¹ ბს-465-53-კ-05 30 ივნისი, 2005 წ., ქ.თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით: ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ზეპირი განხილვის გარეშე განიხილა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი, ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო 2005წ. 1 მარტის განჩინებაზე.
საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად
გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა
შპს “ბ.” სარჩელის აღძრა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე ქუთაისის საოლქო საგადასახადო ინსპექიის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2004წ. 07.04 ¹343 საინკასო დავალების ბათილად ცნობა და დღგ-ს ჩათვლის დავალება შემდეგი საფუძვლით:
ქუთაისის საოლქო საგადასახდო ინსპექციამ 2004წ. 07.04 სს “ს. ბ.” ქუთაისის რეგიონალურ ფილიალში წარადგინა საინკასო დავალება ¹343, რომლითაც შპს “ბ.” საქართველოს საგადასახდო კოდექსის 65-ე მუხლის “ე’’ პუნქტის საფუძველზე მოითხოვა 6038,82 ლარის გადახდევინება დღგ-ს გადასახადის გადაუხდელობის გამო. საინკასო დავალება ¹343 საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილ იქნა იმ გარემოების გამო, რომ საგადასახადო ინეპქციამ გააუქმა ჩათვლები აჭარის ა/რ-ში შეძენილ საქონელზე, კერძოდ, შპს “ლ.” 2002წ. 29 ივლისს ¹.... და 2002წ. 20 აგვისტოს ¹... ანგარიშ-ფაქტურებით შეძენილ საქოენელზე, ი/მ თ. ბ-საგან” 2003წ. 25.04 ¹003802 ანგარიშ-ფაქტურით შეძენილ საქონელზე, შპს “ა.” 2002წ. სექტემბერ-ოქტომბერ-ნომებერში ¹...., ¹...., ¹...., ¹.... ანგარიშ-ფაქტურებით შეძენილ საქონელზე, ხოლო დასახელებულ ანგარიშ-ფაქტურების შედეგად გაუქმებული დღგ-სა და საურავების თანხა შეადგენს 6038,82 ლარს.
მოსარჩელე თვლის, რომ საგადასახადო ინსპექციის მოქმედება ეწინააღმდეგება კანონს, რადგან ბათუმისა და ხულოს საგადასახადო ინსპექციის წერილებით დადასტურებულია, რომ მითითებული ანგარიშ-ფაქტურები მომწოდებლის მიერ წარდგენილია საგადასახადო ინსპექციაში, ხოლო დარიცხულიDდღგ გადახდილია, შესაბამისად, მყიდველისა და გამყიდველის მიერ შესრულებულია საგადასახდო კოდექსის 155-ე მუხლით გათვლისწინებული მოთხოვნები და ამავე კოდექის 114-ე მუხლის შესაბამისად დღგ ჩათვლას ექვემდებარება. ამასთან, მოსარჩელემ განმარტა, რომ საგადასახდო ინსპექციის მიერ მომსახურე ბანკის საინკასო დავალების დადებით ანგარიშზე მოხვედრილი ყველა თანხა მიდის სახელმწიფო ბიუჯეტში, ვერ ახერხებენ ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას, კერძოდ, პროდუქციის გამოშვებისათვის აუცილებელი ნედლეულის ელექტროენერგიის, წყლის, ბუნებრივი აირის მომსახურეობის ხარჯების გადახდას, ამასთან, აღნიშნული გარემოება არსებით ზიანს აყენებს საწარმოს ინტერესებს, მით უფრო, საინკასო დავალების წარდგენა უკანონოა, შესაბამისად, ადმინისტარციული საპროცესო კოდექსის 29-ე და 30-ე მუხლების საფუძველზე მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილება.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005წ. 17 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს “ბ.” სარჩელი დაკმაყოფლდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიერ შპს “ბ.” დღგ-ის ჩათვლის გაუქმება მასზე დარიცხული საურავით, სულ 6038,82 ლარზე, დაევალა ქუთაისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციას შპს “ბ.” გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენა, გაუქმდა ქუთაისის საოლქო საგადასახდო ინსპექციის 2004წ. 7 აპრილის ¹343 საინკასო დავალება (განკარგულება), რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:
საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:
საქმეში არსებული სერია აა-70 ¹....; სერია აა-70 ¹....; სერია აა-70 ¹....; სერია აა-70 ¹....; სერია აა66 ¹.....; სერია აა-70 ¹....; სერია აა-70 ¹.... ანგარიშფაქტურებით დადგეინილ იქნა, რომ შპს “ბ.” 2002-2003 წლებში შპს” ადლია 2000-თან”, ი/მ თ. ბ-სა და შპს “ლ.” წარმოებული სასაქონლო ოპერაციებზე გადაიხადა დამატებითი ღირებულების გადასახადი. სარჩელზე თანდართული ბათუმის საგადასახადო სახელმწიფო ინსპექციისა და ხულოს რაიონის სახელმწიფო საგადასახდო ინსპექციის მიერ გაცემული ცნობებით დადასტურდა, რომ ი/მ თ. ბ-ეს, შპს “ა.-...-ს” და შპს “ლ.”, მათ მიერ გამოწერილ აა-66 ¹¹...; აა-70 ¹...; აა-70 ¹.....; აა-70 ¹....; აა-70 ¹....; აა-70 ¹....; აა-70 ¹.... საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები, წარდგენილი აქვთ ქ. ბათუმის და ხულოს სახელმწიფო საგადასახადო ინსპექციებში და აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურებით ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება ნაწარმოები აქვთ.
საქალაქო სასამართლომ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 25-ე და 29-ე მუხლები და ამავე ნორმის 115-ე მუხლი და განმარტა, რომ ბიუჯეტში დღგ-ს გადახდის ვალდებულება ეკისრება მხოლოდ საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმწოდებელს, ამასთან, სასამართლომ მიიჩნია, რომ რადგან შპს “ბ.” საქონლის მიმწოდებლისათვის სრულად ჰქონდა გადახდილი დასაბეგრი ოპერაციაზე გამოწერილი საგადასადო ანგარიშ-ფაქტურის შესაბამისი თანხა, მას ანგარიშ-ფაქტურაში ასახული თანხა უნდა ჩათვლოდა იმ შემთხვევაშიც კი, თუ საქონლის მიმწოდებელი პირების მიერ დღგ გადახდილი არ იქნებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტში.
ამასთან, საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ საქონლის მიმწოდებლის მიერ დღგ-ის გადაუხდელობისათვის პასუხისმგებლობა არანაირად არ შეიძლება დაეკისროს შპს “ბ.’’, რადგან საგადასახადო კოდექსის 30-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულება სრულდება უშუალოდ გადასახადის გადამხდელის მიერ, თუ საგადასახადო კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი... ბიუჯეტში დღგ-ის საქონლის მიმღების მიერ გადახდა კი, არანაირი საგადასახადო ნორმატიული აქტით არ არის დადგენილი. ასევე, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 217.1. მუხლი და განმარტა, რომ დასაბეგრი ოპერაციებით ბიუჯეტთან ანგარიშწორება უნდა შეამოწმოს და რეაგირება მოახდინოს საგადასახადო სამსახურმა და არა მყიდველმა, შესაბამისად, საგადასახადო სამსახურის მიერ დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების გზით ამ ვალდებულების შპს “ბ.’’ დაკისრება სასამართლოს მიაჩნია უკანონოდ, რის გამოც საგადასახადო ინსპექციის მიერ შპს “ბ.’’ დღგ-ს ჩათვლების გაუქმება, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის “დ’’ ქვეპუნქტის მიხედვით ბათილად იქნა ცნობილი.
საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა საგადასახადო ინსპექციისათვის გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენის თაობაზე კანონიერია, რადგან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლის შესაბამისად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას ისეთი ქმედების განხორციელების ან ისეთი ქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნით, რომელიც არ გულისხმობს ადმინისტრაციული აქტის გამოცემას, ასევე განმარტა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა საბანკო ანგარიშზე საინკასო დავალების გაუქმების თაობაზე უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგან, ზემოთ აღნიშნულ მიზეზთა გამო, არ არსებობს მათი გამოყენების, კერძოდ, შპს “ბ.’’ დღგს-ს გადასახადის დაკისრების პირობა, რის გამოც საინკასო დავალების გამოყენება ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის 265-ე მუხლის “ე’’ ქვეპუნქტის მოთხოვნებს და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის “დ’’ ქვეპუნქტის მიხედვით, იგი ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი მოტივით:
მოსარჩელის მიერ დღგ-ს თანხები არ არის გადახდილი ბიუჯეტში, რაც კონტროლდება საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის მიერ საგადასახადო კოდექსის 15-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, რომლის მიხედვითაც, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის მეოთხე პირს გამყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს თავისი ადგილმდებარეობის მიხედვით საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად. ხშირ შემთხვევაში საქმე გვაქვს უსაქონლო და ფიქტიურ ოპერაციებზე საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერასთან, რასაც საეჭვოდ ხდის გამყიდველის მიერ საგადაახადო ორგანოში ანგარიშ-ფაქტურის მეოთხე პირის წარუდგენლობა. პირს, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გაყალბებისთვის ეკისრება სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა. ანგარიშ-ფაქტურის გაყალბებად კი საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მე-7 პუნქტის შესაბამისად ითვლება საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის სხვადასხვა ეგზემპლარში განსხვავებული რეკვიზიტების შეტანა, პირის მიერ იმ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა და მყიდველისათვის წარდგენა, რომელიც სადგადასახადო ორგანოების მიერ არ იყო ამ პირზე გაცემული, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურაში გამყიდველის შესახებ რეკვიზიტების შეტანა, პირის მიერ იმ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა და მყიდველისათვის წარდგენა, რომელიც საგადასახადო ორგანოების მიერ არ იყო ამ პირზე გაცემული, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურაში გამყიდველის შესახებ რეკვიზიტების არასწორად შეტანა უსაქონლო და ფიქტიურ ოპერაციებზე საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერა.
აპელანტმა მიუთითა საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლზე და განმარტა, რომ მოსარჩელის შემთხვევაში საგადასახადო დეპარტამენტი ადასტურებს, რომ დამატებული ღირეულების გადასახადი საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი არ არის. მოსარჩელემ რადგანაც სადავოდ გახადა თავის მიერ წარმოდგენილი დღგ-ზე ჩათვლების გაუქმება, საგადასახადო კოდექსის 257-ე მუხლის შესაბამისად, მტკიცების ტვირთი მასვე ეკისრება და უნდა დაემტკიცებინა, რომ მის მიერ ჩატარებული ოპერაცია უსაქონლო და ფიქტიური ხასიათის არ ყოფილა. რაზედაც სასამართლოს არ მოუთხოვია მტკიცებულების წარმოდგენა. დამატებული ღირებულების გადასახადი არაპირდაპირი, მრავალსაფეხურიანი გადასახადია, რომელიც იკრიფება საქონლის წარმოებისა და რეალიზაციის ყველა სტადიაზე. გადასახადის ძირითადი ფუნქცია ფისკალურია, რის გამოც და არა მარტო ამიტომ ჭეშმარიტების დადგენის მიზნითაც სასამართლო ვალდებული იყო, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-19 მუხლის შესაბამისად, საკუთარი ინიციატივით შეეგროვებინა ფაქტობრივი გარემოებები და მტკიცებულებები, რითაც იგნორირებულ იქნა საქართველოს კონსტიტუციის 94-ე მუხლის პირველი პუნქტი: “სავალდებულოა გადასახადებისა და მოსაკრებლების გადახდა კანონით დადგენილი ოდენობით და წესით.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2005წ. 1 მარტის განჩინებით ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:
სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის (ადრე მოქმედი) 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილი და 115-ე მუხლი (ადრე მოქმედი) განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსის ნათლად განმარტავს იმასაც, თუ რომელი დოკუმენტით და როგორი წესით დასტურდება გამყიდველის მიერ მყიდველისაგან დღგ-ს გადახდევინების ფაქტი. კერძოდ, მისი მეორე ნაწილის შესაბამისად დღგ-ს გადახდევინების ფაქტი დასტურდება საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტით. ამავე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, კი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერის ვალდებულება ეკისრება გადასახადის გადამხდელს საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიწოდებისთანავე და იგი მყიდველს უნდა მისცეს მეორე დღესვე. ანუ აღნიშნული მუხლებით განსაზღვრულია, რომ ბიუჯეტში დღგ_ს გადახდის ვალდებულება ეკისრება მხოლოდ საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმწოდებელს.
სერია აა-70 ¹....,სერია აა-70 ¹....1, სერია აა-70 ¹....., სერია აა-70 ¹...., სრია აა-¹...., სერია აა-70 ¹048784, სერია აა-70 ¹.... ანგარიშფაქტურებით დადგენილია, რომ შპს “ბ.’’ 2002-2003 წლებში შპს “ადლია 2000-თან”, ი/მ “თ. ბ-ესთან’’ და შპს “ლ.’’ წარმოებული სასაქონლო ოპერაციებზე გადაიხადა დამატებითი ღირებულების გადასახადი. ასევე, საქმეში არსებული ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის და ხულოს რაიონის სახელმწიფო საგადასახადო ინსპექციების მიერ გაცემული ცნობებით დადასტურებულია, რომ ი/მ “თ. ბ-ეს’’; შპს “ა. ...-ს” და შპს “ლ.’’ ზემოთ აღნიშნული ანგარიშფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები წარმოდგენილი აქვთ შესაბამის საგადასახადო ორგანოებში და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება ნაწარმოები აქვთ.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ასეთ ვითარებაში მყიდველისა და გამყიდველის მიერ შესრულებულია საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნები და ამავე კოდექსის 114-ე მუხლის შესაბამისად დღგ-ს თანხა ჩათვლას ექვემდებარება. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმ ნაწილში, რომ თითქოს საგადასახადო დეპარტამენტი მოცემულ შემთხვევაში ადასტურებს დამატებითი ღირებულების გადასახადის გადაუხდელობას საქართველოს ბიუჯეტში და განმარტა, რომ ასეთი მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვება.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება, შემდეგი მოტივით:
ახალი საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, გადასახადების დაბეგვრისათვის გამოიყენება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის ოფიციალურად გამოქვეყნებული და ძალაში შესული ის ნორმატიული აქტები, რომლებიც მოქმედებს საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დღისათვის, ე.ი. კონკრეტულ შემთხვევას არეგულირებს ძველი საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული ნორმები. დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის დროს დღგ-ს თანხები არ არის გადახდილი ბიუჯეტში, რაც კონტროლდება საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის მიერ საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, რომლის მიხედვითაც საგადასახადო ორგანოებს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად, ხოლო მესამე პირს მყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს თავისი ადგილმდებარეობის მიხედვით საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად.
კასატორმა მიუთითა საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლი და განმარტა, რომ მოსარჩელის შემთხვევაში საგადასახადო დეპარტამენტი ადასტურებს, რომ დამატებული ღირებულების გადასახადი საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი არ არის. მოსარჩელემ რადგანაც სადავოდ გახადა თავის მიერ წარმოდგენილი დღგ-ზე ჩათვლების გაუქმება, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 257-ე მუხლის შესაბამისად, მტკიცების ტვირთი მასვე ეკისრება და უნდა დაემტკიცებინა, რომ მის მიერ ჩატარებული ოპერაცია უსაქონლო და ფიქტიური ხასიათის არ ყოფილა. რაზედაც სასამართლოს არ მოუთხოვია მტკიცებულების წარმოდგენა. დამატებითი ღირებულების გადასახადი არაპირდაპირი, მრავალსაფეხურიანი გადასახადია, რომელიც იკრიფება საქონლის წარმოებისა და რეალიზაციის ყველა სტადიაზე. გადასახადის ძირითადი ფუნქცია ფისკალურია, რის გამოც და არა მარტო ამიტომ, ჭეშმარიტების დადგენის მიზნითაც სასამართლო ვალდებული იყო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-19 მუხლის შესაბამისად ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ინკვიზიციურობის ბუნებიდან გამომდინარე საკუთარი ინიციატივით შეეგროვებინა ფაქტობრივი გარემოებები და მტკიცებულებები, რითაც იგნორირებულ იქნა საქართველოს კონსტიტუციის 94-ე მუხლის პირვლი პუნქტი “სავალდებულოა გადასახადებისა და მოსაკრებლების გადახდა კანონით დადგენილი ოდენობით და წესით.
მოწინააღმდეგე მხარემ _ შპს “ბეკამ” საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ შეპასუხებაში არ ცნო ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
სამოტივაციო ნაწილი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის მოტივების დასაბუთებულობა-საფუძვლიანობის და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფლდეს, შესაბამისად უცვლელად უნდა დარჩეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 1 მარტის განჩინება, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემული დავის განხილვა-გადაწყვეტისას სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეული არ არის მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, ყოველმხრივ იქნა გამოკვლეული საქმის მასალები, სწორი შეფასება მიეცა საქმეზე შეკრებილ მტკიცებულებებს, სადავო სამართალურთიერთობას სწორად შეეფარდა სამართლის ნორმა და დავა კანონშესაბამისად იქნა გადაწყვეტილი.
საკასაციო სასამართლოს შეფასებით კასატორის მიერ სსკ-ის 407.2 მუხლის საფუძველზე წარმოდგენილი არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რის გამოც სააპელაციო პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს საკასაციო საჩივრის მოტივს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საგადასახადო კოდექსის 115.1 და 114.1 მუხლების არასწორი გამოყენების თაობაზე, ვინაიდან სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია მიერ საგადასახადო ორგანოში მესამე პირების მიერ ანგარიშ-ფაქტურის IV პირის წარდგენის ფაქტი, როგორც ამას ითვალისწინებს საგადასახადო კოდექსის 115.1. მუხლი, ასევე, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე დადგენილად იქნა ცნობილი, რომ ი/მეწარმეებმა გადაიხადეს დღგ-ს სახით სახელმწიფო ბიუჯეტში გადასახდელი თანხა.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან კანონმდებელმა 1997წ. საგადასახადო კოდექსში 2000წ.13.07. შეტანილ საკანონმდებლო ცვლილებების შედეგად დღგ-ს ჩათვლის მიღება დაუკავშირა გამყიდველის მიერ დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში შეტანის (გადახდის) ფაქტს, შესაბამისად, სახელმწიფოს დღგ-ს ჩათვლის ვალდებულება წარმოეშვება მხოლოდ დღგ-ს თანხის სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდის შემდეგ.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას შემდეგზე, რომ რადგან შპს “ბ.” საქონლის მიმწოდებლისათვის სრულად ჰქონდა გადახდილი დასაბეგრი ოპერაციაზე გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის შესაბამისი თანხა, მას ანგარიშ-ფაქტურაში ასახული თანხა უნდა ჩათვლოდა იმ შემთხვევაშიც კი, თუ საქონლის მიმწოდებელი პირების მიერ დღგ გადახდილი არ იქნებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტში და განმარტავს, რომ მოცემულ დავაში სახეზე არ არის 1998-2000 წლებში /იმ პერიოდში, როცა მოქმედებდა საგადასახადო კოდექსის 114.1. მუხლის 1997წ. 12 დეკემბრის რედაქცია (ამოქმედდა 01.01.1998წ), როცა კანონის მიხედვით დღგ-ის ჩათვლას ექვემდებარებოდა ბიუჯეტში გადახდილი ან გადასახდელი დღგ-ს თანხა/, დადებულ სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან ან წარმოებული სასაქონლო ოპერაციებიდან გადახდილი დღგ-ის თანხის ჩათვლის დაბრუნება /პერიოდი 01.01.1998წ.-13.07.2000წ./, იმ დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობით სახელმწიფო ბიუჯეტს დღგ-ის ჩათვლის ვალდებულება წარმოეშობოდა, როგორც ბიუჯეტში გადახდილ, ასევე, გადასახდელი დღგ-ის თანხებზე. განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებების შედეგად, სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულება შემოფარგლულია მხოლოდ სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილ დღგ-ის თანხასთან დაკავშირებით, ამდენად, მოქმედი კანონმდებლობით დღგ-ის ჩათვლის მიღება დამოკიდებულია დღგ-ის გადამხდელის მიერ ბიუჯეტის წინაშე ვალდებულების _ დღგ-ის თანხის ჩარიცხვის შესრულებაზე.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მანამ, მესამე პირის მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტში Dდღგ გადახდილი არ არის, დღგ-ს ჩათვლის გაუქმება კანონიერია.
საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მითითებას, რომ შპს “ბ.” მიერ დამატებული ღირებულების გადასახადი საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი არ არის, რამდენადაც საქმეში არსებული ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის და ხულოს რაიონის სახელმწიფო საგადასახადო ინსპექციების მიერ გაცემული ცნობებით დადასტურებულია, რომ ი/მ “თ. ბ-ეს’’; შპს “ა. ....-ს” და შპს “ლ.’’ ზემოთ აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები წარმოდგენილი აქვთ შესაბამის საგადასახადო ორგანოებში და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება ნაწარმოები აქვთ, ხოლო საპირისპიროს დამადასტურებელი მტკიცებულებები კასატორის მიერ არც რაიონულ და არც სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილი არ ყოფილა, ასეთის დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეში არ მოიპოვება, შესაბამისად მოკლებულია დასაბუთებას, მით უფრო, მითითებული მოსაზრება სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების მიხედვით ექვემდებარება მტკიცებას, ხოლო, რადგან იგი ვერ იქნა უზრუნველყოფილი შესაბამისი მტკიცებულებებით, იურიდიული თვალსაზრისით დაუსაბუთებელია.
საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ კასაციის საფუძვლად საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მითითება არასწორია, რამდენადაც აღნიშნული ნორმით განსაზღვრულია დღგ-ის გადამხდელი სუბიექტის ვალდებულება და მისი გამოყენება სარჩელის არდაკმაყოფილების საფუძვლად გაზიარებული ვერ იქნება.
საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ი/მეწარმეებმა აწარმოეს რა დასაბეგრი ოპერაციები, შპს “ბ.” მიმართებაში, მიიღეს შესაბამისი ანაზღაურება დღგ-ის ჩათვლით, და საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის IV პირი წარადგინეს საგადასახადო ორგანოში, შესაბამისად, თანხაც გადარიცხეს სახელმწიფო ბიუჯეტში. დღგ-ს ჩათვლა განხორციელდა აუცილებელი წინაპირობის _ ი/მეწარმეების მიერ ანგარიშფაქტურის IV პირის წარდგენის და სახელმწიფო ბიუჯეტში თანხის გადახდის არსებობის ვითარებაში, ასეთ შემთხვევაში კი დღგ-ს ჩათვლას მართლზომიერი ხასიათი გააჩნდა.
დადგენილია, რომ ი/მეწარმეებმა საგადასახადო ორგანოში ანგარიშ-ფაქტურის IV პირი წარადგინეს, საგადასახადო კოდექსის 115.1. მუხლის შესაბამისად, ასევე დადგენილია, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტის წინაშე მათ ანგარიშსწორება განახორციელეს.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სსსკ-ის 410-ე მუხლის შესაბამისად არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება, როგორც არსებითად სწორი უცვლელად უნდა იქნეს დატოვებული.
სარეზოლუციო ნაწილი:
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I, სსკ-ის 390-ე, 399-ე, 407.2; 410-ე მუხლის “ა” პუნქტით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
2. უცველად დარჩეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 1 მარტის განჩინება.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
