გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹3კ/589 11 ოქტომბერი, 2000 წელი, ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე ვ. ხრუსტალი

წევრები: მ. გოგიშვილი,

რ. ნადირიანი

განიხილა შპს “მ-ის” საკასაციო საჩივარი თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2000 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილებაზე, საქმეზე კავშირი “ს-ოს” სარჩელის გამო შპს “მ-ის” მიმართ _ ინტერნეტში დომეინის გამოყენების აკრძალვის შესახებ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიას კავშირმა “ს-ო” მიმართა სარჩელით. მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ 1999 წლის 3 ნოემბერს “საქპატენტში” კავშირი “ს-ოს” სახელზე რეგისტრირებულ იქნა სასაქონლო ნიშანი “MMჩ (მმც)”. მიუხედავად მრავალჯერადი წერილობითი და ზეპირი გაფრთხილებისა, შპს “მ-ი” იყენებს საქმიანი საქართველოს კუთვნილ სასაქონლო ნიშანს. ეს გარემოება დასტურდება “მ-ის” ინეტერნეტში არსებული გვერდით, სადაც გამოყენებულია აღნიშნული სასაქონლო ნიშანი. მოსარჩელე მოითხოვდა, რომ შპს “მ-ს” აეკრძალოს კავშირი “ს-ოს” მიერ რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნის გამოყენება ინტერნეტის საინფორმაციო ქსელში, მის მიერ განთავსებული გვერდის დასახელებაში, აგრეთვე ამ გვერდის მისამართსა და ელექტრონული ფოსტის მისამართში სასაქონლო ნიშნების შესახებ საქართველოს კანონის 45-ე მუხლის მე-2 პუნქტის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად.

მოპასუხე შესაგებელში აღნიშნავდა, რომ 1997 წლის 21 მაისიდან შპს “მ-ი” ფუნქციონირებს, როგორც ინტერნეტ-პროვაიდერი. ამავე წლიდან მისი დომეინური სახელი დარეგისტრირებულია ინტერნეტ ნუმერაციის მინიჭების მართვისა და ინტერნეტის ნუმერაციისა და სახელების მიმნიჭებელი კორპორაციის საქართველოს დომენიური სახელების რეესტრში, როგორც დომენური სახელის მმც მატარებელი. მისი მოქმედების ფარგლები სცდება საქართველოს საზღვრებს და მოიცავს მსოფლიოს იმ ქვეყნებს, სადაც მოქმედებს ინტერნეტის ქსელი. მმც. ნეტ. გე. ინტერნეტში წარმოადგენს შპს “მ-ის” ელექტრონულ სახელსა და მისამართს, რის გამოც “ს-ოს” უფლება არა აქვს აუკრძალოს შპს “მ-ის” ელექტრონულ სახელსა და მისამართს, რის გამოც “ს-ოს” უფლება არა აქვს აუკრძალოს შპს “მ-ს” გამოიყენოს საკუთარი სახელი და მისამართი. მან თავისი მოტივაციის საფუძვლად მიუთითა “სასაქონლო ნიშნების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის პირველი პუნქტი.

მოპასუხე მიუთითებდა, რომ 1998 წლის მაისში კავშირი “ს-ოს” ხელმძღვანელი ზ. ბ-ი აწარმოებდა მოლაპარაკებას შპს “მ-ის” სერვერზე თავისი ინფრომაციის განთავსების შესახებ. მოლაპარაკება ვერ შედგა და ამის შემდეგ “მოსარჩელემ” “საქპატენტში” შეიტანა განცხადება სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციაზე. მოპასუხეს მიაჩნია, რომ მოსარჩელეს ქმედება თავიდანვე მიმართული იყო შპს “მ-ისათვის” საქმიანობაში ხელის შეშლისაკენ.

თბილისის საოლქოს სასამართლოს კოლეგიის 2000 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილებით კავშირი “ს-ოს” სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა. შპს “მ-ს” აეკრძალა მოსარჩელის მიერ “საქპატენტში” რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნის გამოყენება ინტერნეტის საინფორმაციო ქსელში მის მიერ განთავსებული გვერდის დასახელებაში. აგრეთვე, ამ გვერდის მისამართსა და ელექტრონული ფოსტის მისამართში. სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ “სასაქონლო ნიშნების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად რეგისტრაციით დაცულ სასაქონლო ნიშანზე მფლობელის განსაკუთრებული უფლება წარმოიშობა ამ ნიშნის რეგისტრაციის დღიდან და ამ ნიშნის განსაკუთრებული უფლების მქონე პირს ენიჭება უფლება აუკრძალოს მესამე პირს, მისი თანხმობის გარეშე სამოქალაქო ბრუნვაში გამოიყენოს ისეთი ნიშანი, რომელიც განსაკუთრებული უფლების მქონე პირის რეგისტრაციით დაცული სასაქონლო ნიშნის მსგავსია.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის რეგისტრაციით დაცული სასაქონლო ნიშანი და ინტერნეტის საინფორმაციო ქსელში შპს “მ-ის” მიერ განთავსებული გვერდის მისამართში გამოყენებული დომეინი მსგავსია და მას შეუძლია აღრევა გამოიწვიოს. სასამართლომ ვერ გაიზიარა მოპასუხე მხარის მტკიცება იმის თობაზე, რომ შპს “სანეტის” მიერ გაცემულ დომეინური სახელის რეგისტრაციის შესახებ ცნობას გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი, რადგან საქართველო არ წარმოადგენს არც ერთი საერთაშორისო ხელშეკრულების ხელშემკვრელ მხარეს, რომელიც დომეინური სახელების რეგისტრაციას აწარმოებს. სასამართლომ, ასევე, ვერ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება, რომ ნიშნის ფაქტობრივი გამოეყნების გზით მოპოვებულ უფლებას უპირატესობა ენიჭება კანონის საფუძველზე რეგისტრიებულ ნიშანთან შედარებით.

სასამართლომ ვერ გაიზიარა მოპასუხის მტკიცება იმის თაობაზე, რომ მმც. ნეტ. გე. არის მხოლოდ შპს “მ-ის” მისამართი ინტერნეტში, რომელსაც არა აქვს სასაქონლო ნიშნის ფუნქცია და შესაბამისად არ წარმოადგენს ინტელექტუალური საკუთრებით დაცულ ობიექტს. კოლეგიის აზრით, მისამართი ინტერნეტში არ შეიძლება იყოს განყენებული, აბსტრაქტული მნიშვნელობის ნიშანი, რომლითაც ინტერნეტის მომხმარებელები აგნებენ მათთვის სასურველ ინფორმაციას ინტერნეტის გვერდებზე.

სასამართლომ მტკიცებულებათა არარსებობის გამო, დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოპასუხის ის არგუმენტი, რომ მოსარჩელისათვის სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციამდე ცნობილი იყო შპს “მ-ის” დომეინი და მან “საქპატენტში” ნიშნის რეგისტრაცია შპს “მ-ის” სამეწარმეო საქმიანობისათვის ხელის შეშლის მიზნით განახორციელა.

შპს “მ-ი” საკასაციო საჩივარში მიუთითებს, რომ სასამართლომ ფაქტობრივი დასაბუთების გარეშე, სათანადო ნორმატიული აქტების მითითების გარეშეE მიიჩნია, რომ “მ-ის” დომეინი “მმც. ნეტ. გე.” ატარებს სასაქონლო ნიშნის ფუნქციას და გააიგივა იგი სასაქონლო ნიშანთან. კასატორს მიაჩნია, რომ დომეინს არ გააჩნია სასაქონლო ნიშნის ფუნქცია და მისი გაიგივება სასაქონლო ნიშანთან შეცდომაა. იგი აღნიშნავს, რომ დომეინი განმარტებით არის დომეინის მფლობელის მისამართი ინტერნეტის ქსელში, ანუ სახელი ინტერნეტის ქსელში. არც ერთი კანონი ან სხვა ნორმატიული აქტი არსად არ განმარტავს პირის მისამართს ან სახელს, როგორც რაიმე ნიშანს.

კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილების ის ნაწილი, სადაც განიხილება დომეინისა და სასაქონლო ნიშნის იდენტურობა ან მსგავსება არ არის დასაბუთებული. მისი აზრით, სასამართლომ თვითონ შეუწყო ხელი მტკიცებულებათა არარსებობას, რის გამოც გაძნელდა იმის დადასტურება, რომ მოსარჩელისათვის სასაქონლო ნიშნის რესგისტრაციამდე ცნობილი იყო შპს “მ-ის” დომეინი და მან “საქპატენტში” ნიშნის რეგისტრაცია მის სამეწარმეო საქმიანობისათვის ხელის შეშლის მიზნით განახორციელა.

იგი აღნიშნავს, რომ სასამართლოს მოცემულ შემთხვევაში უნდა გამოეყენებინა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლი, რომელიც კრძალავს უფლების გამოყენებას მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას.

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლითა და მხარეთა განმარტებების მოსმენით მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე კოლეგიას შემდეგ გარემოებათა გამო:

გადაწყვეტილება არ არის იურიდიულად საკმაოდ დასაბუთებული, რის გამოც იგი უნდა ჩაითვალოს კანონის დარღვევით მიღებულად.

ის, რომ არ არსებობს კანონმდებლობა, რომელიც არეგულირებს ინტერნეტთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს, არ შეიძლება გახდეს ინტერნეტში გამოყენებული პირის ინდივიდუალიზაციის საშუალებების სახელისა და მისამართის დაცვაზე უარის თქმის საფუძველი.

დომეინურ სახელთან მიმართებაში სასაქონლო ნიშანზე განსაკუთრებული უფლების შინაარსი უნდა განიმარტოს კანონმდებლობის შესაბამისი ნორმების მთლიანობაში ანალიზის საფუძველზე.

დომეინი ინტერნეტში წარმოადგენს მისამართსა და სახელს, რომლის მეშვეობით ხდება მისი მფლობელის ინდივიდუალიზება.

“სასაქონლო ნიშნების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, განსაკუთრებული უფლების მქონე პირს შეუძლია აუკრძალოს მესამე პირს მისი თანხმობის გარეშეEსამოქალაქო ბრუნვაში გამოიყენოს ისეთი ნიშანი, რომელიც განსაკუთრებული უფლების მქონე პირის დაცული სასაქონლო ნიშნის იდენტური ან მსგავსია. აღიარებული განმარტებით, სამოქალაქო ბრუნვა არის ეკონომიკური ბრუნვის სამოქალაქო სამართლებრივი გამოხატულება, რომელიც ხორციელდება ვალდებულებითი სამართლის ხელშეკრულებითი და არასახელშეკრულებო ინსტიტუტებით. სახელისა და მისამართის მთავრი ფუნქცია არ არის მისი მფლობელის სამოქალაქო ბრუნვაში მონაწილეობა; ის წარმოადგენს ინტერნეტში პირის ინდივიდუალიზების, მისი მიგნების საშუალებას. აღნიშნულ გარემოებათა გამო, ის არ შეიძლება ჩაითვალოს სასაქონლო ნიშანზე არსებული განსაკუთრებული უფლების გავრცელებს ობიექტად.

გასათვალისწინებელია ისიც, რომ თვით “სასაქონლო ნიშნების შესახებ” კანონი (მე-7 მუხლი) სასაქონლო ნიშანზე განსაკუთრებული უფლების განხორციელების თვალსაზრისით სახელსა და მისამართს ანსხვავებს სხვა ნიშნებისაგან. განსაკუთრებული უფლება ვერ განხორციელდება იმ შემთხვევაში, როდესაც სასაქონლო ნიშნად გამოყენებულია საკუთარი სახელი და მისამართი.

საოლქო სასამართლოს კოლეგიამ მოცემული საქმის არსებითად გადასაწყვეტად მნიშვნელოვნად მიიაჩნია მოსარჩელისათვის სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციამდე ცნობილი იყო თუ არა შპს “მ-ის” დომეინი და მან “საქპატენტში” ნიშნის რეგისტრაცია მისი საქმიანობისათვის ხელის შეშლის მიზნით ხომ არ განახორციელა, მაგრამ მან ამ გარემოებების გასარკვევად არ გამოიძახა მოწმეები, რომელთა გამოძახებაზეც მხარემ იშუამდგომლა.

პალატა იზიარებს საოლქო სასამართლოს კოლეგიის მოსაზრებას, რომ მოცემული დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანია დადგინდეს, რა მიზანს ემსახურებოდა კავშირი “ს-ოს” მიერ სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაცია “საქპატენტში”. პალატა თვლის, რომ კოლეგიამ უნდა დაკითხოს მოპასუხის მიერ მითითებული მოწმეები, რათა გაირკვეს და დადგინდეს საქმისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები. თუ მტკიცებულებების საფუძველზე დადგინდება, რომ კავშირი “ს-ოს” მიერ მოცემული სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაცია განხორციელდა იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს შპს “მ-ს”, სასამართლომ საქართვლოს სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლის საფუძველზე სარჩელი არ უნდა დააკმაყოფილოს. სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად, პირმა თავისი უფლებები არ უნდა გამოიყენოს მხოლოდ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას. აღნიშნული ნორმა მოითხოვს მოქალაქეებისაგან და იურიდიული პირებისაგან სამოქალაქო უფლებების კეთილსინდისიერ განხორციელებას, საქმიანი ურთიერთობების კეთილი ტრადიციების დაცვას. ის შეიცავს პირდაპირ აკრძალვას უფლებათა ისეთი გამოყენებისა, რომელიც იწვევს სხვათა კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დარღვევას. სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციისა და რეგისტრაციით მოპოვებული უფლება არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს არამართლზომიერი მიზნით.

მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს, ასევე, სამრეწველო საკუთრების დაცვის პარიზის კონვეციის 10 ბის მუხლი (არაკეთილსინდისიერი კონკურენცია): კავშირის ქვეყნები შებოჭილნი არიან ვალდებულებებით უზრუნველყონ თავისი მოქალაქეებისათვის ეფექტური დაცვა არაკეთილსინდისიერი კონკურენციისაგან. არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის აქტს შეადგენს ნებისმიერი კონკურენციის გაწევის აქტი, რომელიც ეწინააღმდეგება სამეწარმეო თუ კონკურენციული საქმიანობის პატიოსან ჩვევებს. იკრძალება ყველა ისეთი ქმედება, რომელმაც რაიმე სახით შეიძლება გამოიწვიოს აღრევა კონკურენტის საწარმოსთან, საქონელთან ან სამრეწველო, თუ კომერციულ საქმიანობასთან.

დომეინური სახელისა და სასაქონლო ნიშნის გამოყენების მართლზომიერება შეფასებულ უნდა იქნეს საქმიანი ბრუნვის ტრადიციებისა და უფლების განხორციელების მართლზომიერი საზღვრების გათვალისწინებით. აღნიშნული თვალსაზრისით, არამართლზომიერად უნდა იქნეს მიჩნეული, რომ არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის მიზნით ინტერნეტში დომეინად დარეგისტრირდეს ნიშანი, რომელიც უკვე არსებული გარკვეული რეპუტაციის მქონე სასაქონლო ნიშნის იდენტური ან მსგავსია. ასევე, არამართლზომიერად უნდა იქნეს მიჩნეული უკვე დარეგისტრირებული დომეინური სახელის სხვა პირის მიერ სასაქონლო ნიშნად რეგისტრაცია და შემდეგში სასაქონლო ნიშანზე განსაკუთრებული უფლების საფუძველზე დომეინის გამოყენების აკრძალვა.

როგორც კასატორი აცხადებს, შპს “მ-ს” აქვს თავისი დომეინური სახელი და მისამართი მსოფლიოს საინფორმაციო ქსელში. პალატას მიზანშეწონილად მიაჩნია, რომ დადგინდეს რეგისტრაციის ფაქტი, გაირკვეს რეგისტრაციის არსი და მნიშვნელობა, გაირკვეს სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის მიზანი და შესაბამისი შეფასება მიეცეს დადგენილ გარემოებებს მოცემული დავის გადაწყვეტაში.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს “მ-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს. მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2000 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე კოლეგიას.

2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.