№ას-33-33-2012 15 მარტი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ. კ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე – ა. ტ-ი, ლ. ა-ი
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 ნოემბრის განჩინება
საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის
დავის საგანი – ჩუქებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
მ. კ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოელგიას მოპასუხეების: ა. ტ-ისა და ლ. ა-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა მას და მოპასუხე ლ. ა-ს შორის 2008 წლის 9 დეკემბერს დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა იმ საფუძვლით, რომ ჩუქების ხელშეკრულებაზე მას, როგორც გამჩუქებელს ხელი არ მოუწერია და, შესაბამისად, არ გამოუხატავს ჩუქების ხელშეკრულების დადების ნება.
მოსარჩელე მ. კ-მა ასევე მოითხოვა ა. ტ-სა და ლ. ა-ს შორის 2008 წლის 26 დეკემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა იმ საფუძვლით, რომ ა. ტ-მა იცოდა ჩუქების ხელშეკრულების სადავოობის (ბათილობის) შესახებ და, ამასთან, მას რეალურად არ შეუძენია სადავო ქონება, დღემდე ლ. ა-ი ცხოვრობს სადავო სახლში, ამასთან ა. ტ-ს არ დაუთვალიერებია შესაძენი ქონება და არც თანხა გადაუხდია.
მოპასუხე ლ. ა-მა დაადასტურა ის გარემოება, რომ ჩუქების ხელშეკრულებაზე ხელმოწერა მ. კ-ს არ ეკუთვნოდა.
მოპასუხე ა. ტ-მა სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ არ იცოდა, თუ რა ვითარებაში დაიდო ჩუქების ხელშეკრულება, სურდა ბინის შეძენა და შეუთანხმდა ამის თაობაზე გამყიდველს, ლ. ა-ს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით მ. კ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 2008 წლის 9 დეკემბერს მ. კ-სა და ლ. ა-ს შორის უძრავ ქონებაზე დადებული ჩუქების ხელშეკრულება; მ. კ-ის სარჩელი ა. ტ-სა და ლ. ა-ს შორის 2008 წლის 26 დეკემბერს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. კ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და აღნიშნულ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 ნოემბრის განჩინებით მ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
თბილისში, გ-ის ქუჩა №13-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის მესაკუთრეს წარმოადგენდა მ. კ-ი. 2008 წლის 15 დეკემბერს თბილისში, გ-ის ქუჩა №13-ში მდებარე სახლი საჯარო რეესტრში ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე დარეგისტრირდა ლ. ა-ის სახელზე. მოსარჩელე მ. კ-ი არის მოპასუხე ლ. ა-ის დედა.
2008 წლის 22 დეკემბერს საჯარო რეესტრში დარეგისტრიდა იპოთეკა ლ. ა-ის ქონებაზე, ნ. გ-სა და ლ. ა-ს შორის 2008 წლის 18 დეკემბერს დადებული იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც გაუქმდა 2008 წლის 26 დეკემბერს ნ. გ-ის მიერ იპოთეკაზე უარის თქმის საფუძვლით. 2008 წლის 26 დეკემბერს გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება ლ. ა-სა და ა. ტ-ს შორის. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე, ა. ტ-მა თბილისში, გ-ის ქუჩა №13-ში მდებარე სახლი საჯარო რეესტრში 2008 წლის 29 დეკემბერს დაირეგისტრირა თავის სახელზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება მ. კ-სა და ლ. ა-ს შორის 2008 წლის 09 დეკემებრს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში.
სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელის მოთხოვნა ლ. ა-სა და ა. ტ-ს შორის 2008 წლის 26 დეკემებრს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში ემყარებოდა ფატქობრივ გარემოებებს იმასთან დაკავშირებით, რომ ა. ტ-მა იცოდა ჩუქების ხელშეკრულების სადავოობის შესახებ და მას ფაქტობრივად არ გამოუხატავს სადავო საცხოვრებელი ბინის შეძენის ნება.
აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების, მოწმეთა ჩვენებების ურთიერთშეჯერებისა და ანალიზის საფუძველზე მიიჩნია, რომ არ დასტურდებოდა, რომ ა. ტ-ისათვის ცნობილი იყო ჩუქების ხელშეკრულების სიყალბისა და, შესაბამისად, საჯარო რეესტრის მონაცემების უსწორობის შესახებ ფაქტობრივი გარემოებები შემდეგ გარემოებათა გამო:
პალატამ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას საქმეზე მოწმის სტატუსით დაკითხულნი იქნენ ზოია ჩხაიძე და მ. ფ-ა. ზოია ჩხაიძემ განმარტა, რომ ა. ტ-მა და მისმა მეუღლემ (რ.) იცოდნენ ბინის ყალბი საბუთებით აღრიცხვის ფაქტის შესახებ და რომ ა. ტ-ის მეუღლე რ. და ფ-ა სთხოვდნენ მას დოკუმენტის გაყალბებას. ზოია ჩხაიძის განმარტებით, მ. ფ-ა არწმუნებდა ა. ტ-ს, რომ ზოია ჩხაიძე ეხმარებოდა მას საბუთების გაყალბებაში და ვალს დაუბრუნებდა. მოწმის განმარტებით, ა. ტ-ისათვის პირადად მას არ უთქვამს საბუთის გაყალბებასთან დაკავშირებით. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა მ. ფ-ას განმარტებაზე, რომელიც არ ადასტურებდა იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ ტ-ს აცნობა დოკუმენტის (ჩუქების ხელშეკრულების) გაყალბების ფაქტი. მ. ფ-ამ განმარტა, რომ ლ. ა-ი და ა. ტ-ი მან დააკავშირა ერთმანეთს, რომ მათ ა. ტ-ი მოატყუეს, შეიყვანეს შეცდომაში და არ გაარკვიეს ლ. ა-ის სახელზე ყალბი საბუთის საფუძველზე ბინის აღრიცხვასთან დაკავშირებით. მ. ფ-ამ განმარტა, რომ ა. ტ-ისათვის ცნობილი იყო მხოლოდ იმის შესახებ, რომ ლ. ა-ის დედა მ. კ-ი არ იმყოფებოდა საქართველოში. აღნიშნული ასევე დაადასტურა ა. ტ-მა, კერძოდ, მას ლ. ა-მა უთხრა, რომ მ. კ-ი იყო საფრანგეთში და ბინა დედისაგან მიიღო ჩუქებით. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარის (მოცემულ შემთხვევაში მ. კ-ის) საქართველოში არ ყოფნა არ გამორიცხავდა ჩუქების ხელშეკრულების კანონიერი საშუალებით (მინდობილობის საფუძველზე) გაფორმების შესაძლებლობას. შესაბამისად, აღნიშნულით სასამართლომ დადასტურებულად არ მიიჩნია ა. ტ-ისათვის ჩუქების ხელშეკრულების სიყალბის შესახებ ფაქტის შეტყობინება.
მოსარჩელის განმარტება იმის შესახებ, რომ ა. ტ-ს არ გამოუხატავს სადავო საცხოვრებელი ბინის შეძენის ნება, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და მოწმე მიუთითა მ. ფ-ას განმარტებაზე, რომ ლ. ა-ს სურდა სესხის მიღება ა. ტ-ისაგან, მაგრამ მათ გააფორმეს ნასყიდობის ხელშეკრულება.
აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მეტყველებს მოწმეების ანა ხანუმ გუსეინ ზადეს და მ. სიმონიანის განმარტებები იმის შესახებ, რომ მას შემდეგ რაც ლ. ა-მა ბინა დატვირთა იპოთეკით, სურდა მისი გაყიდვა. ასევე მ. ფ-ა (მისივე განმარტებით) მხოლოდ ერთხელ ესწრებოდა ლ. ა-სა და ა. ტ-ს შორის საუბარს. სხვა შეხვედრებს მ. ფ-ა არ დასწრებია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიუთითა, რომ ლ. ა-სა და ა. ტ-ს შორის არსებული შემდგომი შეთანხმებები ბინასთან დაკავშირებით, მ. ფ-ასათვის იყო უცნობი. სასამართლომ ასევე მნიშვნელოვნად მიიჩნია მოწმეების კ. გ-ისა და კ. გ-ის ახსნა-განმარტებები იმის შესახებ, რომ ა. ტ-ი 2008 წლის დეკემბრის ბოლოს მისული იყო საცხოვრებელ ბინაში და მათ გაეცნო, როგორც ბინის მესაკუთრე.
პალატამ მიუთითა დადგენილ გარემოებებზე იმასთან დაკავშირებით, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა 2008 წლის 26 დეკემბერს, რა დროისათვის სადავო ბინა დატვირთული იყო იპოთეკით, რომელიც გაუქმდა ამავე დღეს კრედიტორის თანხმობის საფუძველზე. ა. ტ-ისა და ლ. ა-ის განმარტებებით დადგენილად ჩათვალა, რომ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანება გადახდილი იქნა ა. ტ-ის მიერ. ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ ა. ტ-ის მიერ გადახდილი იქნა ნასყიდობის ფასი 20 000 ლარის ოდენობით, რაც არ უარუყვია ასევე მოწმე მ. ფ-ას. ხოლო ლ. ა-ის პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომ მას ნასყიდობის ფასი არ მიუღია, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მითითებული ფაქტი, მისი დადასტურებულად მიჩნევის შემთხვევაშიც კი, სხვა დავის საფუძველს წარმოადგენდა.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 185-ე, 312-ე და 56-ე მუხლებით.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ა. ტ-ის არაკეთილსინდისიერება, კერძოდ, ის ფაქტი, რომ ა. ტ-მა იცოდა ან უნდა სცოდნოდა, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერი არასწორი იყო და, რომ აღნიშნული გარიგებით დაიფარა სხვა გარიგება. აღნიშნული კი, პალატის განმარტებით, სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. კ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბვრუნება იმავე სასამართლოსათვის შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია დადასტურებულად, რომ ა. ტ-მა არ იცოდა მინდობილობისა და ჩუქების ხელშეკრულების სიყალბის თაობაზე და მოწმე მ. ფ-ას ჩვენება შეაფასა მხოლოდ იმ მხრივ, რომ მ. კ-ის საქართველოში არყოფნა არ გამორიცხავდა მინდობილობის საფუძველზე, მინდობილობისა და ბინის ჩუქების ხელშეკრულების გაფორმებას. თუმცა აღნიშნული შეფასებისას, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა და არ იმსჯელა იმ გარემოებაზე, რომ ყალბი დოკუმენტების დამზადების დროს, მოწმეები, ასევე, ლ. ა-ი, ა. ტ-ი და მისი მეუღლე, ერთად მონაწილეობდნენ დოკუმენტების დამზადებაში. აღნიშნული კი, ცხადყოფს, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა მოწმეთა ჩვენებები, რაც გახდა საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველი.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ შეაფასა ა. ტ-ის განმარტება მასზე, რომ მას ბინა არ დაუთვალიერებია და მხოლოდ გარედან, ადგილმდებარეობის კუთხით დაათვალიერა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული გარემოება სწორად რომ შეეფასებინა, დაასკვნიდა, რომ ბინის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება მოჩვენებით იყო დადებული.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 18 იანვრის განჩინებით მ. კ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
კასატორი მ. კ-ი „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტის თანახმად, როგორც ინვალიდი, გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. მ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
