¹3კ/741 22 ნოემბერი, 2000 წელი, ქ. თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:
თავმჯდომარე მ. წიქვაძე
მოსამართლეები: ლ. გოჩელაშვილი, დ. ხელაია
დავის საგანი: დავალიანების გადახდა და მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.
შეგებებული სარჩელი: დავალიანების გადახდა, გაქვითვა
აღწერილობითი ნაწილი:
2000 წლის 28 თებერვალს შპს “ტ-მ” სარჩელით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიას და მოპასუხე შპს “ა-ისაგან” მოითხოვა 605719,52 ლარის ანაზღაურება, საიდანაც 52553,3 ლარი მიუღებელი შემოსავლის გამო, მიყენებულ ზიანს წარმოადგენდა, ხოლო დანარჩენი 553186,22 ლარი _ მომსახურების გადაუხდელი თანხის ნარჩენ დავალიანებას.
მოთხოვნა დაფუძნებული იყო მხარეებს შორის 1998 წლის 5 მარტს დადებულ ხელშეკრულებაზე, რომლის ვადაც 1998 წლის 31 დეკემბერს ამოიწურა, მაგრამ შპს “ა-ის” დირექტორის წერილის საფუძველზე იგი გაგრძელდა 1999 წლის 1 მაისამდე, რომელიც შემდეგ, წერილობითი შეთანხმების გარეშე, გრძელდებოდა 1999 წლის 31 დეკემბრამდე.
მითითებული ხელშეკრულების შესაბამისად, შპს “ტ-ი” ვალდებული იყო, საკომუნიკაციო და გადაცემის სისტემების საშუალებით 24 საათის განმავლობაში უზრუნველეყო “ა-ის” მოთხოვნების დაკმაყოფილება საქალაქთაშორისო მომსახურების განსახორციელებლად;
უზრუნველეყო კავშირის საშუალებების შესაბამისობა ტექნიკურ ნორმებთან და პარამეტრებთან ხელშეკრულების მოქმედების მთელი პერიოდის განმავლობაში;
ქსელების მოდერნიზაციისა და განახლების მიზნით შესაბამისი წილობრივი მონაწილეობა მიეღო საჭირო აპარატურის შეძენასა და სამონტაჟო-გასაწყობ სამუშაოთა წარმოებაში;
სადავო საკითხების წარმოშობის შემთხვევაში ერთობლივი კომისიისათვის მიეწოდებინა ინფორმაცია გამავალი და შემომავალი კავშირების შესახებ.
შპს “ა-ი” ვალდებული იყო თავის აბონენტებთან ანგარიშსწორება მოეხდინა საქალაქთაშორისო და საერთაშორისო კავშირებით გაწეულ მომსახურებაზე; დროულად ეწარმოებინა ანგარიშსწორება “ტ-თან”;
ქსელის მოდერნიზაციისა და განახლების მიზნით შესაბამისი წილობრივი მონაწილეობა მიეღო ქსელების მშენებლობის განხორციელებაში.
ამავე ხელშეკრულების 3.1. მუხლის შესაბამისად “ტ-სა” და “ა-ს” შორის გაწეული მომსახურებიდან მიღებული შემოსავლების აღრიცხვა მოხდებოდა ყოველთვიურად, მომდევნო თვის 10 რიცხვამდე საოქმო გადაწყვეტილების საფუძველზე.
შპს “ა-მა” თავის შესაგებელში სარჩელი ნაწილობრივ 218823, 10 ლარის ფარგლებში ცნო, თუმცა მის მიერ წარმოდგენილ ცნობაში დაადასტურა 234362 ლარის ღირებულების მომსახურება და შპს “ტ-ისაგან” მოითხოვა სარჩელის გატანა და დავის მორიგებით დასრულება.
2000 წლის 1 მაისს შპს “ა-მა” შეიტანა შეგებებული სარჩელი, რომელშიც მიუთითა, რომ რადგანაც შპს “ტ-მა” დაარღვია ხელშეკრულების 2.1. მუხლის მოთხოვნა, მონაწილეობა არ მიიღო ქსელების მოდერნიზაციაში და ასეთი მხოლოდ მან მოახდინა, მოითხოვა 2-მეგაბატიანი ტრაქტების მომსახურების სააბონენტო გადასახადის 50%-ის გადახდა, რაც სარჩელის შეტანის დღისათვის 45300 ლარს შეადგენდა. ასევე, შპს “ტ-ისაგან” მოითხოვა შორეული საზღვარგარეთიდან და დსთ-ს ქვეყნებიდან შემომავალ ტრაფიკზე 1998 წლის 1 ივნისიდან 1999 წლის დეკემბრის ჩათვლით 189000 ლარის გადახდა, თუმცა შეგებებული სარჩელით მან არ ცნო შპს “ტ-ის” სარჩელი, მაგრამ შეგებებულ სარჩელში მიუთითა, რომ ანგარიშსწორებაში მომხდარიყო მის მიერ უკვე გადახდილი 40000 ლარის ჩათვლა.
მითითებული მოთხოვნები მან იმით დაასაბუთა, რომ იგი 1998 წლის 1 ივნისიდან მომსახურებას უწევს შპს “ტ-ს” შორეული საზღვარგარეთიდან და დსთ-ს ქვეყნებიდან შემომავალ ტრაფიკზე. მიუხედავად მისი არაერთი მოთხოვნისა, დადებულიყო მათ შორის ხელშეკრულება ამ მომსახურების ანაზღაურების შესახებ, ასეთი შპს “ტ-ის” ბრალით, რადგანაც მას დომინირებული მდგომარეობა უჭირავს ბაზარზე, არ მოხერხდა 2000 წლის 1 იანვრამდე და ამ ხნის მანძილზე მომსახურებამ ყოველთვიურად შეადგინა 350000 წუთი, 2000 წლის იანვრის ხელშეკრულებით კი წუთის მომსახურება შეადგენს 0,3 თეთრს.
შპს “ტ-მ” შეგებებული სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ, მართალია, მხარეებს შორის დადებულ ხელშეკრულებას 1998 წლის 31 დეკემბერს გაუვიდა ვადა, მაგრამ შპს “ა-ის” გენერალური დირექტორის წერილის საფუძველზე ხელშეკრულებას გაუგრძელდა ვადა 1999 წლის 1 მაისამდე, ხოლო მას შემდეგ, 1999 წლის 31 დეკემბრამდე მხარეები ურთიერთობებს აგრძელებდნენ ხელშეკრულების გარეშე. მომსახურების საოქმო ფორმით აღრიცხვა არ ხორციელდებოდა შპს “ა-ის” ბრალით, ხოლო ხელშეკრულების 2.1. მუხლის შესაბამისად ქსელების მოდერნიზაციისათვის გაწეულ ხარჯებში მონაწილეობის მიუღებლობა, ერთი მხრივ, გამოწვეულია თვით შპს “ა-ის” ბრალით, რადგანაც მათ ამის თაობაზე არ ჰქონიათ სათანადო მოლაპარაკება, ხოლო, მეორე მხრივ, აღნიშნული არ წარმოშობს იმის საფუძველს, რომ მან შპს “ა-ს” გადაუხადოს დამონტაჟებული აპარატურის მომსახურების შპს “ტ-ისაგან” სააბონენტო გადასახადის 50%, სულ _ 45300 ლარი, რადგანაც ასეთის გადახდა მათი მხრივ შეთანხმებული არ ყოფილა და ხელშეკრულების საგანს არ წარმოადგენდა; მანვე, თავის შესაგებელში მიუთითა, რომ შპს “ტ-ი” ვალდებული არაა გადაიხადოს შორეული საზღვარგარეთიდან და დსთ-ს ქვეყნებიდან შემომავალ ტრაფიკზე გადასახადი 2000 წლის 1 იანვრამდე, რადგანაც მანამდე მათ შორის არსებული ხელშეკრულება ამ მომსახურების გადასახადს არ ითვალისწინებდა.
2000 წლის 11 აგვისტოს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიამ განიხილა მოცემული საქმე და თავისი გადაწყვეტილებით შპს “ტ-ის” სარჩელი დააკმაყოფილა ნაწილობრივ: შპს “ა-ს” გადასახდელად დააკისრა 503968 ლარი და სახელმწიფო ბაჟი 5000 ლარი, ხოლო შპს “ა-ის” შეგებებული სარჩელი არ დააკმაყოფილა.
მითითებულ გადაწყვეტილებას საოლქო სასამართლომ საფუძვლად დაუდო შემდეგი გარემოებები:
საოლქო სასამართლომ მიუთითა, რომ 1998 წლის 15 მარტს შპს “ტ-სა” და შპს “ა-ს” შორის დადებული ხელშეკრულება არ ითვალისწინებდა 2-მეგაბატიანი ტრაქტების მომსახურების სააბონენტო გადასახადის 50%-ის გადახდას, ამის საფუძველს შპს “ტ-ის” ქსელების მოდერნიზაციაში მონაწილეობის მიუღებლობა არ წარმოშობს და შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა 45300აშშ დოლარის გადახდის ნაწილში უსაფუძვლო იყო.
ასევე, უსაფუძვლო იყო შპს “ა-ის” მოთხოვნა შორეული საზღვარგარეთიდან და დსთ-ს ქვეყნებიდან შემომავალ ტრაფიკზე წუთში 03 თეთრის ანაზღაურების შესახებ, სულ _ 189000 ლარის ოდენობით, რადგანაც მოთხოვნილი პერიოდისათვის, ანუ 1998 წლის 1 ივნისიდან 1999 წლის 31 დეკემბრამდე, ამ მომსახურების ანაზღაურებაზე მხარეებს შორის ხელშეკრულება არ არსებობდა და იგი გაფორმდა მხოლოდ 2000 წლის იანვრიდან.
მართალია, 1999 წლის 1 იანვრიდან 1999 წლის 4 თებერვლამდე და 1999 წლის 1 მაისიდან ხელშეკრულება არ არსებობდა, მაგრამ ურთიერთვალდებულებათა შესრულება ხორციელდებოდა 1998 წლის 5 მარტის ხელშეკრულების შესაბამისად. გამავალ ტრაფიკებზე მომსახურების ღირებულებამ, უკვე გადახდილი 70000 ლარის გამოკლებით, შეადგინა სულ 451415 ლარი, რაც სამოქალაქო კოდექსის 335-ე, 977-ე, 979-ე მუხლების საუძველზე გადასახდელად დააკისრა შპს “ა-ს”. ვინაიდან, შპს “ა-მა” 2000 წლის 6 იანვრის ანგარიშფაქტურა 31751 ლარის მომსახურების ფარგლებში არ ცნო, ამ ნაწილში საოლქო სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა.
რადგანაც შპს “ა-ს” პრეტენზია არ გამოუთქვამს მიუღებელი შემოსავლის გამო მიყენებული ზიანის 52553 ლარის ანაზღაურების ნაწილში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლისა და სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის საფუძველზე, საოლქო სასამართლომ მიზანშეწონილად ჩათვალა მითითებული თანხის შპს “ა-ისათვის” გადასახდელად დაკისრება.
შპს “ა-ის” წარმომადგენლებმა საკასაციო საჩივრით მოითხოვეს თბილისის საოლქო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მათი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლით:
ხელშეკრულების საფუძველზე მხარეებს ევალებოდათ ქსელების მოდერნიზაცია და განახლება. ამ მიზნით მათ უნდა შეეძინათ სათანადო აპარატურა. თავის მხრივ, შპს “ტ-ი” ვალდებული იყო მონაწილეობა მიეღო მითითებული აპარატურის შეძენასა და სამონტაჟო-გასაწყობ სამუშაოთა შესრულებაში, რაც მან არ შეასრულა და მისმა დავალიანებამ შეადგინა 45125 აშშ დოლარი. ვინაიდან, მითითებული თანხა შპს “ტ-მ” არ გადაიხადა, მას მიაჩნია, რომ გადახდილ უნდა იქნეს ამ აპარატურით 2-მეგაბატიან ტრაქტებზე მომსახურების ხარჯები, რაც 45300 ლარს შეადგენს;
კასატორთა მოსაზრებით, შპს “ტ-ი” ბოროტად იყენებდა ბაზარზე თავის დომინირებულ მდგომარეობას 2000 წლის 2 იანვრამდე. მიუხედავად მისი არაერთი შეთავაზებისა, შპს “ტ-მ” არ გააფორმა მასთან ხელშეკრულება შემომავალ ტრაფიკებზე მომსახურების ანაზღაურების შესახებ. ამასთან, შპს “ტ-მ” დაარღვია 1998 წლის 5 მარტის ხელშეკრულების 2.1. მუხლის მოთხოვნა, დაუმალა ინფორმაცია შემომავალი კავშირებისა და შემომავალი კავშირების მომსახურების შესახებ. მისი ბრალით მათ შორის ხელშეკრულება გაფორმდა მხოლოდ 2000 წლის 2 იანვარს.
შპს “ტ-მ” ბოროტად გამოიყენა დომინირებული მდგომარეობა ბაზარზე, სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის საწინააღმდეგოდ დროულად არ გააფორმა მასთან ხელშეკრულება და არ გადაუხადა შემომავალ კავშირებზე მომსახურების ღირებულება, რაც 1998 წლის 1 ივნისიდან 1999 წლის დეკემბრის ჩათვლით შეადგენს 189000 ლარს;
კასატორებს მიაჩნიათ, რომ შპს “ტ-ის” სასარგებლოდ საოლქო სასამართლოს მიერ მისთვის გადასახდელად დაკისრებული მომსახურების თანხებს უნდა გამოაკლდეს 70000 ლარი, რადგანაც მითითებული თანხა გადახდილი აქვს, რის შესახებაც საქმეში წარმოდგენილია სათანადო დოკუმენტები.
მისი მოსაზრებით, ზემოთ მითითებული გარემოებების სასამართლოს მიერ გაუთვალისწინებლობა კანონის დარღვევას წარმოადგენს. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, არ გამოიყენა კანონი ხელშეკრულების დადების ვალდებულების, ყოველი შესრულებისას ვალდებულების არსებობის პრეზუმფციისა და ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების შესახებ.
სამოტივაციო ნაწილი:
საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებები და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
საოლქო სასამართლოს დადგენილად აქვს მიჩნეული, რომ “ტ-სა” და შპს “ა-ს” შორის სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა 1998 წლის 5 მარტის ხელშეკრულების შესაბამისად. აღნიშნული ხელშეკრულება მოქმედებდა 1998 წლის 31 დეკემბრამდე და შპს “ა-ის” გენერალური დირექტორის წერილის საფუძველზე გაგრძელდა 1999 წლის 1 მაისამდე, ხოლო შემდეგ ხელშეკრულების გარეშე ურთიერთობები გრძელდებოდა მხარეების მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესაბამისად. მითითებული ხელშეკრულების შესაბამისად შპს “ა-ის” დავალიანებამ საბოლოო ჯამში შეადგინა 503968 ლარი, რაც საოლქო სასამართლომ გადასახდელად დააკისრა შპს “ა-ს”.
საოლქო სასამართლოს, ასევე, დადგენილი აქვს ფაქტობრივი გარემოებები იმის შესახებ, რომ შპს “ტ-მ” სარჩელის მოთხოვნას გამოაკლო შპს “ტ-ის” მიერ დავალიანების დასაფარად უკვე გადახდილი 70000 ლარი და მითითებული თანხების გადახდაში ჩათვლით გადაუხდელობამ შეადგინა 503968 ლარი.
აქედან გამომდინარე, მცდარია კასატორის მოსაზრება იმ ნაწილში, რომ თითქოს საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით გადასახდელად დაკისრებულ თანხას უნდა გამოაკლდეს მის მიერ გადახდილი 70000 ლარი.
მართალია, სარჩელის აღძვრის შემდეგ, 2000 წლის 5 ივნისს, ხოლო შემდეგ 26 ივნისს შპს “ა-ს” დავალიანების დასაფარად შპს “ტ-ისათვის” გადახდილი აქვს სულ 70000 ლარი, მაგრამ მითითებული თანხა მოსარჩელემ საბოლოოდ გამოაკლო სარჩელის საერთო მოთხოვნას და შეამცირა სარჩელით მოთხოვნილი თანხების საერთო ოდენობა.
დადგენილია, რომ მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების შესაბამისად, ორივე მხარეს უნდა მიეღო მონაწილეობა ქსელების მოდერნიზაციაში და ერთობლივი ხარჯებით მოეხდინათ აპარატურის შეძენა და მისი სამონტაჟო-გასაწყობი სამუშაოების წარმოება, რაც მხოლოდ შპს “ა-მა” განახორციელა, მაგრამ, რადგანაც ხელშეკრულება არ ითვალისწინებდა 2-მეგაბატიანი ტრაქტების მომსახურების სააბონენტო გადასახადის 50%-ის გადახდას, ამიტომ შპს “ტ-ისათვის” ამ მომსახურების ხარჯების 45300 ლარის გადახდის შესახებ უსაფუძვლო იყო და იგი საოლქო სასამართლომ სწორად არ დააკმაყოფილა.
საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საოლქო სასამართლომ შპს “ა-ის” შეგებებული სარჩელის განხილვის დროს, კერძოდ, შემომავალ ტრაფიკზე მომსახურების თანხების 189000 ლარის გადასახდელად დაკისრების მოთხოვნის გადაწყვეტის დროს, დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მოთხოვნა _ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 319-ე, 361-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნები.
დადგენილია, რომ შპს “ტ-ი” წარმოადგენს დომინანტ ოპერატორს, რომლის წილიც საქართველოს ტელეკომუნიკაციის ბაზარზე 80%-ს შეადგენს.
დადგენილია, რომ 1998 წლის 5 მარტის ხელშეკრულებით “ტ-სა” და “ა-ს” შორის დამყარდა ურთიერთობა საქალაქთაშორისო და საერთაშორისო მომსახურების განსახორციელებლად. ამ ხელშეკრულების შესაბამისად, “ტ-სა” და “ა-ს” შორის გაწეული მომსახურებიდან მიღებული შემოსავლის აღრიცხვა იწარმოებდა ყოველთვიურად, მომდევნო თვის 10 რიცხვამდე, საოქმო გადაწყვეტილების საფუძველზე. ანგარიშსწორება “ტ-სა” და “ა-ს” შორის განხორციელდებოდა ყოველთვიურად. სადავო საკითხების წარმოშობის შემთხვევაში “ტ-ი” ვალდებული იყო ერთობლივი კომისიისათვის მიეწოდებინა ინფორმაცია გამავალი და შემომავალი კავშირების შესახებ.
ხელშეკრულების შესაბამისად, შპს “ა-ის” აბონენტებს გამავალ ხაზებზე მომსახურებას უწევდა რა შპს “ტ-ი” (რის შესაბამისადაც იღებდა მომსახურების თანხებს), თავისთავად შემომავალ ხაზებზე შპს “ტ-ი” კავშირს ახორციელებდა შპს “ა-ის” ქსელების გამოყენებით, რომლის ექსპლუატაციაზე მომსახურებას ახორციელებდა შპს “ა-ი”, მაგრამ შემომავალ ზარებზე მომსახურების თანხებს ღებულობდა შპს “ტ-ი” და გადასახადს არ უხდიდა შპს “ა-ს”. აღნიშნულის შესახებ შპს “ა-მა” არაერთგზის მიმართა შპს “ტ-ს”, მაგრამ მათ შორის ამ საკითხთან დაკავშირებით არც ხელშეკრულება იქნა დადებული და არც რაიმე შეთანხმება _ მიღწეული. აღნიშნულის შესახებ შპს “ა-მა” არაერთგზის აცნობა საქართველოს ანტიმონოპოლიურ სამსახურს, მაგრამ შემომავალ ტრაფიკებზე მომსახურების ხარჯების გადახდის შესახებ შპს “ტ-სა” და შპს “ა-ს” შორის ურთიერთობის დარეგულირება ხელშეკრულების დონეზე შესაძლებელი გახდა მხოლოდ 2000 წლის 2 იანვარს. მითითებული ხელშეკრულებით ერთი წუთის მომსახურების ტარიფი განისაზღვრა 3 თეთრით, რომელსაც შპს “ტ-ი” გადაუხდიდა შპს “ა-ს”.
შპს “ა-ის” მიერ ფაქტობრივად განხორციელებულ ამ სახის მომსახურებამ, 1998 წლის 1 ივნისიდან 2000 წლამდე ყოველთვიურად შეადგინა 350000 წუთი და საერთო ჯამში შპს “ტ-ის” დავალიანებამ შეადგინა 189000 ლარი. დადგენილია, რომ მითითებულ დროს აღნიშნულ სამუშაოებს ასრულებდა შპს “ა-ი”, მაგრამ მომსახურების საფასურს იგი არ ღებულობდა და ამ თანხებს ღებულობდა შპს “ტ-ი”.
სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთ მხარეს უკავია დომინირებული მდგომარეობა ბაზარზე, მაშინ საქმიანობის ამ სფეროში მას ეკისრება ხელშეკრულების დადების ვალდებულება. მას არ შეუძლია კონტრაჰენტს უსაფუძვლოდ შესთავაზოს ხელშეკრულების არათანაბარი პირობები.
მოცემულ შემთხვევაში შპს “ტ-ს” ბაზარზე უკავია რა დომინირებული მდგომარეობა, ვალდებული იყო თანაბარ პირობებში დაედო მასთან შეთავაზებული ხელშეკრულება შემომავალ ტრაფიკებზე მომსახურების ანაზღაურების შესახებ.
მართალია, 1998 წლის 5 მარტს მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულება არ ითვალისწინებდა შპს “ტ-ისათვის” შემომავალ ტრაფიკებზე შპს “ა-ის” სასარგებლოდ მომსახურების ღირებულების გადახდის ვალდებულებას, მაგრამ ასეთი ვალდებულება მოცემული ხელშეკრულებიდან თავისთავად ივარაუდებოდა, რადგანაც შესაბამისად დარეგულირებული იყო გამავალ ტრაფიკებზე მომსახურების ხარჯების გადახდა “ტ-ის” სასარგებლოდ. შემომავალ ტრაფიკებზეც ანალოგიური იგულისხმებოდა “ა-ის” სასარგებლოდ, რადგანაც ამ ხელშეკრულებით შპს “ა-ი” იძულებული იყო მომსახურების სამუშაოები ეწარმოებინა შემომავალ ზარებთან დაკავშირებითაც.
ასეთი მომსახურების შესახებ, მართალია, უშუალოდ მხარეებს შორის არ არსებობდა წერილობითი ხელშეკრულება და თითქოს არ არსებობდა შპს “ტ-ის” ნების გამოვლენა, მაგრამ სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლის შესაბამისად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან.
1998 წლის 5 მარტის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, შპს “ა-ი” ასრულებდა რა შემომავალ ზარებზე მომსახურებას და სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის შესაბამისად, ყოველი შესრულება გულისხმობს ვალდებულების არსებობასაც, “ტ-ი” ვალდებული იყო, აენაზღაურებინა შესრულება, რადგანაც ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად. შპს “ა-ის” მიერ ამ მოვალეობის შეუსრულებლობა კი თავისთავად წარმოშობს კრედიტორის, ამ შემთხვევაში “ა-ის” მხრივ შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველს, რადგანაც სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი აბზაცის შესაბამისად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. აღნიშნული წესი არ გამოიყენებოდა იმ შემთხვევაში, თუკი მოვალეს არ ეკისრებოდა პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის, მაგრამ ასეთი პირობები საქმეში არ არსებობს, რადგანაც მოვალეს, ე.ი. შპს “ტ-ს”, დომინირებული მდგომარეობა უჭირავს ბაზარზე და საქმიანობის ამ სფეროში მას ეკისრებოდა ხელშეკრულების დადების ვალდებულება და უფლება არ ჰქონდა კონტრაჰენტისათვის შეეთავაზებინა ხელშეკრულების არათანაბარი პირობები.
აქედან გამომდინარე, მცდარია საოლქო სასამართლოს მოსაზრება ამ ნაწილში შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ უსაფუძვლო გამდიდრების ფაქტის არარსებობის, მხარეებს შორის შემომავალ ტრაფიკებზე მომსახურების გადახდის შესახებ ხელშეკრულების არარსებობის და, აქედან გამომდინარე, შპს “ტ-ის” მხრიდან ვალდებულების არარსებობის მოტივით.
საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ შეგებებული სარჩელის ნაწილში, კერძოდ, შემომავალ ზარებზე მომსახურების ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში, საქმის გარემოებები საოლქო სასამართლოს საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე აქვს დადგენილი და საჭირო არაა ამ მიმართებით მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. საოლქო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ არასწორად იქნა გამოყენებული მატერიალური ნორმები, რის გამოც საქმეზე ამ ნაწილში მიღებულ იქნა არასწორი გადაწყვეტილება, ხოლო საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილების სხვა ნაწილს საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.
აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ შეგებებულ სარჩელზე შესაძლებელია (შემომავალ ტრაფიკებზე მომსახურების ხარჯების 189000 ლარის შპს “ტ-ისათვის” გადასახდელად დაკისრების ნაწილში), საქმის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნების გარეშე, ახალი გადაწყვეტილების მიღება.
სარეზოლუციო ნაწილი:
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:
საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს:
თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2000 წლის 11 აგვისტოს გადაწყვეტილება შპს “ა-ის” შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში ნაწილობრივ გაუქმდეს და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.
შპს “ა-ის” შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ: შპს “ტ-ს” შპს “ა-ის” სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისროს 189000 ლარი. დანარჩენ ნაწილში საოლქო სასამართლოს მიერ ამ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.
შპს “ტ-ს” სახელმწიფო ბაჟის სახით გადასახდელად დაეკისროს 3000 ლარი, ხოლო შპს “ა-ს” _ 2000 ლარი. მითითებული თანხის 70% შეტანილ იქნეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ¹ 115141102 (კოდი 220101107) ანგარიშზე, ხოლო 30% _ სახელმწიფო ბიუჯეტში.
გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
