№ას-301-289-2012 17 აპრილი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორი - მ. ხ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე - თ. ა-ე

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 იანვრის განჩინება

კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა სადგომის საბაზრო ღირებულების გადახდის სანაცვლოდ

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ა-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. ხ-ას მიმართ ბინიდან გამოსახლებისა და გადაუხდელი ბინის ქირის დაკისრების მოთხოვნით, ხოლო მ. ხ-ამ შეგებებული სარჩელი აღძრა თ. ა-ის მიმართ ბინის ნაწილის მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თ. ა-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ხოლო მ. ხ-ას შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თ. ა-ეს უარი ეთქვა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე, ხოლო მ. ხ-ას სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, რაც საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თ. ა-ემ და მ. ხ-ამ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2002 წლის 13 ივნისის განჩინებით მ. ხ-ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო თ. ა-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2002 წლის 24 ივლისის უსწორობის გასწორების შესახებ განჩინებით გასწორდა ამავე სასამართლოს 2002 წლის 13 ივნისის განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და თ. ა-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა თბილისის საოლქო სასამართლოს იმავე პალატას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილებით თ. ა-ის შეგებებული სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, რაც საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ხ-ამ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2003 წლის 18 დეკემბრის განჩინებით მ. ხ-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე პალატას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ამ საქმეზე თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება თ. ა-ის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რაც მ. ხ-ამ საკასაციო წესით გაასაჩივრა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 17 აპრილის განჩინებით მ. ხ-ას საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებაზე დარჩა განუხილველი.

2009 წლის 19 მარტს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას განცხადებით მიმართა მ. ხ-ამ და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 იანვრის განჩინებით მ. ხ-ას განცხადება, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ დარჩა განუხილველი შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი), ან, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები. აღნიშნული ნორმის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ დ) ორგანოს დადგენილება, რომელიც საფუძვლად დაედო ამ გადაწყვეტილებას, გაუქმდა; და ვ) თუ მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის პირველი ნაწილის „ე”-„ვ” ქვეპუნქტებში აღნიშნული საფუძვლებით საქმის განახლება დასაშვებია, თუ მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა, საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს წარმოედგინა კანონიერ ძალაში შესული და იმავე სარჩელზე გამოტანილი გადაწყვეტილება ან მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე.

ამდენად, კანონი საქმის წარმოების განახლებას უკავშირებს ისეთ გარემოებებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც, მართალია, არსებობდა გადაწყვეტილების გამოტანამდე, მაგრამ ცნობილი არ იყო განმცხადებლისათვის და მას თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა, საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს მიეთითებინა მათზე, შესაბამისად, ასეთ მტკიცებულებად სააპელაციო სასამართლომ არ მიიჩნია თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 6 თებერვლის №2-6 გადაწყვეტილება, რომლითაც ძალადაკარგულად გამოცხადდა მისივე 2002 წლის 27 მარტის №2-1 გადაწყვეტილება, რადგან ცხადია, რომ აღნიშნული გარემოება არ არსებობდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილების გამოტანამდე.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებაში მითითებული საფუძვლების დადასტურების შემთხვევაშიც, ამ გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება შესაძლებელი იქნებოდა მხოლოდ მაშინ, თუ განმცხადებლის მიერ მითითებული ფაქტი არსებობდა გადაწყვეტილების გამოტანამდე, მაგრამ მხარემ არ იცოდა ამ ფაქტის თაობაზე. ამასთან, მას თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა, საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე.

ამავე დროს, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის არსებითად განხილვის ყველა ეტაპზე განმცხადებელ მ. ხ-ას ჰქონდა შესაძლებლობა, თავადვე წარმოედგინა სადავო ბინის ღირებულების განმსაზღვრელი მტკიცებულება. უფრო მეტიც, იგი თავად დაეთანხმა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ საქმეზე წარდგენილ ბინის ღირებულების ოდენობის განმსაზღვრელ დოკუმენტს და იგი სადავოდ არ გაუხდია, რაც გამორიცხავს მისი განცხადების წარმოებაში მიღებისა და არსებითად განხილვის შესაძლებლობას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 31 იანვრის განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა მ. ხ-ამ შემდეგი დასაბუთებით: თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გასაუქმებლად და საქმის წარმოების გასაახლებლად სრულიად საკმარისი იყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის I ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გარემოება, რომლის თანახმად, „სხვა ორგანოს დადგენილება, რომელიც საფუძვლად დაედო ამ გადაწყვეტილებას, გაუქმდა“. ამ ქვეპუნქტს არ ეხება ამავე მუხლის მე-3 ნაწილში „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტებთან დაკავშირებით გათვალისწინებული პირობები. განმცხადებლის მიერ წარდგენილ იქნა უტყუარი მტკიცებულება, თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 6 თებერვლის №2-6 გადაწყვეტილება, რომლითაც ძალადაკარგულად გამოცხადდა მისივე 2002 წლის 27 მარტის №2-1 დადგენილება. ეს უკანასკნელი კი, საფუძვლად დაედო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებას. სამოქალაქო საპოცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტი არ ყოფილა მ.ხ-ას მოთხოვნის ძირითადი საფუძველი, ის მითითებული იყო „დ“ ქვეპუნქტის გასამყარებლად, მოსამართლემ კი, ყურადღება სწორედ „ვ“ ქვეპუნქტზე გაამახვილა. ამასთან, კერძო საჩივრის ავტორმა მიუთითა, რომ ექსპერტიზის ჩატარებას აზრი არ ექნებოდა, რადგან ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროც შეფასების დროს, საკრებულოს 2002 წლის 27 მარტის №2-1 გადაწყვეტილებას დაეყრდნობოდა და საქმეზე იგივე შედეგი მიიღებოდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო კერძო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ.ხ-ას კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, კერძო საჩივრების განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს შესაბამისად ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. საკასაციო სასამართლოს აზრით, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და არსებითად სწორი გადაწყვეტილება მიიღო, მაგრამ მიზანშეწონილად მიიჩნევს სამართლებრივი შეფასების შეცვლას.

სააპელაციო პალატამ მ.ხ-ას განცხადება, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლებისა და გადაწყვეტილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის მოთხოვნით არ დააკმაყოფილა იმ დასაბუთებით, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი), ან, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები. აღნიშნული ნორმის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ დ) ორგანოს დადგენილება, რომელიც საფუძვლად დაედო ამ გადაწყვეტილებას გაუქმდა; და ვ) თუ მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის პირველი ნაწილის „ე”-„ვ” ქვეპუნქტებში აღნიშნული საფუძვლებით საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია, თუ მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა, საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს წარმოედგინა კანონიერ ძალაში შესული და იმავე სარჩელზე გამოტანილი გადაწყვეტილება ან მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე. შესაბამისად, ასეთ მტკიცებულებად სააპელაციო სასამართლომ არ მიიჩნია თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 6 თებერვლის №2-6 გადაწყვეტილება, რომლითაც ძალადაკარგულად გამოცხადდა მისივე 2002 წლის 27 მარტის №2-1 გადაწყვეტილება, რადგან აღნიშნული გარემოება არ არსებობდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილების გამოტანამდე.

განსახილველ შემთხვევაში, კერძო საჩივრის ავტორის აზრით, სადავოა ზემოთდასახელებულ მუხლში მითითებული გარემოებები, კერძოდ, სასამართლო განაჩენის, გადაწყვეტილების, განჩინების ან სხვა ორგანოს დადგენილების, რომელიც საფუძვლად დაედო ამ გადაწყვეტილებას, გაუქმებას ადგილი უნდა ჰქონდეს საქმის განხილვის დროს, თუ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ.

საკასაციო სასამართლო, აღნიშნულთან დაკავშირებით, ეთანხმება კერძო საჩივრის ავტორს, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ახლად აღმოჩენილი გარემოება უნდა არსებობდეს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ.

თბილისის საკრებულოს 2002 წლის 17 მარტის დადგენილება, რომელიც საფუძვლად დაედო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 21 ივლისის კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებას, ძალადაკარგულად გამოცხადდა ამავე ორგანოს 2009 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილებით. აღნიშნული წარმოადგენს 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ გარემოებას, თუმცა, კონკრეტული შემთხვევის რეგულაციას ახდენს ზოგად ადმინისტრაციული კოდექსი, რომლის 61-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადება არ იწვევს ძალადაკარგულად გამოცხადებამდე წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგების გაუქმებას. აღნიშნული ნორმის ანალიზი ცხადჰყოფს, რომ მისი (ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის) ძალადაკარგულად გამოცხადება არ უკავშირდება ძალადაკარგულად გამოცხადებამდე წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგების გაუქმებას, ანუ ის მოქმედებები, რაც ამ აქტის საფუძველზე განხორციელდა, მართლზომიერია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო, 103-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები. ამავე კოდექსის 206-ე მუხლის მეორე წინადადების თანახმად, არასაპატიო მიზეზით წერილობითი მასალების წარუდგენლობა ან სხვა მოქმედების შეუსრულებლობა ართმევს მხარეს უფლებას, შეასრულოს ასეთი მოქმედება ამ საქმის არსებითად განხილვის დროს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 63-ე მუხლის პირველი წინადადების თანახმად კი, საპროცესო მოქმედების შესრულების უფლება გაქარწყლდება კანონით დადგენილი ან სასამართლოს მიერ დანიშნული ვადის გასვლის შემდეგ. აღნიშნულ ნორმებზე დაყრდნობით, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შემდეგ დასაბუთებას, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებების ერთობლივი შეფასებით, საქმის არსებითად განხილვის ყველა ეტაპზე განმცხადებელ მ. ხ-ას ჰქონდა შესაძლებლობა, თავადვე წარმოედგინა სადავო ბინის ღირებულების განმსაზღვრელი მტკიცებულება. ამ პროცესუალური უფლების გამოუყენებლობით კი, მ.ხ-ა პრაქტიკულად დაეთანხმა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ საქმეზე წარდგენილ ბინის ღირებულების ოდენობის განმსაზღვრელ დოკუმენტს

აქედან გამომდინარე, თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 6 თებერვლის №2-6 გადაწყვეტილება, რომლითაც ძალადაკარგულად გამოცხადდა მისივე 2002 წლის 27 მარტის №2-1 გადაწყვეტილება, არ იძლევა იმის სამართლებრივ საფუძველს, რომ გაუქმებულ იქნეს აღნიშნულ დადგენილებაზე დაყრდნობით შედგენილი დამოუკიდებელი აუდიტორის #463/5 დასკვნა და ამ დასკვნის საფუძველზე მიღებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მ. ხ-ას კერძო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 31 იანვრის განჩინების გაუქმებასთან დაკავშირებით არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. ხ-ას კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 იანვრის განჩინება.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.