ას-141-135-2012 12 აპრილი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ქ. ფ-ი, ნ. მ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. შ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 დეკემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობაში ცვლილებების შეტანა, სამკვიდრო ქონების თანამესაკუთრედ ცნობა, უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ქ. ფ-მა და ნ. მ-ემ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ნ. შ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვეს ნოტარიუს ნ. თ-ის მიერ 2010 წლის 04 ოქტომბერს გაცემულ სამკვიდრო მოწმობაში ცვლილების შეტანა, მოსარჩელეების ნ. მ-ის და ქ. ფ-ის აწ გარდაცვლილი ქ. შ-ის დანაშთ სამკვიდრო ქონების თითოეული 1/4 ¼-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა ასევე მოსარჩელე ქ. ფ-ის საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობა. შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელეების ნ. მ-ის და ქ. ფ-ის წარმომადგენელ ც. შ-ის განმარტებით, მისი მარწმუნებლები და მოპასუხე ნ. შ-ი არიან დები. მათი ბებიის – ქ. შ-ს, გარდაცვალების შემდგომ (გარდაიცვალა 2001 წლის 01 მაისს), მის საკუთრებაში არსებული სოფელ ჯ-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთები, ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მისმა შვილმა შ. შ-მა და შვილიშვილებმა, ხოლო შ. შ-ის გარდაცვალების შემდგომ – მისმა მეუღლემ ლ. შ-მა და შვილიშვილებმა, შ.ს შვილებმა – ნ. შ-მა, ნ. მ-ემ და ქ. ფ-მა. 2011 წლის თებერვალს მოსარჩელეებისთვის ცნობილი გახდა, რომ ბებიის ქ. შ-ის სამკვიდრო 2010 წლის 4 ოქტომბერს სამკვიდრო მოწმობით მთლიანად მიიღო ნ. შ-მა. სამკვიდრო მოწმობაში ყველა მემკვიდრეზე თანაბარი წილების განაწილების შესახებ ნოტარიუსმა ცვლილება ვერ შეიტანა, რადგან ნ. შ-მა უარი განაცხადა. ამასთან 1000 კვ.მ. მიწა, რომელზეც ქ. ფ-მა და მისმა მეუღლემ ააშენეს სახლი და მათ გაიღეს ხარჯები, ჯერ კიდევ ქ. შ-ის გარდაცვალებამდე იყო ქ. ფ-ის საკუთრება, მაგრამ მისი გაფორმება ვერ მოხერხდა და მოპასუხემ უკანონოდ აღრიცხა თავის სახელზე საკუთრების უფლებით. აღნიშნულით შეილახა მოსარჩელეების საკუთრების უფლება სამკვიდროში შემავალ ქონებაზე, რომელიც მათ მიიღეს ფაქტობრივი ფლობით.

მოპასუხე ნ. შ-მა არ ცნო სარჩელი და განმარტა, რომ მან ბებიის სამკვიდრო ქონება მემკვიდრეობით მიიღო კანონიერად. საცხოვრებელი ბინა, რომელზედაც მოსარჩელე მიუთითებს, აშენებულია მისი მშობლების მიერ. მოსარჩელეები არასწორად უთითებენ, რომ ქ. შ-ის გარდაცვალების შემდეგ დარჩა მიწის ნაკვეთები და ბინა, რომელიც მიიღო შ. შ-მა. ხოლო შ. შ-ის გარდაცვალების შემდეგ – მის ქონებას დაეუფლნენ ნ. მ-ე და ქ. ფ-ი. შ. შ-ი გარდაიცვალა 2009 წლის 22 მაისს, ხოლო მოსარჩელეები ნ. მ-ე და ქ. ფ-ი კი, 2008 წლიდან საქართველოში არ იმყოფებიან და ისინი შ. შ-ის სამკვიდრო ქონებას ფაქტიური ფლობით ვერ დაეუფლებოდნენ. ამასთან, მის მიერ სამკვიდრო ქონების მიღების შესახებ იცოდნენ მოსარჩელეებმა. ქ. ფ-ს აქვს მისი ვალი 12000 აშშ დოლარი, რითაც ის წავიდა საზღვარგარეთ და ვალს აღარ უბრუნებს. ის შეპირდა, რომ თუ, ვალს ვერ დაუბრუნებდა მას შეეძლო რასაც მოისურვებდა გადაეფორმებინა.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილებით ნ. მ-ისა და ქ. ფ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თელავის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 12 მარტის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება და ყადაღა მოეხსნა გურჯაანის რაიონის სოფ. ჯ-ში მდებარე ნ. შ-ის სახელზე სამკვიდრო მოწმობის შესაბამისად დარეგისტრირებულ უძრავ ქონებას.

თელავის რაიონული სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. ფ-მა და ნ. მ-ემ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპლაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 დეკემბრის განჩინებით ნ. მ-ისა და ქ. ფ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მოსარჩელე ნ. მ-ე, ქ. ფ-ი და მოპასუხე ნ. შ-ი არიან დები, ლ. შ-ი და შ. შ-ი არიან მათი მშობლები, ქ. შ-ი არის მათი ბებია, შ. შ-ის დედა.

მხარეთა ბებია – ქ. შ-ი გარდაიცვალა 2001 წლის 01 მაისს, მამა – შ. შ-ი გარდაიცვალა 2009 წლის 22 მაისს.

ნ. შ-მა 2010 წლის 04 ოქტომბერს მემკვიდრეობით მიიღო ბებიის ქ. შ-ის სამკვიდრო ქონება, კერძოდ გურჯაანის რაიონის სოფელ ჯ-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი და ეზო, მიწის ნაკვეთი ,,სახლთან სახნავი”, ფართით 0.17 ჰა, ,,სახლთან ვენახი”, ფართით 0.27 ჰა, მიწის ნაკვეთი, დაუზუსტებელი ფართობი 1538,55 კვ.მ., მიწის ნაკვეთი, დაუზუსტებელი ფართობი 1596.45 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, დაუზუსტებელი ფართობი 3599.25 კვ.მ.

ქ. შ-ის გარდაცვალების – 2001 წლის 01 მაისის შემდეგ, მის დანაშთ სამკვიდრო ქონებას ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა მისი შვილი შ. შ-ი.

მოსარჩელეები ნ. მ-ე და ქ. ფ-ი 2008 წლიდან საქართველოში არ იმყოფებიან.

საქმის მასალებით, მხარეთა და მათ წარმომადგენელთა ახსნა-განმარტებით დადგინდ, რომ მოსარჩელეები – ნ. მ-ე და ქ. ფ-ი, ბებიის – ქ. შ-ის და მამის –შ. შ-ის გარდაცვალების შემდეგ, ფაქტობრივი ფლობით არ დაუფლებიან სამკვიდრო ქონებას. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელეების წარმომადგენლის ც. შ-ის მოსაზრება, რომ მისი მარწმუნებლები: ნ. მ-ე და ქ. ფ-ი ბებიის და მამის გარდაცვალების შემდეგ ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლნენ მათ სამკვიდრო ქონებას შემდეგი გარემოებების გამო: სასამართლლოს განმარტებით, მხარეთა ბებია –ქ. შ-ი გარდაიცვალა 2001 წლის 01 მაისს, ქ. შ-ის გარდაცვალების შემდეგ მის სამკვიდრო ქონებას ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა მისი პირველი რიგის მემკვიდრე, შვილი შ. შ-ი, შ. შ-ი გარდაიცვალა 2009 წლის 22 მაისს, მოსარჩელეები კი 2008 წლიდან საქართველოში არ იმყოფებიან და ისინი ფაქტობრივი ფლობით ვერ დაეუფლებოდნენ სამკვიდრო ქონებას, ისიც 6 თვეში.

სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მოსარჩელე ქ. ფ-ის წარმომადგენლის ც. შ-ის მოსაზრება, რომ ქ. შ-ის სახელზე აღრიცხული 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლი აშენებულია ქ. ფ-ის და მისი მეუღლის მიერ, ის სამკვიდროში არ უნდა შესულიყო, რადგან წარმოადგენს მათ საკუთრებას.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მართებულად იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1306-ე, 1336-ე, 1421-ე, 1412-ე, 1426-ე მუხლებით, ასევე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 103-ე მუხლებით.

სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების მითითება მასზე, რომ მოსარჩელეები – ნ. მ-ე და ქ. ფ-ი, ბებიის – ქ. შ-ის და მამის – შ. შ-ის გარდაცვალების შემდეგ, ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლნენ სამკვიდრო ქონებას.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტები სამკვიდრო ქონების ფატობრივად ფლობის დასტურად უთითებენ მოწმეების: თემურ თევდორაშვილის, კობა კობიძის და მიხეილ ფ-ის ჩვენებაზე. თელავის რაიონულ სასამართლოში 06.07.2011წ. გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოწმედ დაკითხულმა კობა კობიძემ განმარტა, რომ სოფელ ჯ-ში მდებარე სახლს ჯერ კიდევ ქ. შ-ის და შ. შ-ის სიცოცხლეში ერთად აშენებდნენ ბებია, ქ. შ-ი და ქ. ფ-ის მეუღლე მიხო ფ-ი .... რაც შეეხება შ. შ-ის გარდაცვალების შემდგომ პერიოდს, კობა კობიძის განმრტებით, ქ. ფ-ი მამის დაკრძალვაზე არ ყოფილა, ხოლო ნ. მ-ე დაკრძალვის შემდგომ არ უნახავს (იხ. 06.07.2011წ. სხდომის ოქმი cd დისკზე 17:19-17:29). ამავე სხდომაზე მოწმედ დაკითხულმა თემურ თევდორაშვილმა განმარტა, რომ ჯერ კიდევ ქ. შ-ის და შ. შ-ის სიცოცხლეში სოფელ ჯ-ში მდებარე სახლის მშენებლობას აწარმოებდა ქ. შ-ი და ქ. ფ-ის მეუღლე მიხო ფ-ი .... რაც შეეხება შ. შ-ის გარდაცვალების შემდგომ პერიოდს, მოწმემ მიუთითა, რომ კარგად არ ახსოვს შ. შ-ის გარდაცვალების შემდგომ ნახა თუ არა სოფელში ნ. მ-ე (იხ. 06.07.2011წ. სხდომის ოქმი cd დისკზე 17:31-17:36). რაც შეეხება მოწმე მიხეილ ფ-ის ჩვენებას, რომელიც ერთ-ერთი მოსარჩელის, ქ. ფ-ის მეუღლეა, მოწმის განმარტებით, სოფელ ჯ-ში მდებარე სახლი არის მისი აშენებული..... მისი მეუღლე ქ. ფ-ი კი ჯერ კიდევ მამის გარდაცვალებამდე წავიდა საზღვარგარეთ (იხ. 06.07.2011წ. სხდომის ოქმი cd დისკზე 17:40-17:49).

ზემოაღნიშნულ მოწმეთა ჩვენებებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ დასტურდებოდა სამკვიდროს გახსნის შემდგომ 6 თვიან პერიოდში მოსარჩელეების მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტი. შესაბამისად, სასამართლოს დადგენილად ჩათვალა, რომ ნ. მ-ეს და ქ. ფ-ს, კანონით დაგდენილ ვადაში არ გამოუხატავთ ნება სამკვიდროს მიღების თაობაზე, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა.

სააპელაციო საჩივარში მითითებული მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ ბებიის, ქ. შ-ის მიერ ქ. ფ-ისათვის 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ჩუქმების ფაქტი დადასტურებული იყო მოწმეთა ჩვენებებით, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა და განმარტა, რომ უძრავი ქონების ჩუქების ფაქტის დასადასტურებლად მოწმეთა ჩვენება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, არ წარმოადგენდა საკმარის მტკიცებულებას.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეთა მიერ მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები საქმის მასალებით დადასტურებული არ იყო.

აპელანტების მიერ გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად მითითებულ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ 04.10.2010წ. სამკვიდრო მოწმობით ნ. შ-მა მემკვიდრეობით პირდაპირ მიიღო ბებიის ქ. შ-ის სამკვიდრო ქონება, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ აღნიშნული გარემოება ვერ გახდებოდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში დადგენილი და სადავო არა იყო, რომ მამის, შ. შ-ის საკვიდრო მიღებული ჰქონდა მოპასუხე ნ. შ-ს, შესაბამისად, მას ბებიის სამკვიდროს მიღების შესაძლებლობა ჰქონდა მამის, შ. შ-ის სამკვიდროს მიღების ფაქტობრივი გარემოებიდან, აპელანტები კი, ვერ ადასტურებენ მამის, შ. შ-ის სამკვიდროს მიღების ფაქტობრივ გარემოებას, რის გამოც მითითება ქ. შ-ის სამკვკიდროს მიღების თაობაზე სასამართლოს მოსაზრებით, უსაფუძვლო იყო და საპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. ფ-მა და ნ. მ-ემ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის1421-1412-1319-1336-ე მუხლები და არასწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები. ამასტან არ მიიღო და არ იმსჯელა მათ მიერ წარდგენილ მტკიცებულებაზე იმასთან დაკავშირებით, რომ სამკვიდროს ნ. შ-ზე გაცემის საფუძველი იყო ყალბი ცნობა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 მარტის განჩინებით ნ. მ-ისა და ქ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. მ-ისა და ქ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. მ-ისა და ქ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (350 ლარი) 70% – 245 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. მ-ისა და ქ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს: ნ. მ-ეს (პირადი №...) და ქ. ფ-ს (პირადი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეთ (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01.) სახელმწიფო ბაჟის სახით ც. შ-ის მიერ №1 სალაროს შემოსავლის ორდერით 2012 წლის 18 თებერვალს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (350 ლარი) 70% – 245 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.