ას-270-261-2012 19 აპრილი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – შპს „ს. რ-ა“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ა-ი“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ნოემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება
დავის საგანი – ხელშეკრულების არაჯეროვანი შესრულებით გამოწვეული ზიანისა და პირგასამტეხლოს ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
შპს „ს. რ-ამ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ა-ის“ მიმართ და მოითხოვა 2006 წლის 13 თებერვალს მხარეთა შორის გაფორმებული სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულების შეწყვეტით გამოწვეული ზიანის – 322951,55 ლარის, პირგასამტეხლოს, ხელშეკრულების ღირებულების 1%-ის – 306898 ლარისა და სასამართლო ხარჯების ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლებით: 2006 წლის 13 თებერვალს მხარეთა შორის დაიდო სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ №შს/06-013 ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა ფოთის სალიანდაგე კვანძის რეკონსტრუქცია. ხელშეკრულებით განისაზღვრა მისი პირობების შეუსრულებლობის შემთხვევაში ფინანსური სანქციის დაკისრების წესი. გარიგების ღირებულება შეადგენდა 1549999 ლარს და უნდა შესრულებულიყო მისი დადებიდან 230 დღეში.
მხარეთა შეთანხმების შესრულების მიზნით მოსარჩელემ მოპასუხეს სხვადასხვა დროს გადაურიცხა 990305 ლარი, თუმცა შპს „ა-მა“ ვალდებულება ჯეროვნად არ შეასრულა. 2007 წლის 16 აპრილს აღნიშნულის გამო მოსარჩელემ წერილით მიმართა მოპასუხეს ხელშეკრულების შეწყვეტისა და მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: ხელშეკრულების დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობა, გარკვეულწილად განაპირობა მოსარჩელის მოქმედებამ, რომელმაც დროულად არ გაათავისუფლა ლიანდაგები მოძრავი შემადგენლობისაგან, სადაც უნდა შესრულებულიყო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოები და არ მიაწოდა მენარდეს პროექტით გათვალისწინებული სამუშაო მასალა.
მოსარჩელემ ხელშეკრულება 2007 წლის 16 აპრილს, ანუ ისეთ დროს შეწყვიტა, როდესაც 2006 წლის 13 თებერვლის ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ამოწურული იყო.
დაუსაბუთებელია მოსარჩელის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, ვინაიდან, გარდა იმისა, რომ სადავოა მისი ოდენობა, მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების 7.4 მუხლი უშვებს ზიანის ანაზღაურებას ზღვრულ ოდენობამდე. კერძოდ, შეუსრულებელი ვალდებულების 5%-ის ოდენობით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ს. რ-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს „ა-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა პირგასამტეხლო – 12399,92 ლარი, ხოლო დანარჩენ ნაწილში უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 ივნისის განჩინებით შპს „ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 ივნისის განჩინებით შპს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული განჩინება გაუქმდა და საქმე დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში შემოწმების შედეგად დაასკვნა, რომ სააპელაციო საჩივრის პრეტენზია დაუსაბუთებულია და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები არ არსებობს.
სამოქალაქო კოდექსის 629-ე, 316-ე, 317-ე მუხლების პირველი ნაწილებისა და 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე შპს „ს. რ-ამ“ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება შეასრულა, რაც მის მიერ მოპასუხე შპს „ა-ის“ სასარგებლოდ 990 305 ლარის გადახდაში გამოიხატა. შპს „ა-მა“ კი, ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება სრულად არ შეასრულა, რითაც დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნები და მოსარჩელეს მიაყენა ზიანი.
საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან და მხარეთა ახსნა-განმარტებიდან გამომდინარე სააპელაციო პალატამ გამოარკვია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ზიანი უნდა განიმარტოს, როგორც სხვაობა მოსარჩელე შპს „ს. რ-ის“ მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი სამუშაოების შესასრულებლად გადახდილ თანხასა და შესრულებული სამუშაოების ღირებულებას შორის. სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელეს რეალურად მიადგა 54 961 ლარის ოდენობის ზიანი.
სამოქალაქო კოდექსის 642-ე მუხლის თანახმად, პალატამ მიიჩნია, რომ 2006 წლის 3 ოქტომბერს ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს არაჯეროვნად შესრულებასთან დაკავშირებით შემკვეთ შპს „ს. რ-ას“ შეეძლო, თავისი არჩევანით მოეთხოვა ნაკლის აღმოფხვრა ან ახალი ნაკეთობის დამზადება, თუმცა მას აღნიშნული უფლებებით არ უსარგებლია. მოსარჩელემ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 645-ე მუხლით მინიჭებული უფლება და მოპასუხეს შეუმცირა საზღაური ნაკეთობის შემცირებული ღირებულების გათვალისწინებით.
ამდენად, მხარეთა შორის 2006 წლის 13 თებერვლის ხელშეკრულებით წარმოშობილი ვალდებულებები შეწყდა ვალდებულების ნაკლოვანი შესრულების გამო გადახდილი დავალიანების – 106 260 ლარის გადახდის მომენტიდან. შესაბამისად, შპს „ა-ის“ მთლიანი დავალიანება შეადგენდა 98080,92 ლარი.
სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, შპს „ს. რ-ა“ ვალდებული იყო, დროულად მოეხდინა რეაგირება შპს „ა-ის“ 2006 წლის 11 ოქტომბრის წერილზე და, თუ მისთვის მიუღებელი იყო ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანა, მაშინ მას ხელშეკრულება უნდა შეეწყვიტა გაცილებით უფრო ადრე – არაუგვიანეს 2006 წლის 11 ნოემბრისა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს „ს. რ-ის“ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში ამ უკანასკნელმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მითითებულ ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:
სასამართლოს განჩინება უკანონო და დაუსაბუთებელია. სასამართლომ მიიჩნია, რომ კასატორის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყო 98 080.92 ლარის ნაწილში, მაგრამ მოპასუხეს აღნიშნული თანხა არ დააკისრა, რადგან დადგენილად ცნო, რომ შპს „ა-ს“ იგი უკვე ანაზღაურებული ჰქონდა.
სასამართლოს მოსაზრება მცდარია და არ გამომდინარეობს საქმის მასალებიდან. მართალია, 2008 წლის იანვარსა და მარტში მოპასუხემ დაუბრუნა 106260 ლარი, მაგრამ აღნიშნული თანხა წარმოადგენდა არა ზიანის ანაზღაურებას, არამედ შპს „ა-ის“ მიერ გამოყენებული შპს „ს. რ-ის“ ქონების – ძელების ღირებულებას. მხარეების მიერ შედგენილი აქტითა და ექსპერტის დასკვნით აღიარებულია, რომ მოპასუხემ ლიანდაგზე სარემონტო სამუშაოების შესრულებისას გამოიყენა კასატორის ქონება. მან ახალი ძელების დაგების ნაცვლად, დააგო შპს „ს. რ-ის“ კუთვნილი ძველი ძელები. დაბრუნებული თანხა სწორედ ძელების ღირებულების ანაზღაურებას წარმოადგენდა.
გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლომ მიუთითა ექსპერტის დასკვნაზე, მაგრამ სათანადოდ არ გამოიკვლია იგი და სრულყოფილად არ დაადგინა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ეს გარემოება, რასაც შედეგად მოჰყვა უკანონო გადაწყვეტილება.
სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ რკინიგზამ ხელი შეუშალა მოპასუხეს ვალდებულების დროულად შესრულებისათვის, კერძოდ, სამშენებლო მოედნიდან დაგვიანებით გაიყვანა ვაგონები.
მხარეთა შორის დადებული 2006 წლის 13 თებერვლის ნარდობის ხელშეკრულების 18.1 მუხლის თანახმად, შპს „ა-მა“ რკინიგზას შეტყობინება გაუგზავნა 2006 წლის 17 თებერვალს, ხელშეკრულების დადებიდან ერთი თვის შემდეგ, რაც ადასტურებს, რომ ამ ხნის მანძილზე მოწინააღმდეგე მხარეს არანაირი, მათ შორის, არც მოსამზადებელი სამუშაოები არ უწარმოებია და, შესაბამისად, რკინიგზის მხრიდან რაიმე შეფერხებაზე მითითება უსაფუძვლოა.
გარადა ამისა, ხელშეკრულების მიხედვით, ფოთის კვანძის რეკონსტრუქცია ითვალისწინებდა ეჩკ–ას (საკონტაქტო ქსელის) პუნქტის შენობის მოწყობას, რასაც, ბუნებრივია, არც ლიანდაგის აყრა არ სჭირდებოდა და არც ვაგონებისაგან ლიანდაგის გათავისუფლება. შპს „ს. რ-ის“ მიერ ლიანდაგების გათავისუფლებამდე, მოწინააღმდეგე მხარეს თავისუფლად შეეძლო, ეწარმოებინა ეჩკ-ს პუნქტის შენობის მშენებლობა, რადგან არანაირი დამაბრკოლებელი გარემოება არ არსებობდა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის განჩინებით შპს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს „ს. რ-ას“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
შპს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ შპს „ს. რ-ას“ (საიდენტიფიკაციო №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 2012 წლის 3 თებერვალს №71 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
