№ას-36-36-2012 13 თებერვალი, 2012 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ჯ. ო-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. ო-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება, მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ჯ. ო-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ო-ის მიმართ და მოითხოვა სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება და მესაკუთრედ ცნობა შემდეგი დასაბუთებით: იგი არის გარდაცვლილი რ. ო-ის კანონისმიერი მემკვიდრე. რ. ო-ეს ჰყავს ოთხი შვილი. იგი გარდაიცვალა 2004 წელს და მთელი თავისი ქონება ანდერძით დაუტოვა გ. ო-ეს. გ. ო-ე ამჟამად ცხოვრობს მოსკოვში. სამკვიდროს მისაღებად კანონით დადგენილ ვადაში წარმოიშვა ისეთი გარემოებები, რომლებიც არ აძლევდა შესაძლებლობას, განეხორციელებინა სამკვიდროს მიღება. 1992 წელს მონაწილეობას იღებდა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის გამართულ ბრძოლაში, როდესაც მიიღო მძიმე ტრავმა, ამიტომ მიენიჭა მნიშვნელოვანი შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსი. მოპასუხემ არ შეატყობინა მამის სამკვიდროს მიღების თაობაზე.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ არ არსებობს სამკვიდროს მისაღებად დადგენილი ვადის გაგრძელების და საპატიოდ ცნობის საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილებით ჯ. ო-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ჯ. ო-ემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 ნოემბრის განჩინებით ჯ. ო-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: რ. ო-ე და ზ. ო-ე 1955 წლის 14 დეკემბრიდან იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. რ. ო-ე გარდაიცვალა 2004 წლის 4 დეკემბერს. ზ. ო-ე კი 2006 წლის 9 სექტემბერს. რ. ო-ეს დარჩა 5 პირველი რიგის მემკვიდრე - მეუღლე და ოთხი შვილი. გარდაცვალების მომენტისათვის რ. ო-ის საკუთრებაში საჯარო რეესტრში აღრიცხული იყო - თბილისში, ..., მე-4 კვარტლის, №14კორპუსში, მდებარე №1 ბინა, რომელიც წარმოადგენდა რ. ო-ისა და მისი მეუღლე ზ. ო-ის თანასაკუთრებას. რ. ო-ის მიერ 1998 წელს შედგენილ იქნა ანდერძი, რომლის თანახმადაც მამკვიდრებელმა სადავო ბინა უანდერძა შვილს გ. ო-ეს. ჯ. ო-ეს, მამის სამკვიდროდან სავალდებულო წილის მიღების მიზნით, სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოსათვის კანონით დადგენილ ვადაში არ მიუმართავს, იგი სამკვიდროს არც ფაქტობრივი ფლობით დაუფლებია. მოსარჩელე მონაწილეობას იღებდა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის გამართულ ბრძოლაში (1992-1993წ), საბრძოლო ოპერაციის დროს მიიღო მძიმე ტრავმა, რის გამოც მიენიჭა მნიშვნელოვანი შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსი, რაც განმეორებით გადამოწმდა 2003 წელს. ბოლო სამი წელია, რაც დაუდგინდა ონკოლოგიური დაავადება. ჯ. ო-ე არის მეორე ჯგუფის ინვალიდი. ამჟამად მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა უფრო გაუარესებულია. გადაადგილება შეუძლია ჯოხზე დაყრდნობით. გ. ო-ენოტარიუს ზ. ბ-ის მიერ 2005 წლის 18 ივლისს გაფორმებული ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, საჯარო რეესტრში აღირიცხა სადავო ქონების მესაკუთრედ. ჯ. ო-ე სარჩელით ითხოვდა გარდაცვლილი მამის სამკვიდროდან კუთვნილ სავალდებულო წილზე სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელებას იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ მან ეს ვადა გაუშვა ავადმყოფობის გამო

პალატამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 103-ე მუხლების საფუძველზე სამკვიდროს მიღების ვადის გაშვების საპატიოობის მტკიცების ტვირთი მოსარჩელე მხარეს აწევდა, რომელმაც ვერ შესძლო სარჩელში მითითებული გარემოების დადასტურება. ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მიერ პირადად ან წარმომადგენლის მეშვეობით, სამკვიდროს მიღების მიზნით, ქმედებების განხორციელების შეუძლებლობა საქმის მასალებით არ დასტურდება. მოსარჩელის ავადმყოფობასთან დაკავშირებით გაცემული ცნობით, დასტურდება, რომ მემკვიდრეს, ობიექტური მიზეზების გამო, არ შეეძლო სამკვიდროს მიღებისათვის კანონით დადგენილი მოთხოვნების შესრულება პირადად ან წარმომადგენლის მეშვეობით.

2011 წელს შედგენილი რწმუნებულებით და მოსარჩელე მხარის წარმომადგენლის განმარტებით, დადგენილია, რომ მოსარჩელე თავად იყო გამოცხადებული ნოტარიუსთან რწმუნებულების შესადგენად და იგი გადაადგილდებოდა დასაყრდენი ჯოხის დახმარებით. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს პირადად ან წარმომადგენლის მეშვეობით შეეძლო უზრუნველეყო თავისი სამემკვიდრეო უფლებების რეალიზება. აღნიშნულ მოსაზრებას ასევე ამყარებდა მოსარჩელე მხარის განმარტება შემდეგზე - ,,რომ არა ეკონომიური მდგომარეობის გართულება, მოპასუხეს სამკვიდროდან წილს არც მოსთხოვდა”. ,,შვიდი წლის მანძილზე არ დაუყენებია საკითხი, სანამ მძიმე მდგომარეობაში არ ჩავარდა”; ,,რაც ფინანსური მდგომარეობა გაუუარესდა, მას შემდეგ მიმართა ძმას წილზე”.

სამოქალაქო კოდექსის 1319-ე, 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, 1423-ე, 1424-ე, 1426-ე მუხლების თანახმად, პალატამ განმარტა, რომ სამკვიდროს მისაღებად დადგენილი ექვსთვიანი ვადის გაშვების შემთხვევაში მემკვიდრე, როგორც წესი, კარგავს სამკვიდროს მიღების უფლებას. მხოლოდ საპატიო მიზეზების არსებობისას სასამართლოს შეუძლია გააგრძელოს სამკვიდროს მიღების ვადა. ვადის გაშვების მიზეზების საპატიოდ მიჩნევის საკითხი უნდა გადაწყდეს საქმის კონკრეტული გარემოებების გათვალისწინებით. მოცემულ შემთხვევაში, ჯ. ო-ე სამკვიდროს მიღების ვადის გაშვების საპატიო მიზეზად უთითებდა მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობას. პალატის მოსაზრებით, მიუხედავად იმისა, რომ უდავოა აპელანტის ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობა, აღნიშნულით არ დასტურდება ის ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც სარწმუნოს გახდიდა, რომ მემკვიდრეს სამკვიდროს მისაღებად დადგენილი ექვსთვიან ვადაში, ობიექტური მიზეზების გამო, არ შეეძლო სამკვიდროს მიღებისათვის კანონით დადგენილი მოთხოვნების შესრულება. პალატამ მიიჩნია, რომ ჯ. ო-ემ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე, 103-ე მუხლების თანახმად, ვერ დაადასტურა ის გარემოება, რომ სამკვიდროს მიღების კანონით დადგენილი ვადა გაუშვა საპატიო მიზეზით, რისი მტკიცების ტვირთიც იყო მოსარჩელის მხარეზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 ნოემბრის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ჯ. ო-ემ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო სასამართლომ არ დაიბარა მოწმე (მ. ჟ-ი), რომელიც დაამტკიცებდა, რომ სამკვიდროს გახსნის პერიოდში შეუძლოდ იყო. 6 თვის განმავლობაში მოწმობა ვერ აიღო, რადგან გადაადგილება არ შეეძლო. სააპელაციო სასამართლო თავის გადაწყვეტილებაში აღნიშნავს, რომ იგი ახლა უფრო მძიმედაა ავად, ვიდრე 2004 წელს, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამება. სააპელაციო სასამართლოს წარუდგინა ავადმყოფობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, მაგრამ სასამართლომ აღნიშნული არ გაითვალისწინა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ჯ. ო-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება სამოქალაქო კოდექსის 1426-ე მუხლის შესაბამისად. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ჯ. ო-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.