№ას-158-152-2012 12 მარტი, 2012 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – შპს „მ.“ (შეგებებული სარჩელის ავტორი)
მოწინააღმდეგე მხარე – სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტო“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ნოემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება
დავის საგანი – თავდაპირველ სარჩელში – ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულების გამო პირგასამტეხლოს დაკისრება, შეგებებულ სარჩელში – ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების ფაქტის აღიარება, ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტომ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე შპს „მ.-ს“ მიმართ სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის, 394-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების, მე-400, 402-ე, 414-ე, 416-ე, 417-ე და 419-ე მუხლების საფუძველზე, ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულების გამო, პირგასამტეხლოს – 10812.40 ლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგი გარემოებების გამო:
სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოსა“ და შპს „მ.-ს“ შორის 2010 წლის 17 დეკემბერს გაფორმდა სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ №280 ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც მიმწოდებელმა იკისრა 188000 ლარის ღირებულების სარემონტო სამუშაოების შესრულების ვალდებულება ქ.თბილისში, მიცკევიჩის ქ№23-ში. ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების 4.1 მუხლის მიხედვით, სამშენებლო სამუშაოები უნდა დაწყებულიყო ხელშეკრულების გაფორმებისთანავე – 2010 წლის 17 დეკემბერს და დასრულებულიყო 115 კალენდარულ დღეში. ამავე ხელშეკრულების პრეამბულის მე-6 მუხლისა და სპეციფიკური პირობების 5.1 მუხლის თანახმად, მიმწოდებელი ვალდებული იყო, სამუშაოები შეესრულებინა მოქმედი ნორმებისა და წესების დაცვით. ხელშეკრულების საერთო პირობების 7.3 მუხლის თანახმად, შესყიდვის ობიექტის მიღების ან/და საბოლოო შემოწმების შედეგად გამოვლენილი დეფექტის ან ნაკლის აღმოფხვრას საკუთარი ხარჯებით უზრუნველყოფს მიმწოდებელი. იგივე პირობა დაფიქსირებულია სპეციფიკური პირობების 9.4-სა და 10.1.3 მუხლებში. ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების 9.5 მუხლის თანახმად, დეფექტის აღმოფხვრის ვადა, თავის მხრივ, გავლენას არ მოახდენდა სამუშაოების შესრულების ძირითად გეგმა-გრაფიკზე. 2011 წლის 14 აპრილს სააგენტოს უფლებამოსილი წარმომადგენლების მიერ ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების მე-9 მუხლის თანახმად ჩატარებული ინსპექტირების შედეგად სარემონტო სამუშაოებზე არ გამოვლინდა რაიმე სახის წუნი, მოგვიანებით, 2011 წლის 27 აპრილს, სააგენტოსა და შპს „მ.-ს“ უფლებამოსილი წარმომადგენლების მიერ ობიექტის მორიგი დათვალიერებისას გამოვლინდა, რომ ობიექტში მდებარე სველ წერტილებსა და სამზარეულოში შეღებილი კედლები იყო დაზიანებული, კედლებიდან გამოჟონა სინესტემ და ჩამოცვივდა საღებავი, რაც გამოწვეული იყო კედლის სისველით. აღნიშნულთან დაკავშირებით შედგა შესაბამისი ინსპექტირების აქტი, რომელზეც ხელი მოაწერა ორივე მხარის წარმომადგენელმა. 2011 წლის 29 აპრილის №... წერილით მხარეს მიეცა წინადადება, მოქმედი სამშენებლო ნორმებისა და წესების სრული დაცვით, 5 დღის ვადაში ნებაყოფლობით, საკუთარი ხარჯითა და სრული მოცულობით აღმოეფხვრა ნაკლი, ასევე, ობიექტის დათქმულ ვადებში ჩაუბარებლობისათვის, ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების 16.1 მუხლის თანახმად, 2011 წლის 13 აპრილიდან ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, პირგასამტეხლოს სახით გადაეხადა ხელშეკრულების ფასის 0.3%, რაც დღეში შეადგენს 540.62 ლარს. შპს „მ.-ს“ 2011 წლის 3 მაისის წერილით მოსარჩელეს ეცნობა, რომ ღონისძიებები გატარდა და კედლებზე სისველის ლაქები აღარ აღინიშნებოდა. სააგენტოს 2011 წლის 26 აპრილის მიმართვის საფუძველზე ჩატარებული ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 10 მაისის №5 _ 008162-2011 დასკვნის თანახმად, სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების მოცულობა და ღირებულება შეესაბამებოდა დადგენილ მოთხოვნებს. 2011 წლის 13 მაისის წერილით მხარეს ხელახლა ეცნობა 2011 წლის 13 აპრილიდან 2011 წლის 3 მაისამდე დარიცხული პირგასამტეხლოს – 10812.40 ლარის ანაზღაურების თაობაზე, თუმცა აღნიშნული ვალდებულება მოპასუხეს არ შეუსრულებია. სარჩელის აღძვრის დროისათვის სააგენტოს, შპს „მ.-ს“ მიერ შესრულებულ ხარისხთან დაკავშირებით პრეტენზია არ გააჩნია და თანახმაა, გადაიხადოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა, თუმცა მხარე უარს აცხადებს მიღება-ჩაბარების აქტზე ხელის მოწერაზე.
შპს „მ.-მ“ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
2010 წლის 17 დეკემბერს სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოსა“ და შპს „მ.-ს“ შორის გაფორმდა 188000 ლარის ღირებულების ხელშეკრულება, თუმცა შემდგომში აღნიშნული თანხა 2011 წლის 14 აპრილის ინსპექტირების აქტით დაკორექტდა და განისაზღვრა 174319.61 ლარით. 2011 წლის 14 აპრილის ინსპექტირების აქტით განსაზღვრული ვალდებულება შპს „მ.-მ“ შეასრულა ჯეროვნად, რაც დასტურდება მოპასუხის წარმომადგენელთა განმარტებითა და აღიარებით, ხოლო, 2011 წლის 4 მაისის ინსპექტირების აქტი ვერ გამორიცხავს ხელშეკრულების პირობიდან გამომდინარე, ვალდებულების ჯეროვნად შესრულებას დათქმულ ვადაში. აღნიშნული ვერ გახდება პირგასამტეხლოს მოთხოვნის საფუძველი. მოსარჩელის წერილი, რომლითაც იგი მოპასუხისგან მოითხოვდა პირგასამტეხლოს, შპს „მ.-ს“ მიერ არ იქნა გაზიარებული და საპასუხო წერილითვე განიმარტა, რომ სამუშაოები შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროში და, რაც მთავარია, ჯეროვნად, რასაც ადასტურებს 2011 წლის 14 აპრილის ინსპექტირების აქტი. შპს „მ.-მ“, ხელშეკრულების შესრულების თაობაზე ვადის ამოწურვამდე, 2011 წლის 4 აპრილს შემსყიდველ სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოს“ გაუგზავნა წერილი და მოითხოვა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულება, კერძოდ, ინსპექტირების ჩატარება და მიღება-ჩაბარების აქტის ერთობლივად შედგენა. აღნიშნულ წერილს მოსარჩელის მხრიდან რეაგირება არ მოჰყოლია, რის გამოც, მოპასუხემ ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში კვლავ მიწერა წერილი სოციალური მომსახურების სააგენტოს, რაზედაც პასუხი არ იქნა გამოგზავნილი სამუშაოს შესრულებისათვის დადგენილ ვადაში. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო რომ შესრულებულად ჩათვლილიყო, ამისთვის, მოსარჩელეს უნდა შეედგინა შესრულებულ სამუშაოზე ინსპექტირების აქტი, ხოლო მოპასუხეს უნდა მიეწოდებინა ფორმა №2 საბოლოო სამუშაოების შესრულების თაობაზე, რაც ამ უკანასკნელმა შეასრულა კიდეც და სწორედ ამის საფუძველზე უნდა მომხდარიყო მხარეებს შორის მიღება-ჩაბარების აქტის შედგენა. საყურადღებოა, რომ ამით მხოლოდ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულება და მოსარჩელისათვის მისი გადაცემა ხდებოდა, ხოლო ხელშეკრულების მოქმედება მოპასუხის მიერ ობიექტის გადაცემიდან 7 წლის განმავლობაში გრძელდებოდა. თუ რაიმე დეფქტი ან ნაკლი აღმოჩნდებოდა, შპს „მ.“ კისრულობდა ვალდებულებას აღმოეფხვრა იგი. გამომდინარე იქიდან, რომ მოსარჩელემ არ შეადგინა მიღება-ჩაბარების აქტი, აღნიშნული ადასტურებს, რომ დამკვეთმა არ მიიღო შესრულებული სამუშაო. ვადის გასვლის შემდეგ, 2011 წლის 14 აპრილს, სოციალური მოომსახურების სააგენტომ დაადასტურა სამუშაოს ჯეროვნად შერულება. აღნიშნული გარემოებები მიანიშნებს მოსარჩელის მიერ, ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულების შეუსრულებლობაზე, რის გამოც შპს „მ.“ უფლებამოსილია, მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება. ამასთანავე, შესაგებელში მითითებული საფუძვლების გათვალისწინებით, შპს „მ.-მ“ შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგნეტოს“ მიმართ, სამოქალაქო კოდექსის 21-ე, 316-ე, 317-ე, 361-ე, 390-ე, 393-ე, 408-ე და 413-ე მუხლებისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლის საფუძველზე, მის მიერ 2010 წლის 17 დეკემბრის №280 ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების ფაქტის აღიარებისა და სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოსათვის“ ზიანის ასანაზღაურებლად 500 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.
სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტომ“ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე კომპანია შპს „მ.-ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 10812.40 ლარის გადახდა, ხოლო შპს „მ.-ს“ შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „მ.-მ“, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოს“ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო მისი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით შპს „მ.-ს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2010 წლის 17 დეკემბერს სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოსა“ და შპს „მ.-ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება სარემონტო სამუშაოების ჩატარების თაობაზე. ხელშეკრულების ფასი განისაზღვრა 188 000 ლარით. ხელშეკრულების თანახმად, სამშენებლო სამუშაოები უნდა დაწყებულიყო ხელშეკრულების გაფორმებისთანავე – 2010 წლის 17 დეკემბერს და დასრულებულიყო 115 კალენდარულ დღეში. ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების მე-7 მუხლის 7.1 პუნქტის თანახმად, შესრულებული სამუშაოს ან მისი ნაწილის მიღება წარმოებს მიღება-ჩაბარების აქტის სახით. მიღება-ჩაბარების აქტი ფორმდება წერილობითი ფორმით, მხარეთა უფლებამოსილი წარმომადგენლის ხელის მოწერით, ინსპექტირების განმახორციელებელი ჯგუფის ან/და კოორდინატორის დადებითი დასკვნისა და მიმწოდებლის მიერ წარმოდგენილი სამუშაოს ან მისი ნაწილის შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტის ფორმა №2-ის საფუძველზე. ხელშეკრულების საერთო პირობების მე-7 მუხლის 7.3 პუნქტის მიხედვით, შესყიდვის ობიექტის (მისი ნაწილის, ეტაპის) მიღების და/ან საბოლოო შემოწმების შედეგად გამოვლენილი დეფექტის ან ნაკლის აღმოფხვრას საკუთარი ხარჯით უზრუნველყოფს მიმწოდებელი. ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების მე-9 მუხლის 9.5 პუნქტის მიხედვით, დეფექტის აღმოფხვრასთან დაკავშირებულ გონივრულ ვადას განსაზღვრავს კოორდინატორი და/ან ინსპექტირების ჯგუფი, რის თაობაზეც შემსყიდველი წერილობით აცნობებს მიმწოდებელს. ვადამ თავის მხრივ გავლენა არ უნდა მოახდინოს სამუშაოების შესრულების ძირითად გეგმა-გრაფიკზე. სპეციფიკური პირობების მე-12 მუხლის 12.1 პუნქტის თანახმად, სამუშაოების საგარანტიო ვადა განისაზღვრება 7 წლით. ამავე მუხლის 12.2 პუნქტის შესაბამისად, საგარანტიო ვადის დინება იწყება შესყიდვის ობიექტის ექსპლუატაციაში შესვლის თარიღიდან. სპეციფიკური პირობების მე-16 მუხლის 16.1 პუნქტით, მხარეებმა განსაზღვრეს პირგასამტეხლო – ხელშეკრულების ფასის 0.3%-ის ოდენობით. 2011 წლის 1 ივნისს სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოსა“ და შპს „მ.-ს“ უფლებამოსილ პირებს შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი სამუშაოების შესრულების შესახებ. საქმეში წარმოდგენილი 2011 წლის 27 აპრილისა და 4 მაისის ინსპექტირების აქტების შეფასების შედეგად, პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას, რომ შპს „მ.-ს“ მიერ სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ 2010 წლის 17 დეკემბრის №280 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოები არ შესრულდა შეთანხმებულ ვადაში, შპს „მ.-მ“ ვალდებულების შესრულების ვადა დაარღვია 20 დღით. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო პროცესი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს უფლებებთან ერთად აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს. ეს დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით, რომლითაც მოდავე მხარეებს თანაბარი შესაძლებლობა აქვთ, განსაზღვრონ ფაქტები თავიანთი მოთხოვნებისა თუ შესაგებლის დასასაბუთებლად და თვითონვე მიიღონ გადაწყვეტილება, თუ რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. სასამართლომ მიუთითა ამავე კოდექსის 102-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ აპელანტის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი შესაბამისი მტკიცებულებები, რომ მის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოები შესრულდა შეთანხმებულ ვადაში. სადავო გარემოების დასტურს არ წარმოადგენს მხარის მიერ მითითებული 2011 წლის 14 აპრილის ინსპექტირების აქტი, რადგანაც საქმეში, როგორც აღინიშნა, წარმოდგენილია იმავე პირების მონაწილეობით უფრო გვიან შედგენილი ინსპექტირების აქტი, რომელიც უგულებელყოფს 2011 წლის 14 აპრილის ინსპექტირების აქტში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს. 2011 წლის 27 აპრილის ინსპექტირების აქტით დგინდება, რომ შესრულებული სამუშაოები იყო უხარისხო, რაც გამოწვეული იყო სამუშაოების ნაჩქარევად წარმოებით, რაც აღმოფხვრილ იქნა შპს „მ.-ს“ მიერ, თანახმად 2011 წლის 4 მაისის ინსპექტირების აქტისა. შესაბამისად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ შპს „მ.-მ“ სამუშაოები დაასრულა არა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ 115 დღეში, არამედ 20 დღის ვადადარღვევით. გაზიარებულ იქნა პირველი ინსტანციის დასკვნა, რომ კრედიტორის მხრიდან ადგილი არ ჰქონია შესრულების მიღების ვადის გადაცილებას, რადგანაც საქმის მასალების თანახმად, შესრულებული სარემონტო სამუშაოებისას გამოვლენილი ხარვეზის გამო, შპს „მ.-მ“ სამუშაოების წარმოება გააგრძელა ხელშეკრულებით დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ, სამუშაოს დასრულებიდან გონივრულ ვადაში კი კრედიტორის მხრიდან განხორციელებულ იქნა „მიმწოდებლის“ მიერ ნაკისრი ვალდებულების შესრულების ინსპექტირება. არ იქნა გაზიარებული შპს „მ.-ს“ მოსაზრება, რომ გამოვლენილი ნაკლოვანებები შესრულდა საგარანტიო ვადის დაცვით, რის გამოც ვადაგადაცილებას ადგილი არ ჰქონია. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლომ მიუთთა მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების მე-12 მუხლის 12.1 და 12.2 პუნქტებზე, რომელთა თანახმადაც საგარანტიო ვადის ათვლის წერტილად განსაზღვრული იყო ობიექტის ექსპლუატაციაში მიღების თარიღი. მხარეთა შორის მიღება-ჩაბარების აქტი შედგა 2011 წლის 1 ივნისს. ამდენად, შპს „მ.-ს“ მიერ აპრილ-მაისის თვეში ნაწარმოები სამუშაოები ვერ ჩაითვლებოდა საგარანტიო ვადაში შესრულებულად. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლით და ჩათვალა, რომ მხარეთა შორის ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე, რომლის ძალითაც მიმწოდებელმა იკისრა ვალდებულება, ქ.თბილისში, მიცკევიჩის ქ№23-ში მდებარე სოციალური მომსახურების ცენტრის სარემონტო სამუშაოების ჩატარებაზე, ღირებულებით 188 000 ლარი. მხარეთა შორის არსებობდა ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობა. სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის საწინაარმდეგოდ, საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადასტურებულ იქნა შპს „მ.-ს“ მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დათქმულ დროსა და ვადაში არაჯეროვანი შესრულება. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის მე-400 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტზე, 2010 წლის 17 დეკემბრის ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების მე-4 მუხლის 4.1 პუნქტით გათვალისწინებულ პირობაზე, რომ სამშენებლო სამუშაოები უნდა დაწყებულიყო ხელშეკრულების გაფორმებისთანავე – 2010 წლის 17 დეკემბერს და დასრულებულიყო 115 კალენდარულ დღეში, 2011 წლის 17 დეკემბრიდან 12 აპრილამდე, ასევე სამოქალაქო კოდექსის 417-ე, 418-ე მუხლებზე და დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების განმარტებას, რომ პირგასამტეხლო მოვალეს უპირობოდ ეკისრება. ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში დამრღვევმა მხარემ უპირობოდ უნდა გადაიხადოს იგი. გამომდინარე იქედან, რომ არსებობს მხარეების მიერ დადებული წერილობითი გარიგება, რომელიც ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში ადგენს პირგასამტეხლოს, მოვალემ ვალდებულება არ შეასრულა დადგენილ ვადაში სასამართლომ ჩათვალა, რომ არსებობდა ყველა პირობა პირგასამტეხლოს დაკისრების შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებისა. შპს „მ.-ს“ შეგებებულ სარჩელთან დაკავშირებით პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 391-ე მუხლი, რადგანაც საქმეში წარდგენილი მასალებით არ დასტურდება, რომ კრედიტორის მხრიდან ადგილი ჰქონდა შესრულების მიღების ვადის გადაცილებას, ხოლო შპს „მ.-ს“ მიერ ობიექტის დაცვის უზრუნველსაყოფად ხარჯების გაწევა განაპირობა სარემონტო სამუშაოების გაგრძელებამ. პალატამ მიიჩნია, რომ შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა უსაფუძვლოა და პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად უთხრა უარი შპს „მ.-ს“ მის დაკმაყოფილებაზე.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „მ.-მ“, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოს“ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო შპს „მ.-ს“ შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილბა შემდეგი საფუძვლებით:
2010 წლის 17 დეკემბერს, შპს „მ.-სა“ და სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოს“ შორის დაიდო №280 ხელშეკრულება, ქ.თბილისში, მიცკევიჩის №23-ში მდებარე ამ უკანასკნელის მფლობელობაში არსებულ ფართზე სარემონტო სამუშაოების ჩატარების შესახებ. ხელშეკრულების თანახმად, სააგენტო ვალდებული იყო, კასატორისათვის გადაეხადა 188000 ლარი შესრულებული სარემონტო სამუშაოებისათვის. ამავე ხელშეკრულების მე-4 მუხლის თანახმად, კი შპს „მ.“ ვალდებული იყო, სარემონტო სამუშაოები დაემთავრებინა 115 კალენდარული დღის ვადაში, რომელიც იწურებოდა 2011 წლის 12 აპრილს. კასატორის ვალდებულებას წარმოადგენდა შესრულებული სამუშაოების ფორმა №2-ის წარდგენა, ხოლო სააგენტოს უნდა ჩაეტარებინა ინსპექტირება, რომლითაც დადგინდებოდა სარემონტო სამუშაოების ჯეროვნად შესრულება. ორივე ზემოაღნიშნული საბუთი კი საფუძველი ხდებოდა მიღება-ჩაბარების აქტის შედგენისა, რომელზეც ორივე მხარეს უნდა მოეწერა ხელი და შენობა გადაეცემოდა შემსყიდველს ექსპლოატაციაში. 2011 წლის 4 აპრილს, ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში, შპს „მ.-მ“ შეატყობინა სააგენტოს სარემონტო სამუშაოების შესრულების შესახებ, ვინაიდან, აღნიშნულ წერილს რეაგირება არ მოჰყოლია, კასატორმა 2011 წლის 10 აპრილს კვლავ მიმართა წერილით მოწინააღმდეგე მხარეს, რათა ეცნობებინა სარემონტო სამუშაოების დასრულების შესახებ, რომელსაც თან დაურთო ფორმა №2 შესრულებული სამუშაოების თაობაზე. შპს „მ.-მ“ ყველა საშუალება გამოიყენა, რათა სარემონტო სამუშაოები ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში ჩაებარებინა სოციალური მომსახურების სააგენტოსათვის და შენობა მიღებული ყოფილიყო ექსპლოატაციაში. სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოს“ მხრიდან არ იქნა შესრულებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულება, კერძოდ, არ მოხდა ობიექტის ინსპექტირება ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში, შესაბამისად, ამ უკანასკნელის უმოქმედობის გამო ვერ მოხერხდა მიღება-ჩაბარების აქტის შედგენა და შენობის ექსპლოატაციაში გადაცემა. მოგვიანებით, 2011 წლის 14 აპრილს, შედგა ინსპექტირების აქტი, რომლითაც სააგენტომ აღიარა კასატორის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების ჯეროვნად შესრულება. ხელშეკრულების მე-12 მუხლის თანახმად, ობიექტის ექსპლოატაციაში მიღებიდან 7 წლის ვადაში, შპს „მ.-ს“ მიერ აღიარებულია ჩატარებულ სამუშაოებზე გამოვლენილი ხარვეზების აღმოფხვრის ვალდებულება. ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულების ჯეროვნად შესრულება შპს „მ.-ს“ მიერ, ხოლო კრედიტორის მიერ შეთავაზებული შესრულების მიუღებლობა მიჩნეულ უნდა იქნას ვადის გადაცილებად, რის გამოც, შპს „მ.-ს“ უფლება აქვს, დაყოვნებისათვის მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება, კერძოდ, დარაჯისათვის ასანაზღაურებელი ხელფასი თვენახევრის განმავლობაში, რომელიც შეადგენს 500 ლარს. ამ თვალსაზრისით სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 24-ე, 316-ე, 317-ე, 361-ე, 390-ე, 408-ე და 413-ე მუხლები, რაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველია. გასაჩივრებული განჩინების, ისევე, როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლო გადაწყვეტილების ფაქტობრივი უსწორობა მდგომარეობს იმაში, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული უფლება-მოვალეობები, კერძოდ ის, რომ შპს „მ.-ს“ უნდა შეესრულებინა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სარემონტო სამუშაოები, რის თაობაზედაც უნდა ეცნობებინა დამკვეთისათვის და ხარჯებთან დაკავშირებით უნდა წარედგინა ფორმა №2, რაც მათ შეასრულეს, ხოლო, სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოს“ ვალდებულებას წარმოადგენდა ინსპექტირების ჩატარება და შემდეგ, მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმება. აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელის მხრიდან, ობიექტის ინსპექტირება ჩატარდა ვადის დარღვევით, რის გამოც 2011 წლის 14 აპრილს შედგა აქტი. სამუშაოების შესრულება მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ჯეროვნადაა აღიარებული. 2011 წლის 27 აპრილის ინსპექტირების აქტზე დაყრდნობით (რომელიც სულ სხვა გარემოებებს შეიცავს, კერძოდ, ექსპლოატაციის პირობებს და მთლიანად დამკვეთის არასწორი ქმედებებითაა გამოწვეული, რაც გამოიხატა ობიექტის ექსპლოატაციაში მიღების გაჭიანურებით, ზემო სართულიდან წყლის ჩამოშვებით, შენობაში ვენტილაციის მოწყობის გაუთვალისწინებლობით, გათბობის სისტემის დაგვიანებული გაშვება ბუნებრივი გაზის შეუყვანლობის გამო და სხვა), სასამართლომ არასწორად არ დააკმაყოფილა შპს „მ.-ს“ მოთხოვნა. პალატამ არ იმსჯელა 14 აპრილიდან 27 აპრილამდე პერიოდზე, სადაც საყურადღებოა, რომ ეს დრო, ხელშეკრულების გასვლის შემდეგი პერიოდია, რაზეც მოქმედებს ხელშეკრულებით განსაზღვრული 7-წლიანი ვადა. იმ შემთხვევაში, თუ მოწინააღმდეგე მხარე შეასრულებდა მასზე დაკისრებულ ვალდებულებას, გააფორმებდა მიღება-ჩაბარების აქტს და ექსპლოატაციაში მიიღებდა ობიექტს, მაშინ მას მოთხოვნის უფლებაც ერთმეოდა. სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოს“ მხრიდან სახელშეკრულებო ვალდებულებათა შეუსრულებლობა არ შეიძლება გახდეს შპს „მ.-სათვის“ ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობა. სასამართლომ უგულებელყო სახელშეკრულებო სამართლის პრინციპი, რომ მხარეები თანაბარი უფლებებით სარგებლობენ სახელშეკრულებო ურთიერთობებში. აღნიშნული პრინციპი, სამოქალაქო კოდექსის 24-ე მუხლის თანახმად, ასევე ვრცელდება ადმინისტრაციული ორგანოს, ანუ „სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს“ მიმართაც.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 2 მარტის განჩინებით შპს მ.-ს“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „მ.-ს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „მ.-ს“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, პალატა თვლის, რომ შპს „მ.-ს“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2012 წლის 27 იანვრის №... სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი 433 ლარისა და 2012 წლის 23 თებერვლის №4902005 სალაროს შემოსავლის ორდერით ლ. კ-ის მიერ გადახდილი 132,62 ლარის, სულ 565,62 ლარის 70% – 395,934 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
შპს „მ.-ს“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორ შპს „მ.-ს“ (ს/№...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01.) 2012 წლის 27 იანვრის №... სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი 433 ლარისა და 2012 წლის 23 თებერვლის №4902005 სალაროს შემოსავლის ორდერით ლ. კ-ის მიერ გადახდილი 132,62 ლარის, სულ 565,62 ლარის 70% – 395,934 ლარი. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.