¹ას-1840-1813-2011 13 თებერვალი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ვ. ნ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ქ.თბილისის ¹107 საჯარო სკოლა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2011 წლის 17 თებერვალს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ვ. ნ-ემ მოპასუხე ქ.თბილისის ¹107 საჯარო სკოლის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა სამსახურიდან მისი გათავისუფლების შესახებ მოპასუხე სკოლის დირექტორის 2011 წლის 20 იანვრის ¹01/68 ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება (ტომი I, ს.ფ. 1-12).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებით ვ. ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი I, ს.ფ. 101-110).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ნ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება (ტომი I, ს.ფ. 114-124).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ვ. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ვ. ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ვ. ნ-ე 1988 წლიდან მუშაობდა ქ.თბილისის ¹107 საჯარო სკოლაში საქმეთა მმართველად, ხოლო 1990 წლიდან წარმოადგენდა ¹107 სკოლის ბუღალტერს;

ვ. ნ-ის ყოველთვიური ანაზღაურება შეადგენდა 800 ლარს;

ქ.თბილისის ¹107 სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელმა, 2011 წლის 20 იანვარს, გამოსცა ბრძანება ¹01/68 ვ. ნ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქმეში არსებული მტკიცებულებები, ასევე მხარეთა ახსნა-განმარტებები შეიცავდა საკმარის მონაცემებს იმ გარემოების დასადგენად, რომ ქ.თბილისის ¹107 საჯარო სკოლას ვ. ნ-ის ბუღალტრად მუშაობის პერიოდში არ ჰქონდა გადახდილი მიწის გადასახადი, ასევე სოციალური დაზღვევის გადასახადი, რის გამოც სკოლას საგადასახადო ორგანომ დააკისრა საურავის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხის პოზიციის გათვალისწინებით არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მოცემულ საქმესთან დაკავშირებით გაკეთებული სამართლებრივი შეფასებები და დასკვნები. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ დასაბუთება, რასაც დაემყარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, არასაკმარისი იყო. კერძოდ, მიუხედავად მოპასუხის მიერ შესაგებელში და სასამართლო სხდომაზე დაფიქსირებული პოზიციისა იმასთან დაკავშირებით, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის (მოშლის) საფუძველი გახდა მოსარჩელე, ვ. ნ-ის მიერ დაშვებული დარღვევები, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სათანადო გამოკვლევის და შესაბამისი სამართლებრივი შეფასების მიცემის გარეშე მიიღო გადაწყვეტილება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად არ იყო საკმარისად დასაბუთებული, რაც მისი გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის შრომითი სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ სამართლებრივი ურთიერთობის მოწესრიგება არ ექცეოდა რაიმე სპეციალური კანონით გათვალისწინებულ მოწესრიგების სფეროში და იგი ექვემდებარებოდა საქართველოს შრომის კოდექსის შესაბამისი ნორმებით დადგენილ რეგულირებას. შრომითი ხელშეკრულების მოშლა, როგორც შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი, პირდაპირაა გათვალისწინებული საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის ,,დ” ქვეპუნქტით და ამავე კოდექსის 38-ე მუხლით. შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაწესით განმტკიცებულია შრომითი ხელშეკრულების მოშლის უფლებამოსილება. აღნიშნული უფლებამოსილების განხორციელებისათვის ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა არსებობდეს შესაბამისი, მართლზომიერი საფუძველი. მართლზომიერი საფუძვლის არსებობა უნდა შეფასდეს ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში, კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის არგუმენტი იმის შესახებ, რომ დამსაქმებელმა ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე მოახდინა მასთან შრომითი ხელშეკრულების მოშლა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო ბრძანების მიღებას და შესაბამისად, ვ. ნ-ესთან შრომის სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტას წინ უძღოდა ვ. ნ-ის, როგორც ბუღალტერის მხრიდან გარკვეული ქმედებები, რომელთა შედეგადაც ¹107 საჯარო სკოლა დადგა გარკვეული შედეგების წინაშე. ფაქტი იყო, რომ ვ. ნ-ის ბუღალტრად მუშაობის პერიოდში სკოლას არ ჰქონდა გადახდილი სოციალური დაზღვევის გადასახადი, ასევე არ იყო გადახდილი მიწის გადასახადი, რის გამოც სკოლას დაერიცხა საურავები. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ გადასახადების გადაუხდელობის შესახებ ინფორმირებული იყო სკოლის ყოფილი დირექტორი, ასევე ის მოსაზრება, რომ შესაძლებელი იყო დაკისრებული საურავებისაგან გათავისუფლება. სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული არგუმენტაცია საქმისათვის არ იყო მნიშვნელოვანი, რამდენადაც დავის საგნის გათვალისწინებით, იურიდიული მნიშვნელობის მქონე იყო თავად დარღვევის – სხვადასხვა გასასახადის გადაუხდელობის ფაქტი, და არა ის, თუ რა მოტივით არ ახორციელებდა ვ. ნ-ე დასახელებული გადასახადების გადახდას, ისევე, როგორც გადამწყვეტი მნიშვნელობის ვერ იქნებოდა ის გარემოება, ექვემდებარებოდა თუ არა სკოლა დარიცხული გადასახადის საურავებისაგან გათავისუფლებას.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, თავისთავად ზემოაღნიშნული დარღვევის არსებობა, ანუ მითითებული გადასახადების გადაუხდელობა ვ. ნ-ის მუშაობის პერიოდში, წარმოშობდა იმ კონკრეტულ საფუძველს, რომელიც დამსაქმებელს ანიჭებდა შრომითი ხელშეკრულების მოშლის უფლებამოსილებას. სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა რაიმე მტკიცებულება, რაც სარწმუნოდ მიუთითებდა აპელანტის მიმართ დისკრედიტაციის მცდელობასა და დამსაქმებლის მხრიდან ვ. ნ-ის მიმართ თავისი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებაზე, ვინაიდან, როგორც დადგინდა, აპელანტთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა განპირობებული იყო იმ დარღვევებით, რის საფუძველზეც სკოლას საგადასახადო ორგანოების მიერ დაერიცხა საურავები.

ზემოთ მოყვანილი ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დამსაქმებელი უფლებამოსილი იყო სადავოდ გახდილი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გამოცემაზე. შესაბამისად, არ არსებობდა ვ. ნ-ის სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი (ტომი II, ს.ფ. 41-50).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ნ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

საკასაციო საჩივარი დაფუძნებულია შემდეგ მოტივებზე:

კასატორი განმარტავს, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების მართლზომირებისათვის აუცილებელია, რომ მას ჰქონდეს მართლზომიერი საფუძველი. მართლზომიერებას აქვს ერთმნიშვნელოვანი გაგება, შესაბამისად, სასამართლოს მიერ მისთვის მინიჭებული მრავალფეროვანი შინაარსი უკვე თავისთავად მეტყველებს გადაწყვეტილების სამართლებრივ უსწორობაზე;

სადავო ბრძანების მართლზომიერების დასასაბუთებლად არგუმენტების მოყვანისას სააპელაციო სასამართლოს მხედველობიდან გამორჩა, რომ მას უნდა დაედგინა, ჰქონდა თუ არა ადგილი მოსარჩელის მხრიდან დარღვევის ფაქტს. დარღვევა თავის თავში გულისხმობს არამართლზომიერ, ბრალეულ ქმედებას (ფაქტს). საქმეში მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებიდან არ დგინდება არამართლზომიერი ფაქტის არსებობა. საგადასახადო გირავნობის შესახებ შეტყობინება არ ნიშნავს იმას, რომ არსებობს მართლზომიერი, კანონიერ ძალაში შესული საგადასახადო მოთხოვნა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ბუღალტრად მუშაობის განმავლობაში სკოლას დაერიცხა საურავი, თუმცა ასეთი დაკვნის გამოტანამდე მას არ გამოუკვლევია რიგი გარემოებები. ამ შემთხვევაში სასამართლოს უნდა გამოეკვლია თითოეული, მისი აზრით არამართლზომიერად დარიცხული გადასახადის სამართლებრივი ბუნება და დაედგინა მართებულად მიუთითებდა თუ არა აპელანტი საგადასახადო ორგანოს მხრიდან შეცდომაზე. მოსარჩელის ქმედებას არ მოჰყოლია ხელფასების გაცემის შეჩერება, სკოლის მიმართ არ წარდგენილა არც საგადასახადო მოთხოვნა და არც არანაირი მსვლელობა არ მისცემია ხსენებულ საკითხს;

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიღებულია კანონდარღვევით, არასწორადაა განმარტებული კანონი, ასევე არაა გამოყენებული კანონი, რომელიც უნდა გამოყენებულიყო, შესაბამისად, გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს. საკასაციო საჩივარი დასაშვებია არამხოლოდ 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, არამედ „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტებითაც. კერძოდ, საქმის განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ შინაარსობრივად არ გაიზიარა უზენაესი სასამართლოს მიერ 2009-2010-2011 წლების არაერთ გადაწყვეტილებაში დაკვიდრებული პრაქტიკა საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტთან დაკავშირებით. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საკასაციო სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ სასამართლო ვალდებულია დაადგინოს კანონის მითითებული ნორმის თანახმად გათავისუფლებული მუშაკის სამსახურიდან გათავისუფლების კონკრეტული საფუძველი, ხოლო შემდეგ ეს საფუძველი შეამოწმოს სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლთან _ უფლების ბოროტად გამოყენებასთან შესაბამისობაში. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია ვ. ნ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების რეალური, ნამდვილი საფუძველი, ანუ სწორედ ის საფუძველი, რომელმაც დირექტორს მიაღებინა ვ. ნ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების გადაწყვეტილება;

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილებაში გადმოიტანა მსგავს საქმეებზე საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებების სამართლებრივი დასაბუთება, მაგრამ ეს დასაბუთება არასწორად შეუსაბამა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს და მოწინააღმდეგე მხარის პოზიციას. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი (საგადასახადო ურთიერთობების მომწესრიგებელი ნორმები) საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის დროსაც. შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არის კანონსაწინააღმდეგო, დაუსაბუთებელი;

კასატორი განმარტავს, რომ შრომის კოდექსის ნორმები უნდა შეფასდეს ერთ სისტემაში და არა ცალ-ცალკე. კანონმდებელი, შრომის კოდექსის 36-ე მუხლის მე-6 ნაწილად მიუთითებს ერთ იმპერატიულ დანაწესზე – შრომითი ხელშეკრულების მოშლა დაუშვებელია შრომითი ურთიერთობის შეჩერების განმავლობაში. ეს იმას ნიშნავს, რომ 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტს აქვს სპეციფიკური საფუძველი, რომელიც არ შეიძლება არსებობდეს შრომითი ურთიერთობის შეჩერების განმავლობაში, ან/და შესაძლებელია არსებობდეს, მაგრამ შრომითი ურთიერთობის შეჩერების დროს დასაქმებული ვერ უზრუნველყოფს თავისი უფლებების სათანადოდ დაცვას. აღნიშნული ზრდის დამსაქმებლის გადაწყვეტილების არამართლზომიერების ალბათობას;

ვ. ნ-ესთან მიმართებით ¹107-ე საჯარო სკოლამ მიიღო დისკრიმინაციული გადაწყვეტილება, ვინაიდან სკოლის დირექტორმა თავიდანვე აითვალწუნა სკოლის ბუღალტერი, დაიწყო მისი შევიწროება, შესაბამისად, სახეზეა დამსაქმებლის გადაწყვეტილება, რომელიც წინააღმდეგობაში მოდის სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლთან;

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონსაწინააღმდეგოა კიდევ იმიტომ, რომ მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებით სასამართლოს არ დაუდგენია, თუ ვისგან მომდინარეობდა ბრალეული, მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, მომდინარეობდა თუ არა იგი სკოლის ბუღალტრიდან;

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ვ. ნ-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გელა მიქელაძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.