¹ 3კ\310 28 ივნისი 2000 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე ვ. ხრუსტალი

მოსამართლეები: ლ. გოჩელაშვილი, მ. წიქვაძე

განიხილა სს “ს. ე.” საკასაციო საჩივარი თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2000 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებაზე, საქმეზე, შპს “ს. ტ.” სარჩელის გამო მოპასუხე სს “ს. ე.” მიმართ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ. პალატამ

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

1997 წლის 30 სექტემბერს შპს “ს. ტ.” და სს “ს. ე.” შორის დაიდო ხელშეკრულება საქართველოს მოსახლეობის და ორგანიზაცია-დაწესებულებების საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო მომსახურების წარმოებისა და ანგარიშსწორების შესახებ. ხელშეკრულების მოქმედების ვადად განისაზღვრა პერიოდი _ 1997 წლის 1 ოქტომბრიდან 1998 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით.

1998 წლის 2 მარტიდან იმავე წლის 31 მარტის ჩათვლით სს “ს. ე.” თავის მე-2 და მე-9 ატს-ები აბონენტებს დროებით შეუზღუდა “მ” მობილური ნომრის პირველ ციფრ ხუთიანზე გასვლა.

ამ გარემოების გამო შპს “მ” სარჩელით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს და შპს “ს. ტ.” მოითხოვა მიყენებული ზიანის _1623763 აშშ დოლარის ანაზღაურება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიამ 1999 წლის 11 აგვისტოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, მოპასუხის გამოუცხადებლობის გამო, დააკმაყოფილა მოსარჩელე შპს “მ” სარჩელი და 1998 წლის 2 მარტიდან იმავე წლის 31 მარტის ჩათვლით “მ” შემომავალი ხაზების შეზღუდვის გამო, მოპასუხე შპს “ს.ტ” დააკისრა 1623763 აშშ დოლარის ექვივალენტის თანხის ლარებში გადახდა.

დაუსწრებელი გადაწყვეტილება მოპასუხეს არ გაუსაჩივრებია.

1999 წლის 16 დეკემბერს შპს “ს. ტ.” სს “ს. ე.” წინააღდმეგ სარჩელით მიმართა საოლქრ სასამართლოს და მოითხოვა “მ” შემავალი ხაზების V მიერ გათიშვის გამო მასზე გადასახდელად დაკისრებული 1623763 აშშ დოლარის სს “ს. ე.” გადასახდელად დაკისრება.

2000წლის 21 მარტს თბილისის საოლქო სასამრთლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიამ დააკმაყოფილა სარჩელი და სს “ს. ე.” შპს “ს. ტ.” სასარგებლოდ გადასახდელად დააკისრა 1623763 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარისა და სახელმწიფო ბაჟის სახით 5000 ლარის გადახდა.

საოლქო სასამართლოს მიერ დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 1998 წლის მარტში მოპასუხის მიერ შპს “მ” ქსელში მე-2 და მე-9 ატს-ების აბონენტების შემავალი კავშირის გათიშვა გამოწვეული იყო მოპასუხის ბრალით. ამით შპს “მ” მიადგა ზიანი 1623763 აშშ დოლარის ოდენობით, რაც სამოქალაქო კოდექსის 397-ე მუხლის საფუძველზე გადასახდელად შპს “ს. ტ.” დაეკისრა. აქედან გამომდინარე, სს “ს. ე.”, რომელმაც დაარღვია მათ შორის დადებული ხელშეკრულების პირობები, ამავე ხელშეკრულების მე-2 მუხლის მე-11 პუნქტის შესაბამისად, პასუხი უნდა აგოს შპს “ს. ტ.” მიყენებულ ზიანზე, რადგანაც “ე” გაფორმებული ხელშეკრულების შესაბამისად “ტ ფიჭური ქსელის კომპანიებთან ურთიერთობის დამყარება ევალებოდა “ე” თანხმობის გარეშე. ამასთან, შპს “მ” საერთო ქსელებიდან გათიშვის ფაქტის უკანონობა და ამ გათიშვით გამოწვეული ზიანის ოდენობა არ საჭიროებს მტკიცებას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის შესაბამისად, ვინაიდან არსებობს კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საოლქო სასამართლოს 1999 წლის 11 აგვისტოს გადაწყვეტილება, რომლითაც ეს ფაქტი დადასტურებულია.

საოლქო სასამრათლომ, ასევე, დადასტურებულად მიიჩნია, რომ სს “ს. ე.” დაარღვია 1997 წლის 30 სექტემბრის ხელშეკრულების 2.2. მუხლის მე-5 პუნქტი და მე-5 მუხლის მოთხოვნები, რადგან მან შპს “ტ” შეთანხმების და ფორსმაჟორული ვითარების არსებობის გარეშე მოუხსნა აბონენტს საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო კოდით სარგებლობის უფლება, რითაც შპს “ს. ტ.” მიაყენა ზემოთ მითითებული ზიანი და საომქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის საფუძმელზე სს “ს. ე.” ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზარალის სრული ოდენობა.

საოლქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სს “ს. ე.” დაარღვია “მონოპოლიური საქმიანობისა და კონკრუენციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-8 მუხლი, რომლის მხედვითაც ეკონომიკურ აგენტს ეკრძალება მიიღოს ისეთი გადაწყვეტილება, რომელიც ზღუდავს ერთ-ერთ მხარეს ბაზრის შერჩევაში. ამ კანონის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოს მოსაზრებით სს “ს. ე.” უფლება არ ჰქონდა ქსელიდან გაეთიშა მოქმედი ეკონომიკური აგენტი შპს “მ”.

საკასაციო საჩივრით სს “ს. ე.” მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს 2000 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმება და უსაფუძვლობის გამო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი სამართლებრივი საფუძვლებით:

თბილისის საოლქო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის, 102-ე მუხლის პირველი პუნქტის, 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის, 106-ე, 244-ე, 392-ე და 393-ე მუხლების, სამოქალაქო კოდექსის 412 და 415-ე მუხლებისა და “მონოპოლიური საქმიანობის შესახებ” კანონის მე-8 მუხლის მოთხოვნები. საოლქო სასამართლომ გადაწყვეტილება დააფუძნა მოპასუხის მიერ ხელშეკრულების მე-2.1 მუხლის მე-11 პუნქტის მოთხოვნის დარღვევას და გასცდა საპროცესო კანონმდებლობით მასზე მინიჭებულ ფარგლებს რადგანაც მოსარჩელე საქმის წარმოების არცერთ სტადიაზე თავის მოთხოვნას არ აფუძნებდა მოპასუხის მიერ ხელშეკრულებაში მითითებული პუნქტის დარღვევაზე.

საოლქო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა ხელშეკრულების მე-2.1 მუხლის პირველი, მე-11 პუნქტების და 2.2-ე მუხლის მე-5 პუნქტის მოთხოვნებს. ამ მიმართებით თავისი დასკვნა, სათანადო მტკიცებულებების გარეშე დააფუძნა მხოლოდ მოსარჩელის მოსაზრებას, თითქოს ს.ს. „ს. ე.“ ხელშეკრულების საწინააღმდეგოდ, მასთან შეთანხმების გარეშე თიშავდა საქალაქთაშორისო და საერთაშორისო კოდს, რაც არ შეეფერება სინამდვილეს, რადგანაც ს.ს. „ს. ე.“ შეზღუდა მხოლოდ საკუთარი აბონენტების ნაწილის „მ.“ აბონენტებთან დაკავშირებით შესაძლებლობა დროებით, ავარიული სიტუაციის გამო. მისი მოსაზრებით, აღნიშნული ქმედება არ წარმოადგენს ხელშეკრულების მე-2.2. მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებულ საერთაშორისო და საქალაქოთაშორისო კოდით სარგებლობის მოხსნას, რადაგანც მის მიერ განხორციელებული შეზღუდვის დროს „მ.“ აბონენტები თავისუფლად უკავშირდებოდნენ საერთო სარგებლობის ქსელის აბონენტებს. მათ შეეძლოთ თავისუფლად ესარგებლათ ყველა საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო კოდით. მის მიერ საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო კოდები კი არ იქნა გათიშული, არამედ საკუთარ აბონენტებს დროებით შეუზღუდა „მ.“ დაკავშირება, ანუ შეზღუდა კავშირი მობილური კომპანიის ნომრის პირველ ციფრ ხუთიანზე, რომელიც წარმოადგენს მობილური კომპანიის ნომრის პირველ ციფრს და არა საერთაშორისო ან საქალაქთაშორისო კოდის შემადგენელ ნაწილს;

მას მიაჩნია, რომ ს.ს. „ს. ე.“ არ დაურღვევია ხელშეკრულება, სახეზეა ფორს-მაჟორული გარემოება, რადგანაც კავშირის შეზღუდვა ავარიული სიტუაციით იყო გამოწვეული, რასაც ხელშეკრულების მე-5 მუხლის 5.2 ქვეპუნქტი მიუთითებს. ავარიული სიტუაცია – ხაზების გადატვირთვა კი გამოწვეული იყო მისგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო;

საოლქო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა „მონოპოლიური საქმიანობის და კონკურენციის შესახებ“ კანონის მე-8 მუხლი, რადგანაც „ე.“ არ გაუთიშავს და არ შეუზღუდავს ეკონომიკური აგენტი „მ.“. მან შეზღუდა მხოლოდ თავისი აბონენტები. მისი მოსაზრებით მას კიდევაც რომ დაერღვია ანტიმონოპოლიური კანონმდებლობა, სათანადო მოსარჩელე ამ შემთხვევაში შეიძლება ყოფილიყო მხოლოდ „მ.“ და არა „ტ.“.

საოლქო სასამართლოს არ დაუმტკიცებია „ტ.“ ზიანის მიყენების ფაქტი. კანონიერ ძალაში შესული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების (რომელიც მიღებულია მოპასუხის სასამართლო პროცესზე არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობის გამო) მტკიცება, თითქოს ხელშეკრულების დარღვევით შპს „მ.“ განიცადა 1. 623763 აშშ დოლარის ოდენობით ზიანი დაუსაბუთებელია და ამის შესაბამისად რეგრესის წესით დელიქტის მასზე გავრცელება არასწორია.

პალატამ საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შეისწავლა საქმის მასალები, მოისმინა მხარეთა განმარტებები, მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია, იგი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ამ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით უარი ეთქვას მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე შემდეგ გარემოებათა გამო:

მართალია, მოსარჩელეს თავისი მოთხოვნა ხელშეკრულების 2.1. მუხლის მე-11 პუნქტის მოთხოვნათა დარღვევებზე არ დაუფუძნებია, მაგრამ იგი მიუთითებდა მოპასუხის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დარღვევებზე. ასეთ ვითარებაში სასამართლო უფლებამოსილი იყო შეხებოდა ხელშეკრულების ამ ნაწილსაც და მოეხდინა მისი შეფასება. პალატას მიაჩნია, რომ მოპასუხის მიერ ხელშეკრულების მითითებული მუხლის დარღვევას ადგილი არ ჰქონია, საოლქო სასამართლო შეცდა, როდესაც ასეთი დადგენილად მიიჩნია.

პალატას მიაჩნია, რომ მოპასუხეს ხელშეკრულების არც მე-2 მუხლის 2.1 პუნქტის, მე-11 ქვეპუნქტისა და არც მე-2.2 მუხლის მე-5 პუნქტის მოთხოვნები არ დაურღვევია, რადგანაც მე-2 მუხლის 2.1 პუნქტის მე-11 ქვეპუნქტი არ არეგულირებს ს.ს. „ს. ე.“ ვალდებულებებს, ხოლო მე-2.2 პუნქტი მართალია არეგულირებს სს „ს. ე.“ ვალდებულებებს, მაგრამ ამ მუხლის მე-5 პუნქტით სს „ს. ე.“ შპს „ს. ტ.“ შეთანხმებითაა ვალდებული მიანიჭოს ან მოუხსნას აბონენტებს საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო კოდით სარგებლობის უფლება.

საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადგენილია, რომ სს „ს. ე.“ საერთაშორისო, ან საქალაქთაშორისო კოდით სარგებლობის უფლება არავისთვის არ მოუხსნია, მან მხოლოდ დროებით შეზღუდა თავისი აბონენტების დაკავშირების შესაძლებლობა შპს „მ.“, რაც არ შეიძლება გაიგივებული იქნეს „მ.“ კოდით სარგებლობის უფლების მოხსნასთან, რადგანაც „მ.“ თავისი კოდით სარეგბლობის უფლება არ მოხსნია და არ შეზღუდვია.

საერთაშორისო და საქალაქოთაშორისო კოდით სარგებლობის უფლება სს „ს. ე.“ აბონენტებს არც მოხსნიათ და არც შეზღუდვიათ იმ პერიოდშიც კი, როცა შეზღუდული იყო მათი დაკავშირება „მ.“. ამ პერიოდში მათ თავისუფლად შეეძლოთ ესარგებლათ საერთაშორისო და საქალაქოთაშორისო კოდებით. სს „ს. ე.“ მიერ თავისი აბონენტებისათვის 899-ის შემდეგ 5-იან ციფრზე კავშირის დროებითი შეზღუდვა არ წარმოადგეს კოდით სარგებლობის უფლების შეზღუდვას, რადგანაც იგი „მ.“ ტელეფონის ციფრის დასაწყისია და არა საერთაშორისო ან საქალაქთაშორისო კოდი. აქედან გამომდინარე, მცდარია საოლქო სასამართლოს დასკვნა, როცა იგი საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო კოდის მოხსნას და „მ.“ „ე.“ აბონენტების დაკავშირების დროებით შეზღუდვას ერთმანეთთან აიგივებს.

საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტროს სალიცენზიო, სერთიფიკაციისა და მეტროლოგიის სამმართველოს წერილით დადგენილია, რომ შპს „მ.“ 1997 წელს გამოყოფილ ციფრთა კომბინაცია „899“ შემდგომი ციფრებით – „99-3“, „99-4“ და „99-5“ ფიჭური სისტემის ექსპლუატაციისათვის გამოყოფილ ნუმერაციას წარმოადგენს. რადგანაც „99-3“, „99-4“ ციფრები დაემთვხა საერთაშორისო კოდს, მას შესთავაზეს მათი შეცვლა „99-1“ და „99-7“ ციფრებით. ე.ი. მითითებული წერილის ერთმანეთისაგან მკვეთრად ანსხვავებს საერთაშორისო კოდს და ფიჭური სისტემის ექსპლუატაციისათვის გამოყოფილ ნუმერაციას.

საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს კავშირგაბმულობის და ფოსტის სამინისტროს ერთიანი რეგიონალური სასწავლო ცენტრის დირექტორის მიერ გაცემული ცნობით დადგენილია, რომ „ციფრთა კომბინაცია“ „899“, თუ „8“ ციფრი განხილულ იქნება როგორც პრეფიქსი, 1998 წლის მარტში განსაზღვრავდა შპს „მ.“ კუთვნილ მობილური ქსელის ნუმერაციის ზონას საქართველოს კავშირგაბმულობის ქსელში, აქედან გამომდინარე, კომბინაცია „899“ კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტროს მიერ გაცემული ლიცენზიით 1998 წლის მარტში წარმოადგენდა მობილური ქსელის კოდს. ანალოგიური მტკიცდება საქმეში წარმოდგენილი საინფორმაციო და ავტომატიზირებული სისტემების, დამუშავებისა და დანერგვის ტექნიკური ცენტრის მიერ 2000 წლის 22 თებერვალს გაცემული ¹72-4/7 ცნობით.

საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების გათვალისწინებით პალატას მიაჩნია, რომ თუნდაც ციფრთა კომბინაცია – „899“ წარმოადგენდეს მობილური ქსელის „მ.“ კოდს, „ე.“ მხრიდან ხელშეკრულების 2.1. მუხლის პირველი და მე-11 პუნქტები და 2.2-ე მუხლის მე-5 პუნქტი არ დარღვეულა, რადგანაც „ტ.“ და „ე.“ შორის დადებული ხელშეკრულება ამ ურთიერთობას არ არეგულირებდა და ხელშეკრულებაში მითითებულ საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო კოდებთან ერთად არ მოიხსენიებდა არც „მობილური ქსელის კოდს“ და არც „ფიჭური სისტემის ექსპლუატაციისათვის გამოყოფილ ნუმერაციას“.

აქედან გამომდინარე, საფუძვლიანია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მას არ დაურღვევია შპს „ს. ტ.“ დადებული ხელშეკრულება და თუნდაც ხელშეკრულების დარღვევით მომხდარიყო შეზღუდვები, ეს გამოწვეული იქნებოდა ფორს-მაჟორული გარემოების გამო. ხელშეკრულების 5.2 მუხლი კი ფორს-მაჟორულ მდგომარეობად ავარიულ სიტუაციასაც მიიჩნევს.

საფუძვლიანია კასატორის მტკიცება იმის შესახებ, რომ მის მიერ თავისი აბონენტებისათვის „მ.“ კავშირის დროებით შეზღუდვა ავარიული სიტუაციით იყო გამოწვეული. აღნიშნული იმან განაპირობა, რომ „მ.“ „ე.“ აბონენტების დაკავშირება უფასო იყო. ამან გამოიწვია „მ.“ მიმართულებით საუბრების ხანგრძლივობის გაზრდა, დგურების გადატვირთვა და „რესტარტები“. ამუშავდა ე.წ. „გადმომირეკეს“ პრინციპი, რამაც პრობლემები შექმნა. მოსარჩელის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოს ამით „ე.“ არანაირი პრობლემები არ შექმნია უსაფუძვლოა, რადგანაც საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით „ტ.“ მიერ „მ.“ ხელშეკრულების დადების შემდეგ გაიზარდა „მ.“ შემავალი ზარების რაოდენობა, ანუ ხანგრძლივობა, რამაც გაზარდა ზარების რაოდენობა, ანუ ზარების რაოდენობამ იმატა მას შემდეგ, რაც მომსახურება ფასიანი გახდა და ამით საუბრების ხანგრძლივობა შემცირდა.

პალატას მიაჩნია, რომ მოპასუხე სრულყოფილად ასაბუთებს სიტუაციას, როგორც ავარიულს, ხოლო მოსარჩელის მიერ მოყვანილი და სასამართლოს მიერ გაზიარებული მტკიცებულებებით იგი ვერ ბათილდება.

სწორია კასატროის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მას „მონოპოლიური მდგომარეობის შესახებ“ კანონის მე-8 მუხლის მოთხოვნაც არ დაურღვევია, რადგანაც კავშირი შეუზღუდა საკუთარ აბონენტებს „მ.“ მიმართებაში.

საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს ანტიმონოპოლიური სამსახურის უფროსის მოადგილის წერილი იმის მტკიცებას კი არ წარმოადგენს, რომ „ელექტროკავშირის“ მიერ ირღვევა ანტიმონოპოლიური კანონმდებლობის მოთხოვნები, არამედ იგი მიუთითებს, რათა „ელექტროკავშირმა“ არ დაარღვიოს ზემოაღნიშნული კანონი.

საქმეში არსებული საქართველოს სახელმწიფო ანტიმონოპოლიური სამსახურის უფროსის 2000 წლის 31 იანვრის ¹4-4/1-61 წერილში განმარტებულია, რომ მისი სამსახური, როცა ელექტროკავშირს აფრთხილებდა არ დაერღვია ანტიმონოპოლიური კანონმდებლობა გულისხმობდა „ე.“ მიერ 2 და 9 ელექტრონული ატს-ის აბონენტებს, რომლებსაც „ე.“ დროებით შეუზღუდა „მ.“ აბონენტებთან კავშირი. აქედან გამომდინარე, ცხადია, აღნიშნული შეზღუდვა ავარიული სიტუაციიდანაც რომ არ ყოფილიყო გამომდინარე, „ე.“ ქმედებაში ანტიმონოპოლიური კანონმდებლობის დარღვევა „მ.“ ან „ტ.“ მიმართებაში გამორიცხული იყო.

სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად: თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთ მხარეს უკავია დომინირებული მდგომარეობა ბაზარზე, მაშინ საქმიანობის ამ სფეროში მას ეკისრება ხელშეკრულების დადების ვალდებულება და მას არ შეუძლია კონტრაჰენტს უსაფუძვლოდ შესთავაზოს ხელშეკრულეიბს არათანაბარი პირობები, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ხელშეკრულების დადების დროს გამოირიცხოს მხარეთა ნება. ხელშეკრულების დადების მოვალეობა იმას როდი ნიშნავს, რომ მხარე, რომელსაც დომინირებული მდგომარეობა უჭირავს ბაზარზე, ვალდებულია დადოს მისი ინტერესებისათვის საზიანო ხელშეკრულება (მოითხოვოს იმაზე ნაკლების გადახდა, ვიდრე სხვებისაგან ღებულობს).

„ე.“ მიერ თავისი აბონენტებისათვის „მ.“ კავშირის დროებით შეზღუდვა, ასევე, „მ.“ ხელშეკრულების გაფორმების შეთავაზება „ტ.“ მხრივ ბაზარზე დომინირებული მდგომარეობით არაა გამოწვეული. ამას ისიც ადასტურებს, რომ სანამ „ე.“ „მ.“ გააფორმებდა ხელშეკრულებას, მანამ მას ხელშეკრულებები გაფორმებული ჰქონდა სხვა კონტრაჰენტებთან და „მ.“ შეთავაზებული მომსახურების ღირებულება არანაირად არ განსხვავდებოდა სხვა კონტრაჰენტებთან გაფორმებული ხელშეკრულებებისაგან.

პალატას მიაჩნია, რომ „ე.“ კიდევაც რომ დაერღვია აღნიშნული კანონი, სათანადო მოსარჩელე მოცემულ შემთხვევაში, „ტ.“ მაინც ვერ იქნებოდა.

სწორია კასატორის მოსაზრება იმ ნაწილში, რომ საოლქო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 105-ე, 106-ე და 393-ე მუხლების, ასევე, სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლის მოთხოვნები.

სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლის შესაბამისად: ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს, ანუ უნდა არსებობდეს ბრალი განზრახი ან გაუფრთხილებელი ფორმით.

პალატას მიაჩნია, რომ საკუთარი აბონენტებისათვის ავარიული სიტუაციის გამო „მაგთიკომთან“ კავშირის დროებით შეზღუდვით ვინმესათვის ზიანის მიყენება არ შეიძლება სავარაუდო ყოფილიყო სს „ე.“. თუნდაც იგი სავარაუდო ყოფილიყო მისთვის, ასეთი მოქმედება ნამდვილად არ წარმოადგენს „ე.“ მიმართებაში 1.623763 აშშ დოლარის ოდენობით ზიანის გამომწვევ უშუალო შედეგს. ამ თანხის ოდენობის ზიანის მიყენების რეალობას მოსარჩელე ვერ ასაბუთებს. ის გარემოება, რომ შპს „ს. ტ.“ დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დაეკისრა მითითებული თანხის გადახდა, ვერ ჩაითვლება ვერც რეალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრის კრიტერიუმად და ვერც ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგად.

პალატას მიაჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილება 1.623763 აშშ დოლარის „ე.“ გადასახდელად დაკისრების შესახებ სამოტივაციო ნაწილის გარეშეა. კერძოდ გადაწყვეტილებით არაა დადგენილი რეალური ზარალის ოდენობა. ამით დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნა. საოლქო სასამართლოს დასკვნა ამ თანხის გადასახდელად დაკისრების შესახებ ემყარება მხოლოდ 1999 წლის დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას, რომელიც გამოტანილია „მ.“ და „ტ.“ დავის სამოქალაქო საქმეზე, „ტ.“ სასამართლო პროცესზე გამოუცხადებლობის გამო. აღნიშნული გადაწყვეტილება არ შეიძლება გახდეს იმ დასკვნის საბაბი, რომ ზიანის მოცულობა 1.623763 აშშ დოლარია, რადგანაც ზიანის ოდენობის დასადგენად სასამართლოს არანაირი გამოკვლევა არ უწარმოებია არც დაუსწრებელი გადაწყვეტილების და არც 2000 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილების გამოტანის დროს.

საოლქო სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ მიყენებული ზიანი 1.623763 აშშ დოლარის ფარგლებში თითქოს დადასტურებულია და იგი მტკიცებას არ საჭიროებს, წარმოადგენს სასამართლოს მხრივ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 105-ე და 106-ე მუხლების მოთხოვნათა დარღვევას, რადგანაც მართალია, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებიც მტკიცებას არ საჭიროებენ“, მაგრამ, როცა, მოსარჩელე 1999 წლის 11 აგვისტოს დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას იყენებს იმ ფაქტის დასადასტურებლად, რომ მას მოპასუხის მოქმედებით მიადგა 1 623763 აშშ დოლარის ზიანი, აღნიშნული გარემოება არც საყოველთაოდ ცნობილ ფაქტს არ მიეკუთვნება და არც იმ ფაქტს, რომელიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, რადგანაც ფაქტი, რომლის გამოც რეგრესის წესით აყენებს სარჩელს „ტ.“, ჯერ ერთი დადგენილია არა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, არამედ დადგენილია დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, რაც ერთი და იგივე არაა და მეორეც, წინამდებარე დავაში იგივე მხარეები არ მონაწილეობენ. აქედან გამომდინარე, საოლქო სასამართლოს მოსაზრება თითქოს 1.623763 აშშ დოლარის ზიანის ნაწილში „ტ.“ მოთხოვნის დასაბუთება საჭირო არაა, უსაფუძვლოა, ასევე უსაფუძვლოა და არანაირ მტკიცებას არ ეყრდნობა თანხის მითითებული ოდენობის მოთხოვნაც.

პალატას მიაჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის შესაბამისად ვალდებულების წარმოშობის საფუძველია ხელშეკრულება, რაც ამ თანხაზე მხარეებს შორის არ არსებობს; დელიქტი, რაც გამორიცხულია იმის გამო, რომ ამ თანხის ოდენობის ზიანის „ტ.“ მიყენების მტკიცება მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია. (1.623763 აშშ დოლარი მას დაკისრებული აქვს მხოლოდ იმის გამო, რომ იგი არ გამოცხადდა სასამართლო პროცესზე და მოსარჩელის მიერ მითითებული იურიდიული გარემოებები ამართლებდა სარჩელის მოთხოვნას). უსაფუძვლოდ გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა შემთხვევები, რაც თავისთავად გამორიცხულია და ამასთან დაკავშირებით არც მოსარჩელეს ჰქონია რაიმე პრეტენზია მოპასუხის მიმართ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 103-ე და 105-ე მუხლების შესაბამისად თითოეულმა მხარემ უნდა ამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნას. მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო მტკიცებულებებს აფასებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შემდეგაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. საქმის გარემოებები, რომლებიც უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

მოცემულ შემთხვევაში საოლქო სასამართლოს მიყენებული ზიანის ოდენობის მოცულობის შესახებ გარემოებები არც წარმოუდგენია, არც გამოუკვლევია და მისი დამტკიცებულად ცნობა, სხვა სამოქალაქო საქმეზე მიღებული დაუწრებელი გადაწყვეტილებით, კანონსაწინააღმდეგოა. მოთხოვნა თანხის ნაწილში უსაფუძვლოა, არ ეყრდნობა არანაირ მტკიცებას, იგი სასამართლო სხდომაზე თანხის ოდენობის ნაწილში ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად არ განხილულა, არ შეფასებულა, რადგანაც მოსარჩელის მხრივ ასეთი წარმომადგენელიც არ ყოფილა. აქედან გამომდინარე, საოლქო სასამართლოს მიერ მსჯელობა 1.623763 აშშ დოლარის ზიანის მიყენების არსებობის შესახებ დაუსაბუთებელია და არ გამომდინარეობს საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებებიდან.

პალატას მიაჩნია, რომ ამ საქმის გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე აქვს მოპოვებული და საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებით შეგროვება, მაგრამ საქმეზე მოპოვებული მტკიცებულებების შესაბამისად საოლქო სასამართლოს საქმის გარემოებები შეფასებული აქვს არასწორად.

მართალია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში, რადგან კასატორის მიერ წარმოდგენილია დამატებითი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, პალატა უფლებამოსილია ობიექტურად შეაფასოს მოპოვებული მტკიცებულებები და თვითონ მიიღოს მოცემულ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილება.

რაც შეეხება კასატორის მითითებას იმის შესახებ, რომ საოლქო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლის და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის მოთხოვნები, უსაფუძვლოა.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

სააქციო საზოგადოება „ს. ე.“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს ამ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2000 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება.

შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება „ს. ტ.“ უსაფუძვლობის გამო, უარი ეთქვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

შპს „ს. ტ.“ სს „ს. ე.“ სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისროს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 5000 ლარი.

გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.