გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

¹ 3კ/176-01 28 თებერვალი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

მ. ახალაძე, მ. ცისკაძე

დავის საგანი: ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმება.

აღწერილობითი ნაწილი:

მ. ლ-ძემ სარჩელით მიმართა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვა მასსა და ი. ვ-შვილს შორის 1997 წლის 14 იანვარს დადებული ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმება იმ საფუძვლით, რომ ი. ვ-შვილის დედას თ. შ-შვილს შეუთანხმდა, რომ მის შვილს აჩუქებდა ბინას, თუ სიცოცხლის ბოლომდე მოუვლიდნენ; ხელშეკრულების დადებიდან 3-4 თვის განმავლობაში მეტ-ნაკლებად აქცევდნენ ყურადღებას, შემდეგ კი მიატოვეს, იჩენენ უმადურობას და არ პატრონობენ;

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 12 მაისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე მ. ლ-ძის სარჩელი მოპასუხე ი. ვ-შვილთან არ დაკმაყოფილდა; ასევე, არ დააკმაყოფილა მ. ლ-ძის სააპელაციო საჩივარი თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 29 სექტემბრის განჩინებით იმ მოტივით, რომ მ. ლ-ძემ თვით ჩაიყენა თავი მძიმე მდგომარეობაში და ამიტომ არა აქვს ნაჩუქარი ნივთის უკან მოთხოვნის უფლება;

კასატორ მ. ლ-ძის წარმომადგენელი ნ. მ-ძე მოითხოვს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 29 სექტემბრის განჩინების გაუქმებას იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 529-530-ე მუხლები, როცა ვ-შვილის მოქმედება არ შეაფასა, როგორც უმადურობა, გამოჩენილი მჩუქებლის მიმართ, რაც ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველია.

სამოტივაციო ნაწილი:

სააპელაციო პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, საკასაციო საჩივარს, მოუსმინა მხარეს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო გასაჩივრებული განჩინება გაუქმდეს.

პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა დავის გადასაწყვეტად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის ნორმები. ამ კოდექსის 1507-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო, ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს; მოცემულ შემთხვევაში ურთიერთობა მოქმედი კოდექსის ძალაში შესვლამდე წარმოიშვა. განსხვავებულ წესებში კი კანონმდებელი სანივთო სამართლებრივ ნორმებს გულისხმობს და არა ვალდებულებით სამართლებრივს. ამდენად, პალატას დავის გადასაწყვეტად სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) ნორმები უნდა გამოეყენებინა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის თანახმად, გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია; პალატამ არასწორი კვალიფიკაცია მისცა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს.K

საქმის მასალებით უდავოდ დადგენილია, რომ მ. ლ-ძემ ჩუქების ხელშეკრულება მხოლოდ იმ პირობით გაუფორმა ი. ვ-შვილს, რომ მოუვლიდნენ სიცოცხლის ბოლომდე, მატერიალურად უზრუნველყოფდნენ.

პალატა თვლის, რომ 1997 წლის 14 იანვარს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულება თვალთმაქცური გარიგებაა, ვინაიდან იგი სხვა გარიგების, კერძოდ, გარდაცვალებამდე რჩენის ხელშეკრულების დასაფარადაა დადებული; სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 57-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად თუ გარიგება დადებულია სხვა გარიგების დასაფარავად (თვალთმაქცური გარიგება), მაშინ გამოიყენება წესები იმ გარიგებისა, რომელიც მხარეებს ნამდვილად ჰქონდათ მხედველობაში ანუ მოცემულ შემთხვევაში გამოყენებულ უნდა იქნეს ის წესები, რომლებიც გარდაცვალებამდე რჩენის ხელშეკრულებას ითვალისწინებს;

სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 444-ე მუხლის შესაბამისად, სახლის გასხვისების პირობით დროებით, გარდაცვალებამდე რჩენის ხელშეკრულება შეიძლება მოიშალოს გამსხვისებლის მოთხოვნით, თუ შემძენი ხელშეკრულებით ნაკისრ მოვალეობას არ ასრულებს;

საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ მ. ლ-ძე მძიმე, მწოლიარე ავადმყოფია, რომელსაც დამოუკიდებლად მოძრაობა არ შეუძლია; ბუნებრივია, მას სისტემატური და რეგულარული მოვლა-პატრონობა ესაჭიროება, რასაც გარიგების მხარე – ი. ვ-შვილი და მისი ოჯახი ვერ უწევდა; საქმის მასალებით, ასევე, დადგენილია, რომ ვ-შვილი ჩუქების ხელშეკრულების გაფორმებიდან სამი-ოთხი თვის განმავლობაში უვლიდა ლ-ძეს, კვირაში ორჯერ ან სამჯერ მიდიოდა მასთან ბინაში, შემდეგ კი იშვიათად ნახულობდა, რაც მისი მხრიდან ნაკისრი მოვალეობების შეუსრულებლობად უნდა ჩაითვალოს.

სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 444-ე მუხლის შესაბამისად, გამსხვისებლის მიერ ხელშეკრულების მოშლის შემთხვევაში, სახლი, რომელიც ხელშეკრულების თანახმად გამსხვისებელმა შემძენს გადასცა, გამსხვისებელს უნდა დაუბრუნდეს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატას მიაჩნია, რომ ჩუქების ხელშეკრულება მ. ლ-ძესა და ი. ვ-შვილს შორის ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

მხარეებს შორის აღდგეს პირვანდელი მდგომარეობა და სადავო ბინა საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღირიცხოს მ. ლ-ძის სახელზე.

სარეზოლუციო ნაწილი :

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

მ. ლ-ძის საკასაციო საჩივრი დაკმაყოფილდეს:

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 29 სექტემბრის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

მ. ლ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდეს:

ბათილად იქნეს ცნობილი მ. ლ-ძესა და ი. ვ-შვილს შორის 1997 წლის 17 იანვარს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება; აღდგეს პირვანდელი მდგომარეობა და სადავო ბინა საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღირიცხოს მ. ლ-ძის სახელზე;

ი. ვ-შვილს დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟი 40 ლარის ოდენობით სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ.

გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.