადგენილი ფორმით. ხელშეკრულების არსებითი პირობების ჩამონათვალს კანონი არ განსაზღვრავს, ამ პირობებს თვითონ მხარეები განსაზღვრავენ და ასეთად ხელშეკრულების მხოლოდ ის პირობები ჩაითვლება, რომელბზედაც მხარეები უნდა შეთანხმდნენ, წინააღმდეგ შემთხვევაში ხელშეკრულება არ დაიდება. ხელშეკრულების არსებით პირობებს შეიძლება მიეკუთვნოს ხელშეკრულების საგანი, ხელშეკრულების მხარეები, მხარეთა მიერ მიერ განსახორციელებელი შესრულება და ა.შ. მოცემულ შემთხვევაში პალატის მითითებით, მოსარჩელე მხარე აღნიშნავდა, რომ 06.11.2009წ. ხელშეკრულება წარმოადგენდა ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებას და ითხოვდა ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესრულების მიზნით უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემას, თუმცა მხარეთა შორის გაფორმებული აღნიშნული ხელშეკრულებიდან არ დგინდება, გამოხატა თუ არა ნივთის მესაკუთრემ ნება უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების ჟ. რ-ისათვის გადაცემის შესახებ. პალატამ აღნიშნა, რომ ხელშეკრულებაში არ იყო მითითებული არც ნასყიდობის ხელშეკრულების საგნის რეკვიზიტი და არც ნასყიდობის ფასი. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ხელშეკრულებაში მითითებული ფრაზა: „აღნიშნული თანხა გადახდილი იქნება ჟ. რ-ის მიერ ავანსად შპს „მ-ში“ ერთ-ერთი დამფუძნებლის შესვლის მიზნით, (10 ჰა მიწის ნაკვეთის გამოსყიდვის მიზნით)“ ვერ შეფასდებოდა ნივთის მესაკუთრის ნებად უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ და, შესაბამისად, ვერც 06.11.2009წ. ხელშეკრულება მიიჩნეოდა მხარეთა შორის გაფორმებულ ნასყიდობის (წინარე ნასყიდობის) ხელშეკრულებად.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 316.1-ე 317.1-ე, 50-ე, 327-ე, 183-ე მუხლებზე და იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ 06.11.2009 წლის ხელშეკრულებით მხარეთა შორის არ დამყარებულა ნასყიდობის (წინარე ნასყიდობის) სახელშეკრულებო ურთიერთობა, რაც იმთავითვე გამორიცხავდა ნასყიდობის ხელშეკრულების დავალდებულებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესრულების მიზნით უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემის თაობაზე ჟ. რ-ის მიერ აღძრული სარჩელის დაკმაყოფილებას, მიიჩნია, რომ არსებობდა ი. ხ-ის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.
სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ჟ. რ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორის მოსაზრებით, სასამართლო სამოტივაციო ნაწილში მსჯელობს მხოლოდ სამართლებრივ საკითხებზე, ხოლო თუ რას დაეყრდნო იგი და რა ფაქტობრივი გარემოებები ცნო დადგენილად და რა არ გაიზიარა მითითებული არ არის.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუხედავად იმისა, რომ ვრცლად იმსჯელა თუ რა მოითხოვა ჟ. რ-მა თავდაპირველი სარჩელით და რა მოთხოვნა დააყენა შემდგომ, მას სარჩელში მითითებულ არცერთ^ გარემოებაზე არ უმსჯელია (2009 წლის 6 ნოემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელემ მოპასუხეს გადასცა თუ არა რაიმე თანხა, ან თუ გადაურიცხა) ამდენად, კასატორის აზრით, მხოლოდ იმაზე მითითება, რომ ჟ. რ-მა ორი სარჩელი წარადგინა რაიონულ სასამართლოში, საკმარისი არ იყო იმის გასაგებად, რომ სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებებიდან მოსარჩელის რომელიმე მსჯელობა გაიზიარა იმასთან დაკავშირებით, რომ ჟ. რ-ისაგან ი. ხ-ს მიღებული აქვს თანხები მიწის გამოსასყიდად.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და არ იმსჯელა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე. მან 2009 წლის 6 ნოემბრის ხელშეკრულება შეაფასა არასრულად სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობის გარეშე, ამასთან, თავად ხელშეკრულებაში მოხსენებული თანხების გადახდის ფაქტებზე არათუ იმსჯელა, არამედ საერთოდ არ მოუხსნებია გადაწყვეტილებაში.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით ჟ. რ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ჟ. რ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ჟ. რ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი) 70% _ 350 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ჟ. რ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორ ჟ. რ-ს (პირადი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01.) სახელმწიფო ბაჟის სახით თ. რ-ის მიერ №5796719 სალაროს შემოსავლის ორდერით 2012 წლის 17 იანვარს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი) 70% _ 350 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
