¹ 3კ-430 17 მარტი, 2000 წელი, ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე დ. ხელაია

მოსამართლეები: რ. ნადირიანი, მ. წიქვაძე

სააქციო საზოგადოება „ბ.-ის" საკასაციო საჩივარი თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 1999 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე შპს „რ.-სა" და „ბ.-ს" შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილად Eნობისა და თანხების გადასახდელად დაკისრების შესახებ.

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

სს „ბ.-ს", შპს „ტ.-ს", შპს "რ.-სა" და "კ.-ს" შორის 1998 წლის 24 სექტემბერს დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მე-6 მუხლით მოცემულ ხელშეკრულებაში Eვლილების შეტანა შეიძლებოდა იმ შემთხვევაში თუ ამაზე თანახმა იქნებოდა ხელშეკრულებაში მონაწილე ყველა მხარე და ამის შესახებ გააფორმებდნენ დამატებით წერილობით პირობას.

1998 წლის 9 ოქტომბერს სს „ბ.-სა" და შპს „რ.-ს" შორის დაიდო ხელშეკრულების, რომლის მე-3 პუნქტით მოცემული ხელშეკრულება განიხილებოდა როგორE 1998 წლის 24 ხელშეკ-რულების განუყოფელი ნაწილი. ამ ხელშეკრულების პირველი პუნქტით დადგინდა, რომ ინფლანციის რისკიდან გამომდინარე, „დაარეზერვონ" თანხები სს „ბ.-ის" სასარგებლოდ.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის სასამართლომ სს „რ.-ის" სარჩელი 1998 წლის 9 ოქტომბრის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და თანხების დაბრუნების შესახებ არ დააკმაყოფილა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ 1999 წლის 8 ნოემბერს გააუქმა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 13 აგვისტოს გადაწყვეტილება, ბათილად Eნო 1998 წლის 9 ოქტომბრის ხელშეკრულება და სს „ბ.-ს" სს „რ.-ის" სასარგებლოდ გადასახდელად დააკისრა 54478 აშშ დოლარის, სახელმწიფო ბაჟის სახით 1634 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდა.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ 1998 წლის 9 ოქტომბრის ხელშეკრუ-ლება მასში მითითებული ტერმინის „თანხების დარეზერვების" მითითების გამო გაუგებარი იყო, რადგანაE არE გარეგნული და არE სხვა გარემოებებიდან არ შე-იძლებოდა ზუსტად დადგენილიყო გარიგების შინარსი, ამასთან, მითითებულ ხელშეკრულებას ხელს არ აწერდა ხელშეკრულების ყველა მხარე: შპს „ტ.-ი" და "კ.-ა".

საკასაციო საჩივრის ავტორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება უკანონოა და მოითხოვს მის გაუქმებას შემდეგი გარემოებების გამო:

საჩივრის ავტორს მიაჩნია, რომ აპელანტმა სააპელაციო საჩივარში შეცვალა სარჩელის საგანი და საფუძველი.

კასატორს ასევე უსწორად მიაჩნია სასამართლოს მოსაზრება ხელშეკრულებაში მონაწილე მხარეების მიმართ სამოქალაქო კოდექსის 101-ე მუხლის გა-მოყენების შესახებ. მას ასევე უსწორად მიაჩნია სააპელაციო პალატის მითითება იმაზე, რომ თითქოს სადავო ხელშეკრულების ის ნაწილი, სადაც მითითებულია „საპროცენტო თანხების დარეზერვება" გაუგებარი და ბუნდოვანი იყოს. მისი მოსაზრებით, მითითებული ტერმინი ნიშნავს „გაცემული თანხებიდან მსესხებლისათვის იმ საპროცენტო თანხის დაკავებას, რომელიE გათვალისწინებულია ხელშეკრულებით. ამოღებული თანხა არ გადაიგზავნება რა ბანკის შემოსავალში, იმის მიხედვით, თუ როდის ხდება ძირითადი საკრედიტო თანხის დაფარვა ხსენებული ანგარიშიდან ბანკის შემოსავალში ჩამოიწერება იმ დროისათვის დარიცხული საპროცენტო თანხა. ამდენად, საბოლოო ჩამოწერამდე აღნიშნული თანხები ითვლება მსესხებლის საკუთრებად მხოლოდ განკარგვის უფლების გარეშე". კასატორის მოსაზრებით, მითითებული ფორმულირება ეკონომიკურად საყოველთაოდ მისაღებია და ხელშეკრუ-ლების ტერმინის გაუგებრად მიჩნევა სააპელაციო პალატის მხრივ უსწოროა.

საკასაციო პალატამ შეისწავლა რა საქმეში არსებული მასალები და კასატორის მოსაზრებანი, მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა უსაფუძვლოა, იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 1999 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილება უცვლელად უნდა დარჩეს შემდეგი გარემოებების გამო:

მცდარია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მოპასუხის წინასწარი თანხმობის გარეშე აპელანტმა შეცვალა სარჩელის საგანი და საფუძველი.

ის გარემოება, რომ სააპელაციო საჩივარში სადავო ხელშეკრულების გა-უქმების საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 53-ე, 83-ე და 327-ე მუხ-ლებზე მის მხრივ არ წამოადგენს სარჩელის საგნისა და საფუძვლის შეცვლას, რადგანაE მოსარჩელე, როგორE სასარჩელო განცხადებაში, ისე სააპელაციო სა-ჩივარში სარჩელის საგნად მითითებულ სადავო ხელშეკრულებას ასახელებდა, ხოლო საფუძვლად სადავო ხელშეკრულების იმ პუნქტს, რომელსაE იგი წინააღმდე-გობაში მოჰყავდა წინა ხელშეკრულებასთან და რომლის გამოE ბანკმა მისგან არასწორად ჩამოწერა თანხები.

აქედან გამომდინარე, მოსარჩელის მხრივ არ შეცვლილა რა სარჩელის საგანი და საფუძველი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, არE წინასაწრი შეთანხმება არ იყო საჭირო მოპასუხეებთან.

ასევე გაზიარებული ვერ იქნება კასატორის მოსაზრება, თითქოს სამოქალაქო კოდექსის 101-ე მუხლის შესაბამისად, სადავო ხელშეკრულების დადებაში "კ.-ის" მონაწილეობა სავალდებულო არ იყო.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში 1998 წლის 24 სექტემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე, ამ ხელშეკრულებაში მონაწილე მხარეები 1998 წლის 9 ოქტომბრის ხელშეკრულების მხარეებიცა, რადაგანაE 1998 წლის 24 სექტემბრის ხელშეკრულებით ამ ხელშეკრულებასთან შეხებაში მყოფი, სხვა ახალი ხელშეკრულების დადება მხოლოდ ამ ხელშეკრულების მხარეთა მონაწილეობით იყო შესაძლებელი. ამიტომ 1998 წლის 9 ნოემბრის ხელშეკრულებაში შპს „ტ.-ი" და "კ.-ა" მხარეებია და მესამე პირებად ვერ მოიაზრებიან.

ასევე მცდარია კასატორის მოსაზრება იმ ნაწილში, რომ თითქოს 1998 წლის 9 ოქტომბრის ხელშკრულებაში დაფიქსირებული ტერმინი „საპროცენტო თანხის დარეზერვება" ყველასათვის გასაგები, საყოველთაოდ მისაღები ტერმინი იყოს და ნათლად გამოხატავდეს მის შინაარსს. კასატორის მერ ამ ტერმინის განმარტების მცდელობის მიუხედავად, იგი მაინც ბუნდოვანი და გაუგებარი რჩება.

კოლეგიას მიაჩნია, რომ 1998 წლის 9 ოქტომბრის ხელშეკრულების და-დებით, რომელსა, ნაცვლად ოთხი მხარისა, მხოლოდ ორი მხარე აწერს ხელს, დაირღვა 24 სექტემბრის ხელშეკრულების მე-6 პუნქტის იმპერატიული მოთხოვნა „ხელშკერულებაში Eვლილებების შეტანის საკითხთან დაკავშირებით ამ ხელშეკრუ-ლების ყველა მხარის აუცილებელი თანხმობის შესახებ". 9 ოქტომბრის ხელშკრულე-ბამ Eვლილება შეიტანა რა 24 სექტემბრის ხელშეკრულებაში მისი ნების საწინააღმდეგოდ თავისთავად გახდა ბათილი, რადგანაE დაირღვა სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის მოთხოვნები.

მითითებული მუხლის შესაბამისად, ბათილია აუცილებელი ფორმის დაუცვე-ლად და ნების გარეშე დადებული ყველა გარიგება. ე. ი. არ იყო რა 1998 წლის 24 სექტემბრის ხელშეკრულების მხარეების მიერ სათანადო ნებართვა გამოვლენილი ამ ხელშეკრულების ზოგიერთ მონაწილეს ყველა სუბიექტის ნებართვის გარეშე უფლება არ ჰქონდა დაცდო სხვა გარიგება, რომელიE Eვლილებას შეიტანდა წინა გარიგებაში.

1998 წლის 9 ოქტომბრის ხელშეკრულება თავის მხრივ იმ თვალსაზრისით, რომ შეუძლებელია ზუსტად დადგინდეს ამ გარიგების შინაარსი, არარა გარიგებაა. სამოქალაქო კოდექსის 53-ე მუხლის შესაბამისად თუ არE გარეგნული გამოხატვით და სხვა გარიგებით არ შეიძლებოდა ზუსტად დადგინდეს გარემოების შინაარსი, მაშინ გარიგებაE არ არსებობს.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 61-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად არარა გარიგება ბათილად ითვლება მისი დადების მომენტიდან.

სამოქალაქო კოდექსის 991-ე მუხლის შესაბამისად კი, ბათილი და არარა ხელშეკრულების არსებობის შემთხვევაში მხარემ, რომელმაE უკანონოდ მიიღო შემოსავალი და სხვა პირის ხარჯზე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა, მოვალეა დააბრუნოს მიღებული. ე. ი. უნდა მოხდეს რესტიტუცია.

მოცემულ შემთხვევაში კი „ბ.-მ" საქართველოს „რ.-ს" უნდა დაუბრუნოს ის თანხები, რომელიE მისგან მიიღო 1998 წლის 9 ოქტომბრის ხელშეკრულებიდან და ასეთი შეადგენს 54478 აშშ დოლარის ექვველენტს ლარებში.

ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

სააქციო საზოგადოება „ბ.-ის" საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 1999 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილება ამ საქმეზე დარჩეს უცვლელად.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.