№-ას-1771-1751-2011 9 თებერვალი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე
კერძო საჩივრის ავტორი _ საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალური კავშირი – ცეკავშირი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე _ სს ,,მ. ს. კომბინატი”
გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის Qსააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 ოქტომბრის განჩინება
კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი _ აქციების მესაკუთრედ ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალურმა კავშირმა _ ცეკავშირმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს ,,მ. ს. კომბინატის” მიმართ 196,556 ცალი აქციის (საწესდებო კაპიტალის 39%-ის) მესაკუთრედ ცნობისა და აქციათა რეესტრში ცვლილებების შეტანის მოთხოვნით.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 9 ნოემბერის გადაწყვეტილებით ცეკავშირის სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა, მოსარჩელეს მოპასუხის სასარგებლოდ დაეკისრა ადვოკატის მომსახურეობისათვის გაწეული 17000 ლარის გადახდა.
რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 აპრილის განჩინებით აპელანტ საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალური კავშირი ცეკავშირის წარმომადგენელ ა. კ-ის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა, საქმის წარმოება შეწყდა აპელანტის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო, გაუქმდა ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილება, ხოლო სს ,,მ. ს. კომბინატის” წარმომადგენელ ნინო ბოლქვაძის შუამდგომლობას საადვოკატო მომსახურეობის ხარჯების ანაზღაურების თაობაზე ეთქვა უარი.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე სს ,,მ. ს. კომბინატმა” შეიტანა კერძო საჩივარი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ივლისის განჩინებით სს ,,მ. ს. კომბინატის” კერძო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული განჩინება გაუქმდა იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა შუამდგომლობა საადვოკატო მომსახურების ხარჯების ანაზღაურების თაობაზე და საქმე ამ ნაწილში დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება დარჩა უცვლელად.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებით სს ,,მ. ს. კომბინატის” შუამდგომლობა საადვოკატო მომსახურების ხარჯების ანაზღაურების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალურ კავშირ ცეკავშირს სს ,,მ. ს. კომბინატის” სასარგებლოდ დაეკისრა საადვოკატო მომსახურეობისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურება 22 000 ლარის ოდენობით შემდეგ გარმეოებათა გამო:
საკასაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, განმარტა, რომ ადვოკატი მიიღებს ანაზღაურებას დავის საგნის ღირებულების 4%-მდე ოდენობით, მითითებული ნორმა განსაზღვრავს მხარის მიერ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების იმ ოდენობის მაქსიმუმს, რაც შეიძლება დაეკისროს მეორე მხარეს. ამ მაქსიმუმის ფარგლებში სასამართლოს შეუძლია, თავისი შეხედულებით, გონივრულ ფარგლებში განსაზღვროს წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობა, რომელიც მეორე მხარეს უნდა დაეკისროს.
წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული საქმის მოცულობა, მისი ფაქტობრივ-სამართლებრივი სირთულე, მხარეთა ქონებრივი მდგომარეობა, მათი შემოსავალი და სხვა გარემოებები, რომლებიც განაპირობებს წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობის გონივრულ ფარგლებს. მოცემულ შემთხვევაში, ასევე გათვალისწინებულ უნდა იქნეს ის გარემოებაც, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვა არ შედგა აპელანტის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო.
ამდენად, პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 47-ე მუხლის მეორე ნაწილით და გამოარკვია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაუქმებული ბოლნისის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალურ კავშირ ცეკავშირს სს ,,მ. სასაურსათო კომბინატის” სასარგებლოდ დაეკისრა ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული 17 000 ლარის ანაზღაურება.
აღსანიშნავია, რომ სამართალწარმოება პირველი ინსტანციის სასამართლოში სრულად განხორციელდა, მოპასუხის მიერ წარდგენილ იქნა შესაგებელი, გაიმართა რამდენიმე სასამართლო სხდომა. სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში მოწინააღმდეგე მხარემ წარადგინა შესაგებელი, თუმცა აპელანტმა საქმის მოსამზადებელი ეტაპის დასრულების შემდეგ, მთავარ სხდომამდე სარჩელზე უარი განაცხადა.
შესაბამისად, პალატამ იხელმძღვანელა დავის საგნის ღირებულებით, შეაფასა პირველ და სააპელაციო ინსტანციებში არსებული დანახარჯები მატერიალური თუ ინტელექტუალური რესურსების გათვალისწინებით და მიიჩნია, რომ საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალურ კავშირ ცეკავშირს სს ,,მ. ს. კომბინატის” სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 22 000 ლარის ანაზღაურება.
პალატამ ჩათვალა, რომ აღნიშნული გაანგარიშებით (17 000 ლარი _ პირველი ინსტანციის სასამართლოში გაწეული მომსახურებისათვის, ხოლო 5000 ლარი _ სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში გაწეული მომსახურებისათვის) საადვოკატო მომსახურების ანაზღაურება შეესაბამება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 47-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებულ დანაწესს, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითებას საადვოკატო ხარჯების ანაზღაურებასთან დაკავშირებით ორივე ინსტანციის სასამართლოებში განხორციელებული სამართალწაროების პროპორციულად.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე ცეკავშირმა შეიტანა კერძო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და მოწინააღმდეგე მხარისათვის სასამართლო ხარჯების ანაზღაურებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
გასაჩივრებული განჩინება სასამართლომ დაამყარა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველ ნაწილზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერების შემოწმება, პირველ რიგში, გულისხმობს იმის გარკვევას, თუ რამდენად სწორად განმარტა სასამართლომ ეს ნორმა და შეუფარდა იგი სადავო ურთიერთობას. იმისათვის, რომ გასაჩივრებული განჩინება ჩაითვალოს კანონიერად აუცილებელია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის სასამართლოსეული ინტერპრეტაცია გამომდინარეობდეს სამართლის თეორიაში ცნობილი კანონის განმარტების მეთოდებიდან.
ნორმის განმარტების გრამატიკული მეთოდის გამოყენებით შეუძლებელია გაკეთდეს დასკვნა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილი განსაზღვრავს საპროცესო ხარჯების ანაზღაურების წესს მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის მოტივით საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევისათვის. ამაზე არ მიუთითებს ხსენებულ ნორმაში გამოყენებული არც ერთი ტერმინის სიტყვა-სიტყვითი მნიშვნელობა. ნორმაში საერთოდ არ არის მოხსენიებული ისეთი ტერმინები როგორიცაა მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმა, საქმის წარმოების შეწყვეტა ან გადაწყვეტილების გამოტანის გარეშე საქმის წარმოების დამთავრება. მეტიც, მასში გამოყენებულია ისეთი ტერმინები, როგორიცაა ,,გადაწყვეტილება”, ,,სარჩელის (მთლიანად/ნაწილობრივ) დაკმაყოფილება” და სხვა, რომლებიც ცალსახად მიუთითებენ დავის არსებითად გადაწყვეტის შემთხვევაზე და შესაბამისად, ასეთ შემთხვევაში საპროცესო ხარჯების განაწილების წესზე.
ამდენად, კანონის გრამატიკული განმარტების მეთოდის გამოყენებით, სარჩელზე უარის თქმის გამო საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევა არ მოიცავს სამოქალაქო საპროცეოს კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოქმედების ფარგლებს.
სასამართლომ არ გაითვალისწინა ამავე კოდექსის 54-ე მუხლი, რომელიც დასათაურებული, როგორც სასამართლო ხარჯებისა და ადვოკატის დახმარებისათვის გადასახდელი ხარჯების განაწილება სარჩელზე უარის თქმისა და მორიგებისას. ამდენად, კანონმდებელმა სარჩელზე უარის თქმის შემთხვევისას ხარჯების განაწილება მოაწესრიგა ცალკე ნორმით. ასეთ ვითარებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლში სარჩელის უარის თქმის შემთხვევაში საპროცესო ხარჯების გადაწყვეტის განაწილების წესის ძიება კანონის სისტემური განმარტების პრინციპს ეწინააღმდეგება.
მოცემულ შემთხვევაში, სრულიად აშკარაა, რომ გასაჩივრებულ განჩინებაში მოცემული საადვოკატო ხარჯის განაწილების საკითხის გადაწყვეტა არ ეფუძნება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის ტელეოლოგიურ რედუქციასა და განვრცობით, მათ შორის, ანალოგიით გამოყენების შემთხვევას.
გასაჩივრებული განჩინებით არ ირკვევა, კანონის განმარტების რომელი მეთოდი გამოიყენა სააპელაციო სასამართლომ. იგი არ მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7 მუხლის მე-2 ნაწილზე და მისი გამოყენების მოტივაციაზე.
აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად დაუსაბუთებულია, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ე” ქვეპუნქტის თანახმად, განჩინების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.
სასამართლოს არ დაუცვია სამართლიანი ბალანსი მხარის ინტერესსა და სასამართლო პრაქტიკის განვითარების ინტერესს შორის. კასატორმა უარი თქვა რა მის მიერ აღძრულ სარჩელზე, მას არ გააჩნდა ლეგიტიმური მოლოდინი, რომ მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ 22 000 ლარის გადახდა დაეკისრებოდა. ამის საფუძველს მას არ აძლევდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის შინაარსი და არც აღნიშნული ნორმის გამოყენების პრაქტიკა. საწიინაღმდეგო შემთხვევაში, კასატორი უარს არ იტყოდა სარჩელზე და მოიგებდა დავას.
სამართლის განვითარების პრინციპი არ გამორიცხავს ამა თუ იმ ნორმის ინტერპრეტაციის ცვლილებას. თუმცა იგი არ შეიძლება განხორციელდეს სამართლებრივი განსაზღვრულობისა და სტაბილურობის პრინციპის ხარჯზე – პირი არ უნდა დადგეს ნორმის მოულოდნელი ინტერპრეტაციის ფაქტის წინაშე.
ამის ნათელი მაგალითია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკა, კერძოდ, თავდაპირველი პრაქტიკით კონვენციის მე-6 მუხლში გამოყენებული ტერმინები ,,სამოქალაქო უფლება” და ,,სისხლისსამართლებრივი ბრალდება” განიხილებოდა შედარებით ვიწროთ. აღნიშნული პრაქტიკის მიხედვით, საგადასახადო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობა არ ხვდებოდა კონვენციის მე-6 მუხლით დაცულ სფეროში. მოგვიანებით არა ერთ საქმეზე ევროპულმა სასამართლომ განმარტა, რომ საგადასახადო სანქციის სიმძიმე იძლეოდა მისი ,,სისხლის-სამართლებრივ ბრალდებად“ განხილვის საფუძველს და ექცეოდა კონვენციის მე-6 მუხლის სფეროში. ევროპული სასამართლოს ეს ცვლილება ,,მოულოდნელი” არ ყოფილა ხელმშეკვრელი სახელმწიფოებისათვის, რაც მათ შესაძლებლობას აძლევდა საერთაშორისო პასუხისმგებლობის დაკისრებადმე სათანადოდ დაერეგულირებინათ თავიანთი კანონმდებლობა.
მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მოულოდნელი განმარტების გამო კასატორი დარჩა თავისი უფლების დაცვის რეალური საშუალების გარეშე – მან ერთის მხრივ უარი თქვა სარჩელზე, ხოლო მეორე მხრივ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის ახლებური განმარტება-გამოყენების მიუხედავად, იგი მოკლებულია შესაძლებლობას, მოითხოვოს მისი სააპელაციო საჩივრის არსებითი განხილვა.
იმ შემთხვევაში, თუ საკასაციო სასამართლო გაიზიარებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის გამოყენების იმ შედეგს, რაც გასაჩივრებული განჩინებით არის დადგენილი, ამავე კოდექსის მე-7 მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 აპრილის განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე არსებითი განხილვის მიზნით დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
აღსანიშნავია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის ახლებური განმარტების გაზიარების შემთხვევაში სასამართლოს მხარისათვის უნდა დაეკისრებინა მხოლოდ სიმბოლური თანხის გადახდა. ხსენებული ნორმის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადება ითვალისწინებს ადვოკატის ხარჯის გონივრულდა სამართლიან ანაზღაურებას.
გასაჩივრებულ განჩინებაში სააპელაციო სასამართლო არ უთითებს ანგარიშგასაწევ ფაქტზე, რაც დაასაბუთებდა კასატორისათვის დაკისრებული თანხის გონივრულობასა და სამართლიანობას.
პირველ ინსტანციაში გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად ცეკავშირს დაეკისრა 17 000 ლარის გადახდა. ეს მოსაზრება სასამართლომ იმით დაასაბუთა, რომ პირველ ინსტანციაში მოპასუხემ წარადგინა შესაგებელი და გაიმართა რამდენიმე სასამართლო სხდომა.
სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მოსამზადებლი სხდომის ჩათვლით, პირველ ინსტანციაში გაიმართა სულ სამი სხდომა. ამასთან, მოსამზადებელ სხდომაზე არ დაკმაყოფილდა მოპასუხის არც ერთი შუამდგომლობა. დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა მტკიცებულებათა გამოთხოვის შესახებ, რასაც მოპასუხე უარყოფდა. მთავარ სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელეს ჩაბარდა სასამართლოს მიერ გამოთხოვილი მტკიცებულებები დაახლოებით 70 ფურცლად, რის გამოც საქმის განხილვა გადაიდო. შემდეგ სხდომაზე მოსარჩელემ განაცხადა სარჩელის გამოთხოვის შესახებ, რასაც არ დაეთანხმა მოპასუხე.
ასეთ ვითარებაში, გაუგებარია, რა კრიტერიუმებით შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დახარჯული დრო და გაწეული სამუშაოს მოცულობა. სასამართლოს არ მიუთითებია კონკრეტულად რა დრო დახარჯა მოპასუხის ადვოკატმა მოცემულ საქმეზე და არსებული პრაქტიკის გათვალისწინებით რას შეადგენს ჩვეულებრივ ადვოკატის საათობრივი მომსახურება საქართველოში.
გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ ცეკავშირს ისე დააკისრა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ პირველ ინსტანციაში ,,გაღებული” ხარჯის სრულად ანაზღაურება, რომ არ გაუთვალისწინებია, დატოვებდა თუ არა იგი ძალაში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებას.
სააპელაციო პალატამ არ შეასრულა საკასაციო სასამართლოს მითითებები, გააკეთა კონკრეტული დასკვნები საქმის ფაქტობრივი და სამართლებრივი სირთულის შესახებ და საერთოდ არ გაითვალისწინა მხარეთა ქონებრივი მდგომარეობა და შემოსავალი. ამ საკითხის ირგვლივ სასამართლოს საერთოდ არ დაუსვამს კითხვა მხარეებისათვის. სააპელაცი სასამართლო ვალდებული იყო, მოესმინა მხარეთა განმარტება ამ საკითხზე, ხოლო თუ ის არ იქნებოდა დამაჯერებელი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, შეეთავაზებინა მათთვის შესაბამისი მტკიცებულების წარმოდგენა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა ცეკავშირის კერძო საჩივრის საფუძვლები, შეამოწმა სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთება და მიაჩნია, რომ კერძო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი საფუძვლებით:
მოცემული კერძო საჩივრით მხარე სადავოდ ხდის აპელანტისა და იმავდროულად მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო საქმის წარმოების შეწყვეტის პირობებში მოწინააღმდეგე მხარისათვის ადვოკატის მომსახურების ხარჯების _ 22000 ლარის დაკისრებას.
საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება ცეკავშირის პოზიციას, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა და, მათ შორის, ხსენებული კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილი არ ითვალისწინებს სარჩელზე უარის თქმისას მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ წარმომადგენლის მომსახურების ხარჯების ანაზღაურებას. აღნიშნულ საკითხზე საკასაციო სასამართლომ უკვე გამოთქვა მოსაზრება სს „მ. ს. კომბინატის“ კერძო საჩივრის განხილვის დროს.
როგორც საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილი იმდაგვარად უნდა განმარტოს, რომ მხარის სასარგებლოდ გამოტანილ გადაწყვეტილებაში პირველ რიგში მოიაზრებოდეს საქმის გადაწყვეტის მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგი. ამდენად, მოცემული ნორმის მიზანია, დაიცვას იმ მხარის ინტერესები, რომლის სასარგებლოდაც დავა გადაწყდა.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სარჩელზე უარის თქმის გამო საქმის წარმოების შეწყვეტის დროს მიიღება მოპასუხისათვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილება, ვინაიდან სასამართლო აღარ იხილავს და, შესაბამისად, აღარც აკმაყოფილებს სასარჩელო მოთხოვნას.
სწორედ ზემოაღნიშნულის გამო სარჩელზე უარის თქმისას საქმის წარმოების შეწყვეტა ექცევა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოქმედების ფარგლებში და ასეთ დროს მოპასუხის მიერ გაღებული ხარჯის – წარმომადგენლის მომსახურების საფასურის მოსარჩელისათვის დაკისრება დასაშვებია.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ხსენებული მსჯელობის საწინააღმდეგოდ კერძო საჩივრის ავტორის მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 54-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მითითებას.
მითითებული ნორმის თანახმად, მოპასუხე მოსარჩელის მიერ გაწეულ ხარჯებს არ აანაზღაურებს, თუ მოსარჩელემ უარი თქვა სარჩელზე. ეს დებულება წარმოადგენს ზოგად წესს, რაც გამოიყენება მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის შემთხვევაში. იგივე ნორმა ითვალისწინებს გამონაკლის შემთხვევასაც, რაც უკავშირდება მოპასუხის მიერ ნებაყოფლობით მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. ასეთ დროს მოპასუხე ხარჯებს აანაზღაურებს. ორივე ამ შემთხვევაში საუბარია მოპასუხის პასუხიმგებლობაზე. თუმცა ისიც უნდა ითქვას, რომ აღნიშნული ნორმა არაფერს არ ამბობს მოსარჩელის პასუხისმგებლობაზე, როდესაც დავა მის საწინააღმდეგოდ წყდება. როგორც ზემოთ უკვე აღვნიშნეთ, მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმა უტოლდება მოპასუხის მიერ დავის მოგებას. მოპასუხის მიმართ აღძრული მოთხოვნა არ კმაყოფილდება. ამასთან, მითითებულ საკითხზე მხარეები ვეღარ იდავებენ. ბუნებრივია, სამართალწარმოება დაკავშირებულია გარკვეულ ხარჯებთან და იგი მოპასუხეს წარმოეშობა მოსარჩელის დაუკმაყოფილებელი სარჩელის გამო. ხარჯების ოდენობა მნიშვნელოვნად იზრდება რამოდენიმე ინსტანციაში დავის მიმდინარეობის დროს და მისი ანაზღაურების ვალდებულება კი ეკისრება იმ მხარეს, რომლის მოქმედებამაც განაპირობა ამ ხარჯების არსებობა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ვალდებულია, აანაზღაუროს ხარჯები კანონით დადგენილი წესით. კერძო საჩივრის ავტორის მიერ მითითებული ნორმა არ ათავისუფლებს მოსარჩელეს ამ ვალდებულებისაგან.
მოცემულ შემთხვევაში, როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, სადავოა მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის ხარჯების ანაზღაურების საკითხი. შესაბამისად, განსახილველი დავა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 54-ე მუხლის რეგულირების სფეროში არ ექცევა.
ყოველივე ზემოაღნიშნული ადასტურებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სავსებით სწორად დააკისრა საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალური კავშირს – ცეკავშირს სადავო სახის ხარჯის ანაზღაურება.
რაც შეეხება მითითებული ხარჯის ოდენობას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის მეორე ნაწილი არეგულირებს ადვოკატის დახმარებისათვის საფასურის გონივრულ, მისაღებ ოდენობას და დასაშვებად მიიჩნევს ადვოკატის მომსახურების განსაზღვრას დავის საგნის 4%-მდე ოდენობით. აღნიშნულ საკითხზე მსჯელობისას სასამართლო ითვალისწინებს დავის სამართლებრივ სირთულეს, წარმომადგენლის მიერ გაწეული სამუშაოს მოცულობასა და სხვა ფაქტორებს.
მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მიერ სს ,,მ. ს. კომბინატის” სასარგებლოდ ადვოკატის ხარჯების 22000 ლარით განსაზღვრას და მიიჩნევს, რომ აღნიშნული საფასური არ შეესაბამება კანონის ზემოხსენებულ მოთხოვნებს. ასეთი დასკვნის საფუძველს იძლევა ადვოკატის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით ამჟამად საქართველოში არსებული ტენდენციებისა და როგორც პირველი ინსტანციის, ისე სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის თავისებურებების (სასამართლო სხდომებისა და შესრულებული საპროცესო მოქმედებების რაოდენობა და სირთულე) ანალიზი.
საკასაციო სასამართლო ასევე ყურადღებას ამახვილებს სს ,,მ. ს. კომბინატსა” და კს „... ლიგალ გულედანი და პარტნიოერებს“ შორის საადვოკატო მომსახურებაზე დადებული ხელშეკრულების პირობაზე, რომელიც მომსახურების საფასურის ანაზღაურებას ითვალისწინებს იმ შემთხვევაში, თუ ცეკავშირის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდება.
მითითებული პირობის გონივრულად განმარტებიდან გამომდინარე, მარწმუნებელეს მომსახურების საფასურის ანაზღაურების ვალდებულება წარმოეშობა, თუ წარმომადგენელი საკუთარი პროფესიული ცოდნის გამოყენების შედეგად შეძლებს სააპელაციო საჩივრის დასაბუთების ისე უარყოფას, რომ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდება.
განსახილველ შემთხვევაში კი დავა მოპასუხისათვის ხელსაყრელად დასრულდა არა მისი წარმომადგენლის ძალისხმევით, არამედ აპელანტის მიერ სააპელაციო წარმოების დასაწყისშივე თავის მოთხოვნაზე უარის თქმის გამო.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული დავის განხილვისას სს „მ. ს. კომბინატის“ ინტერესების დაცვა განსაკუთრებული სირთულის საპროცესო ღონისძიებებს არ უკავშირდებოდა და ადვოკატის მომსახურების რეალური საფასური ორივე ინსტანციისათვის უნდა განისაზღვროს სულ 3000 ლარით.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალური კავშირი – ცეკავშირი კერძო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.
გაუქმდეს თბილისის Qსააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 ოქტომბრის განჩინება საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალურ კავშირ ცეკავშირისათვის სს ,,მ. ს. კომბინატის” სასარგებლოდ საადვოკატო მომსახურეობაზე გაწეული ხარჯების სახით 22 000 ლარის დაკისრების ნაწილში.
საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალურ კავშირ ცეკავშირს სს ,,მ. ს. კომბინატის” სასარგებლოდ დაეკისროს საადვოკატო მომსახურეობისათვის გაწეული 3000 ლარის ანაზღაურება.
სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.
საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრედება.
