# ას-465-439-2011 27 თებერვალი, 2012 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატის
შემადგენლობა
ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი _ ა. ს-იA
მოწინააღმდეგე მხარეები _ ე. ს-ი, მ. მ-ი
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 18 ნოემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – მესაკუთრედ ცნობა, სამკვიდრო მოწმობისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
რ. ს-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. ს-ისა და მ. მ-ის მიმართ მესაკუთრედ ცნობის, სამკვიდრო მოწმობისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: ქ.თბილისში, ა. კ-ის ჩიხ №5-ში მდებარე 160 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული 159.48 კვ.მ შენობა-ნაგებობები საკუთრებით უფლებით ეკუთვნოდა აწ გარდაცვლილ ს. ს-ას. ს. ს-ა გარდაიცვალა 1966 წელს. ს. ს-ს ჰყავდა ორი ვაჟიშვილი: ან. (ან.) და ა.ი. ან.ს ჰყავდა ქალიშვილი, ე. და ვაჟიშვილები: არ. და პ., ამათგან ქორწინებაში იმყოფებოდა მხოლოდ არ., რომლის შვილია მ. მ-ი. 2006 წელს საჯარო რეესტრის სააგენტოში განხორციელდა ქონების რეგისტრაცია, რომლის მიხედვით ა. კ-ის ჩიხ №5-ში მდებარე ქონება კერძოდ, მიწის ნაკვეთი აღირიცხა კრწანისის რ-ნის გადაწყვეტილებით აწ გარდაცვლილ ს. ს-ასა და სახლთმფლობელობის თანამესაკუთრეთა საერთო საკუთრება. ა.იკ ს-ი გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა სადავო სახლში და მისი გარდაცვალების შემდეგ რ. ს-ს, თავისთავად მიღებული ჰქონდა სამკვიდრო და განკარგავდა მას. რ. ს-ი საცხოვრებელი ოთახის ტექნიკური მდგომარეობის გაუარესების გამო დროებით გადავიდა მეუღლის საცხოვრებელ ბინაში ლ.ასათიანის ქ.№29-ში, სადაც ამჟამად იმყოფება. ე. ს-ამ 2008 წელს 23 დეკემბერს ნოტარიუს მეშვეობით სამკვიდრო მოწმობით მიიღო ს. ს-ას ნაწილი დანაშთი ქონება და დაარეგისტრირა საჯარო რეესტრში, ე. ს-ამ 2008 წლის 23 დეკემბერს ასევე სამკვიდრო მოწმობით გაიფორმა სახლთმფლობელობის თანამესაკუთრეთა საერთო საკუთრებაც, მაშინ, როცა ამ სახლთმფლობელობაში უფლება გააჩნდა რ. ს-საც. ის ფაქტი, რომ რ. ს-ს იძულებული გახდა, დროებით დაეტოვებინა საცხოვრებელი არამც და არამც არ მეტყელებს იმაზე, რომ მან უარი განაცხადა სამკვიდრო ქონებასა და სახლთმფლობელობის საერთო საკუთრებაში არსებულ კუთვნილ წილებზე.
მოასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი საფუძვლებით: ს. ს-ა გარდაიცვალა 1966 წელს ქ.ბაქოში, რაც დასტურდება გარდაცვალების მოწმობით. ს. ს-ას დანაშთ უძრავ-მოძრავ ქონებას, მთლიანად სამკვიდროს ფლობს, მისი და ე. ს-ი, უსაფუძვლო და გაუგებარია მოსარჩელის პრეტენზია სამკივიდროს მოწმობის ბათილად ცნობის საკითხში, თითაქოსდა ე. ს-ამ რომელმაც კანონიერად მიიღო ბებიის ს. ს-ას დანაშთი ქონება საკუთრებაში, ამით რ. ს-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ აღარ მიიჩნევდა, რითაც მას, მოსარჩელის თქმით თავიდან აურიდებია პასუხისმგებლობა სხვა დანარჩენი მემკვიდრის მიმართ, სამოქალაქო კოდექსის 1424-ე მუხლი განმარტავს, რომ სამკივიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. იმ ფაქტს, რომ ე. ს-ისა და მისი ძმის აწ გარდაცვლილი პ. ს-ის გარდა ბებიის ს. ს-ას სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად სხვა არც ერთი მემკვიდრე არ ფლობს, ადასტურებს აგრეთვე შსრ-ს ქ.თბილისის კრწანისის რაიონის სახალხო დეპუტატების საბჭოს აღმასკომის საბინაო საექსპლოატაციო ტრესტის საბინაო კომუნალური მომსახურების საექსპლუატაციო უბნის №51 ცნობა, სადაც აღნიშნულია, რომ სასურსათო ტალონების სიაში ი-ის ჩიხ №5-დან პროდუქტს მხოლოდ ეს ორი პირი იღებდა, სხვადასხვა წლებში გადახდილი მიწის საგადასახადო ქვითრები, რომელსაც ს. ს-ას გარდაცვალების შემდეგ ჯერ მის სახელზე, ხოლო შემდგომ როგორც პ. ს-ის ისე ე. ს-ას სახელზე ქ.თბილისში ა. კ-ის ჩიხ №5-ში, იხდიდნენ მხოლოდ და მხოლოდ ე. და მისი ძმა პ. ს-ები, სიადანაც არ იკვეთება რ. ს-ის სამკვიდროს დაუფლების რაიმე ფაქტი, აგრეთვე ე. და პ. ს-ების მიერ ბებიის ს. ს-ას დანაშთ ა.კ-ის ჩიხი №5-ში მდებარე ქონებაზე ფლობის ფაქტთან დაკავშირებით გააჩნიათ სხვადასხვა სახის საცხოვრებელი სახლის სადაზღვევო მოწმობის ფურცლები. რაც შეეხება ს. ს-ასა და სახლმმართველობის საერთო საკუთრებას ა. კ-ის ჩიხ №5-ში როგორც საბუთებიდან იკვევა, ჯერ კიდევ 1995 წელს პ. ს-ს მიუმართავს თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასოკომის საქალაქო სახელმწიფო არქივისათვის, საარქივო ცნობა №10-10/43-2 გვატყობინებს, რომ ქ.თბილისში კ-ის რაიონის 1-ლი უბნის სახალხო სასამართლოსათვის 1947 წლის სამსჯავრო სხდომების აღრიცხვის წიგნში რეგისტრირებულია მოსარჩელე ს. ს-ასა და მოპასუხე ა. ს-ის სამოქალაქო საქმე ბინის შესახებ, სადაც აღნიშნულია რომ 1947 წლის 14 ივნისს დაკმაყოფილდა სარჩელი.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილებით რ. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 თებერვლის განჩინებით რ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ს. ს-ა გარდაიცვალა 1966 წლის 5 ივლის; ს. ს-ას დარჩა ორი პირველი რიგის მემკვიდრე: შვილები – ა.ი და ან.; რ. ს-ი არის ა. ს-ის შვილი, რომელიც დაიბადა 1931 წელს, ან.ს ჰყავდა სამი შვილი – ე., პ. და არ.. მ. მ-ი არის არ.ს შვილი რ. ს-ი 1967 წლის 2 აპრილიდან რეგისტრირებულია მისამართზე - თბილისი, ა. კ-ის ჩიხი №5, ხოლო ე. ს-ი - 1954 წლიდან; ა. ს-ი გარდაიცვალა 1972 წლის 9 თებერვალს. ან. ს-ი გარდაიცვალა 1958 წლის 18 იანვარს. მამკვიდრებლის სახელზე გარდაცვალების დროისათვის ირიცხებოდა თბილისში, ა. კ-ის ჩიხი №5-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/2 ნაწილი. ს. ს-ას გარდაცვალების შემდეგ, მის სამკვიდროში ცხოვრება გააგრძელეს 1958 წელს გარდაცვლილი შვილის ან.ს შვილებმა - ე. და პ. ს-ებმა. ე. ს-ი, ნოტარიუს ნ. მ-ას მიერ 2008 წლის 23 დეკემბერს ს. ს-ას სამკვიდრო ქონებაზე გაფორმებული კანონისმიერ სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე საჯარო რეესტრში აღირიცხა სადავო ქონების მესაკუთრედ და ეს ქონება 2009 წლის 29 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით მიჰყიდა ძმისშვილს - მ. მ-ს. ა. ს-ს ს. ს-ას სამკვიდროს, ხოლო რ. ს-ს მამის (ა. ს-ის) სამკვიდროს მიღების მიზნით, სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოსათვის კანონით დადგენილ ვადაში არ მიუმართავთ. მტკიცებულებები იმისა, რომ ა. ს-ი ს. ს-ას გარდაცვალებიდან ექვს თვეში დაეუფლა მის სამკვიდროს, ხოლო რ. ს-ი მამის გარდაცვალებიდან ექვს თვეში დაეუფლა და დღემდე ფლობს და მართავს მამის სამკვიდროს, მოსარჩელე მხარეს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია.
სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების თანახმად, მოსარჩელემ ვერ შესძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სარჩელის ფაქტობრივ საფუძვლად მითითებული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარდგენა.
რაც შეეხება აპელანტის მითითებას აუდიტის დასკვნასთან დაკავშირებით, რომელიც მოსარჩელის მოსაზრებით, საფუძვლად უნდა დასდებოდა მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს კანონით დადგენილი წესით მიღების ფაქტის დადასტურებულად ცნობას, აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატამ აღნიშნა, რომ აუდიტის დასკვნით არ შეიძლება დადასტურდეს სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტი, გამომდინარე იქიდან, რომ მასში არ არის ასახული ს. ს-ასა და რ. ს-ის გარდაცვალებიდან ექვსი თვის მდგომარეობის ამსახველი მონაცემები. ამასთან, იმ შემთხვევაშიც, თუ მოსარჩელე მხარის მიერ წარმოდგენილი იქნებოდა ზემოაღნიშნული პერიოდის იმავე შინაარსის შემცველი დოკუმენტი, იგი, ცალკე აღებული, ვერ ჩაითვლებოდა სამკვიდროს დაუფლების დამადასტურებელ მტკიცებულებად.
აპელანტის მოსაზრებას, რომ სადავო ბინაში რეგისტრაციის ფაქტი ადასტურებს მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღებას. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და განმარტა, რომ სამკვიდროს ფლობასა და მართვაში იგულისხმება მემკვიდრის აქტიური მოქმედება, რაც გამოიხატება სამკვიდრო ქონებით სარგებლობასა და ფლობაში, ამ ქონების შენახვის, სავალდებულო და სხვა გადასახადების გადახდაში. ამასთან, ვინაიდან სასამართლო მტკიცებულებას აფასებს სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში, მამკვიდრებლის საცხოვრებელ სახლში მოსარჩელის მხოლოდ რეგისტრაციის ფაქტი არ წარმოადგენს საკმარის საფუძველს იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ მემკვიდრემ მიიღო სამკვიდრო.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლზე და პირველი ნაწილის თანახმად, აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად სწორად გამოიყენა მათი წარმოშობის დროს მოქმედი საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსი (1964 წლის რედაქცია). ამასთან, მითითებული კოდექსის ის ნორმები, რომლებიც საფუძვლად დაედო მოცემული დავის სამართლებრივ მხარეს, თითქმის იდენტურია ამჟამად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი მუხლებისა. ამდენად, დავის დღეს მოქმედი სამოქალაქო კოდექსით დარეგულირების შემთხვევაშიც, საქმე იმავე შედეგით დასრულდებოდა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 18 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. ს-მა და მოითხოვა მისი გაუქმება იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა საქართველოს სსრ-ის სამოქალაქო სამართლის კოდექსი (1964 წლის რედაქცია).
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
მოცემული დავის საგანია მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გაყოფა სამოქალაქო კოდექსის 1164-ე და 1168-ე მუხლების შესაბამისად. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.
სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ა. ს-ს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –500 ლარის 70% _ 350 ლარი
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ა. ს-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
ა. ს-ს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –500 ლარის 70% _ 350 ლარი ( 2012 წლის 6 თებერვალი, შემოსავლის ორდერი #...) სს ბანკ ,,რესპუბლიკის“ მეშვეობით.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
