ას-101-97-2012 5 აპრილი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები 1. შპს „ი-ი“ (მოპასუხე)
2. შპს „ს. რ-ა“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილება
კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება
დავის საგანი – საიჯარო ხელშეკრულების შეუსრულებლობის გამო თანხის დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
შპს „ს. რ-ამ“ სახელი აღძრა სასამართლოში შპს „ი-ის“ მიმართ, საიჯარო ხელშეკრულების პირობების არაჯეროვანი შესრულების გამო, 1779440,36 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით:
2007 წლის 10 სექტემბერს მხარეთა შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად მოპასუხეს ხუთი წლის ვადით სარგებლობაში გადაეცა 44 ერთეული კონტეინერმზიდი ვაგონი ე.წ ფიტინგი. შპს „ი-ი“ არაჯეროვნად ასრულებდა საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს, ამდენად, მოსარჩელემ მოითხოვა საიჯარო ქირის დაფარვა 2009 წლის 1 ივნისის მდგომარეობით.
2009 წლის პირველი ივნისიდან 2-3 დეკემბრამდე იჯარის საგანი იმყოფებოდა მოპასუხესთან, რომელსაც საიჯარო ქირა გადახდილი არ ჰქონდა. 2009 წლის 2-3 დეკემბერს შპს „ი-მა“ იჯარით მიღებული ნივთები დაუბრუნა შპს „ს. რ-ას“ ისე, რომ არ შეუთავაზებია ახალი მოიჯარე. აღნიშნული გარემოების გათვალისწინებით, მოპასუხე ვალდებულია, იჯარის საფასური გადაიხადოს საიჯარო პერიოდის დასრულებამდე.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი მოტივებით:
შპს „ი-ი“ საიჯარო ქირას არ იხდიდა 2009 წლის პირველი ივნისიდან 2 დეკემბრამდე პერიოდში, ვინაიდან სადავო იყო გადასახდელი თანხის ოდენობის საკითხი. 2009 წლის 1 ივნისიდან 2 დეკემბრამდე საიჯარო ქირის გადაუხდელობა გამოწვეული იყო შპს „ს. რ-ის“ მიერ საიჯარო გადასახადის ცალმხრივი ცვლილებით. დაუსაბუთებელია ის გარემოებაც, რომ შპს „ი-ს“ მხარეთა შორის არსებული იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტისას მოსარჩელისათვის ახალი გადახდისუნარიანი მოიჯარე უნდა შეეთავაზებინა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ს. რ-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს „ი-ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 845061,1 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში შპს „ი-მა“ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით, ამავე გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა შპს „ს. რ-ამ“ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც მისი მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ს. რ-ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შპს „ი-ის” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და შპს „ს. რ-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს „ი-ს” შპს „ს. რ-ის” სასარგებლოდ დაეკისრა 2009 წლის 1 ივნისიდან 2009 წლის 3 დეკემბრამდე იჯარის ქირა – 96677.2 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, 2009 წლის 1 ივნისიდან 2009 წლის 3 დეკემბრამდე საიჯარო ქირის გადაუხდელობის გამო დარიცხული პირგასამტეხლო – 2 957,4 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, ხელშეკრულების მოშლით გამოწვეული ზიანის – 723723 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, სულ – 823 357.6 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის, 327-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 328-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა, რომ 2007 წლის 10 სექტემბრის ხელშეკრულება მხარეებმა შეადგინეს წერილობითი ფორმით და ამდენად, მასში ნებისმიერი ცვლილების შეტანა დასაშვებია მხოლოდ ორივე მხარის მიერ წერილობითი ფორმით გამოხატული თანხმობის შედეგად.
აღნიშნული ხელშეკრულების 2.2. მუხლში მოცემული დათქმა იმის თაობაზე, რომ საიჯარო ქირის ოდენობა შეიძლება გადაიხედოს რ-ის ტრანსპორტის სათათბიროს მიერ დადგენილი სატარიფო ვაგონების გამოყენების საზღაურის მიხედვით, არ ნიშნავს, რომ მეიჯარეს ავტომატურად, ცალმხრივად შეუძლია მოახდინოს შეთანხმებული ფასის ზრდა. ასეთ შემთხვევებში მხარეთა შორის მიღწეულ უნდა იქნეს ორმხრივი შეთანხმება, რასაც მოცემულ შემთხვევაში არ მომხდარა.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად განმარტა, რომ შპს „ს. რ-ის” მიერ საიჯარო გადასახადის ცალმხრივად გაზრდის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილებით მხარეთა შორის დადებულ ხელშეკრულებაში ცვლილებები არ შესულა და მოპასუხეს საიჯარო გადასახადი უნდა დაეკისროს მხოლოდ ორივე მხარის მიერ შეთანხმებული ოდენობის ფარგლებში.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ შპს „ს. რ-ის” სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და გაზრდილი ტარიფის შესაბამისად მოპასუხისათვის თანხის დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს. ამრიგად, სარჩელზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დასაბუთებული და კანონიერია.
სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლი განსაზღვრავს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა შორის ვალდებულების წარმოშობის საფუძვლებს. შპს „ს. რ-ას” და შპს „ი-ს” შორის არსებული ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის საფუძველია მხარეთა შორის 2007 წლის 10 სექტემბერს შედგენილი იჯარის ხელშეკრულება.
სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 361-ე მუხლის მეორე ნაწილით, 581-ე მუხლის პირველი ნაწილით და მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სადავო არ არის, რომ საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში – 2009 წლის 1 ივნისიდან იმავე წლის 3 დეკემბრამდე იჯარის ქირა შპს „ი-ის” მიერ გადახდილი არ ყოფილა. ამდენად, კანონიერია სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს „ინტერტრანისათვის” საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების განმავლობაში გადაუხდელი ქირის 2009 წლის პირველი ივნისიდან სამ დეკემბრამდე დაკისრების ნაწილში.
2009 წლის 1 ივნისიდან 3 დეკემბრამდე პერიოდი მოიცავს 186 კალენდარულ დღეს და, შესაბამისად, ამ პერიოდში გადასახდელი საიჯარო ქირის ოდენობა შეადგენს 98617,2 აშშ დოლარს (530,2X186=98617,2). საქმეში წამოდგენილი კონტეინერმზიდების მოპასუხისთვის გადაცემის მიღება-ჩაბარების აქტების საფუძველზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილია და სააპელაციო საჩივრებით სადავოდ გამხდარი არ არის, რომ მოპასუხეს ფიტინგების ნაწილი მიღებული აქვს 2008 წლის 10, 15 და 18 სექტემბერს. შესაბამისად, სასამართლოს მიიჩნია, რომ შპს „ი-ისთვის” დასაკისრებელ საიჯარო გადასახადს უნდა გამოაკლდეს ხუთი დღის განმავლობაში ოცდახუთი ვაგონით სარგებლობის და სამი დღის განმავლობაში თორმეტი ვაგონით სარგებლობის გადასახადი, რაც ჯამურად შეადგენდა 1940 აშშ დოლარს. ამდენად, შპს „ი-ს” მართებულად დაეკისრა 2009 წლის პირველი ივნისიდან სამ დეკემბრამდე გასასახდელი საიჯარო ქირის ანაზღაურება, რაც 96677.2 (98617.2-1940 = 96677.2) აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს შეადგენს.
სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ ჩათვალა შპს „ი-ის” სააპელაციო საჩივრის პრეტენზია გადაწყვეტილების იმ ნაწილის მიმართ, რომლითაც დაკმაყოფილდა შპს „ს. რ-ის” მოთხოვნა საიჯარო ხელშეკრულების მოშლის შემდეგ, ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ დარჩენილ ვადაში (2009 წლის 3 დეკემბრიდან 2013 წლის18 სექტემბრამდე) თანხის დაკისრების შესახებ. აღნიშნული მოთხოვნის სამართლებრივი დასაბუთებისას სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 411-414-ე მუხლებით და მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვილი თანხა წარმოადგენდა ხელშეკრულების მოშლის შედეგად მიყენებულ ზიანს, რაც გამოიხატა იმ მიუღებელ სარგებელში, რასაც მეიჯარე ხელშეკრულების ჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში მიიღებდა.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა შპს „ი-ის” განმარტება, რომ საქალაქო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის მოთხოვნები და გასცდა სასარჩელო მოთხოვნას, ვინაიდან მოსარჩელეს მიყენებული ზიანის ანაზღაურება არ მოუთხოვია და სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა მხოლოდ შპს „ი-ისათვის“ საიჯარო ქირის გადახდის დაკისრება ხელშეკრულების მოქმედების ვადის დასრულებამდე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 178-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტი ავალდებულებს მოსარჩელეს, სარჩელში მიუთითოს იმ სამართლებრივ საფუძვლებზე, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებს, თუმცა ასეთის მიუთითებლობა ან ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი სამართლებრივი შეფასება არ შეიძლება იყოს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი. მხარის მიერ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების კონკრეტულ მატერიალურ-სამართლებრივ ნორმასთან შესაბამისობის დადგენა სასამართლოს უფლებაცაა და ვალდებულებაც.
დავის სამართლებრივი შეფასებისას მოსამართლე სრულიად დამოუკიდებელია, განსხვავებით პროცესის ფაქტობრივ საფუძვლებზე მუშაობისაგან და არ არის შებოჭილი დისპოზიციურობის ან შეჯიბრებითობის პრინციპებით. შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარე, მხარეებს შეუძლიათ თავად განსაზღვრონ, აღძრან თუ არა დავა სასამართლოში, როგორ წარმართონ ან როგორ დაასრულონ იგი. მათ ასევე შეუძლიათ თავად გადაწყვიტონ საქმის რომელი ფაქტობრივი გარემოებები მოახსენონ და რომელი მტკიცებულებები წარუდგინონ სასამართლოს. მხარეთა მიერ წარდგენილი მოთხოვნებისა და მოხსენებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება კი მხოლოდ მოსამართლის პრეროგატივაა.
ამდენად, ის გარემოება, რომ მოსარჩელე სახელშეკრულებო ურთიერთობის დასრულების შემდგომ პერიოდში ქირის დაკისრებას მოითხოვდა სამოქალაქო კოდექსის 588-ე მუხლზე მითითებით, ხოლო სასამართლომ აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივი დასაბუთებისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 411-414-ე მუხლებით, არ წარმოადგენს სარჩელის საფუძვლის შეცვლასა და სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლების გაცდენას.
გარდა აღნიშნულისა, პალატამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 588-ე მუხლით გათვალისწინებული მოიჯარის მიერ ქირის გადახდის ვალდებულება თავისი ბუნებით წარმოადგენს სწორედ მოიჯარის მიერ ხელშეკრულების დარღვევის შედეგად მეიჯარისათვის მიყენებული ზიანის საკომპენსაციო საშუალებას.
დასახელებული ნორმის შესაბამისად, თუ მოიჯარე საიჯარო ურთიერთობის შეწყვეტამდე ქონებას უკან აბრუნებს, იგი საიჯარო ქირის გადახდისაგან მხოლოდ მაშინ თავისუფლდება, თუ თავის სანაცვლოდ შესთავაზებს ახალ გადახდისუნარიან და მეიჯარისათვის მისაღებ მოიჯარეს. ახალი მოიჯარე თანახმა უნდა იყოს, იჯარის ხელშეკრულება მიიღოს იმავე პირობებით. თუ მოიჯარე ვერ შესთავაზებს ასეთ მოიჯარეს, მან საიჯარო ქირა უნდა იხადოს საიჯარო ურთიერთობის დასრულებამდე.
პალატამ არ გაიზიარა შპს „ი-ის” მსჯელობა, რომ სასამართლოს მიერ მისთვის საიჯარო ქირის გადახდის დაკისრებისათვის უნდა დაედგინა შემდეგი კუმულაციური პირობები: საიჯარო ხელშეკრულება შეწყვეტილი არ უნდა იყოს, საიჯარო ქონება არ უნდა ყოფილიყო უკან დაბრუნებული და მოიჯარეს არ უნდა შეეთავაზებინა ახალი გადახდისუნარიანი მოიჯარე.
სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 588-ე მუხლი ეხება სწორედ საიჯარო ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევას, რადგან ალოგიკურია საიჯარო სახელშეკრულებო ურთიერთობა გრძელდებოდეს მხარეთა შორის და, იმავდოროულად, მოიჯარის მიერ იჯარის საგანი დაბრუნებული ჰქონდეს მეიჯარეს. სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს მოიჯარის მოთხოვნით განსაზღვრული ვადით დადებული იჯარის ხელშეკრულების ვადამდე მოშლის წესს, თუმცა ამ შემთხვევში მოიჯარე ვალდებულია, შეარჩიოს თავისი შემცვლელი მოიჯარე, რომელიც თანახმა იქნება, გააგრძელოს საიჯარო ურთიერთობა უკვე არსებული საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობებით. თუ მოიჯარე ვერ შეარჩევს მეიჯარისათვის მისაღებ პიროვნებას, იგი ვალდებულია, იჯარის ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე იხადოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირის შესაბამისი თანხა. აღნიშნული მოთხოვნა მოიჯარეს არ შეიძლება წაეყენოს იმ შემთხვევაში, თუ მის მიერ იჯარის ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტა ხდება მეიჯარის ბარალით, რომელიც არ ასრულებს სახელშეკრულებო ვალდებულებებს.
მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ დაადგინა, რომ 2007 წლის 10 სექტემბერს იჯარის ხელშეკრულება შეწყდა შპს „ი-ის” ინიციატივით და ხელშეკრულება არ მოშლილა მხარეთა ერთობლივი ნების გამოხატვის საფუძველზე. ამასთან, უდავოა, რომ შპს „ი-ს” მეიჯარისათვის ახალი გადახდისუნარიანი მოიჯარე არ შეუთავაზებია. ამდენად, საფუძვლიანია მეიჯარის სარჩელი შპს „ინტერტრანისათვის” სახელშეკრულებო ურთიერთობის შეწყვეტიდან 2009 წლის 3 დეკემბრიდან ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვადის ამოწურვამდე – 2013 წლის 18 სექტემბრამდე, ყოველთვიურად მისაღები საიჯარო ქირის დაკისრების თაობაზე.
2009 წლის 3 დეკემბრიდან 2013 წლის 18 სექტემბრამდე პერიოდი მოიცავს 1365 კალენდარულ დღეს, შესაბამისად, შპს „ი-ს” მოსარჩელის სასარგებლოდ გადასახდელად უნდა დაეკისროს 2009 წლის 3 დეკემბრიდან 2013 წლის 18 სექტემბრამდე პერიოდში მისაღები ქირა 723723 (530,2X1365=723723) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი.
სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლისა და 418-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სასამართლომ დაადგინა, რომ 2007 წლის 10 სექტემბერს, ერთი მხრივ, შპს „ს. რ-ასა” და, მეორე მხრივ, შპს „ი-ს” შორის გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულების 2.6 პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ საიჯარო ქირის დადგენილ ვადაში გადაუხდელობის შემთხვევაში მოიჯარეს დაეკისრებოდა პირგასამტეხლო ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე ყოველთვიური საიჯარო ქირის 0,1%-ის ოდენობით.
სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხეს საიჯარო ხელშეკრულების 2.6 პუნქტით განსაზღვრული პირგასამტეხლოს გადახდა ეკისრება 2009 წლის 1 ივნისიდან, თუმცა პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა პირგასამტეხლოს დაკისრების პერიოდი. საქალაქო სასამართლომ ფულადი ვალდებულების ვადის გადაცილებისათვის შეთანხმებული სანქცია – პირგასამტეხლო მოპასუხეს დააკისრა ასევე 2009 წლის 3 დეკემბრიდან 2013 წლის 18 სექტემბრამდე პერიოდის განმავლობაშიც. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ 2007 წლის 10 სექტემბრის ხელშეკრულების 2.6 პუნქტით პირგასამტეხლო გათვალისწინებულია საიჯარო ქირის დადგენილ ვადაში გადაუხდელობის შემთხვევებისათვის, რის გამოც მისი მოქმედების ვადა უნდა გავრცელდეს მხარეთა შორის საიჯარო ხელშეკრულების არსებობამდე პერიოდში – ხელშეკრულების მოშლამდე. შესაბამისად, ხელშეკრულების 2.6 პუნქტით გათვალისწინებული პირგასამტეხლო მოპასუხეს უნდა დაეკისროს მხოლოდ 2009 წლის 1 ივნისიდან (გადაუხდელი საიჯარო ქირის ათვლის თარიღიდან) 2009 წლის 3 დეკემბრამდე (ხელშეკრულების მოშლამდე) პერიოდის განმავლობაში.
2009 წლის პირველი ივნისიდან 2009 წლის 3 დეკემბრამდე პერიოდი მოიცავს 186 კალენდარულ დღეს და ამ პერიოდში საიჯარო ქირის გადაუხდელობით გამოწვეული პირგასამტეხლოს ოდენობაა 2957,4 (186X15,9=2957,4) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი.
სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს „ი-ისათვის” 2009 წლის 3 დეკემბრიდან 2013 წლის 18 სექტემბრამდე პერიოდის განმავლობაში პირგასამტეხლოს დაკისრების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს, რადგან არ არსებობს ამ ნაწილში შპს „ს. რ-ის” სასარგებლოდ პირგასამტეხლოს დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი. ამასთან, შპს „ს. რ-ას” სარჩელით პირგასამტეხლო არ მოუთხოვია ხელშეკრულების მოშლის შემდგომი პერიოდის გათვალისწინებით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლით კი, სასამართლო შეზღუდულია სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებით.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს „ს. რ-ამ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება რ-ის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და შპს „ი-ის“ მოთხოვნის დაკმაყოფილების ნაწილში, ხოლო საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი საფუძვლებით:
სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის შესაბამისად, მხართა შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის 2.2 პუნქტის თანახმად, მეიჯარეს ჰქონდა უფლება, ცალმხრივად გაეზარდა ყოველთვიური საიჯარო ქირა. შპს „ი-მა“ ხელშეკრულებაზე ხელისმოწერით გაიზიარა გარიგების პირობები. ამდენად, ამ უკანასკნელს უნდა დაეკისროს, პირვანდელ და გაზრდილ საიჯარო ქირებს შორის განსხვავების ანაზღაურება.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე რ-ის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში შპს „ი-მა“ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივებით:
სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 83-ე მუხლები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა. სასამართლომ არასწორად განმარტა სარჩელის საგანი, მისი საფუძველი და მოთხოვნა, როდესაც ისინი ერთ ცნებაში გააერთიანა.
სააპელაციო პალატა არასწორად დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას სამოქალაქო კოდექსის 411-ე-414-ე მუხლებთან დაკავშირებით, ვინაიდან სასამართლოს აღნიშნული ნორმები არ უნდა გამოეყენებინა. მოსარჩელე ითხოვდა არა ზიანის ანაზღაურებას, არამედ ხელშეკრულების მოქმედების დასრულებამდე საიჯარო ქირის გადახდას.
სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 588-ე მუხლის დანაწესი. იმისათვის, რომ სასამართლოს შპს „ი-ისათვის“ საიჯარო ქირის გადახდა დაეკისრებინა, სასამართლოს ერთობლიობაში უნდა დაედგინა, რომ საიჯარო ხელშეკრულება არ შეწყვეტილა, საიჯარო ქონება დაბრუნდა უკან და მოიჯარემ შესთავაზა მეიჯარეს ახალი გადახდისუნარიანი მოიჯარე, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ მომხდარა.
სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა, რომ საიჯარო ხელშეკრულება შეწყდა შპს „ი-ის“ მხრიდან ცალსახად და არ გაითვალისწინა კასატორის მითითება, რომ ხელშეკრულება შეწყდა მხარეთა ურთიერთშეთანხმებით.
სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა მხარეთა შორის მიმოწერაზე, თუმცა არასწორი შეფასება მისცა მას და არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებანი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 2 თებერვლის განჩინებით – შპს „ს. რ-ის“, ხოლო 15 თებერვლის განჩინებით შპს „ინტერტანსის“ საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ს. რ-ისა“ და შპს „ინტერტანსის“ საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივრები, რის გამოც კასატორებს უარი უნდა ეთქვათ საკასაციო საჩივრების განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს – შპს „ს. რ-ასა“ და შპს „ი-ს“ უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით მათ მიერ გადახდილი 8000 ლარის 70%, თითოეულს – 5600 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
შპს „ინტერტანსისა“ და შპს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ შპს „ს. რ-ას“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01.) 2012 წლის 13 იანვარს №…სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.
კასატორ შპს „ი-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01.) 2012 წლის 13 თებერვალს №… საგადასახადო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
