#as-152-146-2012 19 მარტი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ გ. მ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ტ. თ-ე, ლ. გ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ფულადი ვალდებულების შესრულება, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. მ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ტ. თ-ისა და ლ. გ-ის მიმართ სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ფულადი ვალდებულების შესრულებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით შემდეგი დასაბუთებით: 2009 წლის 22 იანვარს ტ. თ-ემ გ. მ-ისაგან ისესხა 4150 აშშ დოლარი 4 თვით, 10%-ის გადახდის პირობით, ასევე ისესხა 300 ლარი. ვალდებულების დროულად შეუსრულებლობისათვის ხელშეკრულებით განისაზღვრა პირგასამტეხლოს 0,5%-ის გადახდა ყოველ ვადაგადაცილებული დღისთვის. მოპასუხემ ნაკისრი ვალდებულება ჯეროვნად არ შეასრულა და პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდების მიზნით მოპასუხე ლ. გ-ესთან გააფორმა მოჩვენებითი და თვალთმაქცური უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება.

მოპასუხე ტ. თ-ემ სარჩელი ცნო მხოლოდ ნაწილობრივ შემდეგი დასაბუთებით: გ. მ-ისაგან ისესხა მხოლოდ 2500 აშშ დოლარი. სესხი იყო უპროცენტო, არ ითვალისწინებდა პირგასამტეხლოს გადახდას. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ ხელწერილზე მას ხელი არ მოუწერია, ხელწერილი შეცვლილია. მას ჰქონდა ფინანსური პრობლემები, რის გამოც იძულებული იყო, გაეყიდა საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება და ლ. გ-ესთან დადო რეალური ნასყიდობის ხელშეკრულება. ეს გარიგება არ არის მოჩვენებითი და თვალთმაქცური. მყიდველმა მას ორ ეტაპად გადაუხადა ნასყიდობის თანხა 2010 წლის 21 ივლისს – 6000 ლარი და 2010 წლის 13 აგვისტოს – 14000 ლარი. აღებული თანხით გაისტუმრა გარკვეული ფულადი ვალდებულებები და მოსარჩელის ვალსაც გადაიხდის.

მოპასუხე ლ. გ-ემ სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ მისთვის უცნობია, რა სასესხო ურთიერთობა ჰქონდათ ტ. თ-ესა და გ. მ-ეს. ტ. თ-ეს გააჩნდა ვალები და ამიტომ მიჰყიდა უძრავი ქონება, რაშიც რეალურად გადაიხადა ნასყიდობის საფასური. სადავო გარიგება ნამდვილია და არ არის მოჩვენებითი.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით გ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ტ. თ-ემ და გ. მ-ემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 დეკემბრის განჩინებით ტ. თ-ისა და გ. მ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2009 წლის 22 იანვარს გ. მ-ესა და ტ. თ-ეს შორის დაიდო სესხის ხელშეკრულება. ამ ხელშეკრულებით გ. მ-ემ ტ. თ-ეს ასესხა 4150 აშშ დოლარი და 300 ლარი, 4 თვის ვადით, ყოველთვიურად, 10%-იანი სარგებლით. ხელშეკრულების თანახმად, ტ. თ-ე, ხელშეკრულების პირობების დარღვევის შემთხვევაში, ვალდებული იყო, მოწინააღმდეგე მხარისათვის გადაეხადა პირგასამტეხლო ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, ნასესხები თანხის 0,5%. ტ. თ-ემ არაჯეროვნად შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება.2010 წლის 13 აგვისტოს ტ. თ-ემ ქობულეთში, ზედა ა-ი მის საკუთრებაში რეგისტრირებული უძრავი ქონება მიჰყიდა ლ. გ-ეს 20 000 ლარად. ამ ხელშეკრულების საფუძველზე ლ. გ-ე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა შეძენილი უძრავი ქონების მესაკუთრედ. ლ. გ-ემ ტ. თ-ეს ბინის ნასყიდობის თანხა გადაუხადა ნაწილ-ნაწილ, 2010 წლის 21 ივლისს გადასცა 6000 ლარი, ხოლო 2010 წლის 13 აგვისტოს – 14000 ლარი.

ტ. თ-ე მიუთეთბს, რომ მან გ. მ-ისაგან, ისესხა 2300 აშშ დოლარი, სესხი არ იყო სარგებლიანი, ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, არ იყო გათვალისწინებული პირგასამტეხლო და ვალდებულების ძირითადი ნაწილი მან უკვე შეასრულა, რაც პალატამ არ გაიზიარა და განმარტა, რომ საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილით დადგენილია, რომ გ. მ-ემ ტ. თ-ეს ასესხა 4150 აშშ დოლარი და 300 ლარი სარგებლით და მხარეებმა გაითვალისწინეს პირგასამტეხლო. ასევე სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე ტ. თ-ემ დაადასტურა, რომ ეს ხელწერილი, გ. მ-ის შვილის, ალექსანდრე მ-ის კარნახით დაწერა და ხელი მოაწერა პირადად, რაც უდავოდ ადასტურებს, რომ ტ. თ-ისათვის ცნობილი იყო ხელწერილის შინაარსი და ეთანხმებოდა მას. აღნიშნული ასევე დაადასტურეს მოწმეებმა: ე. ხ-მა, ნ. ბ-ემ და მ. მ-ემ ჩვენებებით. თავის მხრივ, ტ. თ-ის ინიციატივით დაკითხულმა მოწმეებმა ვერ დაადასტურეს, რომ ტ. თ-ემ გ. მ-ისაგან ისესხა არა 4150, არამედ – 2300 აშშ დოლარი.

პალატამ მიიჩნია, რომ ტ. თ-ის პოზიციას არ ადასტურებდა არც 2011 წლის 2 მარტის მიღება-ჩაბარების აქტი. მართალია, ამ აქტში მითითებულია, რომ ტ. თ-ეს გ. მ-ის 2300 აშშ დოლარი მართებდა, თუმცა აღსანიშნავია, რომ გ. მ-ე არის მხედველობაშეზღუდული ადამიანი და, ცხადია, იგი მიღება-ჩაბარების აქტის ტექსტს, დამოუკიდებლად, ვერ გაეცნობოდა. ამიტომ ამ აქტის შინაარსი არ შეიძლება გამოხატავდეს გ. მ-ის ნამდვილ ნებას. ამასთან, მიღება-ჩაბარების აქტის ტექსტი ეწინააღმდეგება 2009 წლის 22 იანვრის ხელწერილის შინაარსსა და მოწმეთა ჩვენებებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს. პალატამ ასევე არ გაიზიარა გ. მ-ის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ საქალაქო სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა პირგასამტეხლოს ოდენობა, პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, არ გაიზიარა. გ. მ-ის მოსაზრება, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება ტ. თ-ესა და ლ. გ-ეს შორის დაიდო მოსაჩვენებლად, სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის და 477-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების თანახმად და მიიჩნია, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება შეიძლება ჩაითვალოს მოსაჩვენებლად დადებულად იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება, რომ მხარეებს, სინამდვილეში, არ სურდათ ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგის მიღწევა, აღნიშნული კი საქმის მასალებით არ დასტურდება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. მ-ემ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლომ არ გამოიკვლია ლ.გ-ის მიერ ტ.თ-ისგან უძრავ ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება. საქმეში არსებული საჯარო რეესტრის ამონაწერით ცალსახად დადგენილია, რომ ლ.გ-ის განცხადება რეგისტრირებულია 2010 წლის 4 აგვისტოს, რეგისტრაციისათვის წარდგენილია 13 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულება და სარეგისტრაციო წარმოება დასრულებულია 26 აგვისტოს. სააპელაციო სასამართლომ უხეშად დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 249-ე მუხლების მოთხოვნები, რადგან მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის შემთხვევაში სხვა სამართლებრივი შედეგი დადგებოდა. კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლი, გამოყენებული ნორმით სასამართლოს უნდა ემსჯელა მოსარჩელისათვის მიყენებულ ზიანზე. სასამართლომ ასევე არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე და 420-ე მუხლები, რადგან სასამართლოს სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარეს არ წარმოუდგენია არ ერთი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მოპასუხე მხარე მძიმე ეკონომიურ მდგომარეობაშია, ეს მხოლოდ სასამართლოს მოსაზრებაა და არ არის პირგასამტეხლოს შემცირების საფუძველი, უფრო მეტიც მოცემულ შემთხვევაში მხარეებმა პირგასამტეხლო 0,5% თავად განსაზღვრეს, მათ შორის არსებული გარიგება დადასტურებულია საქმეში არსებული სესხის ხელწერილით. სასამართლომ ასევე არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლი, რადგან, მოცემულ შემთხვევაში, სწორედ, რომ მოჩვენებითია მხარეებს შორის არსებული გარიგება, რადგან, ნასყიდობის ხელშეკრულებას, იურიდიული შედეგი არ მოჰყოლია და ტ.თ-ე იმ მიწის ნაკვეთზე რომელიც სხვისი საკუთრებაა, საცხოვრებელ სახლს იშენებს. გარიგება მხარეებს შორის იმ მიზნით განხორციელდა, რომ კრედიტორთა დაკმაყოფილებას გაქცეოდა,სასამართლოს სხდომაზე დადასტურებულ იქნა, რომ ტ.თ-ეს ჰყავს სხვა მოვალეებიც. საქმეში არსებული ტ. თ-ესა და ლ. გ-ეს შორის თანხის გადახდის მიღება-ჩაბარების აქტი არ არის ოფიციალური აქტი, ის თავად იმავე მხარეების შედგენილია, რომელთაც ნებისმიერ დროს შეუძლიათ შეადგინონ ნებისმიერი აქტი, ნებისმიერი თარიღით, ანგარიშსწორება არ განხორციელებულა საბანკო გზით, რითაც დადგინდებოდა თანხის გადაცემის ნამდვილობა, გარდა ამისა, მიღება-ჩაბარების აქტში არ არის მითითებული 2010 წლის 21 ივლისს და 13 აგვისტოს რისთვის გადასცა ლ. გ-ემ ტ. თ-ეს თანხა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. მ-ის მიერ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ფულადი ვალდებულების შესრულება, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის თანახმად. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლო პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, გ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.