¹ 3კ/163-01 4 მაისი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

ქ. გაბელაია, ბ. კობერიძე

სარჩელის საგანი: ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა (ძირითადი სარჩელი); დაკავებული ოთახის გამოთავისუფლება (შეგებებული სარჩელი).

აღწერილობითი ნაწილი:

თბილისში, ... მდებარე სახლის 7\35 ნაწილი საკუთრების უფლებით ირიცხება ჟ. ა-ძის სახელზე. სახლის 2 ოთახში კერძოდ, ლიტერ “ა” 26 კვ.მ. ფართის ¹ 4-1 ოთახსა და 23 კვ.მ. ფართის ¹4-2 ოთახში ფართით 23 კვ.მ. 1977 წლიდან ცხოვრობდნენ ს. მ-ოვი და მ. თ-შვილი ორ შვილთან ერთად. ს. მ-ოვის დედამ ლ. მ-ოვამ სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა აღნიშნულ ორ ოთახზე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა იმ საფუძვლით, რომ 1977 წელს გ. შ-შვილისაგან 11000 საბჭოთა მანეთად შეიძინა ¹ 4-1 ოთახი. ამ დროიდან მოყოლებული მისი ნებართვით ოთახში შესახლდა ქალიშვილი ს. მ-ოვი და სიძე მ. თ-შვილი. 1986 წელს ¹ 4-2 ოთახი იყიდა ე. ც-ძისაგან, ოთახებს ჩაუტარა კაპიტალური რემონტი და ამ დროიდან მოყოლებული ცხოვრობდნენ ამ ორ ოთახში. მოსარჩელის აზრით, მან შეასრულა ნასყიდობის ხელშეკრულების ყველა პირობა, ხოლო მოპასუხე თავს არიდებს ბინის მასზე გადაფორმებას, რის გამოც 1964 წლის სამოქალაქო კოდექსის 47-ე მუხლის თანახმად, მოითხოვა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა. სასამართლო სხდომაზე მოპასუხე ჟ. ა-ძემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მოითხოვა სადავო ოთახების გათავისუფლება იმ საფუძვლით, რომ ს. მ-ოვი და მ. თ-შვილი იმყოფებიან მოსკოვში და არ იხდიან ბინის ქირას. მიუხედავად იმისა, რომ სადავო ოთახებში აღარ ცხოვრობენ, ოთახები დაკავებული აქვთ თავიანთი ნივთებით, რის გამოც ვერ სარგებლობს ამ ოთახებით და ითხოვს მათ გამოთავისუფლებას. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ლ. მ-ოვას სარჩელი. მას უარი ეთქვა სადავო ოთახების ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობაზე. ასევე, არ დაკმაყოფილდა ჟ. ა-ძის შეგებებული სარჩელი სადავო ოთახების გამოთავისუფლების შესახებ. რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა შემდეგი საფუძვლით: დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის იყო არა ქირავნობის ხელშეკრულება, არამედ საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის ხელშეკრულება და ურთიერთობის მორეგულირებისათვის გამოიყენა 1998 წლის კანონი “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ”, რის გამოც უარი უთხრა ჟ. ა-ძეს შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. ლ. მ-ოვას სარჩელი არ დააკმაყოფილა, რადგან ჩათვალა, რომ ლ. მ-ოვამ ვერ წარადგინა სასამართლოში წერილობითი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურებული იქნებოდა მის მიერ სადავო ოთახების ყიდვის ფაქტი.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ჟ. ა-ძემ, მისი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში. რადგან ლ. მ-ოვამ არ გაასაჩივრა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მისი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, გადაწყვეტილება ამ ნაწილში კანონიერ ძალაში შევიდა. თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ჟ. ა-ძის სააპელაციო საჩივარი, უცვლელად დარჩა საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შემოიტანა ჟ. ა-ძემ, რომლითაც მოითხოვს სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმებას შემდგომი საფუძვლით: სასამართლომ არასწორად გამოიყენა კანონი “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ”, რადგან ს. მ-ოვი და მ. თ-შვილი იყვნენ ჩვეულებრივი მდგმურები, რომლებიც იხდიდნენ ქირას და მათ არავითარი ხელშეკრულება ბინის დათმობის შესახებ არ გაუფორმებიათ და საერთოდ, ასეთ ტერმინს იმ დროს მოქმედი საბინაო კოდექსი არც იცნობდა.

პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრის მოტივები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოტივაციო ნაწილი:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად არის ცნობილი, რომ თბილისში, ... მდებარე ბინა საკუთრების უფლებით ირიცხება კასატორი ჟ. ა-ძის სახელზე. 1979 წელს ჟ. ა-ძემ სახლი მემკვიდრეობით მიიღო მამისაგან _ ვ. ა-ოვისაგან. ასევე, დადასტურებულად არის ცნობილი, რომ მოპასუხეებს სადავო სახლში დაკავებული აქვთ ორი ოთახი ერთი ¹ 4-1, ფართით 26 კვ.მ. 1977 წლიდან და მეორე ¹4-2 ოთახი ფართით 23 კვ.მ. _ 1986 წლიდან. დადგენილია, რომ მხარეები რეგისტრირებულნი იყვნენ სადავო სახლში 1998 წლამდე, სანამ პოლიციის მეშვეობით მეპატრონემ ისინი არ ამოწერა თავისი ინიციატივით. მოპასუხეები წლობით იხდიდნენ კომუნალურ გადასახადებს, ხოლო მესაკუთრის თანხმობით გარკვეული თანხა გადაუხადეს იმ მოსარგებლეებს, რომლებსაც მანამდე ჰქონდათ დაკავებული აღნიშნული ოთახები. საკასაციო პალატა თვლის, რომ ასეთ პირობებში სააპელაციო სასამართლომ დავის გადაწყვეტის დროს სწორად გამოიყენა კანონი “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ”. აღნიშნული კანონის მე-2 მუხლის II ნაწილის თანახმად, თუ მხარეებს შორის არსებობს გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ, რაც დასტურდება ისეთი გარემოებებით, როგორიცაა საცხოვრებელ ფართში რეგისტრაცია, კომუნალური გადასახადებისა და მესაკუთრისათვის გარკვეული საფასური გადახდა, მაშინ ასეთი გარიგება წესრიგდება ამ კანონით. აღნიშნული კანონის მე-5 მუხლის თანახმად, მოსარგებლე მხოლოდ მაშინ არის ვალდებული გაათავისუფლოს სადგომი მესაკუთრის მოთხოვნით, თუ მესაკუთრე სარგებლობაში გადასცემს სხვა საცხოვრებელ სადგომს იმავე დასახლებულ პუნქტში ან გადაუხდის სადგომის კომპენსაციას. რადგან მოცემულ შემთხვევაში მესაკუთრე არ სთავაზობს მოსარგებლეებს კანონით გათვალისწინებულ წინადადებას, საპელაციო სასამართლომ სწორად უთხრა უარი მას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ მოპასუხეებმა 1996 წლამდე შეწყვიტეს ქირავნობის ხელშეკრულება და ამდენად, მათზე ვერ იქნება გავრცელებული 1998 წლის 25 ივნისის კანონი “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილ ურთიერთობის შესახებ”, რადგან აღნიშნული კანონი ვრცელდება იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოშობილია 1996 წლის ივნისამდე. პალატას მიაჩნია, რომ მოპასუხეებს არ შეუწყვეტიათ დათმობის ხელშეკრულება. მართალია, ისინი დღეისათვის იმყოფებიან მოსკოვში, მაგრამ მათი მოსკოვში ყოფნა გამოწვეულია ბავშვის ავადმყოფობით. ბავშვის ავადმყოფბის ცნობა საქმეშია. გარდა ამისა, მოპასუხეებს არ გაუთავისუფლებიათ ოთახი, ამას თვით კასატორიც ადასტურებს. ამდენად, დათმობის ხელშეკრულება მოპასუხეებსა და კასატორს შორის გრძელდება დღემდე.

პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს კანონის დარღვევის ადგილი არ ჰქონია, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება უცვლელად უნდა დარჩეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ჟ. ა-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 20 ოქტომბრის გაჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.