№ას-255-247-2012 30 მარტი, 2012 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – გ. ს-ე (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „წ. ვ-ი“, შპს ზ-ი“, შპს „ი. ბ-ი“ (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 დეკემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – თანხის გადახდის დაკისრება, იპოთეკის საგნის რეალიზაცია
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
გ. ს-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „წ. ვ-ის“, შპს „ზ-ისა“ და შპს „ი. ბ-ის“ მიმართ და მოითხოვა შემდეგი:
შეწყვეტილად იქნეს აღიარებული გ. ს-ეს, შპს „ზ-სა“ და შპს „წ. ვ-ს“ შორის 2008 წლის 28 ივნისს გაფორმებული „მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზე საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ იპოთეკური უზრუნველყოფით“ ხელშეკრულება მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულებაზე უარის თქმის გამო; შეწყვეტილად იქნას აღიარებული გ. ს-ესა და შპს „ი. ბ-ს“ შორის 2008 წლის 1 სექტემბერს დადებული სამშენებლო სამუშაოების შესრულების შესახებ №... ხელშეკრულება მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულებაზე უარის თქმის გამო; მოპასუხეებს: შპს „წ. ვ-სა“ და შპს „ზ-ს“ სოლიდარულად დაეკისროთ „მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზე საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ იპოთეკური უზრუნველყოფით“ ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემული თანხის – 180 361 აშშ დოლარის გადახდა; მოპასუხეებს: შპს „წ. ვ-სა“ და შპს „ზ-ს“ სოლიდარულად დაეკისროთ მიწის ნაკვეთის დაჯავშნის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე ბეს სახით გადაცემული თანხის – 18 000 აშშ დოლარის დაბრუნება; შპს „ი. ბ-ს“ დაეკისროს ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემული 11 607 აშშ დოლარის და 2 810,3 ლარის გადახდა; შპს „წ. ვ-ს“, შპს „ზ-სა“ და შპს „ი. ბ-ს“ სოლიდარულად დაეკისროთ №67 მიწის ნაკვეთზე განხორციელებული განუყოფადი გაუმჯობესების ღირებულების (ფასადური ღობე, აუზი და ა.შ) 15 000 ლარის, №67 მიწის ნაკვეთზე მდებარე სახლის საძირკვლის ჰიდროსაიზოლაციო სამუშაოების ღირებულების 1560 ლარის, №67 მიწის ნაკვეთზე მდებარე სახლის ტერასის პერიმეტრზე მდებარე შვიდი ცალი მონოლითური სვეტის დაბოლოებისთვის საჭირო ლითონის კონსტრუქციული ელემენტებისა და მათი დასამონტაჟებელი ანკერების ღირებულების – 1147 ლარის, №67 მიწის ნაკვეთზე ასაშენებელი სახლისთვის განკუთვნილი იტალიური კერამიკური კრამიტის ღირებულების 3 275,97 ევროს (დაბრუნების დღეს არსებული ოფიციალური გაცვლითი კურსის შესაბამისად), მისი ტრანსპორტირების ღირებულების – 1040 ევროსა და 794 აშშ დოლარის, სადაზღვევო პრემიის – 59 ევროს, საბაჟო ტერმინალ „ლ. 1-ის“ მომსახურების ღირებულების – 120 ლარის, საბაჟო დეკლარაციის მომსახურების საფასურის – 120 ლარის, საბაჟო მოსაკრებლის – 147 ლარის, იმპორტირებულ საქონელზე დამატებული ღირებულების გადასახადის – 2027 ლარის, სახლის შიდა ტიხრების აშენებისთვის შეძენილი 12 000 ცალი აგურის, მისი შეძენისა და წავკისში ტრანსორტირების ღირებულების – 2 900 ლარის, გაზმომარაგების პროექტის დამზადების ღირებულების – 150 ლარის, სახლის კანალიზაციისა და ცივი წყალმომარაგების მილების ღირებულების – 27,15 ლარის, კიბის საფეხურების მოწყობის ღირებულების – 900 ლარის, №1-6193 სანოტარო აქტის შედგენისთვის სანოტარო საზღაურის – 926 ლარის, №1-2435 სანოტარო აქტის შედგენისთვის სანოტარო საზღაურის – 12,98 ლარის, საბუთების გამრავლების საფასურის: 19,85 ლარის, 162 ლარის, 235 ლარის და 27 ლარის, სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ მიერ ჩატარებული ექსპერტიზის საფასურის 400 ლარის გადახდა; მოპასუხე შპს „წ. ვ-ს“ გ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისროს 2008 წლის 28 ივლისის ხელშეკრულების საფუძველზე დარიცხული საურავის (რაც 2009 წლის 4 დეკემბრიდან სასამართლოში სარჩელის შეტანის დროისთვის შეადგენს) – 9670,43 აშშ დოლარისა და 38,53 აშშ დოლარის (ხელშეკრულების ფასის 20%-ის 0,1%-ის ოდენობით) გადახდა ყოველვადაგადაცილებულ დღეზე სარჩელის შეტანიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე; შპს „წ. ვ-ს“, შპს „ი. ბ-სა“ და შპს „ზ-ს“ გ. ს-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ მიუღებელი შემოსავლით მიყენებული ზიანის – 406,7 ლარისა და 31073,99 აშშ დოლარის გადახდა; დავალიანების გადახდევინების მიზნით განხორციელდეს შპს „ზ-ის“ საკუთრებაში არსებული და იპოთეკით დატვირთული ქონების (მდებარე გარდაბნის რაიონი, სოფელი წ., მიწის ნაკვეთის ფართობი – 1000.00 კვ.მ, საკადასტრო კოდი №...) იძულებით რეალიზაცია. მოსარჩელემ მოთხოვნის დასაბუთების მიზნით მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე: მოპასუხეებმა მხარეთა მიერ შეთანხმებული ხელშეკრულების პირობების დარღვევით დაამზადეს ნივთობრივად ნაკლის მქონე ნივთი, რაც დასტურდება მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტთა დასკვნებით, სადაც დეტალურადაა აღწერილი დარღვევევის შესახებ, რასაც ადგილი ჰქონდა სამუშაოების წარმოებისას, ასევე მითითებულია იმ გარემოებებზე, რომელთა განხორციელების შემთხვევაში შესაძლებელი იქნებოდა დაშვებული დარღვევის ნაწილობრივ გამოსწორება. ამჟამად ნაკლოვანებათა გამოსწორება უკვე შეუძლებელია. გარდა აღნიშნულისა, სარჩელზე დართული სსიპ „ლევან სამხარეულს სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2008 წლის 4 აგვისტოს დასკვნის თანახმად, მოპასუხეებმა ასევე დაარღვის შეთანხმებული პროექტის ტექნიკური პირობები და მშენებლობის ვადები. მოსარჩელემ სადავო გარიგებების დადებისას გაწია ხარჯები, რაც აღემატებოდა ხელშეკრულების ხარჯებსაც, ხარჯების გაწევას ადასტურებს სარჩელზე დართული მტკიცებულებები: გადახდის ქვითრები, მოპასუხეთა წერილობითი მიმართვები, 2010 წლის 9 მარტის ხელშეკრულების მე-12 მუხლი „წ. ვ-ზე“ 67-ე ნომრად რიცხულ მიწის ნაკვეთზე განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის ჩატერების შესახებ, მითითებული ხელშეკრულება, მართალია, მიუთითებს მხარეთა პასუხისმგებლობაზე, თუმცა აღნიშნული ადასტურებს მოპასუხეთა თანხმობას მოსარჩელის მიერ ზემოაღნიშნული ხარჯების გაწევაზე. მოპასუხეთა მხრიდან ვალდებულების დარღვევით მოსარჩელეს მიადგა ზიანი მიუღებელი შემოსავლის სახით. აღნიშნული განაპირობა მოპასუხეთა მიერ თანხის მითვისებამ, სამუშაოთა მოცულობისა და მასალის რაოდენობის შემცირების გამო, აგრეთვე, საპროექტო მაჩვენებლებთან შედარებით, მშენებლობისას დაბალი ხარისხის სამშენებლო მასალის გამოყენებამ, შესაბამისად, მოსარჩელეს არ აქვს სურვილი, მიიღოს ნოვთობრივი ნაკლის მქონე ნაგებობა. მოსარჩელე თანხას დააბანდებდა სხვა კონტრაჰენტთან და მიიღებდა გარკვეულ შემოსავალსაც, თუ ეცოდინებოდა მოპასუხეთა მიერ ვალდებულების დარღვევის თაობაზე. ძირითადი ხელშეკრულების 6.4 პუნტით დადგენილია შპს „წ. ვ-ის“ ვალდებულება, მშენებლობის ვადის დარღვევის შემთხვევაში გ. ს-ისათვის არა მხოლოდ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს ანაზღაურებისა, არამედ იმ ზიანის ანაზღაურებისაც, რაც დამკვეთს მიადგებოდა და ვერ იქნებოდა უზრუნველყოფილი პირგასამტეხლოთი. ამავე ხელშეკრულების 7.7 პუნქტით განისაზღვრა დამკვეთის უფლება, ცალმხრივად მოშალოს ხელშეკრულება მშენებლობის დამთავრების 90 დღეზე მეტი ვადით დაგვიანების შემთხვევაში. მიუხედავად აღნიშნულისა, შპს „წ. ვ-ი“ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებისაგან არ გათავისუფლდებოდა, მოსარჩელის განმარტებით, მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანის ოდენობა განსაზღვრული უნდა იქნას საპროცენტო სარგებლით, რომელსაც ფიზიკური პირი მიიღებდა კომერციულ ბანკში თანხის დეპოზიტზე განთავსებით. მხარეთა მიერ შეთანხმებული ხელშეკრულებით ასევე გათვალისწინებულია შემსრულებლის მიერ ვალდებულების დარღვევის გამო ასანაზღაურებელი პირგასამტეხლოს ოდენობა, კერძოდ, ხელშეკრულების 6.4 პუნქტის თანახმად, ასეთ შემთხვევაში, შპს „წ. ვ-ს“ საურავის სახით დარღვევის სრულ აღმოფხვრამდე დაეკისრებოდა ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის ხელშეკრულების ფასის 20%-ის 0,1%-ის გადახდა ვალდებულების შესრულებამდე. მშენებლობის დასრულების საბოლოო ვადად მხარეთა მიერ განისაზღვრა 2009 წლის 4 დეკემბერი, ხოლო ძირითადი ხელშეკრულების ფასად 192 638 აშშ დოლარი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, მოპასუხე შპს „წ. ვ-ს“ უნდა დაერიცხოს საურავი, რაც სარჩელის შეტანის დღისათვის 9670,43 აშშ დოლარია, ხოლო მისი დღიური ოდენობა 38,53 აშშ დოლარი. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ „სარდაფის ხელშეკრულებით“ სარდაფის მშენებლობის დასრულების ვადა იყო 2009 წლის 1 სექტემბერს, რაც არ განხორციელდა. აღნიშნულის გამო შპს „ი. ბ-მა“ დაარღვია როგორც სამუშაოების წარმართვის შეთანხმებული პირობები, ისე ვალდებულების შესრულების ვადა, რაც ამ ხელშეკრულების მოშლის დამატებითი საფუძველია. საყურადღებოა ის გარემოებაც, რომ მოპასუხეებს რაიმე ხელისშემშლელი გარემოება არ ჰქონდათ ვალდებულების დრულად შესრულებისათვის, მოსარჩელემ ვალდებულების შესრულების ვადის დარღვევისა თუ მის დროული შესრულების მიზნით არაერთხელ მიმართა მოპასუხეებს, თუმცა უშედეგოდ. მოსარჩელემ მიუთითა იმ გარემოებაზეც, რომ ძირითადი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იყო ასევე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების ვადის ამოწურვის შემდგომ დამატებითი 90-დღიანი ვადა. 2010 წლის 4 მარტისათვის მოპასუხეებს არც ძირითადი ვალდებულება და არც დამატებითი პირობები შესრულებული არ ჰქონიათ, რის გამოც ძირითადი ხელშეკრულების 6.1 პუნქტის თანახმად, გ.ს-ემ მოპასუხეებს წერილობით მიმართა ვალდებულების არა უგვიანეს 2010 წლის 30 აპრილს შესრულების თაობაზე, რასაც შედეგი არ მოჰყოლია.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:
შპს „წ. ვ-ის“ განმარტებით, მას ნივთობრივი ნაკლის მქონე ნივთი არ დაუმზადებია, მშენებლობა დასრულებული არ არის და ამ ეტაპზე იმის გაცხადება, რომ ნაგებობა ნაკლის მქონეა, არასწორია. მოსარჩელის მიერ ცალკეულ პირთა დასკვნებზე, როგოც ექსპერტთა დასკვნებზე მითითება, რადგანაც ხელშეკრულების 7.1 პუნქტის თანახმად, საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზისათვის საჭიროა სარჩელში მითითებულ პირთა ერთიანი დასკვნა, ვინაიდან ექსპერტად დასახელებული პირების შეკრება შეუძლებელი აღმოჩნდა, საქმეში წარმოდგენილი დასკვნები ცალკეულ პირთა მოსაზრებებია და ექსპერტის დასკვნად არ შეიძლება იქნას მიჩნეული. მოპასუხის მიერ ხელშეკრულების ფარგლებში შპს „წ. ვ-ის“ სასარგებლოდ განხორცილებული გადახდები ნამდვილია, რაც შეეხება შპს „ი. ბ-ის“ სასარგებლოდ განხორციელებულ გადახდას, აღნიშნული სწორედ შპს„ი. ბ-მა“ უნდა დაადასტურის, ხოლო სახლის კეთილმოწყობისათვის გადახდილი თანხები შპს „წ. ვ-თან“ შეთანხმებული არ ყოფილა. არასწორია მოსარჩელის მითითება მოპასუხის მიერ მშენებლობის ვადის დარღვევისა და უხარისხო ნივთის დამზადების თაობაზე, რადგანაც ის ფაქტი, რომ მშენებლობა არ არის დასრულებული, შეუძლებელს ხდის ნივთის უხარისხოდ მიჩნევას, ნივთს გააჩნია გარკვეული გამოსწორებადი ხარვეზები, რომელიც აღმოიფხვრება გამაგრებითი პროექტის დამუშავების გზით. მოპასუხეს არც ვალდებულების შესრულების ვადა დაურღვევია, რადგანაც მოსარჩელის ინიციატივით მშენებლობის შეთანხმებულ, დამტკიცებულ პროექტში შეტანილ იქნა ცვლილებები, რის გამოც შპს „წ. ვ-ი“ ძირითადი ხელშეკრულების 3,3 პუნქტის თანახმად, აღარაა შეზღუდული ვალდებულების გარკვეულ ვადაში შესრულებით, ამასთანავე, დაუსაბუთებელია მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების მოთხოვნა, რადგანაც ასეთის არსებობა არ დასტურდება. გ.ს-ის ინივიატივით დამტკიცებულ პროექტში ცვლილებების განხორციელების გამო, შპს „წ. ვ-ის“ ვალდებულების შესრულების ვადა გადაწეულია კორექტირებული პროექტის დამტკიცებისა და მშენებლობის განახლებისათვის საჭირო ვადით, გარდა აღნიშნულისა, მოსარჩელეს 2009 წლის 15 დეკემბრისათვის უნდა გადაეხადა 12 278,30 აშშ დოლარი, რაც არ განუხორციელებია, შესაბამისად, სახეზეა დამკვეთის მიერ საფასურის გადახდის დაგვიანება, ასეთ ვითარებაში კი, პირგასამტეხლოს ანაზღაურების მოთხოვნა უსაფუძვლოა. ის გარემოება, რომ მშენებლობის ვადა არ არის დარღვეული, გამორიცხავს ასევე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების „ექსტრა“ ვადის – 90 დღის დარღვევას. მოპასუხემ მიუთითა იმ გარემოებაზეც, რომ მოსარჩელის მიერ პროექტში ცვლილების შეტანის გამო გაიზარდა სარდაფის ფართი 20 კვ. მეტრით, სახურავს დაემატა ასასვლელი 2 კიბის მარში, რამაც გამოიწვია რკინა-ბეტონის პარაპეტის შეცვლა და გაზრდა.
მოპასუხე შპს „ზ-მა“ შესაგებლით მიმართა სასამართლოს და განმარტა, რომ სარჩელზე დართული „მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზე საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ იპოთეკური უზრუნველყოფით“ 2008 წლის 28 ივლისის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს შპს „ზ-თან“ რაიმე კავშირი არ გააჩნია.
სასამართლოს შესაგებლით მიმართა ასევე შპს „ი. ბ-მა“, რომელმაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად მიუთითა იმავე გარემოებებზე, რაც შპს „წ. ვ-მა“ , ამასთანავე, დაეთანხმა სარჩელში მითითებულ იმ გარემოებას, რომ შპს „ი. ბ-ის“ სასარგებლოდ განხორციელებული გადახდები ნამდვილია, რაც შეეხება ნივთის კეთილმოწყობის მიზნით განხორციელებულ გადახდას, აღნიშნული მოპასუხესთან შეთანხმების საგანს არ წარმოადგენდა და მიმართული იყო მოსარჩელის ინტერესების სასარებლოდ.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით გ. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხე შპს „წ. ვ-ს“ გ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 180 361 აშშ დოლარის გადახდა, მოპასუხე შპს „წ. ვ-ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ ასევე დაეკისრა ამ უკანასკნელის მიერ მიწის ნაკვეთზე ფასადური ღობის, აუზის მოწყობისთვის და სხვა გაწეული ხარჯების ასანაზღაურებლად 24 150,15 ლარის, 4375 ევროსა და 794 აშშ დოლარის გადახდა, დადგინდა, რომ დაკისრებული თანხის გადახდევინების მიზნით განხორციელდეს შპს „ზ-ის“ საკუთრებაში არსებული ქ.თბილისში, სოფელ წავკისში მდებარე 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდი №....) იძულებით აუქციონზე რეალიზაცია, შპს „ი. ბ-ს“ გ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 11 607 აშშ დოლარის და 2810,3 ლარის გადახდა, მოსარჩელეს უარი ეთქვა შპს „ზ-ისა“ და შპს „წ. ვ-ისთვის“ სოლიდარულად 180 361 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრებაზე, ასევე უარი ეთქვა მოსარჩელეს შპს „წ. ვ-ის“, შპს „ზ-ისა“ და შპს „ი. ბ-ისთვის“ სოლიდარულად მიუღებელი შემოსავლის სახით 406,7 ლარისა და 31 073,99 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრებაზე, არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა შპს „წ. ვ-ისთვის“ პირგასამტეხლოს სახით 9 670,43 აშშ დოლარისა და გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 38,53 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრებაზე, მოსარჩელეს უარი ეთქვა შპს „წ. ვ-ის“, შპს „ზ-ისა“ და შპს „ი. ბ-ისთვის“ მიწის ნაკვეთზე ფასადური ღობის, აუზის მოწყობისა და სხვა გაწეული ხარჯების ანაზღაურების სახით 25 992,15 ლარის, 4375 ევროს და 794 აშშ დოლარის სოლიდარულად გადახდის დაკისრებაზე, შპს „წ. ვ-სა“ და შპს „ზ-ს“ გ. ს-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 3000 ლარის გადახდა მოსარჩელის მიერ წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის სანაცვლოდ, შპს „ი. ბ-ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის – 676 ლარის გადახდა, მოპასუხეებს შპს წ. ვ-ს“, შპს „ზ-სა“ და შპს „ი. ბ-ს“ გ. ს-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 843,85 ლარის გადახდა მოსარჩელის მიერ გაწეული სასამართლო და სასამართლოს გარეშე ხარჯების სანაცვლოდ, მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ ასევე 4 231,31 ლარის გადახდა მოსარჩელის მიერ წარმომადგენლის დახმარებისთვის გაწეული ხარჯის სანაცვლოდ, ამასთან აღნიშნული თანხის გადახდევინებისას შპს „ი. ბ-ის“ სოლიდარული ვალდებულება განისაზღვრა 900 ლარით.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ს-ემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც: ა) შპს „ზ-სა“ და შპს „წ. ვ-ს“ გ. ს-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრებოდათ 180 361 აშშ დოლარის გადახდა, ბ) შპს „ზ-ისათვის“ და შპს „წ. ვ-ისთვის“ სოლიდარულად დაკისრებული 180 361 აშშ დოლარიდან, შპს „წ. ვ-ის“ სამშენებლო ვალდებულების წილის – 105 071 აშშ დოლარის გადახდევინების მიზნით შპს „ზ-ის“ საკუთრებაში არსებული ქ.თბილისში, სოფელ წავკისში მდებარე 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის იძულებით აუქციონზე რეალიზაცია, გ) შპს „წ. ვ-ის“, შპს „ზ-ისა“ და შპს „ი. ბ-ისათვის“ გ. ს-ის სასარგებლოდ ფასადური ღობის, აუზის მოწყობისა და სხვა გაწეული ხარჯების ასანაზღაურების სახით 24 150,15 ლარის, 4375 ევროს და 794 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება, დ) შპს „წ. ვ-ისათვის“ გ. ს-ის სასარგებლოდ პირგასამტეხლოს სახით სარჩელის შეტანის დღისათვის 9 670,43 აშშ დოლარის და სარჩელის შეტანის დღიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 38,53 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება, ე) შპს „ზ-ისა“ და შპს „წ. ვ-ისათვის“ გ. ს-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად ბეს სახით გადახდილი თანხის, 18 000 აშშ დოლარის ორმაგად დაბრუნების, ანუ დამატებით 18 000 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა ასევე შპს „ი. ბ-მა“ და მოითხოვა შპს „ი. ბ-ისათვის“ გ. ს-ის სასარგებლოდ 11 607 აშშ დოლარისა და 2 810,3 ლარის გადახდის დაკისრების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
ამავე გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა შპს „ზ-მაც“, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც შპს „ზ-ს“ გ. ს-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრა 3000 ლარის, სასამართლო და სასამართლოს გარეშე ხარჯების – 843.85 ლარის და წარმომადგენლის დახმარებისთვის გაწეული ხარჯის – 4231.31 ლარის გადახდა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით გ. ს-ის, შპს „ი. ბ-ისა“ და შპს „ზ-ის“ სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო პალატამ უდავო გარემოებად მიიჩნია, რომ 2008 წლის 7 აპრილს გ. ს-ეს, შპს „ზ-სა“ და შპს „წ. ვ-ს“ შორის გაფორმდა მიწის ნაკვეთის დაჯავშნის (ბეს) შესახებ ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ გააფორმებდნენ ხელშეკრულებას მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზე საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ იპოთეკური უზრუნველყოფით, რომლითაც შპს „ზ-ი“ მის საკუთრებაში არსებულ და გ. ს-ის მიერ ამ ხელშეკრულებით დაჯავშნულ მიწის ნაკვეთს გაასხვისებდა მოსარჩელის (დამკვეთის) სახელზე, ხოლო შპს „წ. ვ-ი“, დამკვეთის ინტერესების შესაბამისად, ააშენებდა საცხოვრებელ სახლს. დამკვეთი იღებდა ვალდებულებას, რომ აღნიშნული ხელშეკრულების ხელმოწერიდან 2 კალენდარული დღის ვადაში გადაუხდიდა შპს „წ. ვ-ს“ ხელშეკრულების საერთო ღირებულის 10%-ს – 18 000 აშშ დოლარს, რაც გ. ს-ემ შეასრულა. 2009 წლის 21 აპრილსა და 2009 წლის 9 ივლისის შპს „წ. ვ-ს“, შპს „ზ-სა“ და გ. ს-ეს შორის გაფორმდა შეთანხმება 2008 წლის 28 ივლისის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ, რომლითაც განისაზღვრა, რომ, გ. ს-ის მიერ საკუთარი ხარჯით საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად საჭირო თეთრი კარკასის ჩამონათვალით გათვალისწინებულ ზოგიერთი სამუშაოს შესრულების გამო, 2008 წლის 28 ივლისის ხელშეკრულების საფასური შემცირდებოდა. 2009 წლის 8 ივლისის შეთახმების თანახმად, ხელშეკრულების საფასური შემცირდა და მან შეადგინა 192 638,30 აშშ დოლარი, ამასთან, გ. ს-ის მიერ ხელშეკრულების საფუძველზე გადასახდელი თანხა შეადგენდა 12 870,30 აშშ დოლარს, რომლის გადახდის ბოლო ვადა იყო 2009 წლის 15 დეკემბერი. გ. ს-ემ ხელშეკრულების საფუძველზე მთლიანობაში გადაიხადა 180 361 აშშ დოლარი. 2008 წლის 28 ივლისს შპს „ზ-ს“, შპს „წ. ვ-სა“ და გ. ს-ეს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება „მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზე საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ იპოთეკური უზრუნველყოფით“, რომლის თანახმადაც, შპს „წ. ვ-მა“ იკისრა ვალდებულება, გ. ს-ისთვის აეშენებინა საცხოვრებელი სახლი, ხოლო შპს „ზ-მა“ იკისრა ვალდებულება, მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის აშენებისა და ხელშეკრულებით განსაზღვრული საფასურის გადახდის შემდეგ მოსარჩელისთვის საკუთრებაში გადაეცა მიწის ნაკვეთი. ხელშეკრულებით განისაზღვრა, რომ მიწის ნაკვეთის ღირებულება 75 290 აშშ დოლარი იყო, ხოლო საცხოვრებელი სახლის ღირებულება – 146 028 აშშ დოლარი, სულ გ. ს-ის მიერ გადასახდელი თანხა შეადგენდა 221 318 აშშ დოლარს. ხელშეკრულების თანახმად, დამკვეთის მიერ მთლიანი საფასურის გადახდა მოხდებოდა შპს „წ. ვ-ისთვის“ და შპს „წ. ვ-ი“ და შპს „ზ-ი“ უზრუნველყოფდნენ ურთიერთშეთანხმებით გადახდილი თანხის განაწილებას. ხელშეკრულების დადების დროისათვის გ. ს-ის მიერ გადახდილი იყო 91 834 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი. შპს „წ. ვ-ის“ მიერ აღნიშნული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების უზრუნველყოფის მიზნით იპოთეკით დაიტვირთა შპს „ზ-ის“ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება (მდებარე გარდაბანი, სოფელი წ., მიწის ნაკვეთის ფართობი – 1 000 კვ.მ, უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი №...). 2008 წლის 28 ივლისის ხელშეკრულებით ასევე განისაზღვრა გ. ს-ის მიერ მიწის ნაკვეთისა და საცხოვრებელი სახლის ღირებულების გადახდის ვადები, ასევე მხარეები შეთანხმდნენ, რომ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა და ხელშეკრულებით ნაკისრი სხვა ვალდებულებები უნდა დასრულებულიყო გ. ს-ის მიერ პირველ ჯერზე გადასახდელი თანხის შპს „წ. ვ-ის“ ანგარიშზე ჩარიცხვიდან 13 თვის განმავლობაში. გ. ს-ემ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა გადაიხადა 2008 წლის 4 ნოემბერსა და 2008 წლის 10 ნოემბერს. აქედან გამომდინარე, საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისა და ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დასრულების ვადა განისაზღვრა 2009 წლის 4 დეკემბრით. პლატის შეფასებით, 2008 წლის 28 ივლისის ხელშეკრულებით ერთმნიშვნელოვნად განისაზღვრა სამმხრივი ხელშეკრულების მხარეთა ვალდებულებები და შპს „ზ-ის“ ვალდებულებას წარმოადგენდა გ. ს-ისთვის მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემა, ხოლო შპს „წ. ვ-ი“ ვალდებული იყო, ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში აეშენებინა მოსარჩელისთვის საცხოვრებელი სახლი, რომელიც შეთანხმებული ხარისხის შესაბამისი უნდა ყოფილიყო, ამასთან, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შპს „ზ-ს“ მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება უნდა შეესრულებინა მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის აშენებისა და ხელშეკრულებით განსაზღვრული საფასურის გადახდის შემდეგ. 2008 წლის 1 სექტემბერს შპს „ი. ბ-სა“ და გ. ს-ეს შორის გაფორმდა №... ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც შპს „ი. ბ-მა“ იკისრა 2009 წლის 1 სექტემბრამდე №67 მიწის ნაკვეთზე მშენებარე საცხოვრებელ სახლში სარდაფის აშენება. აღნიშნული სამუშაოს სანაცვლოდ გ. ს-ეს უნდა გადაეხადა 11 608 აშშ დოლარი, რაც მოსარჩელის მიერ შესრულდა. 2009 წლის თებერვალში შპს „ი. ბ-სა“ და გ. ს-ეს შორის შედგა შეთანხმება დამატებითი სარდაფის აშენების შესახებ, რომლის საფუძველზეც გ. ს-ემ შპს „ი. ბ-ს“ გადაუხადა 2 810,3 ლარი. შპს „ი. ბ-იმა“ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, კერძოდ, შეთანხმებულ ვადაში შეკვეთილი სამუშაო, ხელშეკრულების პირობების თანახმად, არ შეასრულა. პალატამ დადგენილად ჩათვალა შპს „წ. ვ-ის“ მიერ ვალდებულების დარღვევის ფაქტი რაც იმაში გამოიხატა, რომ მოპასუხემ ვერ უზრუნველყო ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში შეთანხმებული ხარისხის საცხოვრებელი სახლის აშენება. პალატამ მიუთითა იმ გარემოებაზეც, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს „წ. ვ-ს“ არ გაუსაჩივრებია.
სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილთ, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 405-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილებით, 352-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, და აღნიშნა, რომ 2008 წლის 28 ივლისის ხელშეკრულებით ერთმნიშვნელოვნად განისაზღვრა სამმხრივი ხელშეკრულების მონაწილე თითოეული მხარის ვალდებულებები, სასამართლომ არ გაიზიარა გ.ს-ის მითითება, რომ სახეზე იყო შპს „წ. ვ-თან“ ერთად სოლიდარულად შპს „ზ-ისათვის“ სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი სამოქალაქო კოდექსის 463-ე და 464-ე მუხლების შესაბამისად. 2008 წლის 28 ივლისის ხელშეკრულება, მისი პირობების შესრულების არსის გათვალისწინებით, წარმოადგენდა შერეულ ხელშეკრულებას, რომელიც მოიცავდა ორ სამართლებრივად დამოუკიდებელ ურთიერთობას და განსაზღვრავდა თითოეული მხარის დამოუკიდებელ უფლება-მოვალეობებს მეორე მხარის მიმართ, კერძოდ, შპს „ზ-სა“ და მოსარჩელეს შორის ხელშეკრულებით განსაზღვრული უფლება-ვალდებულებები მიუთითებენ მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის, ხოლო მოსარჩელესა და შპს „წ. ვ-ს“ შორის ნარდობის სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობაზე, ამასთან, შპს „ზ-ის“ მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება – მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის გ.ს-ის საკუთრებაში გადაცემა უნდა განხორციელებულიყო მენარდე შპს „წ. ვ-ის“ მიერ მისი ვალდებულების შესრულების – საცხოვრებელი სახლის აშენების შემდეგ. გათვალისწინებით იმისა, რომ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები შპს „წ. ვ-მა“ დაარღვია, კერძოდ, მან ვერ უზრუნველყო ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში შეთანხმებული ხარისხის საცხოვრებელი სახლის აშენება, პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია შპს „ზ-ის“ მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევაზე მითითება და ასანაზღაურებელი თანხის მისთვის სოლიდარულად დაკისრების მოთხოვნა. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მითითებას, რომ მოსარჩელე უფლებამოსილია, შპს „წ. ვ-ისგან“ მოითხოვოს მისთვის სახლის აშენების საფასურის ანგარიშში გადახდილი თანხა. რაც შეეხება შპს „ზ-ისთვის“ გადახდილ მიწის ღირებულებას, აღნიშნული თანხის მოსარჩელის სასარგებლოდ გადახდის ვალდებულებაც შპს „წ. ვ-ს“ ეკისრება, როგორც ხელშეკრულების შეუსრულებლობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისა, ვინაიდან, თავად შპს „ზ-ს“ სახელშეკრულებო ვალდებულება არ დაურღვევია. პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დააკისრა მხოლოდ მოპასუხე შპს „წ. ვ-ს“ მოსარჩელისთვის ამ უკანასკნელის მიერ ხელშეკრულების საფუძველზე გადახდილი მთლიანი თანხის – 180 361 აშშ დოლარის დაბრუნების ვალდებულება. გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ის მოსაზრებაც, რომ მოსარჩელის მიერ გაწეული ხარჯების ანაზღაურება (რაც მთლიანობაში 24150,15 ლარს, 4375 ევროს და 794 აშშ დოლარს შეადგენს), სამოქალაქო კოდექსის 407-ე მუხლის საფუძველზე, უნდა დაეკისროს ასევე მხოლოდ ვალდებულების დამრღვევ შპს „წ. ვ-ს“. სასამართლომ, სამოქალაქო კოდექსის 301-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, აღნიშნა შემდეგი: იპოთეკით უზრუნველყოფილი იყო მხოლოდ შპს „წ. ვ-ის“ მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები (ხელშეკრულების 4.2. მუხლი). აღნიშნულიდან გამომდინარე, თბილისის საქალაქო სასამართლომ მართებულად დაადგინა იპოთეკის საგნის რეალიზაცია მხოლოდ შპს „წ. ვ-ისათვის“ დაკისრებული თანხის გადახდევინების მიზნით. პალატამ არ გაიზიარა გ. ს-ის სააპელაციო პრეტენზია შპს „წ. ვ-ისთვის“ პირგასამტეხლოს სახით 9670,43 აშშ დოლარისა და სარჩელის აღძვრის დღიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 38,53 აშშ დოლარის გადახდის თაობაზე სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლის თანახმად. სასამართლომ მიუთითა მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 6.4 პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, შპს „წ. ვ-ის“ მიერ მშენებლობის დასრულების ვადის დაგვიანებისას, იმ შემთხვევაში თუ დაგვიანება გამოწვეული არ არის „დამკვეთის“ მიერ ხელშეკრულების საფასურის გადახდის დაგვიანებით, შპს „წ. ვ-ი“ ვალდებულია „დამკვეთს“ გადაუხადოს საურავი არსებული დარღვევის სრულ აღმოფხვრამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე ხელშეკრულების ფასის 20%-ის 0,1%-ს ოდენობით. პალატის განმარტებით, თბილისის საქალაქო სასამართლომ მართებულად აღნიშნა, რომ თავისი დანიშნულებით პირგასამტეხლო ემსახურება ვალდებულების შესრულების სტიმულირებას, ვინაიდან მოვალემ იცის, რომ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში მას მოუწევს გარკვეული საზღაურის გადახდა. კონკრეტულ შემთხვევაში, შპს „წ. ვ-ს“ პირგასამტეხლოს გადახდის ვალდებულება ეკისრებოდა მშენებლობის დასრულების ვადის გადაცილებისას, მშენებლობის დასრულებამდე, რაც იმას ნიშნავს, რომ მხარეებმა მენარდის მიერ პირგასამტეხლოს გადახდის ვალდებულება დაუკავშირეს ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სახელშეკრულებო ურთიერთობის შენარჩუნებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ზემოთ მითითებული დათქმის გათვალისწინებით, ხელშეკრულებაზე უარის თქმის, ხელშეკრულების ანულირების პირობებში, მოსარჩელეს ხელშეკრულების 6.4 პუნქტით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება არ გააჩნია. დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული 2008 წლის 7 აპრილის ხელშეკრულების საფუძველზე ბეს სახით გადაცემული 18000 აშშ დოლარის ორმაგად დაბრუნების მოთხოვნაც, რადგანაც, სასამართლოს განმარტებით, ბე წარმოადგენს მოთხოვნის უზრუნველყოფის ერთ-ერთ დამატებით საშუალებას. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 421-ე მუხლის თანახ,ად. მოცემულ შემთხვევაში, ბეთი უზრუნველყოფილ იქნა არა ძირითადი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულება (აღნიშნული უზრუნველყოფილი იყო იპოთეკით), არამედ ძირითადი ხელშეკრულების დადება, რაც განხორციელდა კიდეც 2008 წლის 28 ივლისს „მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზე საცხოვრებელი სახლის აშენების იპოთეკური უზრუნველყოფის შესახებ“ ხელშეკრულების გაფორმებით.
სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია შპს „ი. ბ-ის“ სააპელაციო საჩივარიც და მიუთითა შემდეგზე: 2008 წლის 1 სექტემბერს გ. ს-ეს და შპს „ი. ბ-ს“ შორის დაიდო ძირითადი სარდაფის მოწყობის ხელშეკრულება და შპს „ი. ბ-მა“ იკისრა ვალდებულება, აშენებინა 64,49 კვ.მ საცხოვრებელი სახლის სარდაფი. ხელშეკრულების თანახმად, შპს „ი. ბ-ს“ სარდაფის მშენებლობა უნდა დაესრულებინა 2009 წლის 1 სექტემბრისთვის. აღნიშნული სამუშაოს სანაცვლოდ გ. ს-ეს შპს „ი. ბ-ისთვის“ უნდა გადაეხადა 11 608 აშშ დოლარი. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა მოსარჩელემ შპს „ი. ბ-ს“ გადაუხადა. 2009 წლის თებერვალში მხარეთა შორის გაფორმდა შეთანხმება დამატებითი სარდაფის აშენების შესახებ, რომლის სანაცვლოდ შპს „ი. ბ-ს“ გ. ს-ემ დამატებით გადაუხადა 2 810,3 ლარი. საფუძველს მოკლებულია შპს „ი. ბ-ის“ მითითება, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში სარდაფის მშენებლობის დაუსრულებლობა გამოწვეულ იქნა 2009 წლის თებერვალში დამატებითი სარდაფის აშენების თაობაზე ხელშეკრულების დადებით, რაც გამორიცხავდა მოსარჩელის მიერ გადახდილი თანხის დაბრუნების მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. სასამართლო დაეთანხმა გ.ს-ის განმარტებას, რომ „სარდაფის ხელშეკრულების“ 4.2 პუნქტის თანახმად, მხარეების მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების ვადების კორექტირება შესაძლებელი იყო მხოლოდ ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე და გარკვეული (გონივრული) ვადით, რასაც, მოცემულ შემთხვევაში, ადგილი არ ჰქონია. ამასთან, გასათვალისწინებლია ის გარემოებაც, რომ სარდაფის მშენებლობა დავის განხილვის პერიოდშიც არ არის დასრულებული. აღნიშნულის გათვალისწინებით, გაზიარებული ვერ იქნება შპს „ი. ბ-ის“ პრეტენზია, დამატებითი სარდაფის მოწყობის გამო, 2009 წლის სექტემბრის სარდაფის მშენებლობის ვადის ბოლო პერიოდად არმიჩნევის თაობაზე. ამრიგად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ შპს „ი. ბ-მა“ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, რადგანაც მის მიერ შეთანხმებულ ვადაში შეკვეთილი სამუშაო ხელშეკრულების პირობების თანახმად შესრულებული არ იქნა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 352-ე და 405-ე მუხლების საფუძველზე უფლებამოსილია, უარი თქვას ხელშეკრულებაზე და მოითხოვოს ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემული თანხის დაბრუნება.
პალატამ ასევე მიუთითა შპს „ზ-ის“ სააპელაციო მოთხოვნაზე და აღნიშნა, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, შპს „ზ-ის“ მითითება მთლიანი სასარჩელო მოთხოვნის 32%-ის დაკმაყოფილების გამო (მის მიმართ სარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა მხოლოდ იპოთეკის რეალიზაციის ნაწილში), სასამართლო ხარჯების ანაზღაურებისას შპს „ზ-ის“ ვალდებულება უნდა განსაზღვრულიყო უძრავი ქონების ღირებულების – 75290 აშშ დოლარის 32%–ით, უსაფუძვლოა. პალატამ მიუთითა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოპასუხე შპს „წ. ვ-ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 180 361 აშშ დოლარის, 24 150,15 ლარის, 4 375 ევროსა და 794 აშშ დოლარის ანაზღაურება. ამავე თანხების გადახდევინების მიზნით დადგენილ იქნა შპს „ზ-ის“ საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული მიწის ნაკვეთის რეალიზაცია. ამრიგად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით შპს „ზ-ის“ ვალდებულება განისაზღვრა არა უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებით, არამედ სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებული ნაწილის ღირებულებით, რაც შეადგენს მითითებული თანხების ჯამს. შესაბამისად, საპროცესო ხარჯების გამოანგარიშებაც სწორად განხორციელდა სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებული ნაწილის ღირებულებიდან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ ჩათვალა, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა.ა“ ქვეპუნქტისა და 47-ე მუხლის საფუძველზე, საქალაქო სასამართლომ მართებულად გაანაწილა საპროცესო ხარჯები მხარეთა შორის.
სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ს-ემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ხელშეკრულების დამრღვევ მხარედ შპს „ზ-ის“ აღირება, შპს „ზ-ისა“ და შპს „წ. ვ-ისათვის“ კასატორის სასარგებლოდ 180 361 აშშ დოლარის სოლიდარულად დაკისრება, შპს „ზ-ისა“ და შპს „წ. ვ-ისათვის“ სოლიდარულად დაკისრებული 180 361 აშშ დოლარიდან შპს „წ. ვ-ის“ ვალდებულების წილის – 105 071 აშშ დოლარის გადახდევინების მიზნით ქ.თბილისში, სოფელ წავკისში მდებარე იპოთეკით დატვირთული 1000 კვ.მ მიწის იძულებით აუქციონზე რეალიზაცია, შპს „წ. ვ-ის“, შპს „ზ-ისა“ და შპს „ი. ბ-ისათვის“ ფასადური ღობის, აუზის მოწყობისა და სხვა არასახელშეკრულებო ხარჯების ანაზღაურების მიზნით, გ.ს-ის სასარგებლოდ 24 150,15 ლარის, 4 375 ევროსა და 794 აშშ დოლარის დაკისრება, შპს „წავკსის ვ-ისათვის“ მოსარჩელის სასარგებლოდ სარჩელის შეტანის დროისათვის პირგასამტეხლოს სახით 9 670,43 აშშ დოლარის, ხოლო სარჩელის აღძვრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის 38,53 აშშ დოლარის დაკისრება და შპს „ზ-ისა“ და შპს „წ. ვ-ისათვის“ ბეს სახით სოლიდარულად 18 000 აშშ დოლარის ორმაგად დაბრუნების დავალდებულება. კასატორმა მოთხოვნის დასაბუთების მიზნით მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:
საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით, შპს „ზ-ი“ არ იქნა ცნობილი, ბესა და ძირითადი ხელშეკრულებით მასზე დაკისრებული ვალდებულებების დამრღვევად, ასევე, იგი არ იქნა მიჩნეული შპს „წ. ვ-თან“ ერთად სოლიდალურ მოპასუხედ, შედეგად, გ.ს-ის მიერ შპს „ზ-ისათვის“ და შპს „წ. ვ-ისათვის“ გადახდილი საერთო თანხის – 180 361 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრა მხოლოდ შპს „წ. ვ-ს“, ამავდროულად, სასამართლომ აღნიშნული თანხის ამოღება მოაქცია იმ იპოთეკაში, რომელიც, ძირითადი ხელშეკრულების პირობების თანახმად, გაფორმებული იყო შპს „წ. ვ-ის“ მიერ სამშენებლო სამუშაოების ხარისხიანად შესრულების უზრუნველსაყოფად. სასამართლოს აღნიშნული მოსაზრება არასწორია, რადგან 2008 წლის 7 აპრილს, შპს „წ. ვ-ს“, შპს „ზ-სა“ და გ. ს-ეს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება მიწის ნაკვეთის დაჯავშნის (ბეს) შესახებ, რომლის მე-2 პუნქტის თანახმად, კასატორის მიერ ბეს თანხის გადახდის შემთხვევაში, მოპასუხეთა სოლიდარულ ვალდებულებას (როგორც ბეს ხელშეკრულებით, ისე მხარეებს შორის გაფორმებული ძირითადი ხელშეკრულების თანახმად), წარმოადგენდა შპს „ზ-ის“ მიერ საცხოვრებელი სახლების კომპლექსს „წ. ვ-ზე“ მდებარე 1000 კვ.მ №67 მიწის ნაკვეთის კასატორისათვის საკუთრებაში გადაცემა და შპს „წ. ვ-ის“ მიერ აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე, გ.ს-ის ინტერესებისა და ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად, საცხოვრებელი სახლის აშენება. 2008 წლის 28 ივლისს გ.ს-ეს, შპს „ზ-სა“ და შპს „წ. ვ-ს“ შორის გაფორმდა ერთიანი, სამმხრივი მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზე საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ ხელშეკრულება, ხოლო ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად გამოიყენეს იპოთეკით უზრუნველყოფის გარანტია. ხელშეკრულების გაფორმება განაპირობა შპს „ზ-ისა“ და შპს „წ. ვ-ის“ მიერ კასატორის წინაშე ნაკისრი ვალდებულების საგნის განუყოფლობამ, კერძოდ, ძირითადი ხელშეკრულების 1.1 პუნქტის თანახმად, მოპასუხეების ძირითად და სოლიდარულ ვალდებულებას წარმოადგენდა შპს „ზ-ის“ მიერ მისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთის გასხვისება გ. ს-ის სახელზე და შპს „წ. ვ-ის“ მიერ აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე კასატორისათვის საცხოვრებელი სახლის აშენება. ხელშეკრულების 2.1 პუნქტის მიხედვით, ხელშეკრულების საფასური შედგებოდა მიწის ნაკვეთისა და საცხოვრებელი სახლის აშენების ფასისაგან, რომელიც გ. ს-ეს უნდა გადაეხადა შპს „ზ-ისათვის“ და შპს „წ. ვ-ისათვის“. იმავე პუნქტის თანახმად, საფასურის საერთო თანხიდან 221 318 აშშ დოლარიდან, 75 290 აშშ დოლარი წარმოადგენდა მიწის, ხოლო 146 028 აშშ დოლარი – სახლის აშენების ღირებულებას. მხარეებს შორის ძირითადი ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ მასში ორჯერ იქნა შეტანილი ცვლილება და გაფორმდა შესაბამისი ერთიანი, სამმხრივი შეთანხმებები, ცვლილება გამოწვეული იყო გ. ს-ის სურვილით, მოპასუხე შპს „წ. ვ-ის“ მიერ, ხელშეკრულებით შესასრულებელი სამშენებლო სამუშაოებიდან ზოგიერთი მოსაპირკეთებელი სამუშაოების მისივე ძალითა და ხარჯით შესრულების შესახებ. მასალებისა და სამუშაოების ღირებულება აკლდებოდა აღნიშნული ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სახლის მშენებლობის თავდაპირველ ღირებულებას, რაც განიცდიდა შესაბამის კორექციას. 2009 წლის 8 ივლისს გაფორმებული ბოლო ცვლილების შემდეგ, ძირითადი ხელშეკრულების საბოლოო საფასური განისაზღვრა 192 638,30 აშშ დოლარით, საიდანაც 75 290 აშშ დოლარი წარმოადგენდა შპს „ზ-ისათვის“ გადასახდელ მიწის ღირებულებას, ხოლო 117 348.3 აშშ დოლარი – შპს „წ. ვ-ისათვის“ გადასახდელ სახლის აშენების ღირებულებას. გ. ს-ემ 2009 წლის 4 დეკემბრამდე ფაქტიურად გადაიხადა 180 361 აშშ დოლარი. ძირითადი ხელშეკრულების 1.1 პუნქტში მითითებული ხელშეკრულების საგანი განმარტებული იყო ამავე ხელშეკრულების სხვა პუნქტებით, კერძოდ, 3.2 პუნქტის თანახმად, შპს „წ. ვ-ს“ სამშენებლო სამუშაოები უნდა შეესრულებინა სამშენებლო ნებართვისა და დამტკიცებული სამშენებლო პროექტის საფუძველზე, დამტკიცებული ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით, 3.3 პუნქტის თანახმად კი, შპს „წ. ვ-ს“ სამშენებლო სამუშაოები უნდა დაესრულებინა იმავე ხელშეკრულების 2.4 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტში მითითებული თანხის მის ანგარიშზე ჩარიცხვიდან არა უგვიანეს 13 თვის განმავლობაში. აღნიშნული ვადა ამოიწურა 2009 წლის 4 დეკემბერს. ძირითადი ხელშეკრულების 4.11 პუნქტის მიხედვით, შპს „წ. ვ-ი“ ვალდებული იყო, შპს „ზ-ის“ კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობებითა და წესით გ.ს-ისათვის აეშენებინა საცხოვრებელი სახლი, ამავე ხელშეკრულების 4.12 პუნქტის თანახმად, შპს „წ. ვ-ი“ ვალდებული იყო, საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა განეხორციელებინა დამტკიცებული სამშენებლო პროექტის, საქართველოში მოქმედი სამშენებლო ნორმებისა და სტანდარტების შესაბამისად. ძირითადი ხელშეკრულების 4.4.1 პუნქტის შესაბამისად, შპს „ზ-ი“ ვალდებული იყო გ.ს-ისათვის გადაეცა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, ნივთობრივად და უფლებრივად უნაკლო მდგომარეობაში, თავის მხრივ, უძრავი ქონების შინაარსს მკაფიოდ განმარტავდა ამავე ხელშეკრულების 2.8; 4.1.3; 4.3.3 პუნქტები. ძირითადი ხელშეკრულების 4.2.1 პუნქტის შესაბამისად, შპს „ზ-ი“ თავდებობას იღებდა თავის პარტნიორ შპს „წ. ვ-ის“ მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებაზე და იგი, ზემოხსენებული 4.1.1 და 4.1.2 პუნქტებით, შპს „წ. ვ-ისათვის“ დაკისრებული სამშენებლო ვალდებულებების უზრუნველსაყოფად, გ. ს-ის სასარგებლოდ დატვირთავდა ხელშეკრულების 1.2 პუნქტში მითითებულ, მის კუთვნილს 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთს. აღნიშნული იპოთეკა რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში. ხელშეკრულების 4.2.2 პუნქტის თანახმად, გ.ს-ე უფლებამოსილი იყო, მოეთხოვა იპოთეკის რეალიზაცია, თუ შპს „წ. ვ-ი“ არ შეასრულებდა დაკისრებული სამშენებლო ვალდებულებებს. იპოთეკით უზრუნველყოფილი იყო მხოლოდ შპს „წ. ვ-ის“ სამშენებლო ვალდებულებები და არა შპს „ზ-ის“ მიწის საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა, რომ როგორც შპს „წ. ვ-ის“ სამშენებლო, ასევე შპს „ზ-ის“ მიწის საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულებები უზრუნველყოფილი იყო აღნიშნული იპოთეკით. რაც შეეხება იმას, წარმოადგენდნენ თუ არა შპს „წ. ვ-ი“ და შპს „ზ-ი“ სოლიდალურ მოპასუხეებს, სამოქალაქო კოდექსის 46-ე მუხლის შესაბამისად, მათ მონაწილეობა უნდა მიეღოთ, როგორც ბეს, ასევე, ძირითადი ხელშეკრულებით განსაზღვრული მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში. ბუნებრივია, რომ საცხოვრებელი სახლის გარეშე მხოლოდ მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში მიღება, ისევე, როგორც იმ მიწის ნაკვეთზე აშენებული სახლის არსებობა, რომელიც არ იქნებოდა კასატორის საკუთრებაში, არ წარმოადგენდა მის ინტერესს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი მოპასუხეებთან გააფორმებდა არა ერთიან, არამედ, ცალკე ხელშეკრულებებს. გ.ს-ეს არ ჰქონდა უფლება, მოეთხოვა ცალკე მიწის ნაკვეთი, ან ცალკე შენობა-ნაგებობა. ძირითადი ხელშეკრულების პირობებიდან გამომდინარე, ვინაიდან შენობა მყარად დგას მიწის ნაკვეთზე და მათი განცალკავება შეუძლებელია, ვერ მოხდებოდა ცალკე მიწის ან ცალკე შენობის გადაცემა. მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების პირობებიდან და ვალდებულების საგნის განუყოფლობიდან გამომდინარე, აშკარაა, რომ ერთიანი ვალდებულება, რომლის შესრულებაში მონაწილეობდა როგორც შპს „ზ-ი“, ასევე შპს „წ. ვ-ი“ სოლიდარულია, აღნიშნულს ის გარემოებაც ადასტურებს, რომ შპს „წ. ვ-ის“ სამშენებლო სამუშაოების შესრულებაზე თავდებობა და მატერიალური პასუხისმგებლობა მეორე მოპასუხემ იკისრა. სოლიდარული ვალდებულების არსებობაზე მიანიშნებს ძირითადი ხელშეკრულების 4.3.1 პუნქტიც. ძირითადი ხელშეკრულების 6.2 პუნქტის თანახმად, გ.ს-ისათვის საურავისა და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება ჰქონდა ორივე კომპანიას, ხოლო 7.3 პუნქტის შესაბამისად, თუ კასატორის მხრიდან, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საფასურის, როგორც მთლიანის, ასევე ნაწილის გადახდის დაგვიანება გაგრძელდებოდა 15 დღეზე მეტი ვადით, მას შემდეგ, რაც მას შპს „წ. ვ-ისაგან“ ან შპს „ზ-ისაგან“ გამოეგზავნებოდა შეტყობინება გადახდის ვადის დარღვევაზე და ამ დროის განმავლობაში დარღვევა არ იქნებოდა აღმოფხვრილი, ერთ-ერთ კომპანიას უფლება ჰქონდა, როგორც ერთობლივად, ასევე ცალ-ცალკე, ცალმხრივად მოეშალათ ხელშეკრულება. სამოქალაქო კოდექსის 455-ე მუხლის შესაბამისად, მოპასუხეები სოლიდარულად მოქმედებდნენ და, შესაბამისად, სოლიდარულ მხარეებს წარმოადგენენ, რასაც ადასტურებს მათ შორის გაფორმებული 2010 წლის 9 მარტის ექსპერტიზის ხელშეკრულება. რაც შეეხება შპს „ზ-ის“ მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობას, გ.ს-ის მიერ 2010 წლის 12 აგვისტოს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხეებისა და მათი კონტრაქტორი სამშენებლო კომპანიის შპს „ი. ბ-ის“ წინააღმდეგ შეტანილ იქნა სარჩელი, აგრეთვე, 2010 წლის 27 სექტემბრის სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდის შესახებ განცხადებაში მოითხოვდა ხსენებულ კომპანიებთან გაფორმებული ხელშეკრულების გაუქმებას, რაც განპირობებული იყო მოპასუხეების მიერ ბეს, ძირითადი და სარდაფის ხელშეკრულებებითა და მათთან გაფორმებული სხვა ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობით. სარჩელში ასევე მითითებული იყო, რომ ყველა ფინანსური ვალდებულება, რომლის შესრულება ევალებოდა გ.ს-ეს, შესრულდა. აღნიშნულს ადასტურებს ორივე ინსტანციის სასამართლო. სასამართლოს მითითებით, შპს „ზ-ს“ კასატორისათვის მიწის ნაკვეთი საკუთრებაში არ გადაუცია, ვინაიდან მიწის ნაკვეთის გადაცემა უნდა მომხდარიყო სახლის აშენების შემდეგ, რაც, თავის მხრივ, არ განხორციელებულა. აღნიშნული მოსაზრება არასწორია, რადგან არც ბეს და არც ძირითად ხელშეკრულებაში არ არსებობს აღნიშნულის დამადასტურებელი პუნქტი. მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებების შესაბამისად, მიწის ნაკვეთის შეძენისა და სამშენებლო სამუშაოების წარმოებისათვის ჯამურად გადახდილი თანხის – 180 361 აშშ დოლარის მხოლოდ შპს „წ. ვ-ისათვის“ დაკისრება და გადახდის უზრუნველსაყოფად №67 ნაკვეთზე არსებული იპოთეკის გამოყენება დაუშვებელია, რადგან, ბესა და ძირითადი ხელშეკრულების თანახმად, გადახდილი საფასურის დაბრუნების მოთხოვნის ნაწილში, შპს „ზ-ი“ და შპს „წ. ვ-ი“ სოლიდარული მოვალეები არიან. ძირითადი ხელშეკრულების შესაბამისად, იპოთეკით უზრუნველყოფილია მხოლოდ შპს „წ. ვ-ის“ სამშენებლო ვალდებულებები. მოპასუხე ყოველთვის ცდილობდა ძირითადი ხელშეკრულება წარმოედგინა როგორც ცალკეული ხელშეკრულება მიწის ნაკვეთის ნასყიდობისა და ნარდობის სახით, რაც არასწორია, მნიშვნელოვანია ის ფაქტიც, ორმ იპოთეკით უზრუნველყოფილია მხოლოდ ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებები. გაუგებარია, რა კავშირშია ამავე იპოთეკასთან შპს „ზ-ის“ ნასყიდობის ვალდებულება და მის მიერ დასაბრუნებელი მიწის ნაკვეთის ღირებულება, რაც მან კასატორისაგან სრულად მიიღო, ხოლო სანაცვლოდ, მიწის ნაკვეთი არ გადასცემია. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა გ.ს-ის მითითება სამოქალაქო კოდექსის 463-ე და 464-ე მუხლების საფუძველზე, მოპასუხეების სოლიდარულ მოვალეებად მიჩნევასთან დაკავშირებით და არასწორად მიუთითა, რომ 2008 წლის 28 ივლისს გაფორმებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა შერეულ ხელშეკრულებას, რომელიც მოიცავდა ნასყიდობისა და ნარდობის ხელშეკრულებებს, ცალკეულ სუბიექტთა ცალკეულად განსაზღვრული უფლება-მოვალეობებით. საკითხის ამგვარად დაყენების პირობებშიც კი მიღებული გადაწყვეტილებები უსაფუძვლოა, რადგანაც უდავო გარემოებაა ის, რომ იპოთეკით მხოლოდ შპს „წ. ვ-ის“ სამშენებლო ვალდებულებები იყო უზრუნველყოფილი, შესაბამისად, აღნიშნული ვალდებულებების შეუსრულებლობა, ზიანის სახით დაკისრებული თანხის მიწის ღირებულებაში მოქცევა და მისი იპოთეკის საგნის რეალიზაციიდან ამოღების დაშვება ალოგიკურია. სასამართლომ მოშლილად ცნო 2008 წლის 28 ივლისს გაფორმებული ძირითადი ხელშეკრულება, როგორც ნარდობის, ასევე მიწის ნასყიდობის ნაწილში, შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის საფუძველზე, შპს „ზ-მა“ უნდა დააბრუნოს გადახდილი მიწის ღირებულება. დადგენილად უნდა იქნას მიჩნეული შპს „ზ-ის“ მიერ ვალდებულებების დარღვევა და ორივე კომპანიისათვის მიწის ნაკვეთისა და სამშენებლო სამუშაოების საფასურის – 180 361 აშშ დოლარის გადახდის სოლიდარულად დაკისრების ფაქტი, ხოლო იპოთეკა გამოყენებულ უნდა იყოს მხარეთა შორის გაფორმებული ძირითადი ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად, მხოლოდ შპს „წ. ვ-ის“ სამშენებლო ვალდებულების – 105 371 აშშ დოლარის უზრუნველსაყოფად. 2011 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით, გ.ს-ის მიერ მოპასუხეებთან გაფორმებული ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, მიწის ნაკვეთის, სარდაფისა და სახლის კეთილმოწყობასთან დაკავშირებით გაწეული დამატებითი ხარჯების: 24 150.15 ლარის, 4 375 ევროსა და 794 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრა მხოლოდ შპს „წ. ვ-ს“ და არა სოლიდარულად შპს „ზ-ს“, შპს „წ. ვ-სა“ და შპს „ი. ბ-ს“. ამავდროულად, სასამართლომ აღნიშნული თანხის ამოღება მოაქცია იმ იპოთეკაში, რომელიც უზრუნველყოფდა შპს „წ. ვ-ის“ კონკრეტულ ვალდებულებას. აღნიშნული არასწორია, რადგან ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობას ადგილი ჰქონდა არამხოლოდ შპს „წ. ვ-ის“, არამედ, შპს „ზ-ის“ მხრიდანაც, ისინი სოლიდარულად მოქმედებდნენ და სოლიდარულ მოპასუხეებს წარმოადგენენ. შპს „ი. ბ-ს“ კი, ბესა და ძირითადი ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, 2008 წლის 1 სექტემბერს, შპს „ზ-ისა“ და შპს „წ. ვ-ის“ მითითებით, გ.ს-ესა და შპს „ი. ბ-ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება №..., ამ უკანასკნელის მიერ საცხოვრებელი სახლის სარდაფის მშენებლობის წარმოების თაობაზე, რაც წარმოადგენდა ასაშენებელი შენობის ერთიანი სამშენებლო-არქიტექტურული პროექტის განუყუფელ ნაწილს. სარდაფის ხელშეკრულების თანახმად, შპს „ი. ბალდი“ ვალდებული იყო, სამუშაოები ხარისხიანად დაესრულებინა არაუგვიანეს 2009 წლის 1 სექტემბრისა. თუმცა, როგორც დანარჩენმა მოპასუხეებმა, არც ამ უკანასკნელმა შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში. გარდა ვადის დარღვევისა, მშენებლობისას დაირღვა სამშენებლო ნორმების, ასევე დამტკიცებული სამშენებლო პროექტის პირობები. სახლის მშენებლობისას დაშვებული დარღვევების საერთო რაოდენობის დაახლოებით 70% მოდის შპს „ი. ბ-ზე“. აღნიშნულმა დარღვევებმა განაპირობა შენობის ავარიულობა და გამაგრებითი სამუშაოების ჩატარების აუცილებლობა. გ.ს-ის მიერ გაწეული დანახარჯების უმრავლესობა დაკავშირებული იყო, ერთი მხრივ, იმ მიწის ნაკვეთის კეთილმოწყობასთან, რომელიც მას ბესა და ძირითადი ხელშეკრულების შესაბამისად, შპს „ზ-ისაგან“ საკუთრებაში უნდა მიეღო, ხოლო, მეორე მხრივ, იმ სარდაფის კეთილმოწყობასთან დაკავშირებით, რომელიც მისთვის უნდა აეშენებინა შპს „ი. ბ-ს“. სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლის შესაბამისად, ცალსახაა, რომ ზიანის დადგომაში, რომელიც კასატორმა მიიღო, მონაწილეობდა სამი სუბიექტი და არა ერთი, ასევე, აღსანიშნავია, რომ შპს „ი. ბ-ის“ მხრიდან ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობა დადასტურებულია ორივე ინსტანციის სასამართლოს მიერ, შესაბამისად, დაუსაბუთებელია, რატომ არ გაითვალისწინა სასამართლომ მისი ვალდებულება, მონაწილეობა მიეღო ზიანის ანაზღაურებაში, როგორც ძირი სახელშეკრულებო თანხის შპს „წ. ვ-ისათვის“ დაკისრების, ასევე არასახელშეკრულებო მიწის ნაკვეთის, სარდაფისა და სახლის კეთილმოწყობასთან დაკავშირებით, დამატებითი ხარჯის მხოლოდ ერთი კომპანიისათვის დაკისრების გარდა, ამ თანხების ამოღებაც სასამართლომ, აღნიშნული იპოთეკის ფარგლებში მოაქცია, რაც არასწორია, ვალდებულების სოლიდარული ხასიათის გამო. სამოქალაქო კოდექსის 301-ე მუხლისა და ხელშეკრულების 1.1 მუხლის შესაბამისად, შპს „წ. ვ-ისათვის“ დაკისრებული მთლიანი თანხის ამოღება იპოთეკის რეალიზაციის გზით, სამართლებრივად არასწორია, ამით გ. ს-ე იზღუდება, რადგან მხარეთა მიერ ძირითადი ხელშეკრულების გაფორმების მომენტისათვის (2008 წლის 28 ივლისი), აღნიშნული ნორმა სამოქალაქო კოდექსში არ არსებობდა, კასატორს ხელშეკრულების გაფორმებისას არ გამოუხატავს ნება, მის წინაშე შესასრულებელი ვალდებულებები შემოფარგლულიყო მხოლოდ იპოთეკის საგნის რეალიზაციით მიღებული თანხებით, მიუხედავად იმისა, ამონაგები თანხა საკმარისი იქნებოდა თუ არა მოთხოვნის დასაფარად. სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლის შესაბამისად, შპს „წ. ვ-ისათვის“ დაკისრებული თანხის ამოსაღებად არსებული იპოთეკა ნამდვილად არ არის საკმარისი, სასამართლოს ამგვარი გადაწყვეტილება აზარალებს კასატორს. გადაწყვეტილება ასევე არასწორია შპს „წ. ვ-ისათვის“ მის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო, პირგასამტეხლოს სახით სარჩელის შეტანის დღისათვის 9 670.43 აშშ დოლარისა და სარჩელის შეტანიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველდღიურად 38.53 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში რადგანაც შპს „წ. ვ-მა“ დაარღვია სახელშეკრულებო ვალდებულებები, როგორც შეთანხმებული ვადის, ასევე შეთანხმებული ხარისხის ნაწილში. ფაქტია, რომ გ.ს-ის მხრიდან, შპს „წ. ვ-ი“ არაერთხელ იქნა წერილობით გაფრთხილებული ვალდებულების ვადის გადაცილებაზე, რის შემდეგაც ამოწურულ იქნა ვალდებულების შესრულების როგორც ხელშეკრულებით განსაზღვრული, ასევე ყველა დამატებით განსაზღვრული ვადა. მხარეები წერილობით შეთანხმდნენ პირგასამტეხლოზე, რაც, სამოქალაქო კოდექსის თანახმად, პირგასამტეხლოს გადახდის ვალდებულების დაკისრების საფუძველია, ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილების გამო. შპს „წ. ვ-ისათვის” პირგასამტეხლოს დაკისრების უარის თქმის ნაწილში, სასამართლო განმარტავს, რომ თავისი დანიშნულებით, პირგასამტეხლო ემსახურება ვალდებულების შესრულების სტიმულირებას, ვინაიდან მოვალემ იცის, რომ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, მას მოუწევს გარკვეული საზღაურის გადახდა, პირგასამტეხლო ატარებს პრევენციულ და მინიმალური ზიანის ანაზღაურების ფუნქციას. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ძირითადი ხელშეკრულების თანახმად, მხარეებმა პირგასამტეხლოს გადახდის ვალდებულება დაუკავშირეს ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სახელშეკრულებო ურთიერთობის შენარჩუნებას, ხოლო აღნიშნულის გათვალისწინებით, ხელშეკრულებაზე უარის თქმის პირობებში, ძირითადი ხელშეკრულების 6.4 პუნქტით განსაზღვრული მოთხოვნის შესაბამისად, გ.ს-ეს პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება არ გააჩნია. სასამართლოს ამგვარი მსჯელობა ალოგიკურია, რადგანაც სახელშეკრულებო პირობების დამრღვევი მხარე დგება პრივილეგირებულ, ხოლო მხარე, რომელიც სრულად ასრულებს თავის ვალდებულებებს – მძიმე მდგომარეობაში. სასამართლოს განმარტების გაზიარებით გამოდის, რომ პირგასამტეხლო ემსახურება არა ვალდებულების შესრულების სტიმულირებას, არამედ, პირიქით. გარდა ამისა, საკითხის ამგვარი გადაწყვეტა ეწინააღმდეგება სასამართლო პრაქტიკასაც. 2008 წლის 28 ივლისის ძირითადი ხელშეკრულების 7.7 პუნქტის თანახმად, „დამკვეთის“ მხრიდან დასაშვები იყო ხელშეკრულების ცალმხრივად მოშლა, თუ შპს „წ. ვ-ის“ მიერ მშენებლობის ვადა 90 დღეზე მეტით იქნებოდა დაგვიანებული, თუ დაგვიანება არ იქნებოდა გამოწვეული დამკვეთის მიერ ხელშეკრულების საფასურის გადახდის დაგვიანებით, ასეთ შემთხვევაში ხელშეკრულების მოშლა არ ათავისუფლებდა შპს „წ. ვ-ს“ სხვა ზიანის ანაზღაურების მოვალეობისაგან. აღნიშნული ცხადყოფს, რომ გ.ს-ეს შპს „წ. ვ-ის“ მიერ ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ხელშეკრულების მოშლის მოთხოვნასთან ერთად ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებაც გააჩნდა. ბეს ხელშეკრულების თანახმად, ბეს სახით გადახდილი თანხა შევიდოდა მომავალში მხარეებს შორის გასაფორმებელ „მიწის ნაკვეთის ყიდვისა და ზედ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის შესახებ იპოთეკური უზრუნველყოფით“ ხელშეკრულების საფასურში. ბეს ხელშეკრულების მე-2 პუნქტში მკაფიოდ იყო მითითებული, რომ კასატორის მიერ ზემოთ ხსენებული ბეს თანხის გადახდის შემთხვევაში, მოპასუხეთა ვალდებულებას, როგორც თვით ბეს, ასევე მხარეებს შორის შემდგომში გასაფორმებელი ძირითადი ხელშეკრულების თანახმად, წარმოადგენდა: შპს „ზ-ის“ მიერ მიწის ნაკვეთის გ.ს-ისათვის საკუთრებაში გადაცემა, შპს „წ. ვ-ის“ მიერ საცხოვრებელი სახლის აშენება, რაც სასამართლომაც გაიზიარა, ამდენად, ბეს ხელშეკრულება გაფორმდა და კასატორმა ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა გადაიხადა იმ გარიგების უზრუნველსაყოფად, რომლებიც მკაფიოდ იყო განსაზღვრული, როგორც ბეს ხელშეკრულებით, ასევე მხარეებს შორის გაფორმებული ძირითადი ხელშეკრულებით და არა მხოლოდ ამ უკანასკნელის გაფორმების უზრუნველსაყოფად, როგორც ეს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაშია მითითებული. როგორც ბე, ისე ძირითადი ხელშეკრულება, წარმოადგენს მხოლოდ მხარეებს შორის შეთანხმებული პირობებისა და ნაკისრი ვალდებულებების ფორმალიზებას, მხოლოდ ხელშეკრულების დადების ფქტი, არ გულისხმობდა მათ მიერ ამავე ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას. დადგენილია, რომ ძირითადი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება შპს „წ. ვ-ს“ არ შეუსრულებია დროულად და ჯეროვნად, შპს „ზ-მა“ ასევე დაარღვია ვალდებულება, რაც იმით დასტურდება, რომ მას დღესაც არ გადაუცია კასატორისათვის საკუთრებაში მიწის ნაკვეთი. თავის მხრივ, 2008 წლის 7 აპრილს გაფორმებული ბეს ხელშეკრულება დაიდო იმ ვალდებულებების უზრუნველსაყოფად, რომლებიც, ერთი მხრივ, იყო დაფიქსირებული მოცემულ ხელშეკრულებაში, ხოლო, მეორე მხრივ, 2008 წლის 28 ივლისს მხარეებს შორის გაფორმებულ ძირითად ხელშეკრულებაში, რომლის შესაბამისადაც, ნაკისრი ვალდებულებების დარღვევა შეთანხმებულ ვადებში და შეთანხმებული ხარისხობრივი პარამეტრებით საცხოვრებელი სახლის აშენებისა და მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემის ნაწილში. მითითებული გარემოებიდან გამომდინარე, დაირღვა როგორც ძირითადი, ისე ბეს ხელშეკრულება. სამოქალაქო კოდექსის 423-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ორივე ინსტანციის სასამართლო ცდილობს, დაასაბუთოს ბეს ხელშეკრულებით მხოლოდ ძირითადი ხელშეკრულების უზრუნველყოფა, ხოლო ამ უკანასკნელით განსაზღვრული ვალდებულებების იპოთეკით უზრუნველყოფა, რაც არასწორია, რადგანაც კანონი არავის ზღუდავს ვალდებულების უზრუნველყოფის საშუალებების რაოდენობასა და სახეობების არჩევაში, არც ბეს და არც ძირითად ხელშეკრულებაში არ არსებობს პუნქტი, რომელიც დაადასტურებს ძირითადი ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ ბეს ხელშეკრულების შეწყვეტას, ამასთანავე, ძირითადი ხელშეკრულებით იპოთეკით უზრუნველყოფილია სამმხრივ ხელშეკრულებაში მონაწილე მხოლოდ ერთი სუბიექტის – შპს „წ. ვ-ის“ ვალდებულებების შესრულება.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 მარტის განჩინებით გ. ს-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. ს-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ გ. ს-ეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2012 წლის 10 თებერვლის №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 2303,97 ლარიდან და 2012 წლის 6 მარტის №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 3697 ლარიდან ზედმეტად გადახდილი 0,97 ლარი და 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
გ. ს-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორ გ. ს-ეს (პ/№...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01.) სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2012 წლის 10 თებერვლის №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 2303,97 ლარიდან და 2012 წლის 6 მარტის №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 3697 ლარიდან ზედმეტად გადახდილი 0,97 ლარი და 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.