ბს-40-22-კ-05 8 თებერვალი, 2006 წ.,

ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. სხირტლაძე,

თ. თოდრია

დავის საგანი: სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულება.

აღწერილობითი ნაწილი:

1997წ. 1 სექტემბერს შპს “კ...მა” სარჩელი აღძრა თბილისის საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და საქართველოს ჯანმრთელობის სამინისტროს სამკურნალო მცენარეების წარმოების დეპარტამენტის წარმომადგენელ ნ. ჯ-ის მიმართ და მოითხოვა შპს “კ...ის” სასარგებლოდ მოპასუხე _ ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სამკურნალო მცენარეების წარმოების დეპარტამენტისათვის 31147 აშშ დოლარის, ხოლო ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროსათვის მოგების 20%-ის გადახდის დაკისრება შემდეგი საფუძვლით:

1996წ. 12 დეკემბერს შპს “კ...სა” და ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სამკურნალო მცენარეების წარმოების დეპარტამენტს შორის დაიდო ხელშეკრულება საქართველოში ჩიყვის სამკურნალო და პროფილაქტიკური მცენარეული ჩაის ნარევის წარმოების, შეფუთვისა და მასალების თაობაზე. შპს “კ...მა” ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად ევროპაში განახორციელა მთელი რიგი ორგანიზაციული და პრაქტიკული მოქმედებები, რაზეც გახარჯულმა თანხამ სულ შეადგინა 35147 აშშ დოლარი. აღნიშნულის თაობაზე, ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სამკურნალო მცენარეების დეპარტამენტს 1997წ. 21 აპრილს გაეგზავნა ანგარიში. ამ უკანასკნელმა კი, ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება თანხის დროულად გადახდის შესახებ არ შეასრულა, რამაც მძიმე ეკონომიკურ მდგომარეობაში ჩააყენა შპს “კ...ი. ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სამკურნალო მცენარეების დეპარტამენტმა შპს “კ...ს” 1997წ. 26 ივნისს გადაუხადა მხოლოდ ელექტროშესადუღებელი აპარატის ღირებულება 4000 აშშ დოლარის ოდენობით, ხოლო დარჩენილი 31147 აშშ დოლარი დეპარტამენტს შპს “კ...ისათვის” არ გადაუხდია. მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების დაცვით, შეკვეთილი პარკები მიღებული აქვს დეპარტამენტს, მისი წარმომადგენელი ნ. ჯ-ე თავს არიდებს დარჩენილი თანხის გადახდას. ასევე, არ შეუსრულებია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს, კერძოდ, ხელშეკრულების მე-9 პუნქტის თანახმად, მოგების 20%-იანი წილი გადახდილი უნდა ყოფილიყო ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მიერ პარკების მიწოდებიდან არა უგვიანეს 60 დღეში, რაც სამინისტროს მიერ არ იქნა შესრულებული.

თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1997წ. 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს “კ...ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სამკურნალო მცენარეების წარმოების დეპარტამენტს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობით მიყენებული ზარალის ანაზღაურების მიზნით, 37950 აშშ დოლარის გადახდა, რაც გაუქმდა პროტესტით, ზედამხედველობის წესით და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

შპს “კ...ის” სარჩელი არ ცნო ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტრომ შემდეგ გარემოებათა გამო:

ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მოსაზრებით, იგი არ უნდა იქნეს დასახელებული მოპასუხედ, რადგან არ წარმოადგენს დეპარტამენტის სამართალმემკვიდრეს დეპარტამენტის ლიკვიდაციის პროცესის დასრულებამდე, ლიკვიდაციის პროცესი კი არ დასრულებულა. ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის 1998წ. 21 აპრილის ¹16/კს ბრძანებით “სამკურნალო მცენარების წარმოებისა და ტრადიციული მედიცინის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის ლიკვიდაციის შესახებ”, შეიქმნა სალიკვიდაციო კომისია, მაგრამ დეპარტამენტის ლიკვიდაცია არ განხორციელებულა. ამასთან, სალიკვიდაციო კომისიის 1998წ. 19 ივნისის სხდომაზე შეჩერდა დეპარტამენტის ლიკვიდაციის პროცესი სასამართლოში არსებული დავის გადაწყვეტამდე.

გარდა ამისა, მოპასუხის განმარტებით, მხარეეებს შორის დადებული ხელშეკრულება არის ყალბი და იგი ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი, რადგან ხელშეკრულების გაფორმება არ იყო შეთანხმებული ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს ხელმძღვანელობასთან და იგი გაფორმდა დეპარტამენტის თავმჯდომარის _ ნ. ჯ-ის მიერ. ამასთან, ხელშკრულებაში ნ. ჯ-ის თანამდებობად მითითებულია მინისტრის მოადგილე, რაც არასწორია, რადგან ასეთის დამადასტურებელი არც ერთი დოკუმენტი არ არსებობს. მოპასუხის მითითებით, ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებებში უსაფუძვლოდ ფიგურირებს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტრო, რისი უფლებაც დეპარტამენტის თავმჯდომარეს არ ჰქონდა.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 1999წ. 30 ივნისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით შპს “კ...ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სამკურნალო მცენარეების წარმოების დეპარტამენტს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 31147 აშშ დოლარის ეკვივალენტი თანხის გადახდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს 1999წ. 6 დეკემბრის განჩინებით და სსკ-ის 240-241-ე მუხლების შესაბამისად, საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს.

2001წ. 13 დეკემბერს შპს “კ...მა” დაზუსტებული სარჩელი შეიტანა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში მოპასუხეების _ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს, ამავე სამინისტროს ტრადიციული სამედიცინო საქმიანობის ცენტრისა და მესამე პირის – ნ. ჯ-ის მიმართ და სკ-ის 154-ე, 165-ე, 212-ე და 225-ე მუხლების (1964წ. რედაქციით) შესაბამისად მოითხოვა შპს “კ...ის” სასარგებლოდ მოპასუხეებისათვის სოლიდარულად 31147 აშშ დოლარის, მიუღებელი სავარაუდო შემოსავლის _ 6803 აშშ დოლარისა და ფულადი ვალდებულებების შესრულების ვადის გადაცილებისათვის 12325 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება. ამდენად, მოსარჩელემ სულ მოითხოვა შპს “კ...ისათვის” 4307325 აშშ დოლარის ანაზღაურება.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003წ. 15 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს “კ...ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოსარჩელის სასარგებლოდ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და ამავე სამინისტროს ტრადიციული სამედიცინო საქმიანობის დეპარტამენტს 1996წ. 12 დეკემბრის ხელშეკრულების შესაბამისად დაეკისრათ 31147 აშშ დოლარის ეკვივალენტი თანხის გადახდა ლარებში, ხოლო მიუღებელი სავარაუდო შემოსავლისა და ექვსი თვის სარგებლის ანაზღაურებაზე უარი ეთქვა მოთხოვნის უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო.

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1996წ. 12 დეკემბერს შპს “კ...სა” და ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სამკურნალო მცენარეების წარმოების დეპარტამენტის წარმომადგენელ ნ. ჯ-ს შორის დაიდო ხელშეკრულება საქართველოში ჩიყვის სამკურნალო და პროფილაქტიკური მცენარეული ჩაის ნარევის წარმოების, შეფუთვისა და გასაღების მიზნით. სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ხელშეკრულებაში ნ. ჯ-ე მითითებულია როგორც მინისტრის მოადგილე, მაგრამ აღნიშნული არ შეესაბამება სინამვდვილეს. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლომ არ გაიზიარა ნ. ჯ-ის ახსნა-განმარტება, რომ მისთვის მითითებული შეცდომის შესახებ არ იყო ცნობილი, რადგან ხელშეკრულების თანახმად, თანხის გადახდასთან დაკავშირებული გარკვეული ვალდებულებები ეკისრება სამინისტროს, ასევე, დეპარტამენტის ვალდებულებებში მითითებულია წერილობითი შეკვეთები ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მიერ. რაიონულმა სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მოსაზრება, რომ მისთვის ხელშეკრულების არსებობის შესახებ არ იყო ცნობილი, რადგან, ნ. ჯ-ის განმარტებით, იგი ხელშეკრულებაში მითითებულ საკითხებზე მოლაპარაკებებს აწარმოებდა სამინისტროსთან. სასამართლომ არ გაიზიარა ნ. ჯ-ის მითითება ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ და აღნიშნა, რომ შპს “კ...ის” მიერ პარკები გაგზავნილ იქნა ორ ეტაპად, ასევე _ პარკების შემადუღებელი ელექტროაპარატიც. შესაბამისად, შპს “კ...მა” ვალდებულება შეასრულა სრულად, რის გამოც სკ-ის 458-459-ე მუხლების თანახმად, ორგანიზაცია ვალდებულია აუნაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიყენებულია მისი მუშაკის ბრალით ან თანამდებობის პირის უკანონო მოქმედებით, ხოლო ამავე კოდექსის 469-ე მუხლის მიხედვით, მას არ გააჩნია ზიანის მიმყენებლისადმი რეგრესის უფლება. რაიონულმა სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “კ...მა” გადაიხადა 35147 აშშ დოლარი, საიდანაც ანაზღაურებულ იქნა 4000 აშშ დოლარი, რის გამოც მოპასუხეებს გადასახდელი დარჩათ 31147 აშშ დოლარი.

რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა სასარჩელო მოთხოვნა მოგებისა და სარგებლის ანაზღაურების შესახებ სათანადო მტკიცებულებების წარმოუდგენლობის მოტივით.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ და ამავე სამინისტროს ტრადიციული სამედიცინო საქმიანობის დეპარტამენტმა და შპს “კ...მა”.

შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ და ამავე სამინისტროს ტრადიციული სამედიცინო საქმიანობის დეპარტამენტმა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება მოითხოვეს ნაწილობრივ, მოპასუხეებისათვის 31147 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში, ხოლო შპს “კ...მა” პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრა იმ ნაწილში, რომლითაც უარი ეთქვა მიუღებელი სავარაუდო შემოსავლისა და ფულადი ვალდებულების შეუსრულებლობის ვადის გადაცილებისათვის ვადაგადაცილებული დროის სარგებლის ანაზღაურებაზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 25 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით სსკ-ის 92-ე მუხლის შესაბამისად, ტრადიციული სამედიცინო საქმიანობის დეპარტამენტის ლიკვიდაციის გამო, მის უფლებამონაცვლედ დადგინდა შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო. ამავე სასამართლოს 2004წ. 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს “კ...ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ გაუქმდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003წ. 15 ივლისის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით შპს “კ...ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის 1996წ. 12 დეკემბერს დაიდო ხელშეკრულება საქართველოში ჩიყვის სამკურნალო პროფილაქტიკური მცენარეული ჩაის ნარევის წარმოების, შეფუთვისა და გასაღების შესახებ, რომლის ძალით დეპარტამენტი კისრულობდა ვალდებულებას, აქტიური მონაწილეობა მიეღო რაოდენობის, ხარისხისა და გამოყენებული პარკების წარწერის ქართულ-გერმანული ტექსტის წერილობით დამოწმებაში, ასევე დეპარტამენტს ევალებოდა პარკებისა და ელექტროშესადუღებელი აპარატის გერმანიიდან თბილისში შემოტანა, მცენარეების შეძენა და გადამუშავება, პარკების დაფასოება, შეკვრა, დაგზავნა ქართველ გამსაღებლებთან, ნაწარმისათვის საჭირო 300000 ქართულ-გერმანული წარწერიანი პარკებისა და შესაკრავი ელექტროშესადუღებელი აპარატის წერილობითი შეკვეთის უზრუნველყოფა ჯანმრთელობის სამინისტროს მხრიდან. ხელშეკრულების თანახმად, სამინისტროს მხრიდან გადახდის ვალდებულება წარმოიშობოდა შპს “კ...ის” მიერ პარკების მიწოდების შემდეგ.

სააპელაციო პალატამ ასევე დადგენილად ცნო, რომ დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა ხელშეკრულება დადო საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილის სტატუსით, რის გამოც ანგარიშსწორების ვალდებულება დააკისრა სამინისტროს, მაგრამ დეპარტამენტის ხელმძღვანელი ასეთი უფლებამოსილებით არ იყო აღჭურვილი არც სამკურნალო მცენარეების წარმოების და ტრადიციული მედიცინის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის 1996წ. 28 მარტის დებულებით და არც სამინისტროს ხელმძღვანელობის მიერ. პალატის მითითებით, საქმეში არ არის წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა სამინისტროს ნების არსებობას ან იმას, რომ სამინისტრომ შემდგომში აღიარა, ან მოიწონა მითითებული ხელშეკრულება, რაც სამინისტროს ხელშეკრულების მონაწილედ გახდიდა. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ჯანდაცვის მინისტრის ბრძანების საფუძველზე შემოწმდა დეპარტამენტის საქმიანობა, სრულად იქნა გამოკვლეული ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებაც და მასთან მიმართებაში არსებული დარღვევებისათვის დეპარტამენტის თავმჯდომარე ნ. ჯ-ე გათავისუფლდა თანამდებობიდან. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა რა, რომ სამკურნალო მცენარეების წარმოებისა და ტრადიციული მედიცინის დეპარტამენტი შეიქმნა ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის 1996წ. 15 თებერვლის ¹62/ო ბრძანებით, როგორც სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფი დამოუკიდებელი იურიდიული პირი და იგი აღიჭურვა უფლებამოსილებით, დამოუკიდებლად დაედო ხელშეკრულებები, სააპელაციო სასამართლომ სადავო ხელშეკრულება მიიჩნია არაუფლებამოსილი პირის მიერ დადებულად, რადგან დეპარტამენტს შეეძლო ხელშეკრულება დაედო მხოლოდ თავისი და არა სამინისტროს სახელით და სამინისტრო ვერ იქნება პასუხისმგებელი იმ ვალდებულებებზე, რომლებიც დამოუკიდებელი იურიდიული პირის სტატუსით არსებულმა დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა დააკისრა სამინისტროს, ამასთან, პასუხისმგებლობა ვერ დაეკისრება შპს “კ...ის” მიმართ, რომელთანაც სამინისტრო არ შესულა სახელშეკრულებო ურთიერთობაში.

რაც შეეხება შპს “კ...ის” სააპელაციო საჩივარს, სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ ჩათვალა შპს “კ...ის” მოთხოვნა გაწეული ხარჯების, ასევე სარგებლისა და მიუღებელი სავარაუდო შემოსავლის ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “კ...მა” და მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის შპს “კ...ის” სასარგებლოდ 43073,25 აშშ დოლარის ეკვივალენტი თანხის გადახდის დაკისრება ლარებში.

კასატორმა არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მოტივაცია სამკურნალო მცენარეების წარმოებისა და ტრადიციული მედიცინის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის არაუფლებამოსილ პირად მიჩნევის შესახებ და განმარტა, რომ დეპარტამენტის მიერ შპს “კ...თან” ხელშეკრულება დაიდო არა ჯანმრთელობის სამინისტროს, არამედ _ თავად დეპარტამენტის სახელით. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სკ-ის 62-ე მუხლი. კასატორის აზრით, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 1998წ. 12 მარტის ¹90/ო ბრძანებიდან ჩანს, რომ სამინისტროსათვის უცხო არ იყო შპს “კ...თან” დადებული ხელშეკრულება და იგი დეპარტამენტის მეშვეობით წარმოდგენილი იყო ხელშეკრულებაში.

კასატორის მითითებით, დავის საგანს არ შეიძლება წარმოადგენდეს ის გარემოება, რომ სკ-ის 212-ე და 225-ე მუხლების მოთხოვნათა შესაბამისად, დეპარტამენტი ვალდებული იყო შპს “კ...ისათვის” აენაზღაურებინა დეპარტამენტის მიერ სახელშეკრულებო ვალდებულების შეუსრულებლობით მიყენებული ზარალი შესრულების ვადის გადაცილების გამო ვადაგადაცილებული დროის სარგებელთან ერთად. ამასთან, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სამინისტრო არ იყო ხელშეკრულების მხარე, მას, როგორც დეპარტამენტის სამართალმემკვიდრეს, უნდა დაეკისროს დეპარტამენტის ყველა ვალდებულების შესრულება, მათ შორის, შპს “კ...ის” მიმართაც. E

შპს “კ...ის” საკასაციო საჩივარი არ ცნო მესამე პირმა ნ. ჯ-ემ და მოითხოვა შპს “კ...ის” საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა უსაფუძვლობის გამო და თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება შემდეგი მოტივით:

საკასაციო საჩივარში არაფერია ნათქვამი შპს “კ...სა” და სამკურნალო მცენარეების წარმოების და ტრადიციული მედიცინის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტს შორის ანგარიშსწორების იურიდიულ მხარეზე, კერძოდ, ხელშეკრულების თანახმად, ტრადიციული მედიცინის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტს შპს “კ...ისაგან” უნდა მიეღო 300000 ცალი ჩაის დაფასოებული პაკეტი და პაკეტების შესადუღებელი აპარატი, რომლის საერთო ღირებულება იყო 49000 გერმანულ მარკას. დეპარტამენტმა გერმანული ფირმა “კნ...საგან” მიიღო 100000 ცალი ჩაის დასაფასოებელი პაკეტი 1997წ. 28 მარტს და 5 აპრილს, რომელსაც თან ახლდა სასაქონლო ზედნადები და ანგარიშფაქტურა, რომლის მიხედვითაც შეივსო საბაჟო დეკლარაცია, ხოლო აღნიშნული საქონლის ფასმა შეადგინა 7960 გერმანული მარკა. ტვირთზე დართული საბუთის თანახმად, ტვირთი შემოტანილი იყო ჰირშის დავალებით. სამკურნალო მცენარეების წარმოებისა და ტრადიციული მედიცინის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტმა განაბაჟა აღნიშნული პროდუქცია და მიიღო იგი შემოსავალში საბუთში აღნიშნული ფასის შესაბამისად. აღნიშნული თანხის შპს “კ...ისათვის” გადასახდელად პროდუქციის საბუთები და შესრულების ანგარიში წარდგენილი უნდა ყოფილიყო არა “კნ...ის”, არამედ შპს “კ...ის” მიერ თავისი სახელით, რაც არ განხორციელებულა. 1997წ. 4 მაისს ჰირშის მიერ დეპარტამენტისათვის გაგზავნილი წერილის მიხედვით, ფირმა “კნ...ის” მიერ წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურა არასწორია და დეპარტამენტს უნდა ეხელმძღვანელა ავიაკომპანია “.. ..” მიერ 1997წ. 26 მარტს გაცემული ანგარიშ-ფაქტურით, რომელშიც აღნიშნულია 420 კგ ტვირთი, რაც წარმოადგენს 150000 ცალ შესაფუთ პაკეტს. ფაქტურაში ტვირთის ღირებულება მითითებულია 1901,65 ლარი, ხოლო ჰირში წერილით ითხოვდა 5000 შვეიცარიულ ფრანკს, ხოლო რაც შეეხება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ დარჩენილ 200000 ჩაის შესაფუთ პაკეტს, აღნიშნული ტვირთი საქართველოში შემოვიდა კონტრაბანდული გზით, საქართველოს საბაჟოს გვერდის ავლით, გერმანიის საელჩოს კუთვნილ დიპლომატიურ ტვირთთან ერთად, ყოველგვარი დოკუმენტაციის გარეშე, რის გამოც დეპარტამენტს უფლება არ ჰქონდა, მიეღო ტვირთი შესაბამისი დოკუმენტაციის გარეშე. აღნიშნული ტვირთი გერმანიის საელჩოს დაჟინებული თხოვნით დაილუქა და გადატანილ იქნა საბაჟო ტერმინალ “ლილო 1-ის” საწყობში. აღნიშნულის შესახებ ეცნობა შპს “კ...ის” წარმომადგენელს, რის საპასუხოდ არ იქნა წარმოდგენილი ტვირთის შესაბამისი საბუთები. შესაბამისად, ტვირთი ვერ იქნა განბაჟებული და დეპარტამენტი ვერ მიიღებდა მას. ხოლო პაკეტების შესადუღებელი აპარატი საერთოდ არ იყო დაფიქსირებული არც საბაჟო დეკლარაციაში და არც გერმანიის საელჩოდან ტვირთის გადატანის დროს შედგენილ აქტში.

ამდენად, მესამე პირის, ნ. ჯ-ის მითითებით, ხელშეკრულების პირობები დარღვეულ იქნა შპს “კ...ის” მიერ, რადგან ამ უკანასკნელმა სამკურნალო მცენარეების წარმოების და ტრადიციული მედიცინის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტს ხელშეკრულებით გათვალსწინებული მაღალი ხარისხის 300000 ცალი ჩაის შესაფუთი პაკეტი და პაკეტების შემდუღებელი აპარატი არ მიაწოდა.

შპს “კ...ის” საკასაციო საჩივარი არ ცნო ასევე შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ და მოითხოვა საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის Aთქმა და თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება შემდეგი მოტივით:

კასატორის მოთხოვნა ხელშეკრულებით განსაზღვრული, გაწეული ხარჯების ანაზღაურების შესახებ უსაფუძვლოა, შპს “კ...ს” ხელშეკრულების პირობები არ შეუსრულებია, დეპარტამენტმა შეასრულა თავისი მოვალეობა, რადგან გადაიხადა შპს “კ...ის” მიერ არასწორად მიწოდებული პარკების ღირებულება.

გარდა აღნიშნულისა, სამინისტროსათვის ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ არ იყო ცნობილი, ამასთან, ხელშეკრულება არასწორია და მისი გაფორმების დროს დარღვეულ იქნა მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნები, რადგან ხელშეკრულებაში გარკვეული ვალდებულებები დაკისრებული აქვს სამინისტროს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ შპს “კ...ის” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე განსახილველად გადაეცეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსკ-ის 393-ე მუხლისა და 394-ე მუხლის “ე” პუნქტი, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, გადაწყვეტილება იურიდიული თვალსაზრისით იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა დავის საგანი და არასწორად გამოიყენა სკ-ის (1964წ. რედაქცია) 62-ე მუხლი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად, რომელიც განსაზღვრავს არაუფლებამოსილი პირის მიერ გარიგების დადების შედეგებს, რამდენადაც კონკრეტულ შემთხვევაში სარჩელის საფუძველს არ წარმოადგენდა 1996წ. 12 დეკემბერს დადებული ხელშეკრულების ნამდვილობა. შპს “კ...ი” ხელშეკრულების გათვალისწინებული ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო თანხის დაკისრებას ითხოვდა სკ-ის 154-ე, 165-ე, 212-ე და 225-ე მუხლების საფუძველზე. მართალია, ხელშეკრულების ნამდვილობას ეჭვქვეშ აყენებდა ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტრო იმ მოტივით, რომ ხელშეკრულება შპს “კ...თან” დადებულ იქნა ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სამკურნალო მცენარეების წარმოების დეპარტამენტის თავმჯდომარე ნ. ჯ-ის მიერ, ხელშეკრულებით კი გარკვეული ვალდებულებები დაეკისრა სამინისტროს, რისი უფლებამოსილებაც ნ. ჯ-ეს არ ჰქონდა დელეგირებული სამინისტროს მიერ, მაგრამ ხელშეკრულების არაკანონიერად ცნობა არ წარმოადგენდა სარჩელის საგანს და აღნიშნულზე არც შეგებებული სარჩელი აღუძრავს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს.

გარდა აღნიშნულისა, ხელშეკრულების დადებაზე ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სამკურნალო მცენარეების წარმოების დეპარტამენტის თავმჯდომარე ნ. ჯ-ის უფლებამოსილებასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის მიერ 1996წ. 28 მარტს დამტკიცებული სამკურნალო მცენარეების წარმოების და ტრადიციული მედიცინის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის დებულების 3.1. მუხლით დეპარტამენტს მინიჭებული აქვს უფლებამოსილება, ხელშეკრულება დადოს იურიდიულ და ფიზიკურ პირებთან, როგორც ქვეყნის შიგნით, ასევე საზღვარგარეთ საკუთარი ამოცანების შესასრულებლად. რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სამინისტროს მიერ ნების გამოხატვისა და სკ-ის 62-ე მუხლით განსაზღვრული გარიგების მოწონების თაობაზე, აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია და არ უმსჯელია მხარის იმ არგუმენტზე, რომ ენდემური ჩიყვის პროფილაქტიკის მიზნით, ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს თხოვნით ფინანსთა სამინისტროს გარანტად დაუდგა დეპარტამენტს აგროსამრეწველო ბანკთან, რის საფუძველზეც დეპარტამენტმა 1996წ. 14 ნოემბერს მიიღო მოკლევადიანი სესხი 50000 ლარის ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სსკ-ის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნა და საერთოდ არ იმსჯელა ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროსა და შპს “კ...ის” სააპელაციო საჩივრების მოტივებზე, არ გამოუკვლევია, შესრულდა თუ არა ხელშეკრულების პირობები მხარეების მიერ და არ შეუფასებია საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, კერძოდ, ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტრო სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა მხარეთა მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობაზე, შპს “კ...ის” მიერ განხორციელებული გარკვეული ღონისძიებები არ შეესაბამებოდა ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს, ასევე არ შესრულდა ხელშეკრულების მე-9 პუნქტის მოთხოვნა და შპს “კ...ს” სამინისტროსათვის არ მიუწოდებია პროდუქცია სრულად, ხოლო შპს “კ...ის” მიერ არასწორად გამოგზავნილი პარკების ღირებულება 100000 ლარი დეპარტამენტის მიერ გადახდილ იქნა, რითაც დეპარტამენტმა შეასრულა ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულება მიწოდებული პროდუქციის ოდენობის შესაბამისად. აღნიშნულის თაობაზე სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია მტკიცებულებები და საერთოდ არ უმსჯელია, შესრულდა თუ არა შპს “კ...ის” მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, რაც შეიძლებოდა გამხდარიყო სკ-ის 212-ე მუხლის შესაბამისად, დეპარტამენტის მიერ ხელშეკრულების შეუსრულებლობით მიყენებული ზარალის ანაზღაურების საფუძველი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სრულიად დაუსაბუთებელია, რაც შეუძლებელს ხდის მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმებას.

ასევე დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს “კ...ის” სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილშიც, რომლითაც შპს “კ...ი” ითხოვდა მიუღებელი სავარაუდო შემოსავლისა და ფულადი ვალდებულებების შეუსრულობლობის ვადის გადაცილებული დროის სარგებლის ანაზღაურებას. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილის დარღვევით არ მიუთითა კანონზე, რომლითაც იხელმძღვანელა და მტკიცებულებებზე, რომლებზეც დაამყარა თავისი დასკვნა მოთხოვნის უსაფუძვლობის შესახებ.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სრულიად დაუსაბუთებელია. სასამართლოს არ გამოუკვლევია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და არ გამოუკვლევია მტკიცებულებები ხელშეკრულების პირობების შესრულებასთან დაკავშირებით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამობის თაობაზე, ასევე გამოკვლევას საჭიროებს მოპასუხის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, შესაბამისად, სასამართლო თვლის, რომ სსსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, მოცემული საქმე ექვემდებარება ხელახლა არსებით განხილვას, რა დროსაც სააპელაციო სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს ზემოაღნიშნული მითითებები საქმეზე კანონიერი გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2 მუხლით, სსკ-ის 390-ე, 399-ე მუხლებით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს “კ...ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე განსახილველად გადაეცეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას;

3. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.