№ას-309-295-2012 26 მარტი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს „ა. მ-ე“ E

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ნარდობის საზღაურის დაკისრება (სარჩელში), პირგასამტეხლოს დაკისრება (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 11 ოქტომბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა შპს „ახალმა მთვარემ“ მოპასუხე სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისათვის ნარდობის საზღაურის დაკისრება 80845.43 ლარის ოდენობით (ტომი 1, ს.ფ. 1-12).

მოგვიანებით, იმავე სასამართლოში შეგებებული სარჩელი წარადგინა სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტომ მოპასუხე შპს „ა. მ-ის“ მიმართ. შეგებებულმა მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრება 8087.3 ლარის ოდენობით (ტომი 1, ს.ფ. 70-79).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 14 აპრილის განჩინებით მოცემული საქმე განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას (ტომი 1, ს.ფ. 169-171)

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 17 აგვისტოს გადაწყვეტილებით შპს „ა. მ-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს დაეკისრა 75199.71 ლარის გადახდა; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ამავე გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს შეგებებული სარჩელი: შპს „ა. მ-ეს“ სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა 404.37 ლარი, დანარჩენ ნაწილში სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს უარი ეთქვა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე; ურთიერთმოთხოვნათა ჩათვლის გზით, საბოლოოდ, სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს შპს „ა. მ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 74795.34 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2008 წლის 18 დეკემბერს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსა (შემსყიდველი) და შპს ,,ა. მ-ეს’’ (მიმწოდებელი) შორის გაფორმდა სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულება ქ.თბილისის №58 საჯარო სკოლის სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესრულების თაობაზე. ხელშეკრულების საერთო ღირებულება განისაზღვრა 80873.04 ლარით, ხოლო სამუშაოების შესრულების ბოლო ვადა – 2008 წლის 30 დეკემბრით;

ხელშეკრულების 4.1 პუნქტის თანახმად, შესყიდვის ობიექტი ან მისი ნაწილი ჩაითვლება მიღებულად მხოლოდ სამუშაოს შესრულების აქტის (ფორმა №2, №3) წარმოდგენის და გაფორმების შემდეგ. 6.6 პუნქტით, სამუშაოს დასრულების თარიღად ითვლება სამუშაოს შესრულების აქტზე ხელმოწერის თარიღი. 6.2 პუნქტით, შემსყიდველი ვალდებული იყო, ანგარიშსწორება განეხორციელებინა ეტაპობრივად, სამუშაოს შესრულების აქტის გაფორმებიდან 15 საბანკო დღის განმავლობაში;

ხელშეკრულების 7.3 პუნქტის მიხედვით, შემსყიდველის მიერ მიმწოდებლისათვის თანხის გადახდა ხორციელდება რეალურად შესრულებული სამუშაოს მიხედვით. თუ შესასრულებელი სამუშაოს რეალური მოცულობა განსხვავდება ხარჯთაღრიცხვაში არსებულისგან, ასეთ შემთხვევაში, შესრულებული სამუშაოს ფასის გამოთვლა მოხდება ერთეულის ფასის მიხედვით ხელშეკრულების ღირებულების ფარგლებში, რეალურად შესრულებული სამუშაოს შესაბამისად. 7.4 პუნქტის მიხედვით კი, ხელშეკრულების ღირებულებითი პარამეტრების შეცვლა ხელშეკრულების მოქმედების მთელი პერიოდის განმავლობაში დაუშვებელია მხარეთა წერილობითი შეთანხმების გარეშე, გარდა სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევებისა;

ხელშეკრულების 10.2 პუნქტით, შემსყიდველი უფლებამოსილია, სამუშაოს შესრულების ვადის გადაცილების შემთხვევაში დააკისროს მიმწოდებელს საურავი ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე შეუსრულებელი სამუშაოს 0.1%-ის ოდენობით, ხოლო 10.3 პუნქტით, ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების არასრულად ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში მიმწოდებელი ჯარიმდება ხელშეკრულების საერთო თანხის 10%-ის ოდენობით;

2008 წლის 30 დეკემბერს შპს ,,ა. მ-ის’’ დირექტორმა წერილით მიმართა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს, რომლითაც აცნობა, რომ სარეაბილიტაციო სამუშაოების ტექნიკური ნაწილი დასრულებული იყო. გათბობის სისტემის შემოწმებისათვის საჭირო იყო სამოცდათორმეტსაათიან რეჟიმში მუშაობა, რისთვისაც სკოლას საკმარისი საწვავი არ გააჩნდა. აღნიშნულის გამო, იგი ითხოვდა ხელშეკრულების შესრულების ვადის გაგრძელებას 2009 წლის 5 იანვრამდე;

2009 წლის 5 იანვარს შპს ,,ა. მ-ის’’ დირექტორმა წერილით მიმართა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს, რომლითაც აცნობა სამუშაოების დასრულების თაობაზე და მოითხოვა შესრულებული სამუშაოების მიღება-ჩაბარება;

შპს ,,ა. მ-ის’’ მიერ წარდგენილ ფორმა №2-სა და №3-ში შესრულებულად ნაჩვენები სამუშაოების საერთო ღირებულება შეადგენს 80845.43 ლარს;

ექსპერტის დასკვნის თანახმად, შპს ,,ა. მ-ის’’ მიერ წარდგენილ ფორმა №2-სა და №3-ში შესრულებულად ნაჩვენები სამუშაოები №58 საჯარო სკოლაში რეალურად არის შესრულებული. ამასთან, შპს ,,ა. მ-ის’’ მიერ წარდგენილ ფორმა №2-სა და №3-ში შესრულებულად ნაჩვენები სამუშაოებიდან რამდენიმე პუნქტი არ იყო გათვალისწინებული მხარეთა მიერ შეთანხმებულ ხარჯთაღრიცხვაში. კერძოდ, ხარჯთაღრიცხვით არ იყო გათვალისწინებული ძაბვის სტაბილიზატორი, ურდული დ-100, ურდული დ-65, პანელური რადიატორი 22X600X900 და პანელური რადიატორი 22X600X1100. რამდენიმე სამუშაოზე მოცულობები იყო განსხვავებული ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული მოცულობისგან, კერძოდ, ზოგიერთ შემთხვევაში იყო გაზრდილი, ხოლო ზოგ შემთხვევაში – შემცირებული;

ექსპერტის დასკვნის მე-7 პუნქტის და ექსპერტის განმარტების მიხედვით, ესპერტმა ვერ დაადგინა №58 საჯარო სკოლაში შპს ,,ა. მ-ის’’ მიერ დამონტაჟებული ძაბვის სტაბილიზატორის საბაზრო ფასი;

2009 წლის 20 მარტს შპს ,,ა. მ-ის’’ დირექტორმა წერილით მიმართა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს (მინისტრის მოადგილეს), რომლითაც აცნობა, რომ 2008 წლის 15 დეკემბრის ხელშეკრულება შესრულებული იყო 2008 წლის 31 დეკემბრისთვის და სთხოვა, უზრუნველეყო სამუშაოების მიღება. ანალოგიური შინაარსის წერილი გაუგზავნა შპს ,,ა. მ-ის’’ დირექტორმა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს (მინისტრს) 2009 წლის 24 აპრილს;

2009 წლის 6 მაისს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის მოადგილემ წერილობით აცნობა შპს ა. მ-ეს’’, ვინაიდან შესრულებული სამუშაოების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია დადგენილ ვადებში არ იყო წარმოდგენილი, სამინისტრო მოკლებული იყო შესაძლებლობას, სამუშაოების ღირებულება აენაზღაურებინა 2009 წლის საბიუჯეტო ასიგნებიდან;

2009 წლის 23 ივნისს შპს ,,ა. მ-ის’’ დირექტორმა წერილით მიმართა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრს, მინისტრის მოადგილეს, საფინანსო განყოფილების უფროსს, ინფრასტრუქტურის განვითარების დეპარტამენტის უფროსს და №58 საჯარო სკოლის დირექტორს. წერილში იგი აღნიშნავდა, რომ გათბობის სისტემის თბურ ეფექტზე გამოცდა ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში ვერ მოხერხდა, რის გამოც დარჩენილი სამუშაოების პირობითად 5%-ის შესრულების ვადის გაგრძელება მათ წერილობით მოითხოვეს 2009 წლის 5 იანვრამდე, ხოლო 5 იანვარს წერილობით აცნობეს სამუშაოების დასრულების შესახებ. შესრულებული სამუშაოების დადასტურება და ღირებულების გადახდა შემსყიდველი მიერ არ მომხდარა. აღნიშნული წერილით შპს ,,ა. მ-ის’’ დირექტორმა მოითხოვა სპეციალური კომისიის გამოყოფა, რომელსაც დაევალებოდა №58 საჯარო სკოლაში დამონტაჟებული მოწყობილობების დემონტაჟისა და შპს ,,ა. მ-ის’’ მფლობელობაში დაბრუნების საკითხის სისრულეში მოყვანა;

საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2009 წლის 29 ოქტომბრის №941 ბრძანებით, სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს დაევალა საქართველოს განათლების და მეცნიერების სამინისტროსა და შპს ,,ა. მ-ეს’’ შორის 2008 წლის 18 დეკემბერს დადებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობების განხორციელება, მათ შორის, შესრულებული სამუშაოების მიღება-ჩაბარებისათვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება;

საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2009 წლის 29 ოქტომბრის №941 ბრძანების შესაბამისად, სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს და შპს ,,ა. მ-ეს’’ შორის გაფორმდა შეთანხმება, რომლითაც ცვლილება შევიდა სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ 2008 წლის 18 დეკემბრის ხელშეკრულებაში, შემსყიდველი – საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო შეიცვალა სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოთი, მასვე საგანმანათლებლო რესურსცენტრის უფროსსა და სკოლის დირექტორთან ერთად დაევალა სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესრულების კონტროლი, ხოლო სამუშაოს შესრულების აქტზე ხელმოწერის უფლებამოსილება მიენიჭა სააგენტოს წარმომადგენელს;

2009 წლის 18 დეკემბერს სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს სამშენებლო სამსახურის მენეჯერებმა №58 საჯარო სკოლის დირექტორის თანდასწრებით დაათვალიერეს გათბობის სისტემის მდგომარეობა, რის შედეგადაც გამოვლინდა, რომ გათბობის სისტემა სრულ წესრიგში იყო. დათვალიერების შედეგების შესახებ შედგა წერილობითი აქტი;

2010 წლის 19 ივლისს შპს ,,ა. მ-ის’’ დირექტორმა წერილით მიმართა სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერი ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს, რომლითაც შესრულებული სამუშაოს მისაღებად და ღირებულების ასანაზღაურებლად დამატებით განუსაზღვრა ვადა 2010 წლის 25 ივლისის ჩათვლით;

2010 წლის 23 ივლისს სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერი ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს დირექტორმა წერილი გაუგზავნა შპს ,,ა. მ-ის’’ დირექტორს, რომლითაც განუმარტა, რომ №58 საჯარო სკოლის სარეაბილიტაციო სამუშაოები განახორციელა ორმა კომპანიამ, ჯერ – შპს ,,მ-მა’’ და შემდეგ – შპს ,,ა. მ-ემ’’. შპს ,,მ-ის’’ საქმიანობასთან დაკავშირებით მიმდინარეობდა გამოძიება, სააგენტოს კი არ გააჩნდა მის მიერ შესრულებული სამუშაოების ამსახველი დოკუმენტაცია; ხოლო, ვინაიდან შპს ,,ა. მ-ის’’ მიერ წარდგენილ ფორმა №2-სა და ფორმა №3-ზე ხელშეკრულებით განსაზღვრული არც ერთი უფლებამოსილი პირის ხელმოწერა არ იყო დაფიქსირებული, ამიტომ შეუძლებელი იყო იმის განსაზღვრა, რომელმა კომპანიამ რა სამუშაოები შეასრულა. წერილში ასევე განმარტებულია, რომ სააგენტო მოკლებულია შესაძლებლობას, სამუშაოების ღირებულება აანაზღაუროს 2010 წლის ბიუჯეტის ფარგლებში;

შპს ,,ა. მ-ის მიერ’’ წარდგენილ ფორმა №2-სა და ფორმა №3-ში შესრულებულად ნაჩვენები სამუშაოების ღირებულება რეალური ღირებულებისგან განსხვავებულია. კერძოდ, მასში მითითებული ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი სამუშაოების ფასი განსხვავდება სამუშაოს დროისათვის არსებული საბაზრო ფასისაგან. პირველი ინსტანციის სასამართლომ გაიზიარა ექსპერტის დასკვნა ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი მასალების საბაზრო ფასის განსაზღვრის ნაწილში; კერძოდ, ექსპერტის დასკვნის დანართში მითითებულია ურდული დ-100-სა და ურდული დ-65-ის ერთეულის ფასები: 86 და 67 ლარი, ნაცვლად ფორმა №2-ში მითითებული 250 და 220 ლარისა; ასევე, პანელური რადიატორის 22X600X900 და პანელური რადიატორის 22X600X1100 ერთეულის ფასები: 92 და 94 ლარი, ნაცვლად ფორმა №2-ში მითითებული 126 და 154 ლარისა. შპს ,,ა. მ-ემ’’ ვერ შესძლო დაედასტურებინა მოცემული დასახელების მასალების ფორმა №2-ში მითითებულ ფასად შეძენის ფაქტი. მის მიერ წარდგენილი საბაჟო დეკლარაცია და ინვოისები სრულად ვერ ასახავდა ზემოთ დასახელებულ მასალებში შპს ,,ა. მ-ეს’’ მიერ გადახდილი საფასურის ოდენობას. ამიტომ, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ფორმა №2-ის მე-17 , მე-18, 41-ე და 42-ე პუნქტებით განსაზღვრული მასალების ერთეულის ფასები იყო, შესაბამისად, 86 ლარი, 67 ლარი, 92 ლარი და 94 ლარი. რაც შეეხებოდა ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი ძაბვის სტაბილიზატორის ერთეულის ფასს, სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის მასალების მიხედვით, მისი დადგენა შეუძლებელი იყო. ექსპერტის დასკვნაში მითითებულია, რომ ვერ დადგინდა სტაბილიზატორის საბაზრო ფასი. მოსარჩელემ ვერ შეძლო წარედგინა მის მიერ დამონტაჟებული ძაბვის სტაბილიზატორის შეძენასა და მონტაჟზე გაწეული ხარჯის დამადასტურებელი მტკიცებულებები. წარდგენილი დეკლარაციები არ მოიცავდა ინფორმაციას სტაბილიზატორის თაობაზე, ხოლო ინვოისით მისი ღირებულება ვერ დგინდებოდა;

მენარდის – შპს ,,ა. მ-ის’’ მიერ სამუშაოები დასრულდა 2009 წლის 5 იანვარს. მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 6.6 პუნქტით, სამუშაოს დასრულების თარიღად ითვლება სამუშაოს შესრულების აქტზე ხელმოწერის თარიღი. მართალია, სამუშაოს შესრულების აქტი არ იყო ხელმოწერილი სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს მიერ, მაგრამ მისი წარმომადგენელი სამუშაოს დასრულების ფაქტს სადავოდ არ ხდიდა. იგი განმარტავდა, რომ სამუშაოები დასრულდა 5 იანვარს და პირგასამტეხლოს დაკისრების თაობაზე შეგებებული სარჩელის მოთხოვნას სწორედ სამუშაოს 5 დღის დაგვიანებით შესრულების გარემოებას უდებს საფუძვლად;

მხარეთა შორის გაფორმებული სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულების თანახმად, შპს ,,ა. მ-ეს’’ ეკისრებოდა არა მხოლოდ საქვაბის, არამედ – გათბობის მთლიანი ქსელის რეაბილიტაცია. ის ფაქტი, რომ ხელშეკრულებაზე თანდართული ხარჯთაღრიცხვით გათბობის სისტემის შემოწმება არ იყო გთვალისწინებული, ვერ იქნებოდა გაგებული ისე, თითქოს, აღნიშნული არ წარმოადგენდა მიმწოდებლის პირდაპირ ვალდებულებას, ვინაიდან, სასამართლოს მოსაზრებით, როგორც ხელშეკრულების ფარგლებში შესასრულებელი სამუშაო, ასევე შესრულებული სამუშაოს ხარისხის შემოწმება, წარმოადგენდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ შესასრულებლად ერთიან სამუშაოს და მიმწოდებლის პირდაპირ ვალდებულებას;

ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ყოველი შესრულება გულისხმობს ვალდებულების არსებობას. შპს ,,ა. მ-ემ“ ვერ შეძლო აღნიშნული პრეზუმფციის საწინააღმდეგოს დამტკიცება. კერძოდ, მან ვერ დაასაბუთა, რატომ მიიჩნია მის მიერ შესასრულებელი სამუშაოს ნაწილად სისტემის გამოცდა და თუ აღნიშნული მის ვალდებულებას არ წარმოადგენდა, რატომ მოითხოვა ვალდებულების შესრულების ვადის გაგრძელება სისტემის თბურ ეფექტზე გამოცდის მიზნით. ამდენად, გათბობის სისტემის გამოცდა შპს ,,ა. მ-ის’’ ვალდებულებას წარმოადგენდა და შესაბამისად, სამუშაოები დასრულდა 2009 წლის 5 იანვარს, ვადაგადაცილებით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილი მოპასუხეს ანიჭებს უფლებას, ცნოს სარჩელი. თავდაპირველი სარჩელის მოპასუხემ – სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტომ, სასამართლოს მთავარ სხდომაზე სარჩელი ცნო 68352.39 ლარის მოთხოვნის ნაწილში. ამდენად, სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 208-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ამ ფარგლებში თავდაპირველი სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო სარჩელის ცნობის საფუძვლით.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. ამავე კოდექსის 317-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, ვალდებულების წარმოშობის ერთ-ერთი საფუძველია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება; 361-ე მუხლის შესაბამისად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას; 629-ე მუხლის მიხედვით, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური.

მოცემულ შეთხვევაში, მხარეთა შორის დადებული სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა შპს ,,ა. მ-ის’’ მიერ ქ.თბილისის №58 საჯარო სკოლის სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესრულება.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი 7888.4 ლარის ღირებულების სამუშაოები არ უნდა ანაზღაურებულიყო.

საქმის მასალებით დადგინდა, რომ შპს ,,ა. მ-ის’’ მიერ შემკვეთისთვის წარდგენილ ფორმა №2-სა და ფორმა №3-ში შესრულებულად ნაჩვენები სამუშაოები №58 საჯარო სკოლაში რეალურად არის შესრულებული. შპს ,,ა. მ-ის’’ მიერ წარდგენილ ფორმა №2-სა და ფორმა №3-ში შესრულებულად ნაჩვენები სამუშაოებიდან რამდენიმე პუნქტი არ იყო გათვალისწინებული მხარეთა მიერ შეთანხმებულ ხარჯთაღრიცხვაში. კერძოდ, ხარჯთაღრიცხვით არ იყო გათვალისწინებული ძაბვის სტაბილიზატორი, ურდული დ-100, ურდული დ-65, პანელური რადიატორი 22X600X900 და პანელური რადიატორი 22X600X1100. რამდენიმე სამუშაოზე მოცულობები იყო განსხვავებული ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული მოცულობისგან, კერძოდ, ზოგიერთ შემთხვევაში იყო გაზრდილი, ხოლო ზოგ შემთხვევებში – შემცირებული.

სასამართლოს განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული სამუშაოები არ იყო ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული, შემკვეთმა იგი მთლიანად მიიღო და უარი არ განუცხადებია ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი სამუშაოების მიღებაზე, სამუშაოების მიღებისას მას სადავო არ გაუხდია არც სამუშაოების მოცულობა და არც ხარჯთაღრიცხვისაგან განსხვავებული სახეობის სამუშაოების შესრულება. ამასთან, მნიშვნელოვანი იყო, რომ მენარდეს არ გადაუჭარბებია ხელშეკრულებით წინასწარ გათვალისწინებული ხარჯთაღრიცხვისთვის.

სამოქალაქო კოდექსის 631-ე მუხლი შემკვეთს შესრულებული სამუშაოს ღირებულების გადახდისაგან ათავისუფლებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მენარდემ მნიშვნელოვნად გადააჭარბა მიახლოებით ხარჯთაღრიცხვას.

საქალაქო სასამართლოს დასკვნით, ხელშეკრულების 7.3 პუნქტიდან გამომდინარე, სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს შპს ,,ა. მ-ისათვის’’ უნდა გადაეხადა საზღაური რეალურად შესრულებული სამუშაოს მიხედვით. ვინაიდან, რამდენიმე სამუშაოს შემთხვევაში, რეალური მოცულობა განსხვავდებოდა ხარჯთაღრიცხვაში არსებულისაგან, სამუშაოს ფასის გამოთვლა უნდა მომხდარიყო ერთეული ფასის მიხედვით, ხელშეკრულების ღირებულების ფარგლებში, რეალურად შესრულებული სამუშაოს შესაბამისად.

სასამართლოს განმარტებით, ხელშეკრულების 7.3. პუნქტი არეგულირებს სწორედ განსახილველ შემთხვევას, ვინაიდან მიმწოდებელს სახელშეკრულებო ღირებულებისთვის არ გადაუჭარბებია და მის მიერ შესრულებული სამუშაოების ღირებულება თავსდება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ოდენობაში. ამდენად, სასამართლოს შეფასებით, უნდა ანაზღაურებულიყო რეალურად შესრულებული სამუშაო. რაც შეეხებოდა ხელშეკრულების 7.4 პუნქტს, რომელიც მხარეთა წერილობით შეთანხმებას ითხოვდა ხელშეკრულების ღირებულებითი პარამეტრების თაობაზე, სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნული პუნქტი ეხება გადახვევას იმ ღირებულებიდან, რომელიც ხელშეკრულებით არის გათვალისწინებული. ხელშეკრულების ღირებულებითი პარამეტრები მოიცავს მთლიანად გათბობის რეაბილიტაციის ღირებულებას – 80873.04 ლარს. ასევე, თითოეული სამუშაოსთვის შეთანხმებულ ფასს სამუშაოს ერთეულის მიხედვით. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მიმწოდებელს არც ხელშეკრულების ღირებულებისთვის გადაუჭარბებია და არც ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული სამუშაოების ფასები შეუცვლია. ზოგიერთ შემთხვევაში მან შეცვალა მხოლოდ მათი მოცულობა. შესაბამისად, არც სამოქალაქო კოდექსის ნორმები ნარდობის ხელშეკრულების შესახებ და არც მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების 7.3 პუნქტი, არ მოითხოვდა წერილობით ფორმას ხელშეკრულებით გათვალისწინებულისგან განსხვავებული მოცულობით სამუშაოების შესრულების შემთხვევაში, თუ ეს არ იწვევდა ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული თანხის გადამეტებას.

სამოქალაქო კოდექსის 649-ე მუხლი განსაზღვრავს შემკვეთის ვალდებულებას, მიიღოს შესრულებული სამუშაო, თუ ხელშეკრულების თანახმად ან შესრულებული სამუშაოს ხასიათიდან გამომდინარე, საჭიროა მისი გადაცემა. მიღებისთანავე შემკვეთი ვალდებულია გადაიხადოს საზღაური. სამუშაო მიღებულად ჩაითვლება, თუ შემკვეთი არ მიიღებს შესრულებულ სამუშაოს მენარდის მიერ დადგენილ ვადაში.

საქმის მასალებიდან ირკვეოდა, რომ სამუშაოები დასრულდა 2009 წლის 5 იანვარს. შესაბამისად, შემკვეთს წარმოეშვა ვალდებულება, მიეღო სამუშაო და გადაეხადა საზღაური.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს წარმომადგენელმა ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული მოცულობის სამუშაოების ნაწილში ცნო სარჩელის მოთხოვნა და სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ შემსყიდველმა მიიღო შესრულებული სამუშაოები. რაც შეეხებოდა ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელ სამუშაოებს, საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ სამუშაოს მიღებისას შემსყიდველს არ გამოუთქვამს პრეტენზია აღნიშნულის თაობაზე. შპს ,,ა. მ-ის’’ დირექტორმა კონტრაგენტს რამდენჯერმე გაუგზავნა წერილობითი მოთხოვნა სამუშაოების მიღებისა და თანხის ანაზღაურების თაობაზე. 2009 წლის 6 მაისს მან მიიღო წერილობითი პასუხი, სადაც განმარტებული იყო, რომ ვინაიდან შპს ,,ახალმა მთვარემ’’ შესრულებული სამუშაოების შესახებ დოკუმენტაცია გვიან გაუგზავნა სამინისტროს, სამუშაოების ღირებულება ვერ ანაზღაურდებოდა 2009 წლის საბიუჯეტო ასიგნებიდან. 2009 წლის 23 ივნისის წერილით შპს ,,ა. მ-ის’’ დირექტორმა შემსყიდველისგან ითხოვა, რომ გამოყოფილიყო სპეციალური კომისია, რომელსაც დაევალებოდა №58 საჯარო სკოლაში დამონტაჟებული მოწყობილობების დემონტაჟი და შპს ,,ა. მ-ის’’ მფლობელობაში დაბრუნება. აღნიშნული მოთხოვნის თაობაზე მას პასუხი არ მიუღია.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ თუ შემსყიდველი სადავოდ ხდიდა ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი სამუშაოების შესრულების აუცილებლობას, მას შეეძლო, აღნიშნული სამუშაოები არ მიეღო. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2009 წლის 29 ოქტომბრის №941 ბრძანებით სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს დაევალა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსა და შპს ,,ა. მ-ეს’’ შორის 2008 წლის 18 დეკემბერს დადებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობების განხორციელება, მათ შორის, შესრულებული სამუშაოების მიღება-ჩაბარებისათვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება. ამის შემდეგ, 2009 წლის 18 დეკემბერს სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს სამშენებლო სამსახურის მენეჯერებმა, №58 საჯარო სკოლის დირექტორის თანდასწრებით, დაათვალიერეს გათბობის სისტემის მდგომარეობა, რის შედეგადაც გამოვლინდა, რომ გათბობის სისტემა სრულ წესრიგში იყო. დათვალიერების შედეგების შესახებ შედგა წერილობითი აქტი. დათვალიერების შემდეგაც შემსყიდველს სადავოდ არ გაუხდია ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი სამუშაოები. ამასთან, 2010 წლის 19 ივლისს შპს ,,ა. მ-ის’’ დირექტორმა წერილით მიმართა სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს, რომლითაც შესრულებული სამუშაოს მისაღებად და ღირებულების ასანაზღაურებლად დამატებით განუსაზღვრა ვადა 2010 წლის 25 ივლისის ჩათვლით. მოპასუხის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული სამუშაოები მიღებულად უნდა ჩათვლილიყოს სწორედ ამ დამატებითი ვადის გასვლის შემდეგ, თუმცა ვერ დაასაბუთა, რატომ არ უნდა ჩათვლილიყო მიღებულად ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი სამუშაოები. აღნიშნულის თაობაზე პრეტენზია არც 19 ივლისის წერილის შემდეგ გამოთქმულა. სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს სადავოდ არ გაუხდია სარეაბილიტაციო სამუშაოების ხარისხი.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შემსყიდველმა მიიღო ხარჯთაღრიცხვით წინასწარ გაუთვალისწინებელი სამუშაოც და იგი ვალდებული იყო, აენაზღაურებინა მათი ღირებულება.

ანაზღაურების ოდენობასთან დაკავშირებით საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ იმ სახის სამუშაოების ნაწილში, რომლებიც ხარჯთაღრიცხვით იყო გათვალისწინებული და მხოლოდ მოცულობა შეიცვალა, ხელშეკრულების 7.3 პუნქტის თანახმად, ღირებულება უნდა ანაზღაურებულიყო ერთეულის ფასის მიხედვით, რომელიც ხარჯთაღრიცხვით იყო შეთანხმებული, რეალურად შესრულებულ ოდენობაზე გაანგარიშებით. ის სამუშაოები, რომლებიც საერთოდ არ იყო გათვალისწინებული ხარჯთაღრიცხვით (ურდული დ-100, ურდული დ-65, პანელური რადიატორი 22X600X900 და პანელური რადიატორი 22X600X1100), უნდა ანაზღაურებულიყო საბაზრო ფასის მიხედვით, რომელიც დადგენილი იყო ექსპერტის დასკვნით. რაც შეეხებოდა ძაბვის სტაბილიზატორს, რომლის ფასიც ვერ დადგინდა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნით, მისი ღირებულების ანაზღაურების ნაწილში თავდაპირველი სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო, ვინაიდან დაუდგენელი იყო მისი ოდენობა.

სასამართლომ არ გაიზიარა შპს ,,ა. მ-ის’’ მოსაზრება, რომ მის მიერ რეალურად შესრულებული სამუშაოების ღირებულება შეადგენდა 80845.43 ლარს. ასევე, უსაფუძვლოდ მიიჩნია სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს მითითება, რომ ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი სამუშაოების რეალური ღირებულება 4604.64 ლარით ნაკლები იყო ფორმა №2-ში მითითებულ ოდენობაზე. ექსპერტის დასკვნაში მითითებულია, რომ სამუშაოების შესრულების აქტში _ ფორმა №2-ში ასახული სამუშაოების ღირებულება შეადგენს 76240.79 ლარს, ნაცვლად 80845.43 ლარისა. სხვაობა შეადგენს 4604.64 ლარს. კორექტირება განხორციელდა ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი მასალების ფასებზე და სამუშაოთა შესრულების აქტში ასახულ ნორმატიულ დანარიცხებზე. ამასთან, ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელ ერთ-ერთ მასალაზე, კერძოდ, ძაბვის სტაბილიზატორზე, ფასის კორექცია არ განხორციელდა, რადგან ვერ დადგინდა მისი საბაზრო ფასი.

საქალაქო სასამართლომ სრულად გაზიარა ექსპერტის დასკვნა ფასების კორექციის ნაწილში. ნორმატიულ დანარიცხებთან დაკავშირებით საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ საქმისათვის მნიშვნელოვანი იყო, რამდენად შეესაბამებოდა შესრულებული სამუშაოების აქტით გათვალისწინებული ღირებულება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სამუშაოების საერთო ღირებულებას და რეალურად რა ღირებულების სამუშაოები შეასრულა მიმწოდებელმა. ხელშეკრულების ღირებულებითი პარამეტრები განისაზღვრა თანდართული ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით. ხარჯთაღრიცხვა შედგენილი იყო მხარეთა შეთანხმებით. მასში მოცემული იყო სამუშაოების ჩამონათვალი და ფასები, რასაც ემატებოდა ნორმატიული დანარიცხები (ზედნადები ხარჯები, გეგმიური დაგროვება და დღგ). ხარჯთაღრიცხვაში გაანგარიშებულ იქნა ყველა სამუშაოს ფასების ჯამი და შემდეგ მასზე დაირიცხა ნორმატიული დანარიცხები, რის შედეგადაც გამოყვანილ იქნა სამუშაოების საერთო ღირებულება. მსგავსი წესით იყო დარიცხული ნორმატიული დანარიცხები, ასევე, შპს ,,ა. მ-ის’’ მიერ შედგენილ ფორმა №2-ში, რაც საქმის ზეპირი მოსმენის დროს ექსპერტის განმარტებითაც დასტურდებოდა, ხოლო ექსპერტის დასკვნაში დანარიცხები კორექტირებული იყო, ვინაიდან ექსპერტს გამოყენებული ჰქონდა დარიცხვის სხვა მეთოდი. კერძოდ, ოთხი დასახელების ძვირადღირებულ მასალაზე სხვა წესით ჰქონდა დაანგარიშებული ნორმატიული დანარიცხები. ამ მასალებზე განსხვავებული წესით ჰქონდა დარიცხული ზედნადები ხარჯები და მოგება, რამაც, ექსპერტის დასკვნის მიხედვით, ფასების კორექციასთან ერთად, გამოიწვია საერთო ღირებულების შემცირება.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უპირატესი მნიშვნელობა უნდა მინიჭებოდა მხარეთა შეთანხმებით (ხელშეკრულების პირობა) დადგენილ დარიცხვის მეთოდს, რომლის გამოყენებითაც განისაზღვრა სამუშაოების ღირებულება. შესაბამისად, საქმის განმხილველი სასამართლოს დასკვნით, შესრულებული სამუშაოების ღირებულების გამოანგარიშება უნდა მომხდარიყო ექსპერტის დასკვნით კორექტირებული ფასების მიხედვით, მაგრამ ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული დარიცხვის მეთოდის გამოყენებით. კერძოდ, ექსპერტის დასკვნის დანართში, I თავში ცალკე გამოყოფილი ძვირადღირებული მასალებისა და ხელფასების ჯამურ ღირებულებას – 14776.50 ლარს, უნდა გამოკლებოდა ძაბვის სტაბილიზატორის ჯამური ღირებულება 2066.50 ლარი, რაც შეადგენდა 12710 ლარს. ამას უნდა დამატებოდა მეორე თავში ასახული მასალებისა და ხელფასების ჯამი 36993.43 ლარი, რაც შეადგენდა 49703.43 ლარს. შემდეგ დაემატებოდა 5% სატრანსპორტო ხარჯები მასალებიდან 1116.8 ლარი, რაც ჯამში შეადგენდა 50820.23 ლარს. აღნიშნულ თანხას უნდა დამატებოდა 14% ზედნადები ხარჯები, რაც ჯამში შეადგენდა 57935.06 ლარს. ამას უნდა დამატებოდა კიდევ 10% გეგმიური დაგროვება, ხოლო მიღებულ რიცხვს _ 18% დღგ, რაც საერთო ჯამში შეადგენდა 75199.71 ლარს.

ამდენად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის (შეგებებულ სარჩელში მოპასუხის) მიერ შესრულებული სამუშაოების საერთო ღირებულება შეადგენდა 75199.71 ლარს.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 416-418-ე მუხლებზე, რომელთა მიხედვით, პირგასამტეხლო წარმოადგენს ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალებას.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ მხარეთა წერილობითი შეთანხმებით დგინდება ფულადი თანხა, რომელიც მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი შესრულებისთვის. აღნიშნულის გათალისწინებით, შეგებებული სარჩელი პირგასამტეხლოს დაკისრების თაობაზე უნდა დაკმაყოფილებულიყო მხოლოდ 404.37 ლარის ნაწილში. სასამართლომ უსაფუძვლოდ და დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოთხოვნის ოდენობა, კერძოდ, ხელშეკრულების ღირებულების 10%-ის ოდენობით _ 8087.3 ლარის ოდენობით პირგასამტეხლოს დაკისრება, ვინაიდან, როგორც შეგებებული სარჩელის ავტორმა განმარტა, იგი ითხოვდა პირგასამტეხლოს დაკისრებას ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულებისთვის, არაჯეროვან შესრულებაში კი მოიაზრებდა ვადის გადაცილებით შესრულებას. შესრულების სხვა ხარვეზზე მას არ მიუთითებია.

სასამართლოს განმარტებით, მხარეებმა ვალდებულების ვადაგადაცილებით შესრულებისთვის, ხელშეკრულების 10.2 პუნქტით გაითვალისწინეს პირგასამტეხლოს სპეციალური განაკვეთი _ ხელშეკრულების ღირებულების 0.1% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. შეგებებული სარჩელის ავტორის მითითებით, მიმწოდებელმა 5 დღის გადაცილებით შეასრულა სამუშაო. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირგასამტეხლოს ოდენობა უნდა განსაზღვრულიყო ხელშეკრულების ღირებულების 0.1%-ით 5 დღეზე გაანგარიშებით, რაც შეადგენდა 404.37 ლარს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 189-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა მიმართული უნდა იყოს პირვანდელი მოთხოვნის ჩასათვლელად. ანუ, როგორც თავდაპირველი, ისე შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, შესაძლებელია ძირითადი სასარჩელო მოთხოვნის ჩათვლა, ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვა.

ვინაიდან დაკმაყოფილდა როგორც ძირითადი, ისე შეგებებული სარჩელი და ორივე მათგანის დავის საგანს წარმოადგენდა ფულადი თანხის დაკისრება, ამასთან, ორივე მოთხოვნა დრომოსული იყო, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოთხოვნები უნდა გაქვითულიყო. აღნიშნული დასკვნის გამოტანისას საქალაქო სასამართლომ მხედველობაში მიიღო სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის დანაწესი, რომლის მიხედვით, ორ პირს შორის არსებული ურთიერთმოთხოვნა შეიძლება გაქვითვით შეწყდეს, თუ დამდგარია ამ მოთხოვნათა შესრულების ვადა. 444-ე მუხლის მიხედვით, თუ გასაქვითი მოთხოვნები მთლიანად ვერ ფარავენ ერთმანეთს, იქვითება მხოლოდ ის, რომლის მოცულობაც ნაკლებია მეორე მოთხოვნის მოცულობაზე. განსახილველ შემთხვევაში, შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა მოცულობით ნაკლები იყო თავდაპირველი სარჩელის მოთხოვნაზე (ტომი 1, ს.ფ. 222-234).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებულ, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტომ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შპს „ა. მ-ის“ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ასევე, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება (ტომი 1, ს.ფ. 240-251).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 იანვრის განჩინებით სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 17 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოება შპს ,,ა. მ-ის’’ მიერ შესრულებული ხარჯთაღრიცხვით წინასწარ გაუთვალისწინებელი სამუშაოს შემსყიდველის მიერ მიღებასთან დაკავშირებით იმაზე მითითებით, რომ საქმეში წარდგენილ მიღება-ჩაბარების აქტზე ხელს არ აწერდა არათუ შემსყიდველის მხრიდან უფლებამოსილი პირები, არამედ თავად შპს ,,ა. მ-ის’’ დირექტორი, რაც ერთგვარ დადასტურებას წარმოადგენდა იმისა, რომ იმთავითვე სადავო იყო შპს ,,ა. მ-ის’’ მიერ შესრულებული სამუშაოები და მისი მოცულობა.

აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები, დასკვნები და მიუთითა, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2009 წლის 29 ოქტომბრის №941 ბრძანებით, სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს დაევალა საქართველოს განათლების და მეცნიერების სამინისტროსა და შპს ,,ა. მ-ეს’’ შორის 2008 წლის 18 დეკემბერს დადებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობების, მათ შორის, შესრულებული სამუშაოების მიღება-ჩაბარებისათვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება. ამასთან, ქ.თბილისის №58 საჯარო სკოლის გათბობის სისტემის მდგომარეობის დათვალიერების აქტით დგინდება, რომ 2009 წლის 18 დეკემბერს სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს სამშენებლო სამსახურის მენეჯერებმა, №58 საჯარო სკოლის დირექტორის თანდასწრებით, დაათვალიერეს გათბობის სისტემის მდგომარეობა და შეადგინეს წერილობითი აქტი იმის შესახებ, რომ გათბობის სისტემა იყო სრულ წესრიგში. გარდა ამისა, როგორც საქმის მასალებით დგინდებოდა, არც დათვალიერების შემდეგ გაუხდია სადავოდ შემსყიდველს ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი სამუშაოები.

2010 წლის 19 ივლისს შპს ,,ა. მ-ის’’ დირექტორმა წერილით მიმართა სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს, რომლითაც შესრულებული სამუშაოს მისაღებად და ღირებულების ასანაზღაურებლად დამატებით განუსაზღვრა ვადა 2010 წლის 25 ივლისის ჩათვლით. მოპასუხის წარმომადგენელმა მიიჩნია, რომ ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული სამუშაოები მიღებულად უნდა ჩათვლილიყო სწორედ ამ დამატებითი ვადის გასვლის შემდეგ, თუმცა ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ არ უნდა ჩათვლილიყო მიღებულად ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი სამუშაოები. აღნიშნულის თაობაზე პრეტენზია არც 19 ივლისის წერილის შემდეგ გამოთქმულა. სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს სადავოდ არ გაუხდია სარეაბილიტაციო სამუშაოების ხარისხი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას იმასთან დაკავშირებით, რომ შემსყიდველმა მიიღო როგორც ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული, ასევე, _ ხარჯთაღრიცხვით წინასწარ გაუთვალისწინებელი სამუშაოც.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლო გაცდა რა სასარჩელო (შეგებებული სარჩელის) მოთხოვნას, სამართლებრივ საფუძვლად გამოიყენა არა სარჩელით მითითებული ხელშეკრულების 10.3 პუნქტი, არამედ _ 10.2 პუნქტი, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ხელშეკრულების 10.2 პუნქტის მიხედვით, შემსყიდველი უფლებამოსილია, სამუშაოს შესრულების ვადის გადაცილების შემთხვევაში, დააკისროს მიმწოდებელს საურავი ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე შეუსრულებელი სამუშაოს 0.1%-ის ოდენობით, ხოლო 10.3 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების არასრულად ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში მიმწოდებელი ჯარიმდება ხელშეკრულების საერთო თანხის 10%-ის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ხელშეკრულების სრულად და ჯეროვანად შესრულება გულისხმობს მის შესრულებას ხელშეკრულებითვე გათვალისწინებული პირობებით. შესაბამისად, თუ ხელშეკრულების შესრულება არ შეესაბამება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ პირობებს, აღნიშნული ჩაითვლება ხელშეკრულების არასრულად, არაჯეროვან შესრულებად. მოცემულ შემთხვევაში, სახეზე იყო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების სრულად შესრულება ვადის გადაცილებით, კერძოდ, შეგებებული სარჩელის ავტორის განმარტებით, მიმწოდებელმა ხუთი დღის ვადით გადაცილებით შეასრულა სამუშაო. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ გაითვალისწინა დავის არსი, მიმწოდებლის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების სრულად შესრულება, ვადაგადაცილების უმნიშვნელობა, მისი სამართლებრივი შედეგები და პირგასამტეხლოს ოდენობად ხუთ დღეზე გაანგარიშებით, ხელშეკრულების ღირებულების 0.1%–ის მიხედვით, განსაზღვრა 404.37 ლარით.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 178-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტი ავალდებულებს მოსარჩელეს, სარჩელში მიუთითოს იმ სამართლებრივ საფუძვლებზე, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებს, თუმცა ასეთის მიუთითებლობა ან ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი სამართლებრივი შეფასება, არ შეიძლება იყოს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი. მხარის მიერ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების კონკრეტულ მატერიალურ-სამართლებრივ ნორმასთან შესაბამისობის დადგენა სასამართლოს უფლებაცაა და ვალდებულებაც.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასამართლო არ იყო შეზღუდული სხვა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარე დაეკმაყოფილებინა მოსარჩელის (შეგებებული სარჩელის ავტორის) ზემომითითებული მოთხოვნა (ტომი 2, ს.ფ. 26-44).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტომ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის მოსაზრებით, მართალია, სააპელაციო სასამართლომ სწორად გაიზიარა და დადასტურებულად ჩათვალა, რომ გათბობის სისტემის სარეაბილიტაციო სამუშაოები სსიპ თბილისის №58-ე საჯარო სკოლაში შპს „ა. მ-ის“ მიერ შესრულდა ვადაგადაცილებით, მაგრამ სასამართლო გაცდა სარჩელის მოთხოვნის ფარგლებს. კერძოდ, სასამართლომ სამართლებრივ საფუძვლად გამოიყენა არა სარჩელში მითითებული ხელშეკრულების 10.3 პუნქტი, არამედ 10.2 პუნქტი, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნა. ამასთან, სასამართლომ ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ არ მიიჩნია ნაკისრი ვალდებულების ვადის გადაცილებით შესრულება არაჯეროვან შესრულებად;

კასატორი მიიჩნევს, რომ არაჯეროვანი შესრულება მოიცავს ვადის გადაცილებით ვალდებულების შესრულებას. ის, რომ შპს „ა, მ-ემ“ ხელშეკრულებით აიღო ვალდებულება, 2008 წლის 30 დეკემბრამდე დაესრულებინა სსიპ თბილისის 58-ე საჯარო სკოლის გათბობის სისტემის სარეაბილიტაციო სამუშაოები, ხოლო 30 დეკემბრის ნაცვლად დაასრულა 2009 წლის 5 იანვარს, ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობაცაა და არაჯეროვანი შესრულებაც, რადგან დაირღვა ხელშეკრულებით განსაზღვრული მიწოდების ვადა;

კასატორი არასწორად მიიჩნევს სასამართლოს მიერ სააგენტოსათვის ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი სამუშაოების ანაზღაურების დაკისრებას, ვინაიდან ხელშეკრულების 7.3 პუნქტის შესაბამისად, „შემსყიდველის“ მიერ „მიმწოდებლისათვის“ თანხის გადახდა ხორციელდება რეალურად შესრულებული სამუშაოს მიხედვით. თუ შესასრულებელი სამუშაოს რეალური მოცულობა განსხვავდება ხარჯთაღრიცხვაში არსებულისაგან, ასეთ შემთხვევაში შესასრულებელი სამუშაოს ფასის გამოთვლა მოხდება ერთეულის ფასის მიხედვით, ხელშეკრულების ღირებულების ფარგლებში, რელურად შესრულებული სამუშაოს შესაბამისად. კასატორის მოსაზრებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად განმარტეს აღნიშნული პუნქტის მოთხოვნა. კერძოდ, ხელშეკრულბის 7.3 პუნქტში საუბარია შესრულებული სამუშაოს მოცულობის ზრდაზე და არა ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელ, ახალ, სრულიად სხვა სამუშაოს შესრულებაზე. ხელშეკრულების 7.3 პუნქტი მოცულობის ზრდაზე რომ მიუთითებს, ამას სასამართლოც იზიარებს გადაწყვეტილების მე-7 გვერდზე, სადაც დაკონკრეტებულია ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი სამუშოები და მოცულობით განსხვავებული სამუშაოები, თუმცა ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი სამუშოების ანაზღაურებას სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს ხელშეკრულების 7.3 პუნქტის შესაბამისად;

კასატორი სადავოდ ხდის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოცემულ შემთხვევაში შემკვეთმა მიიღო როგორც ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებელი, ისე ხარჯთაღრიცხვით გაუთვალისწინებელი შესრულებული სამუშაოები. იგი აღნიშნავს, რომ არც განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს და არც სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს, შპს „ა. მ-ისაგან“ არ მიუღიათ ეს სამუშაოები. ხელშეკრულების მე-4 პუნქტი განსაზღვრავს შესრულებული სამუშაოს მიღება-ჩაბარების წესს. ხელშეკრულების 4.1 პუნქტის შესაბამისად, შესყიდვის ობიექტი ან მისი ნაწილი ჩაითვლება მიღებულად მხოლოდ სამუშაოს შესრულების აქტის (ფორმა №2, ფორმა №3) წარმოდგენის და გაფორმების შემდეგ. საქმეზე წარდგენილი მიღება-ჩაბარების აქტი ხელმოუწერელია არათუ შემსყიდველის უფლებამოსილი პირები, არამედ თავად შპს „ა. მ-ის“ დირექტორის მიერ. კასატორის მოსაზრებით, ეს ერთგვარი დადასტურებაა იმისა, რომ იმთავითვე სადავო იყო შპს „ა. მ-ის“ მიერ შესრულებული სამუშაო და მისი მოცულობა. შემსყიდველის მხრიდან სამუშაოების მიღებულად ჩათვლის დამადასტურებლად სასამართლო მიიჩნევს სააგენტოს თანამშრომლების მიერ 2009 წლის 18 დეკემბერს შედგენილ დათვალიერების აქტს, რაც არასწორია. აღნიშნული აქტი წარმოადგენს დათვალიერების დროს, ანუ 2009 წლის 18 დეკემბრისათვის გათბობის სისტემის მდგომარეობის ამსახველ დოკუმენტს და არა შპს „ა. მ-ის“ მიერ შესრულებული სამუშაოების ხარჯთაღრიცხვასთან შესაბამისობის ამსახველ დოკუმენტს. ის გარემოება, რომ შემსყიდველ ორგანიზაციას სამუშაოები არ მიუღია, დადასტურებულია სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს 2010 წლის 23 ივლისის №05-03/704 წერილით შპს „ა. მ-ისადმი“, რომელშიც აღნიშნულია, რომ სსიპ №58 საჯარო სკოლაში გათბობის სისტემის სარეაბილიტაციო სამუშაოები განახორციელა ორმა კომპანიამ – თავდაპირველად შპს „მ-მა“, ხოლო შემდეგ „ა. მ-მ“. რამდენადაც წარდგენილ ფორმა №2-სა და ფორმა №3-ზე ხელშეკრულებით განსაზღვრული არც ერთი უფლებამოსილი პირის ხელმოწერა არ ფიქსირდება, შეუძლებელია იმის გარკვევა, თუ რომელმაც კომპანიამ რა სახის სამუშაოები შეასრულა (ტომი 2, ს.ფ. 47-55).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.