ას-206-199-2012 19 აპრილი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ვ. თ-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ო. ვ-ი, თ., ზ. და ნ. მ- (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება
დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, თანხის დაკისრება, ნივთის გაუმჯობესებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ვ. თ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ., ო., ზ., ნ., მ. მ-ების, შ. ყ-ას, ო., ლ., ი., ე. და მ. ვ-ების მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეებთან დადებული უძრავი ნივთის თხოვების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და ქ.თბილისში, წ-ის ქ№2-ში მდებარე სადავო უძრავი ნივთის მოპასუხეთა მფლობელობიდან გამოთხოვა, ასევე მოპასუხეთათვის თანხის დაკისრება.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და შეგებებული სარჩელით მიმართეს სასამართლოს ვ. თ-ის მომართ და მოითხოვეს სადავო საცხოვრებელი სახლის გაუმჯობესებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 18 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ვ. თ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ქ.თბილისში, წ-ის ქუჩა №2-ში მდებარე უძრავი ნივთი გამოთხოვილ იქნა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან და გამოთავისუფლებული დაუბრუნდა ვ. თ-ს, მოპასუხეებს: თ. მ-ს, ო. მ-ს, ზ. მ-ს, ნ. მ-ს, შ. ყ-ას, მანონი მ-ს, ვ. თ-ის სასარგებლოდ 2004 წლის 1 სექტემბრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ ყოველთვიურად 300 ლარი, ხოლო ო. ვ-ს, ლ. ვ-ს, ი. ვ-ს, ე. ვ-ს, მ. ვ-ს ვ. თ-ის სასარგებლოდ 2004 წლის 1 სექტემბრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე _ ყოველთვიურად 200 ლარის გადახდა, დაკმაყოფილდა თ. მ-ის, ო. მ-ის, ო. ვ-ის შეგებებული სარჩელი და ვ. თ-ს თ. მ-ის, ო. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 79631 ლარის გადახდა, ხოლო ო. ვ-ის სასარგებლოდ _ 79167.5 ლარის გადახდა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 18 აგვისტოს გადაწყვეტილება ვ. თ-ის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში ვ. თ-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
აღნიშნული საქმე არაერთხელ იქნა განხილული ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ვ. თ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში შეიცვალა და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, თ. მ-ის, ო. მ-ის და ო. ვ-ის შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ვ. თ-ს თ. მ-ის და ო. მ-ის უფლებამონაცვლეების – ნ. მ-ის, ზ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 30 027.33 ლარის გადახდა, ხოლო ვ. თ-ს ო. ვ-ის სასარგებლოდ – 33 231.72 ლარის გადახდა შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი:
მხარეები არიან ერთმანეთის ბიძაშვილები. თავდაპირველად, ქ. თბილისში, წ-ის ქ. №2-ში მდებარე სადავო სახლთმფლობელობა საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა მათი პაპის – ვარდო თ-ის სახელზე, რომელიც გარდაიცვალა 1926 წელს. მას დარჩა ოთხი პირველი რიგის მემკვიდრე (შვილები) – ნ.ი (მოპასუხე თ. მ-ის მამა), ი. (მოპასუხე ო. ვ-ის მამა), მ. და დ. (მოსარჩელე ვ. თ-ის მამა). მამის გარდაცვალების დროისთვის ყველა მემკვიდრე ცხოვრობდა მითითებულ სახლში, თუმცა 1935 წელს მთლიან სახლზე სამემკვიდრეო მოწმობა მიიღო მოსარჩელე ვ. თ-ის მამამ - დ. თ-მა, რის საფუძველზეც სახლი აღირიცხა მის სახელზე. ამ გარემოების მიუხედავად, მოპასუხეთა მშობლები და მათი ოჯახის წევრები განაგრძობდნენ სადავო სახლში ცხოვრებას, თითოეულ მათგანს ურთიერთშეთანხმებით რეალურად ჰქონდა გამოყოფილი თავისი ფართი, ხოლო მოგვიანებით გაიყო ეზოც. ნ. თ-ი გარდაიცვალა 1981 წელს, ი. თ-ი 1983 წელს, დ. თ-ი კი – 1984 წელს. მათი გარდაცვალების შემდეგ, სადავო სახლში მათ მიერ დაკავებულ ნაწილებში ცხოვრება გააგრძელეს მათმა შვილებმა ოჯახის წევრებთან ერთად. აღნიშნული დასტურდება მხარეთა ახსნა-განმარტებებით, დაბადების და გარდაცვალების მოწმობებით, სამკვიდრო მოწმობით და საჯარო რეესტრის ამონაწერით.
საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ 2003 წლის 18 დეკემბერს ქ.თბილისში, წ-ის ქ. №2-ში მდებარე მთელი უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღირიცხა ვ. თ-ის სახელზე.
2004 წლის 10 ნოემბრის ადგილზე დათვალიერების ოქმის თანახმად, ქ.თბილისში, წ-ის ქ.№2-ში მდებარე სახლთმფლობელობა წარმოადგენს ორსართულიან შენობას. მ-ების ოჯახი განთავსებულია სახლთმფლობელობის პირველ სართულზე, რომელსაც შესასვლელი აქვს წ-ის ქუჩიდან. შესასვლელი კარი რკინისაა და ეზოში ჩასასვლელია კიბის ორი საფეხურით. კარის მარჯვნივ განთავსებულია სასადილო ოთახი, ეზო დაახლოებით 12 კვ.მ-ია, ეზოში ხელმარცხნივ განთავსებულია სააბაზანო ოთახი, ხელმარჯვნივ ავტოსადგომის ადგილას განთავსებულია ჯიხური, ღობე, რომელიც მდებარეობს შესასვლელის პირდაპირ ჰყოფს ეზოს მეზობელი ეზოსგან. ხელმარჯვნივ არსებული კარით შესასვლელია სახლის ჰოლში, რომლის მარცხენა მხარესაც განთავსებულია ორი საძინებელი, პირველი საძინებელი ახალი აშენებულია, ხოლო მეორე საძინებელი გადაკეთებულია და მის ნაცვლად იყო შუშაბანდი. ჰოლის მარცხნივ განთავსებულია საძინებელი და პირდაპირ შესასვლელია მისაღებ ოთახში, რომელიც დაახლოებით 40 კვ.მ-ა. ყოფილი შუშაბანდის ქვევით არის სარდაფი. ვ-ების ოჯახი განთავსებულია სახლთმფლობელობის პირველ სართულზე, რომელსაც შესასვლელი აქვს თ-ის ქუჩიდან. ეზოში შესასვლელია რკინის კარით, ხელმარჯვნივ განთავსებულია სააბაზანო ოთახი, ხელმარცხნივ სათავსი, რომელიც გამოყენებულია ჯიხურად. ეზოს ფართია დაახლოებით 12 კვ.მ ერთმანეთის მიყოლებით ეზოში განთავსებულია სააბაზანო და სამზარეულო, ხოლო მათ ქვევით კი, მათივე ფართის სარდაფი. სააბაზანო და სამზარეულო გაყოფის შემდეგ არის მოწყობილი. ორი ასასვლელი კიბით შესასვლელია სახლის ჰოლში, ხელმარჯვნივ ერთმანეთის გაყოლებით განთავსებულია ორი საძინებელი. პირველი საძინებელი ახალი აშენებულია, ხოლო მეორე საძინებლის ადგილას გაყოფამდე იყო შუშაბანდი. მოპირდაპირე მხარეს კარიდან არის შესასვლელი მისაღებ ოთახში, რომლის ფართია 40 კვ.მ. თ-ის ოჯახი განთავსებულია სახლთმფლობელობის პირველ და მეორე სართულზე, რომლის შესასვლელი კარი მდებარეობს თ-ის ქუჩაზე. კარი რკინისაა. კარიდან ხელმარცხნივ განთავსებულია მაღაზია. ეზო კვადრატული ფორმისაა, დაახლოებით 30-40 კვ.მ ფართის. მაღაზიის უკანა კედელზე განთავსებულია საპირფარეშო. ხელმარცხნივ, ეზოს სიღრმეში გადატიხრულია და ამოშენებულია კედლები აბაზანისათვის. სახლის მარცხნიდან პირველი ოთახი დაახლოებით 20 კვ.მ-ია. მეორე ოთხი მდებარეობს მის გაყოლებაზე და ისიც იგივე ფართისაა. ხელმარცხნივ ეზოს კიდეში კიბეებით ჩასასვლელია სარდაფში. პირველ სართულს გასდევს მეორე სართულზე ასასვლელი კიბე. კიბეზე ხელმარცხნივ შესასვლელია პირველი სართულის სხვენში. კიბეებით შესასვლელია მეორე სართულის შუშაბანდში. შუშაბანდიდან შესასვლელია დაახლოებით 40 კვ.მ მისაღებ ოთახში, საიდანაც გასასვლელია იმავე ფართის საძინებელში. შუშაბანდიდან და ასევე საძინებლიდან ორი კარით არის შესასვლელი მცირე ზომის საძინებელში.
ამდენად, ადგილზე დათვალიერების ოქმით დადასტურებულია მ-ების ოჯახის მიერ – საძინებლის მიშენების, შუშაბანდის საძინებლად გადაკეთების, რკინის კარის დაყენების და ჯიხურის დადგმის ფაქტი, ხოლო ვ-ების ოჯახის მიერ – საძინებლის მიშენების, შუშაბანდის საძინებლად გადაკეთების, რკინის კარის დაყენების, სააბაზანოს და სამზარეულოს მოწყობის ფაქტი.
მოწმე ციული მონასელიძის ჩვენების შესაბამისად, ო. ვ-მა თავის ფართში მიაშენა ორი საძინებელი, მოაწყო სამზარეულო და აბაზანა, ბინას ჩაუტარა რემონტი.
მოწმე თ. მაისურაძის ჩვენებით, ო. ვ-მა თავის ფართში განახორციელა მიშენებები, დააგო პარკეტი, შეღება კედლები. მოწმის ჩვენებით, ვ-ების ოჯახს თავდაპირველად ეკავა ერთი ოთახი და შემდგომ მიაშენეს სხვა ოთახები. მოწმე რ. ი-ის განმარტებით, მ-ებმა თავის ფართში ჩაატარეს სარემონტო სამუშაოები, დააგეს პარკეტი, გამოცვალეს ფანჯრები, გააკრეს კაფელი. მოწმე ა. ტ-ის ჩვენებით, მ-ებმა თავის ფართში განახორციელეს მიშენებები. მოწმე გ. დ-ის ჩვენებით დასტურდება, რომ ო. ვ-ი თავის ფართში აწარმოებდა ამოთხრით სამუშაოებს.
საქმეში წარმოდგენილი ვ. თ-ის 1991 წლის ხელწერილით დასტურდება, რომ ვარდო (ვ.) თ-მა თავის ბიცოლას - ნინა თ-ს მისცა ნებართვა, მის სახლს მიაშენოს 12 კვ.მ. ოთახი.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის წარმომადგენლის მოსაზრება, რომ აღნიშნულ ხელწერილს საქმესთან კავშირი არ აქვს, რადგან ვერ დგინდება ნინა თ-ის ნათესაური კავშირი მოწინააღმდეგე მხარესთან. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ სააპელაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საქმეში წარმოდგენილ თ. მ-ის (თ-ა) დაბადების მოწმობაზე, რომლითაც დასტურდება, რომ ნინა თ-ა არის თ. მ-ის დედა.
სააპელაციო პალატა არ იზიარებს აპელანტის წარმომადგენლის მტკიცებას, რომ 1991 წელს ვ. თ-ი არ იყო ქ.თბილისში, წ-ის ქ. №2-ში მდებარე უძრავ ქონების მესაკუთრე და არ გააჩნდა უფლებამოსილება, გაეცა საცხოვრებელ სახლზე ოთახის მიშენების ნებართვა.
მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ 1984 წელს, დ. თ-ის გარდაცვალების შემდეგ, მის დანაშთ სამკვიდრო ქონებას ფაქტობრივად დაეუფლა მისი პირველი რიგის მემკვიდრე, შვილი – ვ. თ-ი.
საქართველოს სსრ-ის სამოქალაქო სამართლოს კოდექსის 556-ე მუხლისა და 540-ე მუხლის მიხედვით, სააპელაციო პალატამ მიაჩნია, რომ 1984 წლიდან ვ. თ-ი წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, მიუხედავად იმისა, თუ როდის აღირიცხა ის საჯარო რეესტრში მის მესაკუთრედ. შესაბამისად, ის უფლებამოსილი იყო, გაეცა ნებართვა სადავო უძრავი ქონების ფარგლებში ოთახის მიშენებაზე.
,,ბუნებრივი გაზით მოქალაქეთა პირად საკუთრებაში მყოფი სახლების გაზმომსახურებაზე” 1977 წლის 22 სექტემბრის ხელშეკრულების მიხედვით, წ-ის ქ.№2-ში მცხოვრებ ნინა თ-ს ლენინის რაიონის გაზის კანტორასთან გაფორმებული ჰქონდა გაზის მიწოდების ხელშეკრულება, რომლითაც კანტორას ნ.თ-ისთვის უნდა მიეწოდებინა ბუნებრივი გაზი შემდეგი გაზის ხელსაწყოების მომარაგებისთვის: გაზის ქურა 2 სულზე, გაზის წყალგამაცხელებელი 2 სულზე, გაზის გამათბობელი ხელსაწყო 52 კვ.მ.-ზე. ამდენად, აღნიშნული მტკიცებულებით დასტურდება, რომ მ-ების ოჯახის მიერ დაკავებულ ფართში მოწყობილი იყო წყალგამაცხელებელი და გათბობის სისტემა.
ამასთან, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ გარკვეული სამუშაოების შესრულება მოპასუხე მხარემ თავადაც აღიარა, კერძოდ, დაადასტურა მოსარჩელეების მხრიდან წყალკანალიზაციის გაკეთება, ტელეფონის დადგმა, გაზის მრიცხველის დაყენება, ე.წ. ,,აგვ-ს“ და ,,ბ-ის“ მონტაჟი, წყლისგამაცხელებლის მოწყობა, ასევე, მ-ების ოჯახის მიერ ჯიხურის დადგმა.
სააპელაციო სასამართლომ მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე მხარეს შეგებებულ სარჩელში მითითებული გარემოებების დასადასტურებლად არ შეიძლება, მოეთხოვოს სასამართლოსთვის სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოების საწარმოებლად გაცემული სპეციალური ნებართვების წარმოდგენა, საქმის მასალებით დადასტურებულია და აღნიშნულზე აპელანტიც უთითებს თავის სააპელაციო საჩივარში, რომ სადავო უძრავ ქონებაზე განხორციელებული მიშენებები იყო უკანონო და მათი დაკანონება განხორციელდა მხოლოდ 2003 წელს, ვ. თ-ის მიერ. ხოლო ის გარემოება, რომ მოსარჩელეებმა შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოების ნებართვების გარეშე აწარმოეს მიშენება-გაუმჯობესებები, არ შეიძლება გაგებულ იქნეს იმდაგვარად, რომ ამ გაუმჯობესებებს ღირებულება არ გააჩნიათ და ამას არ შეიძლება მეორე მხარის უსაფუძვლო გამდიდრება მოჰყვეს.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე და 105-ე მუხლების თანახმად, მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერების და ერთობლივი ანალიზის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია ვ-ების და მ-ების ოჯახების მიერ სადავო უძრავ ქონებაზე სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების განხორციელების ფაქტი, თუმცა არა იმ ოდენობით, რაც ეს მათ მიერ შეგებებულ სარჩელში იქნა მითითებული. ადგილზე დათვალიერების ოქმით, მოწმეთა ჩვენებებით, 1991 წლის 10 აპრილის ხელწერილით, ,,ბუნებრივი გაზით მოქალაქეთა პირად საკუთრებაში მყოფი სახლების გაზმომსახურებაზე” გაფორმებული 1977 წლის 22 სექტემბრის ხელშეკრულებით და მოპასუხე მხარის აღიარებით დადასტურდა მ-ების ოჯახის მიერ საძინებლის მიშენების, შუშაბანდის საძინებლად გადაკეთების, შიდა სარემონტო სამუშაოების ჩატარების, იატაკის დაგების, რკინის კარის დაყენების, ჯიხურის დადგმის, წყალკანალიზაციის გაკეთების, ტელეფონის დადგმის, გაზის მრიცხველის დაყენების, ე.წ. ,,აგვ-სა“ და ,,ბ-ის“ მონტაჟის, წყლისგამაცხელებლის მოწყობის ფაქტი, ხოლო ვ-ების ოჯახის მიერ საძინებლის მიშენების, შუშაბანდის საძინებლად გადაკეთების, შიდა სარემონტო სამუშაოების ჩატარების, იატაკის დაგების, რკინის კარის დაყენების, სააბაზანოს და სამზარეულოს მოწყობის, წყალკანალიზაციის გაკეთების, ტელეფონის დადგმის, გაზის მრიცხველის დაყენების, ე.წ. ,,აგვ-ს“ და ,,ბ-ის“ მონტაჟის, წყლისგამაცხელებლის მოწყობის ფაქტი.
სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ზემოთ მითითებული მტკიცებულებებით და მხარეთა განმარტებებიდან გამომდანარე, ქ.თბილისში, წ-ის ქ.№2-ში მდებარე უძრავი ქონება ათეული წლების განმავლობაში გამიჯნული იყო ვ. თ-ის, ო. ვ-ის და თ. მ-ის ოჯახებს შორის, რომლებსაც ცალ-ცალკე ჰქონდათ შესასვლელები, ეზოები, დამხმარე სათავსები და სველი წერტილები. იმ პირობებში კი, როდესაც დადგენილია, რომ მხარეები ათეული წლების განმავლობაში სადავო სახლთმფლობელობაში ცხოვრობდნენ ერთმანეთისგან იზოლირებულად (გამიჯნულად), ძნელად დასაჯერებელია, რომ ვ. თ-ს ანდა მამამისს – დ. თ-ს მოსარჩელეთა საყოფაცხოვრებო პირობების გაუმჯობესების მიზნით, გამოეჩინათ კეთილი ნება, შესულიყვნენ მოსარჩელეთა მფლობელობაში არსებულ ფართებში და მათთვის ჩაეტარებინათ სარემონტო-სამშენებლო სამუშაოები.
სასამართლოს მოსაზრებით, მოქმედებს პრეზუმფცია, რომ სადავო სახლთმფლობელობაში მცხოვრები ყველა ოჯახი თავის ფართში თვითონვე ახორციელებდა სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოებს და ამის საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი იმ მხარეს ეკისრება, რომელიც საწინააღმდეგოს ამტკიცებს.
სააპელაციო პალატამ გამოიკვლია საქმეში არსებული ვ. თ-ის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებები – ქ. თბილისის ლენინის რაიონის კომუნალური განყოფილების მიერ გაცემული ცნობა, ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის წყალკანალის სამსახურის უფროსის წერილი, უკანონო მიშენებების დაკანონებასთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული წარმოების მასალები და მიიჩნია, რომ აღნიშნული მტკიცებულებებით არ დასტურდება დ. და ვ. თ-ების მხრიდან მოწინააღმდეგე მხარის მიერ დაკავებულ ფართში სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების წარმოების ფაქტი.
ქ. თბილისის ლენინის რაიონის კომუნალური განყოფილების 1949 წლის 23 იანვრის ცნობით, დ. თ-ს მიეცა ნებართვა, „ქუჩის ზაბორი გაასწოროს აგურით და გალესოს ცემენტის ხსნარზე, შიგნით კი აღადგინოს ძველი უვარგისი სარაია და დახუროს თუნუქით.“
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ხსენებული ცნობით ვერ დგინდება, განხორციელდა თუ არა რეალურად ზემოაღნიშნული სამუშაოები, ვინ განახორციელა ისინი კონკრეტულად რომელი ოჯახის მიერ დაკავებულ ფართს ეხება აღნიშნული ნებართვა.
ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის წყალკანალის სამსახურის უფროსის წერილის თანახმად, ნაძალადევის რაიონის თბილწყალკანალის სააბონენტო განყოფილებაში მისამართზე ქ.თბილისში, წ-ის ქ. №2-ში აბონენტად აყვანილია მუდმივი გადამხდელი დ. თ-ი. სააპელაციო პალატის მითითებით, აღნიშნული წერილით ვერ დადასტურდება, რომ ქ. თბილისში, წ-ის ქ. №2-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის წყალ-კანალიზაციის გაყვანის სამუშაოები მოწინააღმდეგე მხარეს არ უწარმოებია, ვინაიდან დ. თ-ი 1935 წლიდან ირიცხებოდა ქ.თბილისში, წ-ის ქ. №2-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ერთადერთ მესაკუთრედ, შესაბამისად, ბუნებრივია, რომ იგი იყო აღრიცხული ნაძალადევის რაიონის თბილწყალკანალის სააბონენტო განყოფილებაში აბონენტად. ამასთან, როგორც ზემოთ აღინიშნა, მოპასუხე მხარემ აღიარა მოსარჩელეთა მხრიდან წყალკანალიზაციის გაკეთების ფაქტი.
ადმინისტრაციული წარმოების მასალების თანახმად, ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 2003 წლის 30 მაისის №61 დადგენილებით ვ. თ-ს დაუკანონდა ქ. თბილისში, წ-ის ქ.№2-ში მდებარე მის საცხოვრებელ სახლზე უკანონო მიშენებები. აღნიშნული დადგენილება გასაჩივრდა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ, თუმცა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 15 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. დ. თ-ის გარდაცვალების შემდეგ ქ. თბილისში, წ-ის ქ.№2-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი გადავიდა მისი შვილის – ვ. თ-ის საკუთრებაში.
საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრის მიერ მის საკუთრებაში არსებულ სახლზე უკანონო მიშენებების დაკანონება სასამართლომ არ ჩათვალა იმის დასტურად, რომ აღნიშნული მიშენებები აუცილებლად განახორციელა მესაკუთრემ.
სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება მოწინააღმდეგე მხარეთა მიერ დაკავებულ ფართებში სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების დ. და ვ. თ-ების მიერ ჩატარების ფაქტი.
პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ უპირობოდ გაიზიარა ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2007 წლის 9 ნოემბრის ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული სამუშაოთა ოდენობა, მაშინ, როცა ამ სამუშაოთა შესრულების მტკიცების ტვირთი იმ მხარის ვალდებულებას წარმოადგენს, რომელიც ითხოვს შესრულებულ სამუშაოს ღირებულების ანაზღაურებას. მოცემულ შემთხვევაში კი, მოსარჩელე მხარეებმა ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული მთელი რიგი სამუშაოებიდან მხოლოდ გარკვეული სამუშაოების შესრულება დაადასტურეს.
სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ განსახილველ შემთხვევაში დადასტურებულია ო. ვ-ის ოჯახის მიერ ექსპერტიზის დასკვნის დანართ №1-ში მითითებული შემდეგი სამუშაოებისა და დანახარჯების გაწევა: თავი IV. კედლები და ტიხრები - 4085.36 ლარი; თავი VI. იატაკები - 11182.51ლარი; თავი VII. ღიობები - 6877.82 ლარი; თავი VIII. სახურავი - 1646.27 ლარი; თავი IX. მოსაპირკეთებელი სამუშაოები - 3936.08 ლარი; თავი I. შიდა წყალსადენი და გათბობა - 3353.65 ლარი; თავი I. შიდა კანალიზაცია - 967.50 ლარი; თავი I. ელ.სამონტაჟო სამუშაოები - 386.9 ლარი; თავი II. მასალები - 393 ლარი; თავი I. გარე კანალიზაცია - 402.63 ლარი. მთლიანობაში გაწეულმა დანახარჯებმა შეადგინა 33 231.72 ლარი.
ასევე, დადასტურებულია თ. მ-ის ოჯახის მიერ ექსპერტზის დასკვნის დანართი №2-ში მითითებული შემდეგი სამუშაოების და დანახარჯების გაწევა: თავი IV. კედლები და ტიხრები - 5003.19 ლარი; თავი V. პუნქტი 2. ეზოში ჯიხურის მოწყობა - 230 ლარი; თავი VI. იატაკები - 3176.73 ლარი; თავი VII. ღიობები - 12037.88 ლარი; თავი VIII. სახურავი - 519.77 ლარი; თავი IX. მოსაპირკეთებელი სამუშაოები - 3632.58 ლარი; თავი I. შიდა წყალსადენი და გათბობა - 3215.59 ლარი; თავი I. შიდა კანალიზაცია - 955.71 ლარი; თავი I. ელ.სამონტაჟო სამუშაოები - 425 ლარი; თავი II. მასალები - 417 ლარი; თავი I. გარე კანალიზაცია - 413.88 ლარი. მთლიანობაში გაწეულმა დანახარჯებმა შეადგინა 30 027.33 ლარი.
ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ვ. თ-ს მოსარჩელეების (შეგებებულ სარჩელში) სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოებზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურება მითითებული ღირებულებით და ოდენობით.
სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლით, 987-ე მუხლის პირველი ნაწილით და მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უდავოდ დასტურდება მოწინააღმდეგე მხარეების მიერ დაკავებული ფართის საკუთარ ქონებად მიჩნევის ფაქტი. ისინი ახორციელებდნენ საყოფაცხოვრებო პირობების გაუმჯობესების მიზნით სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოებს. ამდენად, უდავოა, რომ მათ ეს ხარჯები შეცდომით გასწიეს მეორე პირის - ვ. თ-ის ქონებაზე და სადავო ურთიერთობა დავალების გარეშე სხვისი საქმეების შესრულებად ვერ ჩაითვლება. ამასთან, ამ ქონების დაბრუნება იწვევს ვ. თ-ის უსაფუძვლო გამდიდრებას.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ვ. თ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 164-ე და 987-ე მუხლები და არ გაითვალისწინა, რომ შეგებებული სარჩელის ავტორებმა კასატორის კუთვნილ ფართზე სარემონტო სამუშაოების წარმოების ფაქტი ვერ დაადასტურეს. პალატამ არასწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი, როდესაც შეგებებული სარჩელში მითითებული გარემოებების მტკიცება კასატორს დაავალა და დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე-103-ე მუხლების მოთხოვნები.
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ეფუძნება არარსებულ აღიარებას, ვინაიდან სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე-132-ე მუხლები. ფაქტობრივად ვ.თ-ი არსად არ აღიარებს, რომ მოპასუხეებმა მის კუთვნილ სახლთმფლობელობას ჩაუტარეს რაიმე სახის სამუშაოები. კასატორის წარმომადგენლის განცხადებაში დაფიქსირებულია, რომ კომუნალური განყოფილებიდან ცნობა გაცემულია და გადამხდელად დასახელებულია მისი მამა – დ. თ-ი, რაც შეეხება ე.წ. „აგვ-ს“, ტელეფონს, წყლის გამაცხელებელს, „ბ-სა“ და სხვა მოძრავ ნივთებს, ისინი მოპასუხეებმა გასახლებისას წაიღეს და ასანაზღაურებელ ქონებად არ უნდა ჩაითვალოს.
სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა საკასაციო სასამართლოს მითითებები, უგულებელყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მესამე ნაწილი და 380-ე მუხლი. მან უკანონოდ მიიღო ახალი მტკიცებულებები – 1991 წლის ხელწერილი, გაზის მიწოდების ხელშეკრულება და დაკითხა ახალი მოწმეები – თ. მ-, ა. ტ-ი, გ. დ-ი და რ. ი-ი.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში ო. ვ-მა, თ., ზ. და ნ. მ-ებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს ამ ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:
სასამართლომ დადასტურებულად ჩათვალა შეგებებულ სარჩელში ჩამოთვლილი სამუშაოების მხოლოდ ნაწილის შესრულება და მოპასუხეს დააკისრა მხოლოდ ამ ნაწილის კომპენსაციის გადახდა, რაც არასწორია. სასამართლოს მიერ და შეგებებულ სარჩელში ჩამოთვლილი სამუშაოები მცირედით განსხვავდება ერთმანეთისაგან. მ-ების ოჯახთან მიმართებით, ერთადერთი სამუშაო, რომელიც მოწმეთა ჩვენებეში მითითებული არ ყოფილა, ეს არის გამყოფი კედლის მოწყობა, ხოლო ვ-ების შემთხვევაში – ჯიხურის მოწყობა. სადავო გაუმჯობესებათა ჩამონათვალი სასამართლოსეული მსჯელობიდან გამომდინარეც კი, რეალურად გაცილებით ვრცელი უნდა ყოფილიყო, ვიდრე სააპელაციო პალატამ ასახა.
სასამართლომ დასაკისრებელი თანხის ოდენობის დაანგარიშებისათვის არასწორად მიუთითა ექსპერტიზის დასკვნიდან მხოლოდ ცალკეულ სამუშაოებზე. პალატას საერთოდ არ გაუთვალისწინებია ექსპერტიზის დასკვნაში ჩამოთვლილი სამუშაოები, რომელიც სხვა აღიარებული სამუშაოების აუცილებელი შემადგენილია და მხოლოდ ექსპერტიზის დასკვნის ჩამოსაყალიბებლადაა ცალკე გატანილი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 მარტის განჩინებით – ვ. თ-ის, ხოლო 30 მარტის განჩინებით ო. ვ-ის, თ., ზ. და ნ. მ-ების საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამასთან, ო. ვ-ი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ვ. თ-ის, ო. ვ-ის, თ., ზ. და ნ. მ-ების საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივრები, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვათ საკასაციო საჩივრების განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ვ. თ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ნელი ოთინაშვილის მიერ 2012 წლის 27 იანვარსა და 9 მარტს გადახდილი 3162 ლარის 70% – 2213,4 ლარი, ხოლო თ., ზ. და ნ. მ-ებს უნდა დაუბრუნდეთ 2012 წლის 23 მარტს ნ. მ-ის მიერ გადახდილი 2481 ლარის 70% – 1736,7 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ვ. თ-ის, ო. ვ-ის, თ., ზ. და ნ. მ-ების საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ ვ. თ-ს (პირადი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 2012 წლის 27 იანვარს №4823969 სალაროს შემოსავლის ორდერითა და 9 მარტს №4944972 სალაროს შემოსავლის ორდერით ნელი ოთინაშვილის მიერ გადახდილი 3162 ლარის 70% – 2213,4 ლარი.
კასატორ თ. (პირადი №...), ზ. (პირადი №...) და ნ. მ-ებს (პირადი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 2012 წლის 23 მარტს ნ. მ-ის მიერ №1 სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი 2481 ლარის 70% – 1736,7 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
