№ას-61-58-2012 22 მარტი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – ე. ტ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე – თ. კ-ი
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 ნოემბრის განჩინება
საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
თ. კ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. ტ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად, 4775 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, თბილისში, გ-ის ქ. №9-ში მდებარე შენობა-ნაგებობაში განთავსებული, მოპასუხე ე. ტ-ის საკუთრებაში არსებული 33,74 კვ.მ საერთო ფართის მქონე საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილებით თ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოსარჩელე თ. კ-ს მოპასუხე ე. ტ-ის სასარგებლოდ გადახდა 4775 (ოთხი ათას შვიდასსამოცდათხუთმეტი) აშშ დოლარი და ამ ვალდებულების შესრულების სანაცვლოდ, თ. კ-ს საკუთრებაში გადაეცა თბილისში, გ-ის ქ. №9-ში მდებარე შენობა-ნაგებობაში (საკადასტრო კოდი ...) განთავსებული, მოპასუხე ე. ტ-ის საკუთრებაში არსებული 33.74 მ2 საერთო ფართის მქონე საცხოვრებელი სადგომი.
საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. ტ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 ნოემბრის განჩინებით ე. ტ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
მოპასუხე ე. ტ-მა 2011 წლის 27 მაისის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელე მხარეს მის მიერ მოთხოვნილი ფართის სანაცვლოდ და მოსარჩელის მტკიცების თანახმად განსაზღვრული საბაზრო ღირებულების შესაბამისად შესთავაზა სადავო სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდა და სადგომის გათავისუფლება, თუმცა მოსარჩელე ამ წინადადებას არ დათანხმდა.
მოპასუხე მხარის შეთავაზებით პრაქტიკულად მოხდა მოსარჩელის მიერ მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებათა აღიარება, მოპასუხემ დაადასტურა ისეთი გარემოებების არსებობა, როგორიცაა მასსა და თ. კ-ს შორის „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის 11 მუხლის „ა“ პუნქტით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგებიდან მომდინარე ურთიერთობის არსებობა. ის, რომ სადავო საცხოვრებელი სადგომის ფართი შეადგენს 33,74 (ოცდაცამეტი მთელი სამოცდათოთხმეტი მეასედი) მ2-ს და მისი საბაზრო ღირებულებაა 19100 (ცხრამეტი ათას ასი) აშშ დოლარი.
მოპასუხე მხარის აღიარების გარდა სადავო საცხოვრებელი სადგომის ფართის მოცულობა და მისი საბაზრო ღირებულება, ასევე დადასტურებულად იქნა მიჩნეული საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით. ამასთან, თ. კ-ის მოსარგებლეობა დადასტურდა საქმეში წარმოდგენილი შემდეგი სახის მტკიცებულებებითაც: ა) სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს დიდუბე-ჩუღურეთის სამსახურის უფროსის ბრძანება, რომლითაც დასტურდება, რომ მოსარჩელე 2009 წლის 9 ნოემბრამდე რეგისტრირებული (ჩაწერილი) იყო სადავო საცხოვრებელი სადგომის მისამართზე (იხ. ს.ფ. 111-112); ბ) კომუნალური გადასახადების გადახდის დამადასტურებელი ქვითრები, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება და თავად მოპასუხე მხარის განმარტება, რომ სადავო სადგომით სარგებლობასთან დაკავშირებული კომუნალური გადასახადების გადახდაზე პასუხისმგებელი იყვნენ სადავო სადგომში მცხოვრები პირები, რომლებიც თ. კ-ის ნების შესაბამისად, ბინადრობდნენ სადავო საცხოვრებელ სადგომში (იხ. ს.ფ. 24-28, 113-131, 137-138).
საჯარო რეესტრის ამონაწერით და თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ცნობა-დახასიათებით დადგინდა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ დღეისათვის თბილისშ, გ-ის ქუჩა №9-ში დებარე შენობა-ნაგებობის (საკადასტრო კოდი ...) 17/28 ნაწილის, ე.ი. ნაგებობა ლიტერი „ა“-დან, რომლის საერთო ფართია 92,11 (ოთხმოცდათორმეტი მთელი თერთმეტი მეასედი) მ2, მესაკუთრეა მოპასუხე ე. ტ-ი.
სააპელაციო პალატამ სააპელაციო საჩივართან დაკაშვირებით განმარტა შემდეგი:
პალატის მითითებით აპელანტი სადავოდ ხდის თ. კ-ის მოსარგებლის სტატუსს.
აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ”საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მიზნებისათვის პირი სადგომზე მფლობელობის უფლებას მოიპოვებს მასში 1996 წლამდე რეგისტრაციით. საქმის მასალებით, კერძოდ კი სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს დიდუბე-ჩუღურეთის სამსახურის უფროსის ბრძანებით დასტურდება თ. კ-ის რეგისტრაციის ფაქტი სადავო საცხოვრებელი სადგომის მისამართზე 2009 წლის 9 ნოემბრამდე. შესაბამისად, პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ თ. კ-ი სწორად მიიჩნია მოსარგებლედ ”საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მიხედვით, ვინაიდან დაცული იყო რეგისტრაციის პირობა და აღნიშნულმა განაპირობა თ. კ-ის მიერ ფართზე უფლების მოპოვება. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, თ. კ-ის სხვა ქვეყნის მოქალაქეობა, ვერ გახდება ამ უფლების დაკარგვის საფუძველი, ვინაიდან კანონი მოსარგებლის საქართველოს მოქალაქედ ყოფნას სავალდებულო პირობად არ მიიჩნევს.
გარდა ამისა, პალატამ აღნიშნა, რომ ”საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად, პირის მოსარგებლედ ცნობისათვის სავალდებულო პირობას წარმოადგენს ფართის ფაქტობრივი ფლობა. მართალია თ. კ-ი გავიდა საქართველოდან, მაგრამ მან კუთვნილ ფართში (სადგომში) საცხოვრებლად დატოვა ნათესავები თავისი ნების შესაბამისად, რაც მფლობელობის უფლების გარკვეული რეალიზაციაა. ამასთან, თ. კ-ის მიერ სადავო სადგომის ფლობის ფაქტი დასტურდება ასევე საქმეში წარმოდგენილი კომუნალური გადასახადების გადახდის დამადასტურებელი ქვითრებით.
სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ე. ტ-ის განმარტება, რომ სადავო სადგომით სარგებლობასთან დაკავშირებული კომუნალური გადასახადების გადახდაზე პასუხისმგებელნი იყვნენ სადავო სადგომში მცხოვრები პირები, რომლებიც თ. კ-ის ნების შესაბამისად ბინადრობდნენ სადავო საცხოვრებელ სადგომში, ადასტურებდა სწორედ თ. კ-ის მფლობელობას, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლის მე-2 ნაწილით მფლობელად არ ითვლება ის პირი, რომელიც თუმცა ახორციელებს ფაქტობრივ ბატონობას ნივთზე, მაგრამ სხვა პირის სასარგებლოდ და რომელსაც ნივთის ფლობის უფლებამოსილება მიღებული აქვს ამ პირისაგან. მფლობელად მიიჩნევა მხოლოდ უფლებამოსილების მიმნიჭებელი პირი.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მას და მოწინააღმდეგე მხარეს შორის არსებული ურთიერთობა სცილდებოდა ”საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის ფარგლებს და პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად იხელმძღვანელა აღნიშნული კანონით, სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია, ვინაიდან დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეჯერების საფუძველზე (თ. კ-ის მოსარგებლის სტატუსი და ე. ტ-ის მესაკუთრის სტატუსი) დაასკვნა, რომ მხარეებს შორის ურთიერთობა სწორედ მითითებული კანონით უნდა მოწესრიგებულიყო.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ე. ტ-ის სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლოდ მიიჩნია და არ დააკმაყოფილა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 1 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასჩივრა ე. ტ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად არასწორად გამოიყენა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისასა წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტი, ამასთან, არ გაიზიარა ე. ტ-ის განმარტება იმასთან დაკავშირებით, რომ მხარეებს შორის ადგილი ჰქონდა ქორავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ურთიერთობებს.
კასატორის აზრით, სასამართლომ არასწორად ჩათვალა მოწინააღმდეგე მხარე სადავო ფართის მოსარგებლედ, ვინაიდან იგი არ არის სადავო ფართში რეგისტრირებული და ამასთან, კომუნალური გადასახადები ირიცხება ე. ტ-ის, როგორც მესაკუთრის, სახელზე.
კასატორის განმარტებით, სასამართლომ, მის მიერ მოწინააღმდეგე მხარისათვის სადავო საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის შეთავაზება, არასწორად ჩათვალა „საცხოვრებელი სადგომი
თ სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ ურთიერთობად, ვინაიდან აღნიშნულით მას სრუდა მხოლოდ, რომ მის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სადგომი არ გადასულიყო მოწინააღმდეგე მხარის საკუთრებაში.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 26 იანვრის განჩინებით ე. ტ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ტ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე. ტ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, კასატორი ე. ტ-ი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ე. ტ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
