¹ას-1406-1421-2011 17 თებერვალი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ბესარიონ ალავიძე, თეიმურაზ თოდრია

სხდომის მდივანი – ლ. სანიკიძე

კასატორი _ მ. ს-ა, ვ. ვ-ი, გ. ჯ-ე

წარმომადგენელი – ლ. ჯ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. წ-ა, კ. მ-ი

წარმომადგენელი – ა. ლ.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება– თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. ვ-მა, მ. ს-ამ, მ. ბ-მა და ჯ. ბ-ემ სარჩელით მიმართეს სასამართლოს ლ. წ-ას, თ. ნ-ისა და შ. ზ-ის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: ქ.თბილისში, ვაკის რაიონში ი-ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე ¹8/61 მიწის ნაკვეთი ეკუთვნის მ. ს-ას, ¹8/62 – ვ. ვ-ს, ¹8/63 – ჯ. ბ-ეს და ¹8/64 – მ. ბ-ს, რაც დასტურდება საჯარო რეესტრის ამონაწერით.. მოსარჩელეები ვერ სარგებლობენ საკუთრებით, ვინაიდან მოპასუხეებს უკანონოდ შემოღობილი აქვთ აღნიშნული ნაკვეთები. მ. ს-ას ¹8/61 ნაკვეთი დაკავებული აქვს შ. ზ-ეს, მ. ბ-ის ¹8/64 ნაკვეთი თ. ნ-ს, ხოლო ვ. ვ-ის ¹8/62 ნაკვეთი და ჯ. ბ-ის ¹8/63 ნაკვეთი დაკავებული აქვს ლ. წ-ას და აწარმოებს მშენებლობას, მაშინ, როდესაც ისინი მოსარჩელეებს კანონის სრული დაცვით აქვთ აღრიცხული საჯარო რეესტრში.

მოპასუხე ლ. წ-ამ სარჩელი არ ცნო შემდეგი საფუძვლებით: სადავო მიწის ნაკვეთი ეკუთვნის მოპასუხეს. ჯ. ბ-ის სახელზე 2005 წლის და ვ. ვ-ის სახელზე 1999 წელს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სამსახურის მიერ გაცემული ამონაწერი, რომელიც სასარჩელო განცხადებას თან ერთვის, და ვითომდა დადასტურებულია 2007 წლის 11 იანვარს, ეჭვას ბადებს მის ნამდვილობასთან დაკავშირებით, ვინაიდან ვ-ის მიერ მითითებული მიწის ნაკვეთი 1999 წელს და ჯ. ბ-ის ნაკვეთი 2005 წელს მიეკუთვნებოდა გარდაბნის რაიონს და 2007 წლამდე არ შედიოდა თბილისის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ საზღვრებში. ამდენად, ეჭვის ქვეშ დგება წარმოდგენილი ამონაწერის სისწორე და ნამდვილობა. ამასთანავე, მოსარჩელეებს სარჩელი წარმოდგენილი აქვთ არასათანადო მოპასუხის მიმართ. ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან დასტურდება, რომ ლ.წ-ის სრული უფლება აქვს იმ ნაკვეთზე, სადაც მიმდინარეობს მშენებლობა, ასევე მისი კუთვნილი ნაკვეთი, განსხავებით მოსარჩელეების კუთვნილი ნაკვეთებისგან წარმოადგენს სასოფლო სამეურნეო მიწას. მისი მისამართიც განსხვავებულია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 8 ივნისის განჩინებით მოსარჩელეთა შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა, საქმეში სათანადო მოპასუხედ შ. ზ-ის ნაცვლად ჩაერთო კ. მ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 3 მარტის გადაწყვეტილებით ვ. ვ-ის, მ. ს-ას, ჯ. ბ-ისა და მ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; დადგინდა თ. ნ-ის უკანონო მფლობელობიდან მ. ბ-ის კუთვნილი ქ.თბილისში, ი-ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე 315,5 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის გამოთხოვა, ლ. წ-ასა და კ. მ-ის უკანონო მფლობელობიდან ვ. ვ-ის, მ. ბ-ის, მ. ს-ას და ჯ. ბ-ის კუთვნილი ქ.თბილისში ი-ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე მიწის ნაკვეთების გამოთხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 3 მარტის გადაწყვეტილება საპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილებით ლ. წ-ასა და კ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. პალატამ დადგენილად მიიჩია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 11 სექტემბრის გადაწყვეტილებით დადგენილ იქნა იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტი იმის თაობაზე, რომ 1993 წელს დაბა წ-ში ხანძრის შედეგად განადგურდა ზონარგაყრილი წიგნი, სადაც შ. წ-ლი, დ. ა-ი, ი. ღ-ი რეგისტრირებული იყვნენ, როგორც მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებიი. აღნიშნული გადაწყვეტილებით შ. წ-ს, დ. ა-სა და ი. ღ-ს საკუთრების უფლებით გადაეცათ 1800-1800 კვ.მ მიწის ნაკვეთები. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გარდაბნის სარეგისტრაციო სამსახურის 2006 წლის 23 მარტის ცნობის თანახმად, შ. წ-ის სახელზე გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 11 სექტემბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე წ-ის სატყეო უბანში რეგისტრირებული იყო 0,18 ჰა ფართის მიწის ნაკვეთი, აღნიშნული ნაკვეთიდან 0,12 ჰა იყიდა ნ.დ-ემ, რომელიც თავის მხრივ, 2003 წლის 16 დეკემბერს შეიძინა ლ. წ-ამ. 2005 წელს ლ. წ-ამ მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთიდან 0,06 ჰა გაასხვისა თ. ნ-ის სახელზე. გარდაბნის სატყეო სამსახურს არ გააჩნია წ-ის სატყეო უბნის კარტოგრაფიული მონაცემები, შესაბამისად, არ დგინდება სადაო ნაკვეთის ადგილმდებარეობა. ამასთან, გარდაბნის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით გაცემული მიწის ნაკვეთები შედის გარდაბნის რაიონის სატყეო მეურნეობის საზღვრებში, რომელიც ექვემდებარება გარდაბნის რაიონის გამგეობას, ხოლო ი-ის ქუჩა მიეკუთვნება ქ. თბილისის ტერიტორიას. 1999 წლის 16 სექტემბერს გაცემული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ი-ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე ვ. ვ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია 600 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ¹8/62 მიწის ნაკვეთი. 2005 წლის 21 ოქტომბერს გაცემული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ი-ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე მ. ბ-ს საკუთრების უფლებით აქვს 600 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ¹8/64 მიწის ნაკვეთი. 2005 წლის 21 ოქტომბერს გაცემული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ი-ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე ჯ.ბ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულია 600 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ¹8/63 მიწის ნაკვეთი. 1999 წლის 1 სექტემბერს გაცემული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ი-ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე მ. ს-ას სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტირებულია 600 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ¹8/61 მიწის ნაკვეთი. 2008 წლის 22 თებერვალს გაცემული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, წ-ის სატყეო უბანში მდებარე 598.00 კვ.მ ¹07/037 მიწის ნაკვეთი ეკუთვნის თ. ნ-ს. 2007 წლის 12 ნოემბერს გაცემული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, დაბა წ-ის სატყეო უბანში მდებარე 1000.00 კვ.მ ¹07/018 მიწის ნაკვეთი ეკუთვნის ლ. წ-ას. 2008 წლის 7 ოქტომბერს გაცემული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ბაგების სატყეო უბანში მდებარე 1800.00 კვ.მ ¹07/055 მიწის ნაკვეთი ეკუთვნის კ. მ-ს. შ. ზ-ესა და კ. მ-ს შორის 2004 წლის 4 აგვისტოს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, კ. მ-მა შ. ზ-ისგან შეიძინა გარდაბნის რაიონის ბაგების სატყეო მეურნეობის უბანში მდებარე 0,18 ჰა მიწის ნაკვეთი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 8 ივნისის განჩინებით არასათანადო მოპასუხე შ.ზ-ე შეიცვალა სათანადო მოპასუხე კ.მ-ით. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2009 წლის 12 თებერვლის ¹2416/18 ექსპერტის დასკვნის თანახმად, იმის გამო, რომ საქმეში წარმოდგენილი არ არის მოპასუხეების: ლ. წ-ასა და შ. ზ-ის მიწის ნაკვეთების საკადასტრო მონაცემები, ექსპერტისთვის უცნობია, თუ რომელი ნაკვეთებია მათ საკუთრებაში რიცხული. ლ. წ-ასა და კ. მ-ის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთები საკადასტრო რუკებზე აღნიშნული გეგმის კოორდინატების გათვალისწინებით მდებარეობს ი. უ-ის (ყოფილი ი-ის) ქუჩის მიმდებარედ, ხოლო ა-ის ქუჩა მდებარეობს აღნიშნული ი. უ-ის ქუჩიდან დაახლოებით 4 კმ-ის მოშორებით. გარდაბნის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში დაფიქსირებულია მისამართი «ა-ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიის ტყე-პარკი», ხოლო ლ. წ-ას სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მისამართი არის ქ. თბილისი, დაბა წ-ი, სატყეო უბანი, ნაკვეთი ¹7/18, კ. მ-ის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მისამართი კი _ ქ. თბილისი, ბაგების სატყეო უბანი, ნაკვეთი ¹7/55. სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში აპელანტის მიერ საქმეში წარმოდგენილი შპს «ჯ-ის» 2011 წლის 12 აპრილის დაკვალვის ჩატარების დამადასტურებელი აქტის თანახმად, ლ. წ-ასა და კ. მ-ის სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთების დაკვალვისა და მათ საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების საზღვრებთან შედარებით დადგინდა, რომ რამოდენიმე ადგილას 80-100 სანტიმენტრი არის მცირედი გადაცდომა, საერთო ჯამში გადაცდომის მთლიანი ოდენობა შეადგენს 0.36%-ზე ნაკლებს. მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილი ამავე ორგანიზაციის გეოდეზიური სამსახურის 2011 წლის 29 აპრილის ტოპოგრაფიული გეგმისა და საკადასტრო მონაცემების შეთავსების აქტის თანახმად კი, ტოპოგრაფიულ გეგმაზე ასახული ტერიტორია მდებარეობს წ-ის გზატკეცილსა და ირაკლი უ-ის (ყოფ. გ. ი-ის) ქუჩის მიმდებარედ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. წარმოდგენილ მტკიცებულებათა შეფასების პრინციპიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ უპირატესობა უნდა მიენიჭოს დაკვალვის აქტს, ვინაიდან იგი ტოპოგრაფიული გეგმისა და საკადასტრო მონაცემების შეთავსების აქტთან შედარებით ზუსტად პასუხობს სასამართლოს მიერ დასმულ შეკითხვებს; კერძოდ, ადგენს იმ სადავო გარემოებას, რომ ფაქტობრივი მდგომარეობით ლ. წ-ა და კ.მ-ი ფლობენ საქმის მასალებში წარმოდგენილ საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით მათ სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ მიწის ნაკვეთებს, ტოპოგრაფიული გეგმისა და საკადასტრო მონაცემების შეთავსების აქტი კი არ განმარტავს, არც ადგენს და არც უარყოფს, მოცემული საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ზემოხსნებულ საკითხს, კერძოდ, ემთხვევა თუ არა აპელანტების: კ.მ-ისა და ლ.წ-ას სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთების საზღვრები მათ საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების საზღვრებს.

სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით პალატა დაეყრდნო სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველ ნაწილს, 172-ე მუხლის პირველ ნაწილს და 162-ე მუხლს განმარტა: ვინდიკაციური მოთხოვნის დაკმაყოფილებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე, მოპასუხე უნდა ფლობდეს სადავო ნივთს და მფლობელს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ აპელანტები ფაქტობრივი მდგომარეობით ფლობენ საქმის მასალებში წარმოდგენილ საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით მათ სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ მიწის ნაკვეთებს; ამდენად, არ არსებობს ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობა, ვინაიდან საქმეში არსებული მასალებით არ დგინდება მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობა სადავო მიწის ნაკვეთზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ს-ამ, ვ. ვ-მა და ჯ. ბ-ემ და მოითხოვეს მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: წ-ის რამოდენიმე მოსახლისათვის გარდაბნის რაიონის 2002 წლის 11 სექტემბრის ¹2-225-2005 გადაწყვეტილებით დაკანონებულ ნაკვეთებს არავითარი შეხება არ აქვთ ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მიერ ბაგების სატყეოს მიწებიდან თბილისის მოსახლეობისათვის გამოყოფილ ნაკვეთებთან, რადგან სასამართლოს გადაწყვეტილებით ზემოაღნიშნულ მოქალაქეებს მიწის ფართობები გადაეცათ დაბა წ-ის მიმდებარე ტერიტორიაზე და არა ბაგების ტერიტორიაზე. სასამართლო გადაწყვეტილების შესაბამისად, შ.წ-ს ა-ის ქუჩის მიმდებარე ტყე-პარკში გადაეცათ 1800 კვ.მ მიწის ნაკვეთები. დ. ა-ს წ-ის ტყე-პარკში, ი.ღ-ს წ-ის ტყე-პარკში და ა.შ. 2002 წლის 13 აგვისტოს აქტში, რომელსაც ხელს აწერენ დაბა წ-ის საზოგადოებრივი გაერთიანება სათემოს თავმჯდომარე ნ.წ-ი და ამავე სათემოს წევრი გ.მ-ლი, დაბა წ-ის გამგეობის მიწათსარგებლობის კომისიის თავმჯდომარე ო.დ-ლი, რომლებიც ადასტურებენ, რომ „მოქალაქე დ.ა-ი და ი.ღ-ი მრავალი წელი ფლობენ და სარგებლობდნენ დაბა წ-ში ე.წ პარკში 2000-20000 კვ.მ. მიწის ნაკვეთებს“. ეს კიდევ ერთი დასტურია იმისა, რომ საქმე ეხება დაბა წ-ის ფართობების გადაცემას და არა ბაგების მიწის ფართობებთან. ზემოაღნიშნულდან გამომდინარე, ნათელია, რომ შ.წ-ს საკუთრების უფლებით გადაეცა დაბა წ-ის მიმდებარე ახალდაბის ქუჩის მიმდებარე ტყე-პარკში 1800 კვ.მ მიწის ფართობი და არა ბაგების სატყეო უბნის ფართობი, რასაც ადასტურებს თვით ბაგების სარეგისტრაციო სამსახურიც. დადგენილია, რომ გარდაბნის სარეგისტრაციო სამსახურს არ გააჩნია წ-ის სატყეო უბნის კრატოგრაფიული მონაცემები და სადავო ნაკვეთის ადგილმდებარეობას ვერ განსაზღვრავს. საინტერესოა ის ფაქტი, რომ სასამართლომ ზემოთ აღნიშნული ყველა გარემოება მიიჩნია დადგენილად და დაეთანხმა ამას, თუმცა გამოიტანა აღნიშნულისაგან სავსებით საპირისპირო დასკვნა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ უნდა დაყრდნობოდა ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნას და უპირატესობა უნდა მინიჭებოდა შპს „ჯ-ის“ მიერ შესრულებულ დაკვალვის აქტს, რომლიდან გამომდინარეც დაასკვნა კიდევაც, რომ თითქოს ლ. წ-ა და კ. მ-ი ფლობენ საქმის მასალებში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით მათ სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ მიწის ნაკვეთებს. სრულიად გაუგებარია, თუ სასამართლო საიდან დაასკვნა ლ. წ-ასა და კ. მ-ის მიერ მათ ამონაწერში მითითებული მიწის ნაკვეთის ფლობის ფაქტი, მაშინ, როდესაც თვითონ სასამართლოვე აღნიშნავს გადაწყვეტილებაში, რომ ტოპოგრაფიული გეგმისა და საკადასტრო მონაცემების შეთავსების აქტის თანახმად ტოპოგრაფიულ გეგმაზე ასახული ტერიტორია მდებარეობს წ-ის გზატკეცილსა და ირაკლი უ-ის ქუჩის მიმდებარედ. აღნიშნული მით უფრო საინტერესოა თუ გავითვალისწინებთ, რომ ლ. წ-ასა და კ. მ-ის სახელზე არსებული საჯარო რეესტრის ამონაწერებში მითითებული მისამართად დაბა წ-ი, ტყე-პარკის მიმდებარე ტერიტორია, ხოლო ამონაწერებში კი ი-ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორია, ანუ სასამართლო ადასტურებს თავადვე იმ გარემოებას, რომ სადავო მიწის ნაკვეთები მდებარეობს ი-ის ქუჩის მიმდებარე ტერტორიაზე, მაგრამ აქვე ასკვნის, რომ აპელანტები ფლობენ იმ მიწის ნაკვეთებს, რომელთა ფლობის უფლებაც მათ აქვთ ამონაწერის მიხედვით.

დაუსაბუთებელია, თუ რატომ ჩათვალა სასამართლომ, რომ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ¹2416/18 და ¹1682/04/18 დასკვნები იყო არასრული და არ პასუხობდა საქმისათვის მნიშვნელოვან გარემოებებს. პირიქით, აპელანტების მიერ წარმოდგენილი დასკვნა არ პასუხობს საქმისათვის მნიშვნელოვან და არსებით გარემოებას – მდებარეობს თუ არა კ. მ-ისა და ლ. წ-ას საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთები მდებარეობს თუ არა საჯარო რეესტრის ამონაწერში მითითებულ მისამართზე. შესაბამისად, გაუგებარია, თუ რა ახალი და აქამდე უცნობი გარემოება გამოავლინა სასამართლომ ამ დასკვნის საფუძველზე და როგორ უარყოფს ეს დოკუმენტი ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის მიერ გაცემულ დასკვნას, სადაც ცალსახად არის აღნიშნული, რომ აპელანტების მიწის ნაკვეთები მისამართის მიხედვით მდებარეობს მათ მიერ ფაქტობრივად დაკავებული ნაკვეთებისაგან დაახლოებით ოთხი კილომეტრის დაშორებით. გაურკვეველია, თუ რატომ მიანიჭა სასამართლომ უპირატესობა დაკვალვის აქტს, რატომ ჩათვალა, რომ ზუსტია და პასუხობს სასამართლოს მიერ დასმულ შეკითხვას მაშინ, როდესაც მოსარჩელეთა წარდგენილი დასკვნის თანახმად დადასტურებულია ის გარემოება, რომ სადავო ნაკვეთები რეალურად მდებარეობს უ-ის ქუჩის მიმდებარედ, სადაც საკუთრების უფლება მათზეა რეგისტრირებული. სასამართლო ადგენს, მხარეებმა რა საფუძვლით შეიძინეს საკუთრების უფლება მიწის ნაკვეთზე და შესაბამისად, ადასტურებს, რომ გარდაბნის რაიონის სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე შეძენილი მიწის ნაკვეთები შესყიდა ლ. წ-ამ, რომლებიც მდებარეობს წ-ის სატყეო უბანში, ხოლო ჩვენ საკუთრების უფლება მოპოვებული აქვთ ბაგების ტერიტორიაზე არსებულ მიწის ნაკვეთებზე. სასამართლო ასევე ადასტურებს იმ გარემოებასაც, რომ გარდაბნის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძელზე გაცემული მიწის ნაკვეთები ექვემდებარებოდა გარდაბნის რაიონის გამგეობას, ხოლო ი-ის ქუჩა – თბილისის ტერიტორიას. შესაბამისად, სავსებით ალოგიკურია მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ აპელანტებმა საკუთრების უფლება მოიპოვეს გარდაბნის რაიონში მდებარე მიწის ნაკვეთებზე, რადგან სადავო ნაკვეთები მდებარეობს თბილისის ტერიტორიაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს GAგასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლომ უნდა გააუქმოს გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დააბრუნოს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. ამავე კოდექსის 393-ე მუხლის შესაბამისად, სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, ხოლო 394-ე მუხლის ე1 პუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს, თუკი გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია კანონის არასწორი განმარტების შედეგად საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებების არასრული გამოკვლევა და არასარწმუნოობა, კერძოდ:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ლ. წ-ა და კ. მ-ი მათ სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ მიწის ნაკვეთებს საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით ფაქტობრივი მდგომარეობით ფლობენ; ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობს ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობა, ვინაიდან საქმეში არსებული მასალებით არ დგინდება მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობა სადავო მიწის ნაკვეთზე.

მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს რა უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მოსარჩელეები უთითებენ, რომ მათ გააჩნიათ საკუთრების უფლება მოპასუხეთა მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე.

საკასაციო სასამართლო სრულად ეთანხმება სააპელაციო პალატის სამართლებრივ დასაბუთებას, ვინდიკაციური სასარჩელო მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად კანონით გათვალისწინებული წინაპირობების კუმულატიურად არსებობის აუცილებლობის თაობაზე, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინდიკაციური სარჩელი საფუძვლიანია, თუ ერთობლიობაში დადგინდება, რომ მოსარჩელე ნივთის მესაკუთრეა, მოპასუხე ფლობს სადავო ნივთს და მფლობელს არ აქვს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დააფუძნა მხოლოდ იმ ფაქტს, რომ ლ. წ-ა და კ. მ-ი ფლობენ, საქმის მასალებში წარმოდგენილ საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით მათ სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ მიწის ნაკვეთებს. როგორც ზემოთ აღინიშნა, მოსარჩელეები სარჩელის საფუძვლად უთითებენ რა მათ საკუთრების უფლებას მიწის ნაკვეთზე, საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვისას დადგინდა მოსარჩელეებისა და მოპასუხეების სახელზე საჯარო რეეესტრში რიცხული მიწის ნაკვეთების თანხვედრის ფაქტი. სააპელაციო სასამართლომ ისე გააუქმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომ არ შეუმოწმებია დასახელებული ფაქტის არსებობა-არარსებობის საკითხი, რითაც შეფასების გარეშე დატოვა 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული აუცილებელი პირობა – მოსარჩელეების უფლება სადავო ნივთთან მიმართებით. განსახილველ დავაში მოსარჩელეებმა სადავო მიწის ნაკვეთზე უფლების დაცვა მესაკუთრის სტატუსით მოითხოვეს და მოპასუხეების მიერ ნივთის ფლობა არამართლზომიერად მიიჩნიეს. აღნიშნულით სასამართლომ შეამოწმა მხოლოდ მოპასუხეთა მიერ ნივთის ფლობის უფლება და ისინი მართლზომიერ მფლობელად მიიჩნია, ვინაიდან ფაქტობრივი მდგომარეობით ლ.წ-ა და კ.მ-ი ფლობენ საქმის მასალებში წარმოდგენილ საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით მათ სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ მიწის ნაკვეთებს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). კასატორმა ისარგებლა საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლით გარანტირებული შედავების უფლებით და სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ წარმოადგინა დასაბუთებული პრეტენზია. საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა რა შედავების სამართლებრივი საფუძვლები და სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, მიიჩნევს, რომ კასატორის მოსაზრება გაზიარებულ უნდა იქნეს.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2009 წლის 12 თებერვლის და 2009 წლის 16 ნოემბრის ექსპერტის დასკვნები არასრული და წინააღმდეგობრივი იყო, რის გამოც მიზანშეწონილად ჩათვალა დამატებითი ექსპერტიზის ჩატარება. აღნიშნულით სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის მოთხოვნა, კერძოდ, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული არ არის სასამართლოს მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლით ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და მისი შეფასება ხდება 105-ე მუხლით დადგენილი წესით, მაგრამ სასამართლოს უარი დასკვნის მიღებაზე დასაბუთებულ უნდა იქნეს საქმეზე გამოტანილ გადაწყვეტილებაში ან განჩინებაში. ამასთან, 173-ე მუხლით, თუ ექსპერტის დასკვნა არ არის სრული ან გაურკვეველია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს დამატებითი ექსპერტიზა, თუ არსებობს ამ კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული პირობები.

2009 წლის 16 ნოემბრის ექსპერტიზის დასკვნით, ლ. წ-ასა და კ. მ-ის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთები საკადასტრო რუკებზე დატანილი კოორდინატების გათვალისწინებით მდებარეობს ი.უ-ის ქუჩის მიმდებარედ (ყოფილი ი-ის ქუჩა), ხოლო ა–ის ქუჩა მდებარეობს აღნიშნული ი.უ-ის ქუჩიდან დაახლოებით 4 კილომეტრის მოშორებით. გარდაბნის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში დაფიქსირებულია მისამართი, «ა–ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიის ტყე-პარკი», ხოლო ლ. წ-ას სახელზე რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთის მისამართი არის ქ.თბილისი, დაბა წ-ი, სატყეო უბანი, ნაკვეთი 7/18 და კ. მ-ის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მისამართი არის ქ.თბილისი, ბაგების სატყეო უბანი, ნაკვეთი ¹7/55. აღნიშნული მიწის ნაკვეთების მისამართები არ შეესაბამება გარდაბნის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებულ მისამართს. თანამოსარჩელეების ვ. ვ-ის, მ. ბ-ის, მ. ს-ასა და ჯ. ბ-ის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთების და თანამოპასუხეების, ლ. წ-ას და კ. მ-ის სახელებზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთებს შორის ხდება როგორც ნაწილობრივი, ასევე სრული გადაფარვებიც.

ამდენად, მითითებული მტკიცებულების შინაარსიდან სადავო მიწის ნაკვეთზე როგორც მოსარჩელეთა, ასევე მოპასუხეთა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უფლების თანხვედრა იკვეთება. ამავდროულად, გამოკვეთილია მოსარჩელეების საკუთრების უფლება სადავო მიწის ნაკვეთზე, რაც ვინდიკაციური სარჩელის აღძვრის ერთ-ერთი წინაპირობაა. სააპელაციო პალატას დასკვნის ამ ნაწილში მითითებული გარემოების არსებობა საერთოდ არ გამოუკვლევია და შეუფასებია.

საგულისხმოა, რომ მტკიცებულებით, რომელსაც დაეფუძნა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ შპს «ჯ-ის» 2011 წლის 12 აპრილის დაკვალვის ჩატარების დამადასტურებელი აქტით გამოკვლევა ჩატარდა საჯარო რეესტრში ლ.წ-ას და კ.მ-ის სახელზე რიცხულ მიწის ნაკვეთებზე მიწის საკადასტრო კოდი: ¹01/14/09/07/018 და ¹01/14/09/07/017. ამასთან, სასამართლოს მიერ უარყოფილი 2009 წლის 16 ნოემბრის ექსპერტიზის დასკვნითაც სწორედ იგივე საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთები იქნა გამოკვლეული და შედარებული მოსარჩელეების სახელზე რიცხულ მიწის ნაკვეთებთან.

სამოქალაქო სამართალი კერძოსამართლებრივი ურთიერთობებში გარკვეულ ხარვეზებს არ გამორიცხავს. სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობისა და ამ ბრუნვაში ჩართულ პირთა ინტერესების დაცვის მიზნით, მატერიალური კანონმდებლობა ითვალისწინებს ისეთ რეგულაციებს, როგორიცაა საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, სამართალურთიერთობის მონაწილის კეთილსინდისიერება და ა.შ. 2007 წლის 23 მაისამდე მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 314-ე მუხლით განსაზღვრული იყო რეესტრში რეგისტრირებულ უფლებათა რიგითობა. მითითებული მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, რეესტრში რეგისტრირებულ უფლებათა რიგითობა განისაზღვრებოდა რეგისტრაციის დროის თანამიმდევრობის მიხედვით. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში 2007 წლის 11 მაისს განხორციელებული ცვლილებებით 314-ე მუხლი ამოღებულ იქნა, თუმცა მსგავსი შინაარსის ნორმა იმავდროულად აისახა ჯერ «უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ» საქართველოს კანონის 14.4 მუხლში, ხოლო შემდგომ «საჯარო რეესტრის შესახებ» საქართველოს კანონის 13.4 მუხლში (მოქმედი რედაქცია). ამ მიმართებით ასევე გასათვალისწინებელია სამოქალაქო კოდექსის 1514-ე მუხლის დანაწესი, რომლის თანახმად, საჯარო რეესტრის სამსახურის ჩამოყალიბებამდე მიწის ნაკვეთების გასხვისება ფორმდებოდა ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროებში ან ადგილობრივი მმართველობის ორგანოებში. ამდენად, დასახელებული საკანონმდებლო რეგულაციები ითვალისწინებს და აწესრიგებს ისეთ შემთხვევებსაც, როდესაც ერთსა და იმავე ნივთზე ორი თანაბარი დონის უფლებაა რეგისტრირებული. მართალია, კასატორები არ იზიარებენ სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ მოწინააღმდეგე მხარეები მასზე აღრიცხულ მიწის ნაკვეთს ფლობენ და მიიჩნევენ, რომ მათი მიწის ნაკვეთი ტერიტორიულად სხვა მისამართზეა, მაგრამ საქმის მასალებით იკვეთება სადავო ნივთზე მოდავე მხარეთა უფლების თანხვედრა, რაც სათანადო გამოკვლევასა და რეგულირებას საჭიროებს.

ვინაიდან საკასაციო სასამართლო არ არის ფაქტების დამდგენი სასამართლო, ხოლო სააპელაციო პალატას საქმისთვის მნიშვნელოვანი გარემოება - მოსარჩელის უფლება ნივთთან დაკავშირებით, არ გამოუკვლევია, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, მოცემულ დავასთან დაკავშირებით თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას. სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას, სამოქალაქო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით უნდა შეაფასოს საქმეში არსებული მტკიცებულებები და დაადგინოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ვ. ვ-ის, მ. ს-ასა და გ. ჯ-ის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრინდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.