№ას-1477-1489-2011 3 აპრილი, 2012 წელი,
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
პაატა ქათამაძე, ბ. ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – ბ. კ-ე
წარმომადგენელი - თ. კ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე – ც. შ-ა
კასატორი – ც. შ-ა
წარმომადგენელი - მ. კ-ე
მოწინააღმდეგე მხარე – ბ. კ-ე, მ. კ-ე
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მაისის განჩინება
კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფა (სარჩელში); ზიანის ანაზღაურება, ჟურნალ-გაზეთებისა და ტელევიზიის საშუალებით ბოდიშის მოხდა (შეგებებულ სარჩელში)
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
ბ. კ-ემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ც. შ-ას მიმართ მედიის საშუალებით გავრცელებული ცნობების უარყოფის მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: ც. შ-ამ მედიის, კერძოდ, ჟურნალ „რ-ის“ საშუალებით საჯაროდ გაავრცელდა ინფორმაცია, რომელშიც ბ. კ-ეს ბრალი ედებოდა ქურდობასა და თაღლითობაში; მას ბრალდებოდა ც.შ-ას საკუთრებაში არსებული ძვირადღირებული ნივთების უკანონოდ მითვისება; ყალბი განქორწინების მოწმობის შედგენა და მისი ჯანმრთელობისთვის განზრახ ზიანის მიყენება.
ც. შ-ამ შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით ბ. და მ. კ-ეებისაგან მოითხოვა ზიანის ანაზღაურება, ჟურნალ-გაზეთებისა და ტელევიზიის საშუალებით ბოდიშის მოხდა და უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა შემდეგი საფუძვლებით: ბ. კ-ეს მ. კ-ესთან ერთად ც.შ-ას მიმართ ჩადენილი აქვს რამდენიმე დანაშაული, რითაც მას მიაყენეს მორალური და მატერიალური ზიანი. სერიოზულად შეირყა მისი ჯანმრთელობა, ნერვული სტრესებისა და ჰიპერტონული შეტევების შედეგად დაუზიანდა გული. 2006 წლის აპრილში მორიგი ოჯახური სკანდალის შემდეგ უჭირდა ოპერაციების ჩატარება და ავტომანქანის მართვა. ამის გამო 15 თვის განმავლობაში ძვირადღირებული პრეპარატებით მკურნალობა დასჭირდა. 2005 წლის 13 ივნისს ბ. კ-ის მიერ ჩადენილი დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად ც. შ-ას მიადგა სხეულის დაზიანება. მოპასუხის მიერ დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად მითვისებულ იქნა ც. შ-ას კუთვნილი ნივთები. ამასთან, მ. კ-ის მიერ მედიის საშუალებით გავრცელებულ იქნა ც. შ-ას პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობები. ც.შ-ამ, როგორც ძირითადი სარჩელის მოპასუხემ, აღნიშნა, რომ მას ცილისწამებლური ცნობები არ გაუვრცელებია, ვინაიდან მას სადავოდ გამხდარი ინფორმაციის გავრცელებისთვის ჰქონდა რეალური საფუძველი, კერძოდ, მისი ნივთების ქურდობის ფაქტზე აღძრული იყო სისხლის სამართლის საქმე, ხოლო ბ. კ-ე ცნობილი იყო ეჭვმიტანილად, ინფორმაციის გავრცელებისას ც. შ-ას მიზანს წარმოადგენდა ჩადენილი დანაშაულის გახსნის ინტერესი.
მოპასუხეებმა ბ. და მ. კ-ეებმა შეგებებული სარჩელი არ ცნეს შემდეგი საფუძვლებით: 2005 წლის 13 ივნისს ბ.კ-ეს რაიმე დანაშაული არ ჩაუდენია, არც ც. შ-ას ნივთები მოუპარავს. მ. კ-ეს ც. შ-ას პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობები არ გაუვრცელებია.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილებით ბ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ც. შ-ას დაევალა ჟურნალ „რ-ის“ საშუალებით ბ. კ-ის პატივისა და ღირსების, კერძოდ, ბ. კ-ის მიერ ც. შ-ას ნივთების უკანონოდ მითვისების ცნობების უარყოფა; ც. შ-ას შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბ. კ-ეს დაეკისრა ც. შ-ას სასარგებლოდ მორალური ზიანი 5000 ლარის ანაზღაურება.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მაისის განჩინებით ც. შ-ასა და ბ. კ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მ. კ-ესა და ბ. კ-ეს შორის ქორწინება შეწყდა 2003 წლის 15 აპრილს. 2003 წლის 21 ივნისს დაქორწინდნენ ც. შ-ა და ბ. კ-ე. რუსეთის ფედერაციის ქ.მოსკოვის ხამოვნიკის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 12 ივლისის განაჩენით ბ. კ-ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ მკვლელობის მუქარისა და ჯანმრთელობის საშუალო სიმძიმის ზიანის განზრახი მიყენების ფაქტზე და შეეფარდა თავისუფლების აღკვეთა. ქ.მოსკოვის ხამოვნიკის რაიონის შს განყოფილების საგამოძიებო განყოფილების გამომძიებლის 2008 წლის ცნობით დგინდება, რომ მოსკოვის ხამოვნიკის რაიონის შს საგამოძიებო განყოფილების წარმოებაშია სისხლის სამართლის საქმე ც. შ-ას კუთვნილი საიუველირო ნაწარმის ქურდობის ფაქტზე. ხსენებულ დანაშაულის ჩადენაში ეჭვმიტანილია ბ. კ-ე. 2006 წლის 24 ივლისის ჟურნალ „რ-ის“ №30 გამოშვებაში, სათაურით - „ბ. კ-ე მოსკოვში დააკავეს“, დაიბეჭდა ინტერვიუ ც. შ-ასთან. ინტერვიუს მე-2 გვერდზე იგი აღნიშნავს: „ამის შემდეგ ჩემთვის ნათელი გახდა ისიც, ვინ მოიპარა ჩემი ნივთები და ისიც, რომ ძვირფასეულობა მოპარული იყო და არა დაკარგული... რაც შეეხება ჩემს გეგმებს ბ.სთან დაკავშირებით, ყველანაირი საშუალებით მივაღწევ ჩვენი ქორწინების გაბათილებას, რათა ჩემი ავტობიოგრაფია არ იყოს კომპრომეტებული ქურდი, თაღლითი და აფერისტი ქმრის ყოლით წარსულში“. 2006 წლის 7 აგვისტოს ჟურნალ „რ-ის“ №32 გამოშვებაში კი, ც. შ-ა აღნიშნავს, რომ ბ. კ-ემ მისი კუთვნილი ნივთები უკანონოდ მიითვისა. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი მუხლის „ი“ და „ზ“ ქვეპუნქტებიდან გამომდინარე, ც. შ-ა და ბ. კ-ე არ წარმოადგენენ საჯარო პირებს.
„სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის მე-6 პუნქტისა და ამავე კანონის მე-13 მუხლის სამართლებრივი ანალიზი ცხადყოფს, რომ სასამართლოში საქმის განხილვისას იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ პირის მიმართ გავრცელებულია არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი და პირისათვის ზიანის მიმყენებელი, მისი სახელის გამტეხი განცხადება ეკისრება თავად მოსარჩელეს, თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლოს აზრით, ხაზგასასმელია, თუ რა სახის ინფორმაციის შემცველი განცხადება გაავრცელა მედიაში ც. შ-ამ. 2006 წლის 24 ივლისის და ამავე წლის 7 აგვისტოს ჟურნალ „რ-ის“ №30 და №32 გამოშვებებში ც. შ-ა აღნიშნავს, რომ ბ. კ-ე არის „ქურდი“. სისხლის სამართლის კოდექსის 177-ე მუხლის შესაბამისად, ქურდობა ითვლება დანაშაულებრივ ქმედებად. ამდენად, აღნიშნული სახის ინფორმაციის გავრცელებით უდავოდ ილახება პირის პატივი, ღირსება და საქმიანი რეპუტაცია, რამდენადაც საზოგადოებაში მსგავსი ინფორმაციის გავრცელებით პირი შეიძლება აღქმულ იქნეს, როგორც დამნაშავე, რაც გამოიწვევს საზოგადოებრივი რეპუტაციის დისკრედიტაციას. საქართველოს კონსტიტუციის მე-40 მუხლისა და ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტებიდან გამომდინარე, მხოლოდ სისხლის სამართლის საქმის აღძვრის თაობაზე დადგენილების არსებობა და მოცემულ საქმეზე პირის ეჭვმიტანილად ცნობა არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს საკმარის საფუძვლად იმ გარემოების არსებობისათვის, რომ პირის მიერ ჩადენილია დანაშაულებრივი ქმედება. კერძო პირი არ არის უფლებამოსილი ან ბრალდებულად ცნოს, ან დამნაშავედ აღიაროს პირი, რაც, თავის მხრივ, გამოიწვევს საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის დარღვევას, რომლის თანახმადაც, ადამიანის პატივი და ღირსება არის ხელშეუვალი. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, კერძო პირი უფლებამოსილია, თავისი ქმედებით ხელი შეუწყოს გამოძიების მსვლელობას. მოცემულ შემთხვევაში კი, ჟურნალ „რ-ში“ გამოქვეყნებულ ინტერვიუში ც. შ-ამ განაცხადა არა ჩადენილი დანაშაულის გახსნის ინტერესებიდან გამომდინარე, არამედ, ისე, რომ არ არსებობდა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, ქურდობაში დაადანაშაულა ბ. კ-ე. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-10 მუხლის 1-ლი პუნქტითა და საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით აღიარებულია სიტყვისა და აზრის გავრცელების უფლება. აღსანიშნავია, რომ პირის აღნიშნული უფლება არ შეიძლება აღქმულ იქნეს როგორც შეუზღუდავი, აბსოლუტური უფლება საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლის მე-4 პუნქტისა და ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტიდან გამომდინარე. ამდენად, პირს სიტყვისა და აზრის გავრცელების უფლება შეიძლება შეეზღუდოს, თუ აღნიშნულით ილახება სხვა პირის უფლებები. როგორც უკვე აღინიშნა, ჟურნალ „რ-ში“ გამოქვეყნებულ ც. შ-ას ინტერვიუში იგი ქურდობაში ისე ადანაშაულებს ბ.კ-ეს, რომ არ არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მიუხედავად იმისა, რომ საქმეში წარდგენილი ქ.მოსკოვის ხამოვნიკის რაიონის შს განყოფილების საგამოძიებო განყოფილების გამომძიებლის მიერ გაცემული ცნობებით დგინდება, რომ 2004 წლის 9 ივლისს ც. შ-ას ბინიდან ძვირფასეულობის მოპარვის ფაქტზე აღძრული სისხლის სამართლის საქმის წარმოება გრძელდება და ბ. კ-ე დღემდე ეჭვმიტანილად არის ცნობილი, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების არარსებობის პირობებში, ც.შ-ას განცხადებებით დარღვეულ იქნა ბ.კ-ის კონსტიტუციითა და მოქმედი კანონმდებლობით აღიარებული უფლებები და შეილახა მისი პატივი, ღირსება და საქმიანი რეპუტაცია. ც. შ-ას ერთ-ერთ მოთხოვნას წარმოადგენს ბ. კ-ის მიერ დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული ც.შ-ას კუთვნილი ნივთების უკან დაბრუნება. საქართველოს კონსტიტუციის მე-40 მუხლისა და ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, აღიარებულია პირის უდანაშაულობის პრეზუმფცია. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომლითაც ბ. კ-ე ქურდობის ფაქტზე აღიარებულია დამნაშავედ. ამდენად, არ დგინდება ბ. კ-ის მიერ დანაშაულებრივი ქმედების გზით ც. შ-ას კუთვნილი ნივთების მითვისების ფაქტი.
პალატამ ასევე განმარტა, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლიდან გამომდინარე, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება შეიძლება პირს დაეკისროს, თუ სახეზეა ზიანი, ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, ქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის მიმყენებელს მიუძღვის ბრალი. ამ პირობების ერთობლიობა წარმოადგენს იურიდიულ შემადგენლობას და თუნდაც ერთ-ერთი მათგანის არარსებობა გამორიცხავს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების შესაძლებლობას. მოცემულ შემთხვევაში, ც. შ-ას მიერ წარდგენილი ცნობით, მართალია, დასტურდება, რომ იგი საჭიროებს ოპერაციას, რომლის ღირებულება შეადგენს 345 000 რუბლს, თუმცა საქმეში არსებული მასალებით არ დგინდება მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის. უფრო მეტიც, საქმეში წარდგენილი ამონარიდით ჟურნალ „სარკის“ 2008 წლის 30 ივლისი – 5 აგვისტოს გამოცემიდან დგინდება, რომ თავად აპელანტი ც.შ-ა აცხადებს: „ყველა მიკროქირურგს ხერხემალი აწუხებს, რადგან 4-6-10 საათიც კი შეიძლება ერთ პოზაში იჯდე და ოპერაციებს აკეთებდე. ხერხემლის თიაქარი მაქვს, რომელიც ძალიან მაწუხებს“. ამდენად, თავად ც. შ-ა აღიარებს, რომ ხერხემლის თიაქარი მიკროქირურგების პროფესიული დაავადებაა და არა ბ.კ-ის დანაშაულებრივი გზით მიყენებული ქმედების შედეგი.
სააპელაციო სასამართლო ასევე დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ რუსეთის ფედერაციის ქ.მოსკოვის ხამოვნიკის რაიონული სასამართლოს მიერ მიღებული განაჩენით ბ.კ-ეს შეეფარდა თავისუფლების აღკვეთა და იგი ცნობილ იქნა დამნაშავედ ც.შ-ასთვის ჯანმრთელობის საშუალო სიმძიმის ზიანის განზრახ მიყენების ფაქტზე, შესაბამისად, დაეყრდნო რა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტს, არ გაიზიარა ბ.კ-ის მოსაზრება მასზე, რომ ც.შ-ას ჯანმრთელობისთვის მას არ მიუყნებია ზიანი.
პალატა დაეყრდნო რა სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-2 ნაწილს, „სიტყვისა და გამოხატვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი მუხლის „ა“ და „ე“ ქვეპუნქტების თანახმად, მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლში მოცემულია ის სამართლებრივი სიკეთე, რომელიც დაცულია კანონმდებლობით და, რომლის შელახვის შემთხვევაში, პირს შეუძლია, მიმართოს სასამართლოს, ხოლო ცილისწამება წარმოადგენს განცხადებას, რომლითაც შეიძლება შელახულ იქნეს სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლით დაცული სამართლებრივი სიკეთე, შესაბამისად, თუ გავრცელებული ინფორმაცია არის არსებითად მცდარი, სახელის გამტეხი და აღნიშნული იფნორმაციის გავრცელების შედეგად პირს მიადგა ზიანი, ესაა ცილისწამება. მოცემულ შემთხვევაში, 2006 წელს გაზეთ „სიახლეში“ დაიბეჭდა მ. კ-ის წერილი, რომელიც აპელანტ ც. შ-ას შეფასებით წარმოადგენს ცილისწამებას, რაც არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომ. სტატიაში მოცემული ტექსტი შესაძლებელია ატარებდეს შეურაცხმყოფელ ხასიათს, თუმცა არ წარმოადგენს რაიმე სახის ინფორმაციის შემცველ განცხადებას, ე.ი განცხადებას, რომელიც შეიცავს რაიმე ფაქტის შემცველ ცნობებს, ხოლო ზემოაღნიშნული ნორმების სამართლებრივი ანალიზი კი ცხადყოფს, რომ განცხადება მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება მიჩნეულ იქნეს ცილისმწამებლურად, თუ იგი შეიცავს რაიმე სახის ინფორმაციას. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მ. კ-ეს ც. შ-ასათვის ცილი არ დაუწამებია.
პალატამ მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და დამატებით განმარტა: სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის გათვალისწინებით, მორალური ზიანის ანაზღაურებას ეკისრება სამი ფუნქცია: დააკმაყოფილოს დაზარალებული, ზემოქმედება მოახდინოს ზიანის მიმყენებელზე და თავიდან აიცილოს პიროვნული უფლებების ხელყოფა სხვა პირების მიერ. მორალური ზიანის ანაზღაურების უმთავრესი მიზანია ხელყოფილი უფლებების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია და შეუძლებელია მისი სრული კომპენსაცია. ძალიან ხშირად მიღებული შედეგების გამოსწორება შეუქცევადი მოვლენაა და როგორიც არ უნდა იყოს კომპენსაცია, იგი მაინც ვერ აღუდგენს დაზარალებულს ხელყოფამდე არსებულ სულიერ მდგომარეობას. კომპენსაციის მიზანი არის მოსარჩელის გამართლება საზოგადოების თვალში და მორალური ზიანის გამოწვეული ტკივილების შემსუბუქება. კომპენსაცია მიმართულია უარყოფითი ემოციების გასაქარწყლებლად. მორალური ზიანის ანაზღაურების პრევენციული ფუნქციის განხორციელებისათვის მნიშვნელობა ენიჭება ისეთ ფაქტორს, როგორიცაა, სამართალდარღვევის განმეორების საშიშროება ზიანის მიმყენებლის მიერ, მაგრამ პრევენციის უზომოდ გაზრდა და სიტყვის თავისუფლების დაუსაბუთებელი შეზღუდვა. მოცემულ შემთხვევაში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად ჩათვალა, რომ ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით ც. შ-ას მოთხოვნა, ბ. კ-ისათვის მორალური ზიანის, 15000 ლარის, დაკისრება, გაზრდილია და არ შეესაბამება რეალობას. ამდენად, ბ.კ-ეს, ც.შ-ას ჯანმრთელობაზე ვნების მიყენების გამო, მორალური ზიანის ანაზღაურების სახით მართებულად დაეკისრა 5000 ლარის გადახდა. ამასთან, რამდენადაც ც.შ-ამ ვერ წარმოადგინა იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რაზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნას დაეკისროს მ. კ-ეს, მის მიმართ გამოვლენილი ცილისწამების გამო, სასამართლოს მიერ დადგენილი ფორმით ცნობის გამოქვეყნება სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამართლებრივად დაუსაბუთებელია.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა. კასატორმა ც. შ-ამ მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ ც.შ-ა და ბ.კ-ე, „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, არ მიეკუთვნებიან საჯარო პირებს. ასეც რომ იყოს, კასატორს არავისთვის დაუწამებია ცილი. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლის თანახმად, იმისათვის, რომ კერძო პირს დასწამონ ცილი უნდა არსებობდეს: ა) არსებითად მცდარი ფაქტი; ბ) პირისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი. კანონის თანახმად, ორივე პირობა ერთდროულად უნდა არსებობდეს. კონკრეტულ შემთხვევაში კი, ფაქტი არ ყოფილა არსებითად მცდარი. აღნიშნული ინფორმაციის გასავრცელებლად კასატორს ჰქონდა რეალური საფუძველი, კერძოდ, მან იცოდა, რომ რუსეთის ფედერაციის შს განყოფილების საგამოძიებო განყოფილების წარმოებაში იყო სისხლის სამართლის საქმე მისი კუთვნილი ძვირადღირებული საიუველირო ნაწარმის ქურდობის ფაქტზე. ამ დანაშაულის ჩადენაში კი ეჭვმიტანილი იყო ბ.კ-ე, რომელიც არაერთხელ დაიკითხა ეჭვმიტანილის სტატუსით და აღკვეთის ღონისძიებაც კი შეეფარდა. გარდა ამისა, ბ.კ-ემ, ც.შ-ას არაერთი თხოვნის მიუხედავად, უარი განაცხადა სიცრუის დეტექტორზე შემოწმებაზე. მოსარჩელის ასეთი ქმედებები ადამიანს აღუძრავს გონივრულ ეჭვს, რომ მას მართლაც მიუძღვის ბრალი აღნიშნულ დანაშაულში. გარდა ამისა, აღნიშნული ცნობის ცილისწამებად მიჩნევის მეორე პირობაც არ არსებობს, კერძოდ, ბ.კ-ისთვის ზიანის მიყენების ფაქტი. მის მიერ არ წარმოდგენილა ცნობა იმის დასადასტურებლად, რომ შ-ას მიერ ინფორმაციის გავრცელების შემდეგ მას მიადგა რაიმე ზიანი, არადა, სწორედ, სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვის ინიციატორზეა მტკიცების ტვირთი იმასთან დაკავშირებით, რომ გავრცელებულმა ინფორმაციამ მას ნამდვილად მიაყენა ზიანი, ხოლო ზიანის არარსებობის შემთხვევაში არ შეიძლება პირს რაიმე პასუხისმგებლობა დაეკისროს ინფორმაციის გავრცელებისთვის. გარდა აღნიშნულისა, საკმაოდ ბევრი იმსჯელეს პირველი ინსტანციისა და სააპელაციო სასამართლოებმა იმ ფაქტზე, რომ ც.შ-ას მიერ 2006 წლის 24 ივლისისა და 2006 წლის 7 აგვისტოს ჟურნალ „რ-ისათვის“ მიცემული ინტერვიუებით ბ.კ-ეს „დაედო ბრალი“ სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენაში. კასატორმა მიმართა რუსეთის ფედერაციის სამართალდამცავ ორგანოებს და მას შემდეგ, რაც მათ განახორციელეს მთელი რიგი საპროცესო მოქმედებები და თავად კასატორი ცნეს დაზარალებულად, მან ჟურნალს მისცა ინტერვიუ აღნიშნულის შესახებ, რაც წარმოადგენდა მხილებას, რასაც ითვალისწინებს „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონი. სასამართლომ არასწორად შეაფასა ის ფაქტი, რომ ც.შ-ას, თითქოს არ შეელახა პატივი და ღირსება მ. კ-ის ინტერვიუთი. მ.კ-ის მიერ აღნიშნული განხორციელდა ერთადერთი მიზნით – შეურაცხყოფა მიეყენებინა და დაემცირებინა ც.შ-ა ამორალური და ზნეობის საწინაამდეგო გამონათქვამებით, რაც წარმოადგენს უხამსობას, პატივისა და ღირსების შელახვას და, შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლისა და „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების“ შესახებ საქართველოს კანონის დარღვევას. რაც შეეხება სასამართლოს მიერ ბ.კ-ისადმი მორალური ზიანის 5000 ლარის, დაკისრებას, აღნიშნული თანხა არ არის შესაბამისი იმ ზიანთან, რაც ც.შ-ას ბ.კ-ის დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად მიადგა. სრულიად დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ ნაწილში. ამასთან, სასამართლო არასწორად ადგენს, რომ ხერხემლის ტკვილი პროფესიული დაავადებაა და ბ.კ-ის ქმედებებს არ უკავშირდება. ბ.კ-ემ დანაშაულებრივი ქმედება ჩაიდინა 2005 წლის 13 ივნისს, ინტერვიუ კი დათარიღებულია 2008 წლით. ამ პერიოდისათვის ც.შ-ას უკვე ჰქონდა ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ის პრობლემები, რომლებიც გამოიწვია მანამდე ბ.კ-ის მიერ ჩადენილმა დანაშაულებრივმა ქმედებამ.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ მხოლოდ იმიტომ არ დააკმაყოფილა ც. შ-ას მოთხოვნა მატერიალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ, რომ მას წარდგენილი არ ჰქონდა მტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებდნენ ბ.კ-ის მიერ ჩადენილი დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად მიყენებული მატერიალური ზიანის ოდენობას, რაც იმ ეტაპზე შეუძლებელი იყო, ვინაიდან ოპერაციის სირთულიდან გამომდინარე, კასატორს არ ჰქონდა ბოლომდე გადაწყვეტილი მისი გაკეთება. მხოლოდ მას შემდეგ, რაც თერაპიულმა მკურნალობამ ვერავითარი შედეგი გამოიღო და მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა გართულდა, მან გადაწყვიტა აღნიშნული ძვირადღირებული ქირურგიული ოპერაციის გაკეთება ხერხემალზე კისრის არეში, რაც პირდაპირ უკავშირდება ბ.კ-ის მიერ მისთვის კისრის არეში მალების დაზიანებას. რაც შეეხება თავად ცნობას ოპერაციის ღირებულების შესახებ, კასატორმა აღნიშნული წარმოადგინა იმ ეტაზე, როდესაც ის მოიპოვა სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას. პალატამ, მიუხედავად აღნიშნული გარემოებებისა, გადაწყვეტილება დატოვა უცვლელი, მაშინ, როდესაც სააპელაციო სასამართლოში მატერიალური ზიანის დამადასტურებელი მტკიცებულება, მითითებული ცნობის სახით უკვე წარმოდგენილი იყო.
კასატორმა ბ. კ-ემ მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება მორალური ზიანის დაკისრების ნაწილში შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ც.შ-ასათვს მორალური ზიანის მიყენების სანაცვლოდ 5000 ლარის გადახდის დაკისრების შესახებ, ეფუძნება მხოლოდ რუსეთის სასამართლოს 2006 წლის 12 ივლისის განაჩენს. ამასთან, სასამართლოს უსაფუძვლოდ მიაჩნია მითითება მასზე, რომ აღნიშნულ განაჩენში მომრიგებელი მოსამართლის დასკვნები აშკარად არ შეესაბამება საქმეზე შეგროვებულ მტკიცებულებებს. სააპელაციო სასამართლო რუსეთის სასამართლოს მიერ გამოტანილი კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენს კი არ უნდა დაყრდნობოდა, არამედ სასამართლო პროცესის მიმდინარეობისას, მხარეების მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებისა და ფაქტობრივად დადგენილი გარემოებების ერთობლივი ანალიზით უნდა ეხელმძღვანელა. ამგვარი ქმედებით, სასამართლოს პირველ რიგში უნდა დაედგინა, თუ რამდენად რეალურად მიიღო ც.შ-ამ მორალური ზიანი და საერთოდ რაში გამოიხატებოდა მორალური ზიანის მიღება. ფიზიკური ზიანის მიყენება არ შეიძლება მიჩნეულ იყოს იმის საკმარის საფუძვლად, რომ ზიანის მიმყენებლისაგან ადამიანი მორალურ ზიანსაც აუცილებლად მიიღებს. სასამართლოს ასევე უნდა ემსჯელა იმ გარემოებებზე, რომლებიც ნათელს გახდიდნენ, თუ რა ფორმით და რაში გამოხატავს მორალური ზიანის მიღებას ც.შ-ა. ფიზიკური ზიანის მიღებიდან მეოთხე დღეს მან აქტიურად გააგრძელა მუშაობა თავისი პროფესიით. სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნები, არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, სათანადოდ არ გამოიკვლია მტკიცებულებები.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ბ. კ-ისა და ც. შ-ას საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველი დავის ფარგლებში, სააპელაციო პალატის მიერ გამოყენებული მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებას მნიშვნელობა აქვს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით. სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული განჩინებით სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და არსებითად სწორი გადაწყვეტილება მიიღო, მაგრამ სამართლებრივი შეფასება არ შეესაბამება კანონს, რის გამოც იგი უნდა შეიცვალოს, კერძოდ:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). კასატორს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენია, ხოლო სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ბ. კ-ესა და მ. კ-ეს შორის ქორწინება შეწყდა 2003 წლის 15 აპრილს, ხოლო 2003 წლის 21 ივნისს ც. შ-ა და ბ. კ-ე დაქორწინდნენ. რუსეთის ფედერაციის ქ.მოსკოვის ხამოვნიკის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 12 ივლისის განაჩენით, ბ. კ-ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ მკვლელობის მუქარისა და ჯანმრთელობის საშუალო სიმძიმის ზიანის განზრახ მიყენების ფაქტზე და შეეფარდა თავისუფლების აღკვეთა. ქ.მოსკოვის ხამოვნიკის რაიონის შს განყოფილების საგამოძიებო განყოფილების გამომძიებლის 2008 წლის ცნობით დგინდება, რომ საგამოძიებო განყოფილების წარმოებაშია სისხლის სამართლის საქმე ც. შ-ას კუთვნილი საიუველირო ნაწარმის ქურდობის ფაქტზე, რომლის ჩადენაში ეჭვმიტანილია ბ. კ-ე. 2006 წლის 24 ივლისის ჟურნალ „რ-ის“ №30 გამოშვებაში, სათაურით „ბ. კ-ე მოსკოვში დააკავეს“, დაიბეჭდა ინტერვიუ ც. შ-ასთან. ინტერვიუს მე-2 გვერდზე იგი აღნიშნავს: „ამის შემდეგ ჩემთვის ნათელი გახდა ისიც, ვინ მოიპარა ჩემი ნივთები და ისიც, რომ ძვირფასეულობა მოპარული იყო და არა დაკარგული... რაც შეეხება ჩემს გეგმებს ბ.სთან დაკავშირებით, ყველანაირი საშუალებით მივაღწევ ჩვენი ქორწინების გაბათილებას, რათა ჩემი ავტობიოგრაფია არ იყოს კომპრომეტებული ქურდი, თაღლითი და აფერისტი ქმრის ყოლით წარსულში“. 2006 წლის 7 აგვისტოს ჟურნალ „რ-ის“ №32 გამოშვებაში კი, ც. შ-ა აღნიშნავს, რომ ბ. კ-ემ მისი კუთვნილი ნივთები უკანონოდ მიითვისა.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ბ. კ-ის საკასაციო პრეტენზიას, რომ სააპელაციო პალატას რუსეთის სასამართლოს მიერ გამოტანილი უკანონო განაჩენით ზიანის მიყენების ფაქტი დამტკიცებულად არ უნდა მიეჩნია და ფიზიკური ზიანის მიყენება არ არის საკმარისი საფუძველი იმის დასადგენად, რომ პირს მორალური ზიანიც მიადგა.
საკასაციო სასამართლო მიზანშეწონილად არ მიიჩნევს, იმსჯელოს ბ.კ-ის მოსაზრების, განაჩენის გამომტანი ქვეყნის, რუსეთის არადემოკრატიულობის გამო, განაჩენის, როგორც მტკიცებულების გაუზიარებლობაზე, ამ არგუმენტის პროცესუალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით უსაფუძვლობის გამო.
მოცემულ შემთხვევაში, ბ.კ-ის საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს კონკრეტულ მტკიცებულებაზე მითითებას, გარდა მისივე განმარტებისა, რომლითაც უარყოფილი იქნებოდა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილი განაჩენით დადგენილი ფაქტი - მოპასუხის ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენება. საკასაციო სასამართლო მხარეთა ყურადღებას ამახვილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებულ მტკიცების ტვირთის გადანაწილების პრინციპსა და მნიშვნელობაზე, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები.
აღნიშნული ნორმების ანალიზი ერთმნიშვნელოვნად გვაძლევს დასკვნის საფუძველს: სადავოდ მიჩნეული უფლების კანონიერება უნდა დამტკიცდეს; დარღვეული უფლების დაცვა მხარეს კონკრეტული ფაქტებზე დაყრდნობით შეუძლია და ამ ფაქტების მითითება მხარის მოვალეობაა; საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, რომელიც სადავოა, დამტკიცებას საჭიროებს; ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ფაქტების მიმთითებელ მხარეებს ეკისრებათ; გამონაკლისს წარმოადგენს მატერიალური სამართლით გათვალისწინებული შემთხვევა, როდესაც ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ამა თუ იმ ნორმით განსხვავებულადაა მოწესრიგებული. მტკიცების ტვირთის გადანაწილებას არა მარტო საპროცესო-სამართლებრივი მნიშვნელობა აქვს, არამედ არსებითი მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობაც გააჩნია, ვინაიდან მხარის მიერ ამ საპროცესო მოვალეობის შეუსრულებლობას ან არაჯეროვნად განხორციელებას, შედეგად მოჰყვება ამავე მხარისათვის უარყოფითი - არახელსაყრელი შედეგი. ამასთან, ყურადსაღებია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 206-ე მუხლის დანაწესი, რომლის ძალითაც ზემოთ აღწერილი ვალდებულებები კანონით გათვალისწინებულ ეტაპზე უნდა განხორციელდეს და ამ მოქმედებების დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობა ართმევს მხარეს უფლებას, სამართალწარმოების შემდგომ ეტაპზე შეასრულოს ასეთი მოქმედება.
უსაფუძვლოა კასატორ ბ.კ-ის არგუმენტი მორალური ზიანის დაკისრების არაკანონიერებაზე იმ დასაბუთებით, რომ ჯანმრთელობისთვის ზიანის მიყენება, ყოველთვის არ იწვევს მორალური ზიანის წარმოშობას. სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის თანახმად, სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია, მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც. ტერმინი „მორალური ზიანი“ სულიერი გრძნობებისა და ურთიერთობების სფეროში მიყენებულ ზიანს გულისხმობს. ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანებით მიღებული არასასურველი შედეგი ნეგატიურ ცვლილებებს იწვევს ადამიანის ორგანიზმში, რამაც ქონებრივ დანახარჯებთან ერთად შეიძლება არამატერიალური უფლებების ხელყოფა – ფსიქიკური ტანჯვა (მორალური ზიანი) გამოიწვიოს. ადამიანის ფსიქიკაში ნეგატიური ცვლილებების არსებობას, რაც გამოიხატება ფიზიკურ და სულიერ ტანჯვაში, გარეგნული გამოხატულება არ გააჩნია და, შესაბამისად, არამატერიალიზებული ზიანია. არამატერიალურ ფასეულობათა ხელყოფა კი ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას იწვევს. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება კასატორის არგუმენტს თვით ზიანის ფაქტის არსებობის აუცილებლობის თაობაზე და განმარტავს, რომ ზიანის სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის ზოგად საფუძველს წარმოადგენს: 1.თვით მორალური ზიანი; 2.ზიანის მიმყენებლის არამართლზომიერი მოქმედება ან უმოქმედობა; 3.არამართლზომიერ ქმედებასა და მორალურ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირი; 4. ზიანის მიმყენებლის ბრალი. ამდენად, პასუხისმგებლობის ერთ-ერთ პირობას წარმოადგენს რა მორალური ზიანის არსებობა, როგორც ზემოთ აღინიშნა, მისი არსებობა გარეგნულად ცალსახად გამოხატული არ არის და მისი კონკრეტული მტკიცებულებით დადასტურება რთულია და ზოგ შემთხვევაში, შეუძლებელიც. შესაბამისად, დაზარალებულის მტკიცების ტვირთი არ უნდა დამძიმდეს. საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე უნდა შეფასდეს, მართლსაწინააღმდეგო ქმედება გამოიწვევდა თუ არა დაზარალებულის ფსიქიკაში ნეგატიურ ცვლილებებს. საკასაციო სასამართლო იზიარებს შეგებებული სარჩელის ავტორის – ც. შ-ას მტკიცებას, რომ ჯანმრთელობის დაზიანებით მან, როგორც ფიზიკური, ასევე ზნეობრივ-ფსიქიკური ტანჯვა განიცადა, ვინაიდან მტკიცებას არ საჭიროებს ის ფაქტი, რომ ადამიანის ჯანმრთელობის ხელყოფა უარყოფით გავლენას ახდენს მის ფსიქიკაზე, მით უფრო, როდესაც ხელყოფა განზრახ და ძალის გამოყენებით ხდება. აღნიშნულის საწინააღმდეგო მოსაზრება დასაბუთებულ არგუმენტაციას საჭიროებს, რასაც ბ.კ-ის საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს.
აქვე საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დადგენილი მორალური ზიანის ოდენობის გაზრდასთან დაკავშირებით არ იზიარებს ც. შ-ას მოსაზრებას და განმარტავს: მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრის ძირითადი კრიტერიუმებია: დამრღვევის ბრალის ხარისხი; ფიზიკური და მორალური ტანჯვის ხარისხი; სხეულის დაზიანების სიმძიმის ხარისხი; ჯანმრთელობის მოშლის პერიოდი (ხანგრძლივია თუ მოკლევადიანი), შრომისუნარიანობის დაკარგვის ხარისხი (მნიშვნელოვანი, უმნიშვნელო ან მუდმივი); ზიანის მიმყენებლის ქონებრივი მდგომარეობა (მოვალე გადახდისუნარიანი, ხოლო სასამართლო გადაწყვეტილება აღსრულებადი უნდა იყოს); მოთხოვნილი კომპენსაციის გონივრულობა და სამართლიანობა. ამ კრიტერიუმებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთშეჯერებით ბ.კ-ისათვის, ც.შ-ას სხეულის დაზიანების გამო, მორალური ზიანის - 5000 ლარის ოდენობით განსაზღვრა სამართლიანი და გონივრულია.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატამ ბ.კ-ის საკასაციო პრეტენზია სამართლებრივად არასწორად შეაფასა, თუმცა, ამ დარღვევას არ გამოუწვევია არასწორი შედეგი, კერძოდ: სააპელაციო პალატამ ც.შ-ასთვის ჯანმრთელობის საშუალო სიმძიმის ზიანის განზრახ მიყენების ფაქტის დასადგენად პრეიუდიციული ძალა მიანიჭა ც.შ-ას მიერ წარმოდგენილ რუსეთის ფედერაციის ქ.მოსკოვის ხამოვნიკის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 12 ივლისის კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენს. საქართველოს 2010 წლის 24 სექტემბრის N3619 კანონით სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში განხორციელებული ცვლილებებით ამავე კოდექსის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი (მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულების წარმოდგენისგან ისეთი ფაქტის დასადასტურებლად, რომლებსაც, თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია: გ) ფაქტები იმის შესახებ, ჰქონდა თუ არა მოქმედებას ადგილი და ჩაიდინა თუ არა ეს მოქმედება ამ პირმა, რაც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს განაჩენით, როცა საქმეს იხილავს სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამოქალაქოსამართლებრივი შედეგების შესახებ, ვის მიმართაც გამოტანილია განაჩენი), ამოღებულ იქნა და ამოქმედდა 2010 წლის 1 ოქტომბრიდან. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კი გამოტანილია 2011 წლის 25 მაისს.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე პუნქტით, სამოქალაქო საქმეების წარმოება ხორციელდება საპროცესო კანონმდებლობით, რომლებიც მოქმედებს საქმის განხილვის, ცალკეული საპროცესო მოქმედების შესრულების ან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების დროს. მითითებული ნორმა განსაზღვრავს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დროში მოქმედებას, რომელიც ეფუძნება პრინციპს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კანონს უკუქცევითი ძალა არა აქვს. ამდენად, სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას უნდა გამოიყენოს საქმის განხილვის დროს მოქმედი საპროცესო ნორმები, რაც გასაჩივრებული განჩინებით დარღვეულია და, ამავე კოდექსის 393-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილების კანონის დარღვევით გამოტანილად შეფასების საფუძველია. აქვე, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატის მიერ კანონის ზემოაღნიშნულ დარღვევას გავლენა არ მოუხდენია გადაწყვეტილების შედეგზე და იგი არსებითად სწორია, რაც, ამავე კოდექსის 393-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, გადაწყვეტილების გაუქმებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენს, კერძოდ, ც. შ-ას მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებით - კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილი სხეულის დაზიანების ფაქტის უარყოფა ბ.კ-ეს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, არ განუხორციელებია. შესაბამისად, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა ც. შ-ასთვის ჯანმრთელობის საშუალო სიმძიმის ზიანის მიყენების ფაქტის დადგენილად ცნობის შესახებ.
საკასაციო სასამართლო ნაწილობრივ ეთანხმება კასატორ ც. შ-ას პრეტენზიას და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა კანონი, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება კანონის დარღვევით არის გამოტანილი (სსკ 393-ე მუხლის მეორე პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტი), მაგრამ საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა არ შეიძლება გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი გახდეს, რადგან ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება არ გამოტანილა (სსკ-ის 393-ე მუხლის მესამე პუნქტი). განსახილველი განჩინების უსწორობა მდგომარეობს შემდეგში:
სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის თანახმად, პირს ეკისრება სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობა კერძო პირის ცილისწამებისათვის, თუ მოსარჩელე სასამართლოში დაამტკიცებს, რომ მოპასუხის განცხადება შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტს უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ და ამ განცხადებით მოსარჩელეს ზიანი მიადგა. ამავე კანონის პირველი მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით ცილისწამება არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი და პირისთვის ზიანის მიმყენებელი, მისი სახელის გამტეხი განცხადებაა. აღნიშნული ნორმით მოსარჩელეს ეკისრება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებათა მტკიცების ტვირთი: 1. სადავო განცხადება მოპასუხის მიერ გავრცელდა; 2. განცხადება ლახავს მოსარჩელის პატივსა და ღირსებას; 3. განცხადება არ შეეფერება სინამდვილეს – არსებითად მცდარი ფაქტია; 4. განცხადება, ამავე კანონის მე-5 მუხლით გათვალისწინებული პოლიტიკური ან სასამართლო სიტყვის თავისუფლების ფარგლებში არ გავრცელებულა, 5. განცხადება მოსარჩელის პატივს, ღირსებას ან საქმიან რეპუტაციას ზიანს აყენებს. სააპელაციო პალატამ აღნიშნული ნორმის არასწორად განმარტებით გავრცელებული განცხადების ნამდვილობის მტკიცების ტვირთი მოპასუხეს დააკისრა.
საქმის მასალებით დადგენილია და სადავოს არ წარმოადგენს, რომ სადავო განცხადება - „მოსარჩელე ქურდი, თაღლითი და აფერისტია“ - მოპასუხემ გაავრცელა.
სადავო განცხადება პოლიტიკური ან სასამართლო სიტყვის თავისუფლების ფარგლებში არ გავრცელებულა.
მოპასუხე ბ. კ-ე კერძო პირია. ამ ფაქტს ც.შ-ა საკასაციო საჩივრით სადავოდ მიიჩნევს და აღნიშნავს, რომ „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის თანახმად, ც. შ-ა და ბ.კ-ე საჯარო პირებს წარმოადგენენ. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას და აღნიშნავს: „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის 1-ლი მუხლის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, საჯარო პირი არის „საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლით განსაზღვრული თანამდებობის პირი; პირი, რომლის გადაწყვეტილება ან აზრი მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს საზოგადოებრივ ცხოვრებაზე; პირი, რომლისკენაც მისი გარკვეული ქმედების შედეგად ცალკეულ საკითხებთან დაკავშირებით მიმართულია საზოგადოებრივი ყურადღება; ხოლო „ზ“ ქვეპუნქტით საზოგადოებრივ ყურადღებად განიმარტება საზოგადოების ინტერესი (და არა ცალკეულ პირთა უბრალო ცნობისმოყვარეობა) იმ მოვლენისადმი, რომელიც დაკავშირებულია დემოკრატიულ სახელმწიფოში საზოგადოებრივი თვითმმართველობის განხორციელებასთან. მოდავე პირების პირად ურთიერთობებთან დაკავშირებით საზოგადოების გარკვეული ნაწილის ინტერესი და ცნობისმოყვარეობა მართლაც არსებობს (რასაც ადასტურებს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებიც), თუმცა ასეთ ინტერესს კანონი საზოგადოებრივი ყურადღების სტატუსს არ ანიჭებს. მოცემულ შემთხვევაში, საზოგადოების ინტერესი უკავშირდება არა საზოგადოებრივი თვითმმართველობის განხორციელებასთან დაკავშირებულ მოვლენას, არამედ მოდავე მხარეთა პირად ცხოვრებას და ამ პირთა მოსაზრებები და შეხედულებები საზოგადოებრივ ცხოვრებაზე მნიშვნელოვან გავლენას ვერ მოახდენენ.
საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით, აზრის თავისუფლება გარანტირებულია - ყოველ ადამიანს აქვს სიტყვის, აზრის, სინდისის, აღმსარებლობისა და რწმენის თავისუფლება. 24-ე მუხლის პირველი პუნქტით კი, ყოველ ადამიანს აქვს უფლება, თავისუფლად მიიღოს და გაავრცელოს ინფორმაცია, გამოთქვას და გაავრცელოს თავისი აზრი ზეპირად, წერილობით ან სხვაგვარი საშუალებით. ეს უფლება გარანტირებულია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-10 მუხლით, რომელიც ჩამოყალიბებულია ორ პუნქტად: პირველი პუნქტი განსაზღვრავს დაცულ თავისუფლებებს, ხოლო მეორე პუნქტი აყალიბებს იმ გარემოებებს, როდესაც სახელმწიფოს შეუძლია, კანონიერად ჩაერიოს გამოხატვის თავისუფლების განხორციელებაში. პირველი პუნქტი ითვალისწინებს პირის გამოხატვის თავისუფლების უფლების სამ კომპონენტს: თავისუფლებას, ჰქონდეს საკუთარი შეხედულებები; თავისუფლებას, გაავრცელოს ინფორმაცია და მოსაზრებები; თავისუფლებას, მიიღოს ინფორმაცია და მოსაზრებები. მე-2 პუნქტის შესაბამისად, ნებისმიერი ხელშემკვრელი მხარის ხელისუფლებას შეუძლია ჩაერიოს გამოხატვის თავისუფლების განხორციელებაში, როდესაც შესრულებულია სამი ერთობლივი პირობა: 1. ჩარევა გათვალისწინებული უნდა იყოს კანონით; 2. ჩარევა მიზნად უნდა ისახავდეს ერთი ან მეტი კონვენციით გათვალისწინებული ინტერესის ან ღირებულების, მათ შორის, ჯანმრთელობის ან ზნეობის, სხვათა რეპუტაციის, ან უფლებათა დაცვას; 3. ჩარევა აუცილებელი უნდა იყოს დემოკრატიულ საზოგადოებაში, რადგან ამ ნორმით თავისუფლებათა განხორციელება შეიძლება დაექვემდებაროს ისეთ შეზღუდვებს, რომლებიც აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში.
აზრის თავისუფლებას აბსოლუტური უპირატესობა არ ენიჭება და იგი შეზღუდულია სხვა უფლებების დაცვით, მათ შორის არის მესამე პირთა ძირითადი უფლებებით დაცული სიკეთეები - პატივი, ღირსება, საქმიანი რეპუტაცია. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტების განხილვით, როდესაც პუბლიკაციას აქვს კანონიერი მიზანი, საკითხი საზოგადოებრივი მნიშვნელობისაა და გონივრული ძალისხმევა იქნა გამოჩენილი ფაქტების დასამტკიცებლად, თუნდაც შესაბამისი ფაქტები არასწორი აღმოჩნდეს, პასუხისმგებლობა არ უნდა დადგეს. თუმცა, სასამართლოს მითითებით, შეფასებით მსჯელობებს საკმარისი ფაქტობრივი საფუძველი უნდა ამყარებდეს. როგორც სასამართლომ აღნიშნა, “მაშინაც კი, როდესაც განცხადება უთანაბრდება შეფასებით მსჯელობას, ჩარევის პროპორციულობა შეიძლება დამოკიდებული იყოს იმაზე, არსებობს თუ არა საკმარისი ფაქტობრივი საფუძველი სადავო განცხადებისათვის, რამდენადაც თვით შეფასებითი მსჯელობაც კი რაიმე ფაქტობრივი საფუძვლის გარეშე შეიძლება იყოს გადაჭარბებული’’ (Jerusalem v. Austria, 2001 w.; Dichand and Others v. Austria, 2002 w).
ვინაიდან მოსარჩელე კერძო პირია, უნდა გაირკვეს კერძო პირთა მიმართ „დასაშვები კრიტიკის“ ფარგლები. ევროპული სასამართლოს პრაქტიკის მიხედვით, კერძო პირთა მიმართ „დასაშვები კრიტიკის“ ფარგლები შეზღუდულია. ,,დასაშვები კრიტიკის ზღვარი უფრო ფართოა პოლიტიკოსთან, ვიდრე კერძო პირთან მიმართებაში. ამ უკანასკნელისაგან განსხვავებით, პირველი გარდუვალად და შეგნებულად უქვემდებარებს ზედმიწევნით განხილვას თავის თითოეულ სიტყვასა თუ ქმედებას ჟურანალისტებისა და მთლიანად საზოგადოების მიერ და იგი უნდა ავლენდეს უფრო ფართო შემწყნარებლობას”(Lingens v. Austria, 1986 w).
თვითონ პრესის თავისუფლებაც არ არის აბსოლუტური. მაგალითად, თამმერის საქმე ევროპულმა სასამართლომ გადაწყვიტა პირადი ცხოვრების სასარგებლოდ. სადავო განცხადებები ეხებოდა ქ-ნ ლაანარუს პირადი ცხოვრების ასპექტებს, რომლებიც მან აღწერა თავის მემუარებში. ქ-ნი ლაანარუ იყო შინაგან საქმეთა მინისტრის თანაშემწე, ხოლო მოგვიანებით მისი მეუღლე გახდა. სადავო განცხადებები შეეხებოდა მის დედობასა და იმას, თუ როგორ დაუნგრია ქმარს პირველი ოჯახი. დაადგინა რა მე-10 მუხლის დარღვევა, სასამართლომ აღნიშნა: `პოლიტიკურ პარტიაში ქ-ნ ლაანარუს ხანგრძლივი მონაწილეობის მიუხედავად, სასამართლო არ მიიჩნევს დადგენილად, რომ სადავო ტერმინების გამოყენება მის პირად ცხოვრებასთან დაკავშირებით გამართლებული იყო საზოგადოებრივი მნიშვნელობით ან იმ ფაქტით, რომ ისინი წარმოადგენდა ზოგადი მნიშვნელობის საკითხებს“(Tammer v. Estonia, 2001).
დაცულ უფლებაში ჩარევა გათვალისწინებულია „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონით, რომელიც ცილისწამების შემთხვევაში სხვათა რეპუტაციის ან უფლებათა დაცვას ადგენს. სადავო განცხადების ცილისწამებად კვალიფიკაციისათვის მნიშვნელოვანია, დადგინდეს ც.შ-ას მიერ გავრცელებული განცხადება ფაქტისა თუ აზრის (შეფასებითი მსჯელობის) კატეგორიას განეკუთვნება. აღნიშნული აუცილებელი პირობაა ცილისწამების განსაზღვრისათვის, ვინაიდან „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის თანახმად, აზრი დაცულია აბსოლუტური პრივილეგიით, რაც სამოქალაქოსამართლებრივ პასუხისმგებლობას გამორიცხავს. ამავე კანონის პირველი მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით, აზრი არის შეფასებითი მსჯელობა, თვალსაზრისი, კომენტარი, აგრეთვე, ნებისმიერი სახით ისეთი შეხედულების გამოხატვა, რომელიც ასახავს რომელიმე პიროვნების, მოვლენის ან საგნის მიმართ დამოკიდებულებას და არ შეიცავს დადასტურებად ან უარყოფად ფაქტს.
„აზრში“ იგულისხმება ნებისმიერი შეფასებითი გამონათქვამი, რომელიც შედგება განსჯის, დამოკიდებულებისა და შეფასების ელემენტებისაგან, რომლის სისწორე თუ მცდარობა მთლიანად პირად წარმოდგენებზეა დამოკიდებული. ამდენად, აზრი პირის სუბიექტური დამოკიდებულებაა პიროვნულ შეფასებებს მოვლენისა თუ სიტუაციის შესახებ და იმის მტკიცებას, სიმართლეს შეესაბამება თუ მცდარია, არ ექვემდებარება. აზრის საწინააღმდეგოდ „ფაქტში“ იგულისხმება ნამდვილი, რეალური ან არსებული გარემოებები და საგნები, რომლებიც ექვემდებარება მტკიცებულებებით დადასტურებას. გასათავლისწინებელია, რომ აზრები ფაქტებთან გარკვეული დამოკიდებულებით გამოითქმება, ანუ აზრი, როგორც წესი, ეყრდნობა ფაქტებს. ასეთ შემთხვევაში აზრის დაყოფა შეხედულებად და ფაქტის გამოდმოცემად დაუშვებელია, რადგანაც მთლიანად გამონათქვამი აზრის თავისუფლების სფეროში ექცევა. ამავდროულად, აზრის თავისუფლებით აშკარად ცრუ ფაქტების ძირითადი უფლებით უზრუნველყოფილი დაცვა გამორიცხულია. კონსტიტუციით დაცული სფეროს ფარგლებში არ ხვდება ისეთი ფაქტები, რომელთა მცდარობის შესახებ კარგად იცის თავად გამომთქმელმა სუბიექტმა (შეგნებული სიცრუე) ან რომელთა მცდარობა ცხადია მათი გამოთქმის მომენტში.
ერთმანეთისაგან განასხვავა რა ინფორმაცია (ფაქტები) და შეხედულებები (შეფასებითი მსჯელობა), ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ განაცხადა, რომ „ფაქტების არსებობა შეიძლება დამტკიცებულ იქნეს, მაშინ როდესაც შეფასებითი მსჯელობის ნამდვილობა არ ექვემდებარება მტკიცებას. ... რაც შეეხება შეფასებით მსჯელობას, ამ მოთხოვნის შესრულება შეუძლებელია და იგი თავისთავად ხელყოფს შეხედულებების თავისუფლებას, რაც წარმოადგენს კონვენციის მე-10 მუხლით გათვალისწინებული უფლების ფუნდამენტურ ნაწილს“ (Lingens v. Austria, 1986 w.; Jerusalem v. Austria, 2001 w.; Dichand and Others v. Austria, 2002 w).
აზრისა და ფაქტის ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირის გამო, მათი გამიჯვნა საკმაოდ რთულია, ამიტომ სადავო გამონათქვამის სწორი კვალიფიკაციისათვის უნდა შემოწმდეს მისი შინაარსი, გამოთქმის ფორმა და გამოთქმის კონტექსტი - რა ფაქტობრივი ელემენტებისაგან შედგება გამონათქვამი. მოცემულ შემთხვევაში, ც.შ-ას მიერ მტკიცებითი და არა შეფასებითი ფორმის გამონათქვამი - ბ.კ-ე ქურდია და თაღლითი, გავრცელებულია სხვა ფაქტებთან კონტექსტში „ბ. კ-ე მოსკოვში დააკავეს“(სტატიის სათაური), „ამის შემდეგ ჩემთვის ნათელი გახდა ისიც, ვინ მოიპარა ჩემი ნივთები და ისიც, რომ ძვირფასეულობა მოპარული იყო და არა დაკარგული... რაც შეეხება ჩემს გეგმებს ბ.სთან დაკავშირებით, ყველანაირი საშუალებით მივაღწევ ჩვენი ქორწინების გაბათილებას, რათა ჩემი ავტობიოგრაფია არ იყოს კომპრომეტებული ქურდი, თაღლითი და აფერისტი ქმრის ყოლით წარსულში“(ამონარიდი ც.შ-ას ინტერვიუდან); ქ.მოსკოვის ხამოვნიკის რაიონის შსგ საგამოძიებო განყოფილებაში 2004 წლის 9 ივლისს ც. შ-ას ბინიდან ძვირფასეულობის მოპარვის ფაქტზე აღძრულია სისხლის სამართლის საქმე და ბ. კ-ე დღემდე ეჭვმიტანილად არის ცნობილი. ამ ფაქტებთან კონტექსტში ც.შ-ას გამონათქვამი ბ. კ-ის ქურდობასა და თაღლითობაზე ღირსების შემლახავ ფაქტად უნდა იქნეს კვალიფიცირებული, ვინაიდან, სადავო განცხადება მჭიდროდ უკავშირდება იმ სიტუაციასთან, რომ მოდავე პირები იმყოფებოდნენ რა ცოლ-ქმრულ ურთიერთობაში, ც.შ-ას ნივთების დაკარგვის ფაქტზე საქმე აღძრულია, ხოლო ბ.კ-ე ამ ფაქტთან მიმართებით ეჭვმიტანილია. ამასთან, განცხადება საზოგადოების განსაკუთრებული ინტერესის საგანს და მნიშვნელოვან საკითხს ან საჯარო პირს და მის საქმიანობას არ ეხება და იგი, მიუხედავად მოდავე მხარეების მეტ-ნაკლებად პოპულარობისა, მაინც კერძო პირთა ურთიერთობის სფეროში ექცევა.
მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო გასაჩივრებული განჩინებით გამოხატვის თავისუფლების განხორციელებაში ჩარევა შესრულებულია ც.შ-ასთვის ბ.კ-ის მიერ ნივთების უკანონოდ მითვისების ცნობების უარყოფით. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ უფლებაში ჩარევის საშუალება ჩარევის მიზანთან - ხელყოფილი უფლების დაცვასთან პროპორციულია, ამასთან, სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილი ჩარევა მინიმალური, თანაზომიერი, ეფექტიანი, ეკონომიური და აღსრულებადია. მოცემულ შემთხვევაში გამოხატვის თავისუფლებაში ჩარევის შეზღუდვა მოსარჩელის პატივისა და ღირსების დაცვის მიზნით აუცილებელია და კანონიერ მიზანს ემსახურება.
საკასაციო სასამართლო ეთანხმება მოსარჩელე ბ. კ-ის დასაბუთებას, რომ სადავო განცხადება არ შეესაბამება სინამდვილეს ანუ იგი არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველია. ც. შ-ას მოსაზრებით, მას სადავო განცხადების გასავრცელებლად რეალური საფუძველი ჰქონდა, კერძოდ, მან იცოდა, რომ რუსეთის ფედერაციის შსგ საგამოძიებო განყოფილების წარმოებაში იყო სისხლის სამართლის საქმე მისი კუთვნილი, ძვირადღირებული ოქროს საიუველირო ნაწარმის ქურდობის ფაქტზე, რომლის ჩადენაში ეჭვმიტანილი იყო ბ.კ-ე. გარდა ამისა, ბ.კ-ემ, ც.შ-ას არაერთი თხოვნის მიუხედავად, უარი განაცხადა სიცრუის დეტექტორზე შემოწმებაზე, რაც აღუძრავს ეჭვს, რომ მას მართლაც მიუძღვის ბრალი დანაშაულში. აზრისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-7 მუხლის მეექვსე ნაწილით სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვისას მტკიცების ტვირთი ეკისრება შეზღუდვის ინიციატორს. მოსარჩელე მხარე ბ.კ-ემ განმარტა, რომ მას ც.შ-ას ნივთები არ მოუპარავს. ვინაიდან მხარის განმარტებას ისეთივე მტკიცებულებითი ძალა გააჩნია, როგორც სხვა დანარჩენ მტკიცებულებებს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილი), ბ.კ-ის სარჩელის დამამტკიცებელ მტკიცებულებად მისი, როგორც მხარის, განმარტებაც უნდა განვიხილოთ. ამასთან, ამ მტკიცებულების დამაჯერებლობა საფუძვლიანად გამყარებულია საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებითაც, კერძოდ: მოსკოვის ხამოვნიკის რაიონის შს განყოფილების საგამოძიებო განყოფილების გამომძიებლის მიერ 2008 წელს გაცემული ცნობით, ამ განყოფილების წარმოებაში იყო სისხლის სამართლის საქმე ც. შ-ას კუთვნილი ოქროს საიუველირო ნაწარმის ქურდობის ფაქტზე, რომლის ჩადენაში ეჭვმიტანილი იყო ბ. კ-ე. მართალია, მითითებული მტკიცებულება ც.შ-ას მიერაა წარმოდგენილი, მაგრამ მისი შინაარსი ადასტურებს, რომ ბ.კ-ის მიერ ქურდობის ჩადენის ფაქტი არ დადგინდა. ამდენად, სასამართლოს შინაგანი რწმენა ნივთების ქურდობის მცდარობის ფაქტზე მოსარჩელე მხარის განმარტებასთან ერთად მოსკოვის ხამოვნიკის რაიონის შსგ-ის საგამოძიებო განყოფილების მიერ გაცემულ მტკიცებულებას ემყარება.
ამავდროულად, სასამართლო ითვალისწინებს რა „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-7 მუხლის პირველი ნაწილის დათქმას, რომ აღიარებული და დაცული უფლებების ნებისმიერი შეზღუდვა უნდა ემყარებოდეს უტყუარ მტკიცებულებებს, განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული მტკიცებულებების საეჭვოობა არ დგინდება და მისი უტყუარობა ც.შ-ას სადავოდ არ გაუხდია. ამ მტკიცებულებათა სიცხადე და დამაჯერებლობა კანონით მოთხოვნილი მტკიცების საკმაოდ მაღალი სტანდარტის დაცვას ადასტურებს. სადავო განცხადებაში მითითებული ფაქტის უარმყოფელი სხვა რაიმე მტკიცებულების წარმოდგენის მოთხოვნა კი არგუმენტაციას მოკლებულია.
ც.შ-ასათვის მის მიერ გავრცელებული განცხადებისთვის „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-15 მუხლით გათვალისწინებული კვალიფიციური პრივილეგიის მიმნიჭებელი გარემოებების არსებობა გასაჩივრებული განჩინებით არ დადგენილა და კასატორს მასზე დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია. ამავე კანონის მე-16 მუხლით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის გამომრიცხავი გარემოების არსებობა (თუ პირმა არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა, რომ ცილისწამებას ავრცელებდა, სადავო განცხადებაში მითითებული ფაქტის დაუდასტურებლობისა და მცდარობის გამო ასევე გამოირიცხება.
საკასაციო სასამართლო ასევე არ იზიარებს კასატორ ც.შ-ას მოსაზრებას, რომ სადავო განცხადების ცილისწამებად მიჩნევის მეორე პირობა - ბ.კ-ისთვის ზიანის მიყენების ფაქტი არ არსებობს. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის თანახმად, ცილისწამება მცდარი ფაქტის შემცველი და პირისთვის ზიანის მიმყენებელი, მისი სახელის გამტეხი განცხადებაა. მცდარი ფაქტის შემცველი განცხადება არის თუ არა ზიანის მიმყენებელი, შეფასებითი კატეგორიაა და ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზითა და ურთიერთშეჯერებით უნდა დადგინდეს. ამასთან, ზიანი ასეთ შემთხვევებში არაქონებრივი სახით - პირის პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შელახვით არის გამოვლენილი. არაქონებრივი ურთიერთობები, თავისთავად, მოკლებულია რა ეკონომიკურ შინაარსს, და მას არ გააჩნია ღირებულება, შესაბამისად, ამ ზიანის დამტკიცებისათვის კანონით დაცული უფლების დარღვევაც საკმარისია.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ბ. კ-ისა და ც. შ-ას საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მაისის განჩინება დარჩეს უცვლელი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
