ას-332-317-2012 2 აპრილი, 2012 წელი,
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე
კერძო საჩივრის ავტორი - მ. ღ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე - შპს ,,...უნივერსიტეტი“
გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 თებერვლის განჩინება
კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – იძულებით განაცდური ხელფასის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
მ. ღ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს ,,...უნივერსიტეტის“ მიმართ სამუშაოზე აღდგენის, იძულებით განაცდური ხელფასისა და შრომის წიგნაკის გაცემის დაყოვნებისათვის გაცდენილი დროის საშუალო ხელფასის ანაზღაურების მოთხოვნით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილებით მ. ღ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
2008 წლის 14 მაისს მ. ღ-მა განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს და მოითხოვა ამავე სასამართლოს 2006 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 11 ივნისის განჩინებით მ. ღ-ის აღნიშნული განცხადება დარჩა განუხილველად.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2008 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით, მ. ღ-ის კერძო საჩივრის განხილვის შედეგად, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 11 ივნისის განჩინება უცვლელად დატოვა.
მოგვიანებით, მ. ღ-მა, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებით მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 ნოემბრის განჩინების გაუქმება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 იანვრის განჩინებით მ. ღ-ის ზემოაღნიშნული განცხადება დარჩა განუხილველად, რაც კერძო საჩივრით გაასაჩივრა მ. ღ-მა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2009 წლის 26 თებერვლის განჩინებით მ. ღ-ის კერძო საჩივარი დარჩა განუხილველად.
ამის შემდგომ მ. ღ-მა საქმის წარმოების განახლების შესახებ არაერთი განცხადებით მიმართა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს. 2010 წლის 24 მაისის განცხადებით, მ. ღ-მა მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 12 აპრილის განჩინების გაუქმება, რომლითაც განუხილველად იქნა დატოვებული განმცხადებლის მიერ, 2010 წლის 22 თებერვალს წარდგენილი განცხადება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 14 ივლისის განჩინებით მ. ღ-ის განცხადება დარჩა განუხილველად, რაც მ. ღ-მა გაასაჩივრა კერძო საჩივრით და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების არსებითად განხილვა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 29 ნოემბრის განჩინებით მ. ღ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
2011 წლის 5 იანვარს მ. ღ-მა განცხადებით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და მოითხოვა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 29 ნოემბრის განჩინების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 21 თებერვლის განჩინებით მ. ღ-ის განცხადება დარჩა განუხილველი დაუშვებლობის გამო.
2011 წლის 17 ოქტომბერს მ. ღ-მა განცხადებით მიმართა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს და მოითხოვა, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 14 ივლისის განჩინების, რომლითაც განუხილველი დარჩა წარდგენილი განცხადება გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლომ 2012 წლის 13 თებერვლის გასაჩივრებული განჩინებით განუხილველად დატოვა 2011 წლის 17 ოქტომბრის განცხადება შემდეგ გარემოებათა გამო: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 427-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტისა და 429-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ განმცხადებლის მოსაზრებები იმის შესახებ, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მიერ მ. ღ-ის სარჩელის არსებითი განხილვის დროს (2006 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილებით) საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები ვერ დადგინდა, ასევე, არ იქნა გამოკვლეული მისთვის ხელფასის რეალურად მიღების ფაქტი, რასთან დაკავშირებითაც მოპასუხე მხარისაგან წერილობითი მტკიცებულებები არ გამოითხოვეს უშუალოდ ეხება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კრიტიკას. ამასთან, პალატამ აღნიშნა, რომ საქმის წარმოების განახლების შესახებ 2011 წლის 17 ოქტომბრის განცხადების შინაარსის მიხედვით, მხარე ფაქტობრივად სადავოდ ხდის თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილების მართლზომიერებას, რომლითაც მას სარჩელის სხვა მოთხოვნებთან ერთად უარი ეთქვა იძულებით ხელფასის ანაზღაურებაზე. განცხადების შინაარსიდან გამომდინარე, მ. ღ-ის ინტერესი მიმართულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმების, საქმეზე წარმოების განახლებისა და იძულებითი განაცდურის მოთხოვნის ნაწილში მისი სარჩელის დაკმაყოფილებისაკენ. ამასთან, განცხადებლის მიერ ახლად აღმოჩენილად მიჩნეული გარემოებები ეხება სწორედ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებას.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 თებერვლის განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა მ.ღ-მა შემდეგი დასაბუთებით: მოცემულ შემთხვევაში, დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 427-ე მუხლის მეორე ნაწილი, ვინაიდან, ამავე კოდექსის 429-ე მუხლის პირველი წინადადების თანახმად, სასამართლოს თავისი ინიციატივით უნდა შეემოწმებინა, დასაშვებია თუ არა განცხადება, ხოლო, წინააღმდეგ შემთხვევაში, 427-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, უნდა დაენიშნა ვადა ხარვეზის შესავსებად და წარდგენილი განცხადება პირდაპირ განუხილველად არ უნდა დაეტოვებინა.
მ.ღ-ის მითითებით, 2012 წლის 13 თებერვლის თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება გამოცემულია უკანონოდ, ერთპიროვნულად, რადგან, თუ განცხადება არ პასუხობს დასაშვებობის მოთხოვნებს, მას განუხილველად ტოვებს სააპელაციო სასამართლოს პალატა სამი მოსამართლის შემადგენლობით, მოცემულ შემთხვევაში კი, აღნიშნული არ განხორცილებულა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლო 2011 წლის 14 ივლისის განჩინებაში გასცდა განცხადების შემოწმების ფარგლებს, რადგან საქმის განხილვის დროს წამოჭრილი საპროცესო საკითხი იყო მ.ღ-ის მიერ სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ფაქტი. სასამართლოს სწორედ აღნიშნულზე უნდა ემსჯელა და არა იმ გარემოებებზე, რაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაშია მოცემული.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველი ნაწილი უთითებს, ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, გადაწყვეტილების გაუქმების ობიექტად სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებებს, განჩინებებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებების უცვლელად დატოვების შესახებ, აგრეთვე, განჩინებებს საქმის წარმოების და არა სააპელაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ, რაც იმას ნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის წარმოება წყდება საქმის განუხილველად დატოვების შესახებ განჩინებით, რაც, როგორც წესი, ხდება განცხადების დასაშვებობის შემოწმების ეტაპზე. ამასთან, კერძო საჩივრის ავტორის 2011 წლის 17 ოქტომბრის განცხადებაში აღნიშნული მოსაზრებები წარმოადგენს კანონით გათვალისწინებულ ისეთ გარემოებებს, რომელიც შეიძლება საფუძვლად დაედოს სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 14 ივლისის განჩინების გაუქმებას.
რაც შეეხება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე მუხლის პირველ ნაწილს, რომელიც ეხება განსჯადობას, მ.ღ-ი მიუთითებს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 11 ივნისის განუხილველად დატოვებისა და მისი მომდევნო განჩინებები (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 14 ივლისის განჩინების ჩათვლით) თავისი არსით წარმოადგენენ საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ განჩინებებს, რაც, სწორედ, ზემოაღნიშნული მუხლის მოთხოვნებს პასუხობს, ანუ იკვეთება, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების წანამძღვრები.
ზემოთქმულიდან გამომდინარე, ყოველგვარ სამართლებრივ საფუძველს არის მოკლებული სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 13 თებერვლის განჩინება, სადაც აღნიშნულია, რომ სააპელაციო სასამართლო არ წარმოადგენს საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების განმხილველ სასამართლოს.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო კერძო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ.ღ-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
მ.ღ-ის მიერ 2010 წლის 24 მაისს წარდგენილ განცხადებას, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 3 ივნისის განჩინებით დაუდგინდა ხარვეზი, კერძოდ, განმცხადებელს დაევალა სახელმწიფო ბაჟის, 100 ლარის, გადახდა. ამავე სასამართლოს 2010 წლის 14 ივლისის განჩინებით განუხილველი დარჩა წარდგენილი განცხადება ხარვეზის შეუვსებლობის (ბაჟის გადაუხდელობის) გამო. 2011 წლის 17 ოქტომბერს მ.ღ-მა კვლავ მიმართა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს და მოითხოვა 2010 წლის 14 ივლისის განჩინების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 13 თებერვლის განჩინებით მ.ღ-ის განცხადება დარჩა განუხილველი იმ დასაბუთებით, რომ საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების განმხილველ სასამართლოს თბილისის სააპელაციო სასამართლო არ წარმოადგენს.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შემდეგ სამართლებრივ დასაბუთებას: საქმის წარმოების განახლების შესახებ 2011 წლის 17 ოქტომბრის განცხადების შინაარსის მიხედვით, მხარე ფაქტობრივად სადავოდ ხდის თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილების მართლზომიერებას, რომლითაც მას სარჩელის სხვა მოთხოვნებთან ერთად უარი ეთქვა იძულებით ხელფასის ანაზღაურებაზე. განცხადების შინაარსიდან გამომდინარე, მ. ღ-ის ინტერესი მიმართულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმების, საქმეზე წარმოების განახლებისა და იძულებითი განაცდურის მოთხოვნის ნაწილში მისი სარჩელის დაკმაყოფილებისაკენ. ამასთან, განცხადებლის მიერ ახლად აღმოჩენილად მიჩნეული გარემოებები ეხება სწორედ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებას.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე მუხლის თანახმად, განცხადება, გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ შეტანილ უნდა იქნეს გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოში. განცხადებას განიხილავს გადაწყვეტილების გამომტანი სასამართლო იმ შემთხვევაშიც, როდესაც არსებობს ზემდგომი სასამართლოს განჩინება ამ გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესახებ. აღნიშნული მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, მხარემ საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებით უნდა მიმართოს სწორედ იმ სასამართლოს, რომელმაც არსებითად განიხილა და გადაწყვიტა დავა. კანონით დადგენილი ეს წესი მოქმედებს მაშინაც, როდესაც ზემდგომი ინსტანციის სასამართლომ განიხილა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების (განჩინების) კანონიერების საკითხი და უცვლელად დატოვა იგი. საკასაციო სასამართლო მოცემული მუხლის ფარგლებში ასკვნის, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 13 თებერვლის განჩინება კანონიერია.
რაც შეეხება, კერძო საჩივრის ავტორის მითითებას იმ ფაქტთან დაკავშირებით, რომ გასაჩივრებული განჩინება უკანონოა, რადგან განხილულია ერთპიროვნულად ერთი მოსამართლის მიერ, საკასაციო არ იზიარებს შემდეგი დასაბუთებით: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 425-ე მუხლის თანახმად, გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების შეტანა და მისი განხილვა წარმოებს საერთო წესების დაცვით, იმ გამონაკლისების გათვალისწინებით, რომლებიც ამ თავშია დადგენილი. ამავე კოდექსის 429-ე მუხლის თანახმად კი, სასამართლომ თავისი ინიაციტივით უნდა შეამოწმოს, დასაშვებია თუ არა განცხადება საქმის განახლების შესახებ. თუ არ არსებობს განცხადების დაშვების ესა თუ ის პირობა, სასამართლომ თავისი განჩინებით განცხადება განუხილველად უნდა დატოვოს, რაც შეიძლება გასაჩივრდეს კერძო საჩივრით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 373-ე მუხლის პირველი ნაწილი ადგენს, რომ სააპელაციო სასამართლოს ერთ-ერთი მოსამართლე ამოწმებს სააპელაციო საჩივრის დასაშვებობას და გამოაქვს შესაბამისი განჩინება. ამავე კოდექსის 374-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ეს განჩინება შეიძლება მიღებულ იქნეს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის ზეპირი განხილვის გარეშე. აღნიშნული ნორმების საფუძველზე, წარდგენილი განცხადების დასაშვებობის საკითხის შემოწმება სამოქალაქო საქმეთა პალატის მოსამართლის მიერ ხდება ერთპიროვნულად, ზეპირი განხილვის გარეშე.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კერძო საჩივრის ავტორის მითითებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით უნდა ემსჯელა ამავე სასამართლოს 2011 წლის 14 ივლისის განჩინების არაკანონიერებაზე, იმ საფუძვლით, რომ სახელფასო განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე სახელმწიფო ბაჟი არ გადაიხდევინება, ხოლო სასამართლომ 2011 წლის 14 ივლისის განჩინებით მისი განცხადება სახელმწიფო ბაჟის გადაუხდელობის გამო დატოვა განუხილველი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2010 წლის 29 ნოემბრის განჩინებით იმსჯელა რა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 14 ივლისის განჩინების კანონიერებაზე ძალაში დატოვა იგი იმ დასაბუთებით, რომ მოცემული გარემოება - ხარვეზის შეუვსებლობის გამო განცხადების განუხილველად დატოვება, ზემოაღნიშნული განჩინების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდებოდა, რადგან ეს განჩინება არსებითად სწორი იყო. ამდენად, საკასაციო სასამართლო ამ განჩინების ხელახალ შეფასებას მიზანშეუწონლად მიიჩნევს.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მ. ღ-ის კერძო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 13 თებერვლის განჩინების გაუქმებასთან დაკავშირებით არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
მ. ღ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 თებერვლის განჩინება.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
