¹ას-1240-1260-2011 7 თებერვალი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

სხდომის მდივანი – ლ.სანიკიძე

კასატორი _ ვ. გ-ი

წარმომადგენელი _ნ. გ-ი, მ. ქ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ი. გ-ე, ლ. გ-ე, ვ. ი-ი

წარმომადგენელი _ზ. მ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – საიჯარო ხელშეკრულების დადებულად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. გ-მა სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ი. გ-ის, ლ. გ-ისა და ვ. ი-ის მიმართ და მოითხოვა: დადებულად იქნას ცნობილი ქ.თბილისში, ..., დ-ის ქუჩა ¹2-ში მდებარე შენობა-ნაგებობაზე ი. გ-ეს, ლ. გ-ესა და ვ. გ-ს შორის არსებული საიჯარო ხელშეკრულება შემდეგი პირობებით: საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების 10-წლიანი ვადით საიჯარო ქირის თვეში 4000 აშშ დოლარის გადახდა და მოიჯარისთვის ქვეიჯარის გაცემის უფლებით; ი. გ-ეს, ლ. გ-ესა და ვ. გ-ს შორის განსაზღვრული პირობებით დადებული საიჯარო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მეიჯარის უფლება-მოვალეობები გადავიდეს ვ. ი-ის სახელზე შემდეგი საფუძვლებით: 2008 წლის პირველ ივნისს ლ. და ი. გ-ეებთან ზეპირი ფორმით დაიდო იჯარის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე მოსარჩელემ იჯარით აიღო ლ. და ი. გ-ეების კუთვნილი ქ.თბილისში, დ-ის ქუჩა ¹2-ში მდებარე უძრავი ქონება. შეთანხმების საფუძველზე ვ. გ-ი ვალდებული იყო საკუთარი ხარჯებით შენობაზე ჩაეტარებინა სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოები მეიჯარეების მიერ შეკვეთილი და სათანადო ორგანოების მიერ დამტკიცებული მშენებლობის პროექტითა და ხარჯთაღრიცხვით. სარეკონსტრუქციო-სარემონტო სამუშაოების მიმდინარეობის პერიოდში მეიჯარეებისთვის საიჯარო ქირის სახით უნდა გადაეხადა 2000 აშშ დოლარი. სამუშაოების დასრულების შემდეგ მხარეებს შორის წერილობით უნდა გაფორმებულიყო იჯარის ხელშეკრულება 10 წლის ვადით, საიჯარო ქირად კი უნდა განსაზღვრულიყო თვეში 4000 აშშ დოლარი. მოიჯარეს მიეცა უფლება, სამუშაოების ა და დასრულების შემდეგ ქვეიჯარით გაექირავებინა ფართი. ვ. გ-მა 2008 წლის ივნისიდან 2009 წლის ნოემბრამდე ჩაატარა სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოები. 2008 წლის 1-ლი ივნისიდან 2009 წლის დეკემბრამდე მეიჯარეებს სრულად გადაუხადა საიჯარო ქირა, ყოველთვიურად 2000 აშშ დოლარი. 2009 წლის დეკემბერში და 2010 წლის იანვარში საიჯარო ქირის სახით მეიჯარეებს გადაუხადა 8000 აშშ დოლარი. მეიჯარეებმა 2009 წლის დეკემბერში წარმოუდგინეს საიჯარო ხელშეკრულების პროექტი, სადაც საიჯარო ქირის სახით მოითხოვეს 4500 აშშ დოლარი, რასაც არ დაეთანხმა. მოგვიანებით ლ. და ი. გ-ეებმა მათ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება გაასხვისეს ვ. ი-ის სახელზე. მეიჯარემ წარმოადგინა ხელშეკრულების ახალი პროექტი, იმ პირობებით, რაც არღვევს ადრე არსებულ ზეპირ შეთანხმებას.

ლ. გ-ემ, ი. გ-ემ და ვ. ი-მა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და შეგებებული სარჩელით მოითხოვეს ვ. გ-ისთვის ლ. და ი. გ-ეების სასარგებლოდ 67000 აშშ დოლარისა და 2450 ევროს დაკისრება; ვ. ი-ის სასარგებლოდ საიჯარო ქირის, 6000 აშშ დოლარისა და 1050 ევროს, ასევე 2010 წლის პირველი ივლისიდან იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტამდე ყოველთვიურად 4000 აშშ დოლარისა და 700 ევროს დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით: ვ. გ-ს 2008 წლის პირველ ივნისს იჯარით გადაეცა ლ. გ-ის და ი. გ-ის კუთვნილი უძრავი ქონება. საიჯარო ხელშეკრულება დაიდო ხუთი წლის ვადით, რომელიც მესაკუთრის თანხმობით შეიძლება გაგრძელებულიყო კიდევ 5 წლით. უძრავ ნივთზე ვ. გ-ს 2008 წლის ოქტომბრამდე უნდა ჩაეტარებინა სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, თუმცა, აგვისტოს ომის გამო, მხარეთა შეთანხმებით სარემონტო სამუშაოების დამთავრებამ გადაიწია 2009 წლის პირველ იანვრამდე. 2008 წლის პირველი ივნისიდან 2009 წლის პირველ იანვრამდე გადასახდელი საიჯარო ქირა შეადგენდა ყოველთვიურად 2000 აშშ დოლარს. რემონტის დასრულებიდან საიჯარო ქირა გაიზარდა და შეადგენდა ყოველთვიურად 4000 აშშ დოლარს, ხოლო 2010 წლის იანვრიდან ყოველთვიურად 4000 აშშ დოლარს, და 700 ევროს. ლ. გ-ემ კუთვნილი უძრავი ქონება 2010 წლის 17 მარტს მიჰყიდა ვ. ი-ს, რომელმაც 2010 წლის 27 აპრილს იყიდა ი. გ-ის კუთვნილი უძრავი ქონებაც. ი. და ლ. გ-ეებს ვ. გ-ისგან მიღებული აქვთ მხოლოდ 11500 აშშ დოლარი. ვ. ი-ს საიჯარო ქირა ვ. გ-ისგან არ მიუღია.

მოპასუხე ვ. გ-მა შეგებებული სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ 2008 წლის 27 ოქტომბრის მშენებლობის სანებართვო მოწმობის საფუძველზე სარეკონსტრუქციო სამუშაოების დაწყების განისაზღვრა 2008 წლის 5 ნოემბერი, ხოლო კი თარიღად 2009 წლის 5 მაისი. სარეკონსტრუქციო სამუშაოები დასრულდა 2009 წლის 5 მაისამდე, ხოლო შიდა კეთილმოწყობის სამუშაოები დასრულდა 2009 წლის ნოემბერში. ვ. გ-ი სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოების მიმდინარეობის პერიოდში შეთანხმებულ საიჯარო ქირას - 2000 აშშ დოლარს, ლ. და ი. გ-ის თანხმობით, უხდიდა რ. გ-ეს. 2009 წლის აპრილიდან კი, ოჯახის წევრებს შორის წარმოშობილი უთანხმოების გამო, 1000 აშშ დოლარს უხდიდა ი. გ-ეს, ხოლო 2009 წლის 1 დეკემბრამდე 1000 აშშ დოლარს - რ. გ-ეს 2009 წლის დეკემბერსა და 2010 წლის იანვარში საიჯარო ქირის სახით ი. გ-ეს გადასცა 4000 აშშ დოლარი, ხოლო რ. გ-ეს - 4000 აშშ დოლარი. ვ. გ-ი 2010 წლის თებერვლიდან რ. გ-ეს ყოველთვიურად უხდის შეთანხმებულ საიჯარო ქირას - 2000 აშშ დოლარს. მას გაზრდილი საიჯარო ქირის - 4000 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება წარმოეშობა მხოლოდ მოპასუხე მხარესთან წერილობითი ფორმით ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 5 იანვრის გადაწყვეტილებით ვ. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ვ. ი-ის, ი. გ-ისა და ლ. გ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ვ. გ-ს ი. გ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა საიჯარო ქირის - 17 250 აშშ დოლარის გადახდა. ვ. გ-ს ლ. გ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა საიჯარო ქირის - 16 250 აშშ დოლარის გადახდა. ვ. გ-ს ვ. ი-ის სასარგებლოდ დაეკისრა საიჯარო ქირის - 9400 აშშ დოლარის გადახდა, ხოლო ვ. გ-ს ვ. ი-ის სასარგებლოდ 2011 წლის 1-ლი იანვრიდან დაეკისრა 2000 აშშ დოლარის გადახდა საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტამდე.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ და მოპასუხეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 ივნისის განჩინებით ვ. გ-ის, ი. გ-ის, ლ. გ-ისა და ვ. ი-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2008 წლის პირველ ივნისს ერთი მხრივ, ვ. გ-სა და მეორეს მხრივ, ი. და ლ. გ-ეებს შორის ზეპირი ფორმით დაიდო იჯარის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ვ.გ-ს იჯარით გადაეცა გ-ეების თანასაკუთრებაში არსებული ქ. თბილისში, დ-ის ქუჩა ¹2-ში მდებარე უძრავი ქონება. მხარეთა შეთანხმების მიხედვით, მოიჯარე ვ. გ-ს უძრავ ქონებაზე უნდა ჩაეტარებინა სარეკონსტრუქციო-სარემონტო სამუშაოები კომერციული საქმიანობის დაწყების მიზნით, რის შემდეგაც მხარეები წერილობით გააფორმებდნენ იჯარის ხელშეკრულებას. საიჯარო ქირის ოდენობა სარეკონსტრუქციო-სარემონტო სამუშაოების მიმდინარეობის პერიოდში განისაზღვრა 2000 აშშ დოლარით. 2009 წლის პირველ დეკემბერს ვ. გ-მა დაასრულა სარეკონსტრუქციო-სარემონტო სამუშაოები და 8 დეკემბერს დაიწყო კომერციული საქმიანობა, თუმცა მხარეთა შორის წერილობითი ფორმით საიჯარო ხელშეკრულების გაფორმება ვერ მოხერხდა ხელშეკრულების არსებით პირობებზე შეუთანხმებლობის გამო. 2010 წლის 17 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ლ. გ-ემ ქ. თბილისში, ..., დ-ის ქუჩა ¹2-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/2½ნაწილი მიჰყიდა ვ. ი-ს, ხოლო 2010 წლის 27 აპრილის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, ი. გ-ემ ამავე უძრავი ქონების 1/2½ნაწილი აჩუქა ვ. ი-ს. 2010 წლის 27 აპრილიდან ქ. თბილისში, ..., დ-ის ქუჩა ¹2-ში მდებარე უძრავი ქონების ერთადერთ მესაკუთრეს წარმოადგენს ვ. ი-ი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები და განმარტა: გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სწორად არ იქნა გაზიარებული ვ. გ-ის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მას მეიჯარეებისათვის სრულად ჰქონდა გადახდილი ხელშეკრულებით განსაზღვრული საიჯარო ქირა თვეში 2000 აშშ დოლარის ოდენობით. საქალაქო სასამართლომ სწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 427-ე, 431-ე მუხლები და 429-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომელთა საფუძველზეც დაადგინა, რომ ვალდებულების შესრულების შესახებ დავისას, მოვალეს აკისრია მტკიცების ტვირთი და ვალის გადახდა სათანადო საბუთით უნდა დადასტურდეს. მოვალე უფლებამოსილია კრედიტორისაგან მოითხოვოს შესრულების მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტი. მსგავსად წესრიგდება ვალის არსებობის დამამტკიცებელი დოკუმენტის _ სავალო საბუთის კრედიტორისაგან გამოთხოვის საკითხიც. ვალდებულება შესრულებულად და შესაბამისად, შეწყვეტილად მხოლოდ მაშინ შეიძლება ჩაითვლოს, თუ სავალო საბუთი მოვალე ფლობს. ვ.გ-ის განმარტებით, მას სრულად ჰქონდა გადახდილი საიჯარო ქირა. მოპასუხეები ლ. და ი. გ-ეები აღიარებდნენ საიჯარო ქირის სახით მხოლოდ 11 500 აშშ დოლარის მიღებას, ვ. ი-ი კი, საერთოდ არ აღიარებდა საიჯარო ქირის მიღების ფაქტს, თუმცა სასამართლოში მტკიცებულებების სახით წარმოდგენილი იყო ლიბერთი ბანკის შემოსავლის ორდერები და სახალხო გზავნილები, რომლებითაც დასტურდება, რომ რ. გ-ის მეშვეობით ვ. გ-ს ვ. ი-ისთვის საიჯარო ქირის 2010 წლის ივლის-დეკემბერში გადახდილი აქვს 7600 აშშ დოლარი. ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლიდან გამომდინარე, პალატამ მიუთითა, რომ ვ. გ-ი ვალდებული იყო ი. გ-ისათვის გადაეხადა 17 250 აშშ დოლარი; ლ. გ-ესთვის - 16250 აშშ დოლარი; ვ. ი-ისათვის - 9400 აშშ დოლარი და 2011 წლის იანვრიდან საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტამდე ყოველთვიურად 2000 აშშ დოლარი. სააპელაციო პალატამ, დაუსაბუთებლობის გამო, არ გაიზიარა ვ. გ-ის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მას საიჯარო ურთიერთობიდან გამომდინარე ქირა სრულად აქვს გადახდილი უფლებამოსილი პირისათვის _ რ. გ-ისათვის, რის გამოცხელახლა მას აღარ უნდა დაკისრებოდა უკვე შესრულებული ვალდებულება. სამოქალაქო კოდექსის 373-ე მუხლი განსაზღვრავს იმ პირთა წრეს, ვის მიმართაც კრედიტორმა უნდა შეასრულოს ვალდებულება. ასეთად პირველ რიგში ითვლება უშუალოდ კრედიტორი. ამასთან, ეს უკანასკნელი არ არის ერთადერთი პირი, რომლის მიმართაც შეიძლება შესრულდეს ვალდებულება.. ასეთი შეიძლება იყოს სახელშეკრულებო ან კანონისმიერი წარმომადგენელი. შესრულებაზე უფლებამოსილი პირი სასამართლო გადაწყვეტილებითაც შეიძლება განისაზღვროს. ვ. გ-ის მიერ არ წარმუდგენია მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ რ. გ-ე წარმოადგენდა უფლებამოსილ პირს მიეღო მოვალე ვ. გ-ს მისთვის ვალლდებულება შეესრულებინა ის, რაც განკუთვნილი იყო კრედიტორების: ი. გ-ის, ლ. გ-ისა და ვ. ი-ისათვის. შესრულება შეიძლება მიიღოს არაუფლებამოსილმა პირმაც, ოღონდ საამისოდ აუცილებელია კრედიტორის თანხმობა. თანხმობა შეიძლება იყოს წინასწარი, ან შემდგომი. თანხმობით სწორდება არაუფლებამოსილების ნაკლი. საქმეში არ მოიპოვება იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ კრედიტორებს სამოქალაქო კოდექსის 373-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული თანხმობა გაცემული ჰქონდათ რ. გ-ის სახელზე. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ვ. გ-ს სადავო საიჯარო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულება ი. და ლ. გ-ეების მიმართ შესრულებულად უნდა ჩაეთვალოს მხოლოდ იმ მოცულობით, რამდენადაც მ ეს უკანასკნელები აღიარებენ მის მიღებას. მითითებული შესრულება შეადგენს 11 500 აშშ დოლარს ანუ თოთოეულზე 5 750 აშშ დოლარს. რაც შეეხება ვ. ი-ის მიმართ შესრულებულ ვალდებულებას, პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით, სწორად შეაფასა საქმეში არსებული ლიბერთი ბანკის შემოსავლის ორდერები და სახალხო გზავნილები, რომლებითაც დასტურდება, რომ რ. გ-ის მეშვეობით ვ.გ-ს ვ. ი-ისთვის საიჯარო ქირის სახით 2010 წლის ივლის-დეკემბერში გადახდილი აქვს 7 600 აშშ დოლარი. ამასთან არ არსებობდა სამოქალაქო კოდექსის 371-ე მუხლით გათვალისწინებული საგამონაკლისო შემთხვევები.

პალატამ არ გაიზიარა ი. გ-ის, ლ. გ-ისა და ვ. ი-ის სააპელაციო საჩივარში მოყვანილი მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ რადგან თავად ვ. გ-ის მიერ იქნა აღიარებული, რომ 2009 წლის დეკემბერსა და 2010 წლის იანვარში 4000-4000 აშშ დოლარი გადაუხადა მეიჯარეებს, ამიტომ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლი და დადასტურებულად უნდა ჩაეთვალა ვ. გ-ის ვალდებულება იმის შესახებ, რომ სადავო ობიქტზე რემონტის დამთავრების შემდეგ მეიჯარეებისათვის საიჯარო ქირის სახით უნდა გადაეხადა თვეში 4000 აშშ დოლარი და განმარტა: დადგენილია, რომ 2009 წლის დეკემბერსა და 2010 წლის იანვარში ეს «შესრულებები» არ განხორციელებულა უფლებამოსილი პირების _ ი. და ლ. გ-ეების მიმართ. შესაბამისად, როგორც ზემოთაც აღინიშნა, ასეთი «შესრულება» ვერ ჩაითვლება კანონიერ შესრულებლად ანუ იმ შესრულებლად, რომელიც ნაგულისხმევია განსახილველ ნორმაში.

პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის გათვალისწინებით, სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება ვ. გ-ის სარჩელის უსაფუძვლობის შესახებ, კერძოდ: მოცემულ შემთხვევაში, ვ. გ-ს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ ი. გ-ეს და ლ. გ-ეს გამოვლენილი ჰქონდათ ნება მასთან საიჯარო ხელშეკრულების სწორედ ამ პირობებით დადების შესახებ. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტ ვ. გ-ის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შეიცავს ურთიერთგამომრიცხავ დებულებებს და განმარტა, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია დადგენილად მხარეთა შორის საიჯარო ურთიერთობის არსებობა იმ პირობებით, რაზეც მხარეების შეთანხმდნენ 2008 წლის 1-ლ ივნისს შენობის სარეკონსტრუქციო-სარემონტო სამუშაოების დამთავრების პერიოდამდე. საგულისხმოა ის, რომ საიჯარო ხელშეკრულების იმ პირობებზე, რაზეც მხარეები შეთანხმდნენ ამ პერიოდისათვის და რაც სასამართლომაც დაადასტურა, მოცემული დავის განხილვისას არც ერთ მხარეს სადავოდ არ გაუხდია. ამასთან, ეს ფაქტი, ბუნებრივია, ვერ იქნებოდა ხელისშემშლელი სასამართლოსათვის, რათა მას უარი ეთქვა ვ. გ-ისათვის საიჯარო ხელშეკრულების იმ პირობებით დადებულად ცნობაზე, რასაც ის მოითხოვდა და რაზეც არ არსებობდა ხელშეკრულების მეორე მხარის _ ი. და ლ. გ-ეების ნამდვილი ნება. ამ გარემოების გათვალისწინებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიუთითა, რომ ვ. გ-ის მოთხოვნაზე მხარეებს შორის იჯარის ხელშეკრულების წერილობით 10 წლის ვადით დადების, საიჯარო ქირის 4 000 აშშ დოლარით განსაზღვრის და ქვეიჯარის უფლების თაობაზე მოპასუხეების მხრიდან არ იქნა მიღებული თანხმობა. ასევე, ვ.გ-ის მიერ მოპასუხეების წინადადება ხელშეკრულების 5 წლით დადების, საიჯარო ქირის 4000 აშშ დოლარით და 700 ევროთი განსაზღვრის თაობაზე არ იქნა მიღებული. შესაბამისად, ძალაში რჩებოდა მხარეებს შორის 2008 წლის პირველ ივნისს ზეპირი ფორმით მიღწეული შეთანხმება საიჯარო ქირის 2000 აშშ დოლარით განსაზღვრის თაობაზე, რაც გამორიცხავდა ვ. გ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებას. ამდენად, კონკრეტულ შემთხვევაში, ვ.გ-მა ვერ დაადასტურა, რომ 2008 წლის 1-ლ ივნისს იგი ი. და ლ. გ-ეებს შეუთანხმდა სარეკონსტრუქციო-სარემონტო სამუშაოების დამთავრების შემდეგ იჯარის ხელშეკრულების იმ პირობებით გაფორმებაზე, რაც მას მითითებული ჰქონდა სარჩელში. სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის სამართლებრივი ანალიზი ცხადყოფს, რომ კანონმდებელი ხელშეკრულების დადების ფაქტს უკავშირებს სწორედ მის არსებით პირობებზე მხარეთა შეთანხმებას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე მუხლების დებულებათა შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მის მიერ მითითებული პირობებით ხელშეკრულების დადების ფაქტი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. გ-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: პალატამ ვ. გ-ის მიერ სარჩელში მითითებული ყველა ფაქტობრივი გარემოება ცნო დადგენილად, მაგრამ სარჩელის მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა, ისე, რომ განჩინებაში არ არის დასაბუთებული სარჩელის მოთხოვნად მითითებული იჯარის კონკრეტული პირობების დადგენილად ცნობაზე უარის თქმის საფუძველი. საქმეში არსებული მტკიცებულებების არასწორი შეფასებით დაკმაყოფილებულ იქნა შეგებებული სარჩელი. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ უდავოდ დადგენილად იქნა ცნობილი მხარეებს შორის საიჯარო ხელშეკრულების არსებობა, მაგრამ არ იქნა გაზიარებული რაიმე პირობების არსებობა და სარჩელის დაკმაყოფილებას ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე მთლიანად უარი ეთქვა. აღნიშნული მოსაზრება გაზიარებული იქნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ ისე, რომ სადავო განჩინების სამოტივაციო ნაწილით დამატებით დადგენილად იქნა ცნობილი ვ.გ-ის მიერ ქ.თბილისში, დ-ის ქ.¹2-ში მდებარე ი. და ლ. გ-ეების კუთვნილი ვ. გ-ის მიერ იჯარით აღებული შენობა-ნაგებობაზე სარემონტო-სარეოკნსტრუქციო სამუშაოების ჩატარების ვალდებულება მხარეთა ურთიერთშეთანხმებით, რის შემდეგაც მხარეები გააფორმებდნენ წერილობით იჯარის ხელშეკრულებას. ასევე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა სარეკონსტრუქციო სარემონტო-სამუშაოების მიმდინარეობის პერიოდში საიჯარო ქირის ოდენობა 2000 აშშ დოლარის ოდენობით და ის ფაქტი, რომ სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოები ვ. გ-მა დაასრულა 2009 წლის პირველ დეკემბერს, დაიწყო კომერციული საქმიანობა, თუმცა მხარეებს შორის საიჯარო წერილობითი ხელშეკრულების გაფორმება ვერ მოხერხდა ხელშეკრულების არსებით პირობებზე შეუთანხმებლობის გამო. სასამართლოს სარეზოლუციო ნაწილი ეწინააღმდეგება მის სამოტივაციო ნაწილს, რაც იმაში გამოიხატება რომ სასამართლო დადგენილად ცნობს იმ გარემოებებს, რომლებზე დაყრდნობითაც ვ.გ-ი ითხოვს საიჯარო ხელშეკრულების დადებულად ცნობას სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, მაგრამ უარს ეუბნება მას სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უსაფუძვლობის გამო. სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა მოწინააღმდეგე მხარის მოთხოვნაზე საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტასთან დაკავშირებით, ისე რომ მხარეს მოთხოვნა არ მოუხსნია. სასამართლოს მიერ უტყუარად დადგენილია, რომ საიჯარო ხელშეკრულება ვ. გ-ს ი. გ-ესა და ლ. გ-ეს შორის დაიდო რ. გ-ის მეშვეობით, რომელიც წარმოადგენდა ი. და ლ. გ-ეებს, მისი მეშვეობით შეთანხმდა სასამართლოს მიერ დადგენილი, მაგრამ გაურკვეველი მიზეზით სამართლებრივ ჩარჩოში არმოქცეული სარემონტო სარეკონსტრუქციო სამუშაოების ჩატარების და სარემონტო სარეკონსტრუქციო სამუშაოების დასრულების შემდეგ წერილობითი ფორმით საიჯარო ხელშეკრულების გაფორმების პირობები, მას უნდა მიეღო საიჯარო ქირა ვ. გ-ისაგან. რ.ი გ-ე თავისი ხელწერილით ადასტურებს, რომ საიჯარო ქირას ის ღებულობდა ვ. გ-ისაგან – ი. და ლ. გ-ეების თანხმობით, ამ თანხმობის არსებობას არც ი. გ-ე უარყოფს, ე.ი არსებობს სამოქალაქო კოდექსის 99-ე მუხლით გათვალისწინებული თანხმობა და ამავე კოდექსის 373-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, ვ. გ-ის მიერ რ. გ-ის წინაშე 2008 წლის პირველი ივნისიდან 2010 წლის აპრილ-მაისამდე თანხის გადაცემა, უნდა ჩაითვალოს შესრულებად. სასამართლომ ასევე უდავოდ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად ცნო, რა ვ. ი-ის მიერ საიჯარო ფართის შეძენის ფაქტი, სამოქალაქო კოდექსის 581-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად არ დააკმაყოფილა მოთხოვნა, ამავე კოდექსის 572-ე მუხლის მიხედვით ქონების ახალ შემძენზე უფლება-მოვალეობის გადასულად ცნობის შესახებ და ახალი შემძენის სასარგებლოდ ვ. გ-ს სამართლებრივი საფუძვლისა და ვალდებულების გარეშე დააკისრა საიჯარო ქირის გადახდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. გ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდესGAგასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. მითითებული ნორმის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებას, სამართლებრივი შეფასების სისწორეს, რაც გულისხმობს სასამართლოს მიერ დადგენილი იურიდიული ფაქტების შესაბამისობას სამართლის ნორმის შემადგენლობასთან, შინაარსთან. სამართლებრივი დასაბუთებულობის შემოწმება შეუძლებელია, თუ გადაწყვეტილებით სასამართლოს მიერ არ იქნა დადგენილი საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტები. ამასთან, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). აღნიშნული ნორმა იმპერატიულად ადგენს საკასაციო სასამართლოს ვალდებულებას, დასაბუთებული საკასაციო საჩივრის (პრეტენზიის), შემთხვევაში შეამოწმოს სასამართლოს მიერ დადგენილი იურიდიული ფაქტების _ გარემოებების შესაბამისობა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებთან ანუ შეამოწმოს, დაცულია თუ არა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მოთხოვნა სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთებულობის შესახებ.

გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს მიერ სამოქალაქო კოდექსის 373-ე მუხლის არასწორი გამოყენება, რაც გამოიწვია საქმეში წარმოდგენილი და საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი მტკიცებულებების არასრულმა გამოკვლევამ და შეფასებამ, კერძოდ:

სამოქალაქო კოდექსის 373-ე მუხლით, მოვალე ვალდებულია, შეუსრულოს ვალდებულება კრედიტორს ან იმ პირს, რომელიც კანონით ან სასამართლოს გადაწყვეტილებით უფლებამოსილია, მიიღოს შესრულება. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით კი, თუ ვალდებულების შესრულება მიიღო იმ პირმა, რომელიც არ იყო უფლებამოსილი, ვალდებულება ჩაითვლება შესრულებულად მაშინ, როცა კრედიტორმა მისცა ამის თანხმობა ან ამ შესრულებისგან მიიღო სარგებელი.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებას, რომ სამოქალაქო კოდექსის 373-ე მუხლი განსაზღვრავს იმ პირთა წრეს, ვის მიმართაც მოვალემ უნდა განახორციელოს ვალდებულების შესრულება. ასეთად პირველ რიგში ითვლება უშუალოდ კრედიტორი, შესრულების მიმღები შეიძლება იყოს კანონით (სახელშეკრულებო ან კანონისმიერი წარმომადგენელი) ან სასამართლო გადაწყვეტილებით განსაზღვრული შესრულებაზე უფლებამოსილი პირი. აღნიშნული ნორმის მეორე ნაწილით ვალდებულების შესრულება შეიძლება ჯეროვნად განხორციელებულად ჩაითვალოს მაშინაც კი, როდესაც შესრულება მიიღო არაუფლებამოსილმა პირმა, თუმცა მას ამ მოქმედების განხორციელებისთვის კრედიტორის თანხმობა ჰქონდა ან ამ შესრულებისგან მიიღო სარგებელი.

ვ. გ-ი მის მიერ ვალდებულების შესრულების განხორციელების დასადასტურებლად უთითებდა კრედიტორების ი. გ-ის, ლ. გ-ისა და ვ. ი-ისათვის განკუთვნილი ვალდებულების – საიჯარო ქირის მათი ოჯახის წევრ რ. გ-ისათვის გადაცემის თაობაზე, რომელსაც მოპასუხეებისაგან თანხის მიღების უფლებამოსილება გააჩნდა.

აღნიშნული სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა და დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. გ-ს არ წარმოუდგენია მტკიცებულებები, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ რ. გ-ე კრედიტორების ი. გ-ის, ლ. გ-ისა და ვ. ი-ის უფლებამოსილ პირს წარმოადგენდა და მას შეეძლო, მოვალე ვ.გ-ისაგან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესრულება მიეღო.

ვ.გ-ი დასახელებული გარემოების დასადასტურებლად უთითებდა საქმეში წარმოდგენილ კონკრეტულ მტკიცებულებაზე – სისხლის სამართლის საქმეში ი. გ-ისა და ვ. ი-ის მიერ მიცემულ ჩვენებებზე, რომლებშიც სადავო ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობაში რ. გ-ის მონაწილეობასთან და უფლებამოსილებასთან დაკავშირებით განმარტებებია მოცემული.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. დასახელებული ნორმის ანალიზიდან გამომდინარე, სასამართლო ვალდებულია, შეფასება მისცეს საქმეში წარმოდგენილ ყველა მტკიცებულებას, როგორც ინდივიდუალურად ასევე ერთობლიობაში და მათი ურთიერთშეჯერებისა და იურიდიული ძალის შეფასების შემდეგ დაადგინოს სადავო ფაქტობრივი გარემოების არსებობა არარსებობის საკითხი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს იმ მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვს. აღნიშნული ნორმის სამართლებრივი ანალიზი ამყარებს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის დამოკიდებულებას მხოლოდ ისეთი მტკიცებულების შეგროვებაზე, რომლებიც საქმისათვის მნიშვნელოვან გარემოებებს ადასტურებენ. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მესამე ნაწილის მიხედვით, სასამართლომ უნდა დაასაბუთოს მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას. ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დანაწესებიდან გამომდინარე, უნდა დავასკვნათ, რომ სასამართლომ, სამოქალაქო საქმეზე კანონით დადგენილი წესით (დასაშვებობისა და განკუთვნადობის პრინციპით) მიღებული ყველა მტკიცებულება უნდა შეაფასოს სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა რა მხარის მიერ დასახელებულ მტკიცებულებებზე და გადაწყვეტილებაში არ მიუთითა იმ მოსაზრებებზე, რომლებითაც უარყო მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნა მტკიცებულებათა ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ დასკვნის გამოტანის თაობაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, გამოიკვლიოს და შეაფასოს კასატორის მიერ დასახელებული მტკიცებულება. აღნიშნულის გარეშე ეჭვქვეშ დგება შეგებებულ სარჩელზე მოპასუხე ვ.გ-ის ძირითადი არგუმენტი საიჯარო ქირის გადახდის თაობაზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ რ. გ-ის უფლებამოსილების საკითხთან დაკავშირებით უნდა გამოიკვლიოს და შეაფასოს მოდავე მხარის მიერ მისი მოსაზრების დასადასტურებლად მითითებული ყველა მტკიცებულება და მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოიტანოს დასკვნები ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა-არარსებობისა და სათანადო სამართლებრივი შეფასების თაობაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ვ. გ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.